Åmelfot notlag – Notbruk i Dalsfjorden (Volda) - Sideversjonshistorikk

Cnyborg: Teksterstatting – « omlag » til « om lag »

2026-04-09T09:06:21Z

Teksterstatting – « omlag » til « om lag »

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 9. apr. 2026 kl. 09:06
Linje 39:		Linje 39:

	==Nøtene i Åmelfot notlag ==		==Nøtene i Åmelfot notlag ==
	Storenota som dei brukte ombord i tidlegare nemnde snidbetningen (gamlespelbåten), som dei fekk midt i 1930 åra, var på ca. 90 famner og ~~omlag~~ 14 famner djup. Utover denne hadde dei eit par stengjenøter. Som nemnt ovanfor kjøpte dei brukt notbruk frå Vatne (Vatnelaget) i 1947. I dette kjøpet var med storenot på 100 famner og djupte på 18 famner. Vidare var her med nokre stengjenøter og orkastenot på ca. 25 famner. Den siste var brukt til å kaste inne i stengjenota når ein skulle levere fangst.		Storenota som dei brukte ombord i tidlegare nemnde snidbetningen (gamlespelbåten), som dei fekk midt i 1930 åra, var på ca. 90 famner og om lag 14 famner djup. Utover denne hadde dei eit par stengjenøter. Som nemnt ovanfor kjøpte dei brukt notbruk frå Vatne (Vatnelaget) i 1947. I dette kjøpet var med storenot på 100 famner og djupte på 18 famner. Vidare var her med nokre stengjenøter og orkastenot på ca. 25 famner. Den siste var brukt til å kaste inne i stengjenota når ein skulle levere fangst.

	Det fanst også ei gamal seinot tilhøyrande notbruket. Eigarane gjorde eit storarbeid då dei forlengde denne nota og sette inn mindre lin i «bussen». Den vart no på 145 famner lang og 15 famner djup, men denne nota vart brukt berre i eit kast på inste Løvikbugen. Bandet i «jeilane» (dvs. landendane på nota, eit stort band/store mauskar/maskar i sildegarnstørrelse, som gjer at silda går seg fast, som i eit sildegarn) var så stort at silda «netja» seg, så nota gjekk til botns. Det vart eit storarbeid med å tine (dvs. riste/plukke silda ut av mauskane) silda ut av nota.		Det fanst også ei gamal seinot tilhøyrande notbruket. Eigarane gjorde eit storarbeid då dei forlengde denne nota og sette inn mindre lin i «bussen». Den vart no på 145 famner lang og 15 famner djup, men denne nota vart brukt berre i eit kast på inste Løvikbugen. Bandet i «jeilane» (dvs. landendane på nota, eit stort band/store mauskar/maskar i sildegarnstørrelse, som gjer at silda går seg fast, som i eit sildegarn) var så stort at silda «netja» seg, så nota gjekk til botns. Det vart eit storarbeid med å tine (dvs. riste/plukke silda ut av mauskane) silda ut av nota.

Cnyborgbot: Robot: Satte tilbake til versjon 2595770 av Cnyborg 25. mars 2025 12:20:49

2026-04-09T09:04:02Z

Robot: Satte tilbake til versjon 2595770 av Cnyborg 25. mars 2025 12:20:49

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 9. apr. 2026 kl. 09:04
Linje 39:		Linje 39:

	==Nøtene i Åmelfot notlag ==		==Nøtene i Åmelfot notlag ==
	Storenota som dei brukte ombord i tidlegare nemnde snidbetningen (gamlespelbåten), som dei fekk midt i 1930 åra, var på ca. 90 famner ~~ogom lag14~~ famner djup. Utover denne hadde dei eit par stengjenøter. Som nemnt ovanfor kjøpte dei brukt notbruk frå Vatne (Vatnelaget) i 1947. I dette kjøpet var med storenot på 100 famner og djupte på 18 famner. Vidare var her med nokre stengjenøter og orkastenot på ca. 25 famner. Den siste var brukt til å kaste inne i stengjenota når ein skulle levere fangst.		Storenota som dei brukte ombord i tidlegare nemnde snidbetningen (gamlespelbåten), som dei fekk midt i 1930 åra, var på ca. 90 famner og omlag 14 famner djup. Utover denne hadde dei eit par stengjenøter. Som nemnt ovanfor kjøpte dei brukt notbruk frå Vatne (Vatnelaget) i 1947. I dette kjøpet var med storenot på 100 famner og djupte på 18 famner. Vidare var her med nokre stengjenøter og orkastenot på ca. 25 famner. Den siste var brukt til å kaste inne i stengjenota når ein skulle levere fangst.

	Det fanst også ei gamal seinot tilhøyrande notbruket. Eigarane gjorde eit storarbeid då dei forlengde denne nota og sette inn mindre lin i «bussen». Den vart no på 145 famner lang og 15 famner djup, men denne nota vart brukt berre i eit kast på inste Løvikbugen. Bandet i «jeilane» (dvs. landendane på nota, eit stort band/store mauskar/maskar i sildegarnstørrelse, som gjer at silda går seg fast, som i eit sildegarn) var så stort at silda «netja» seg, så nota gjekk til botns. Det vart eit storarbeid med å tine (dvs. riste/plukke silda ut av mauskane) silda ut av nota.		Det fanst også ei gamal seinot tilhøyrande notbruket. Eigarane gjorde eit storarbeid då dei forlengde denne nota og sette inn mindre lin i «bussen». Den vart no på 145 famner lang og 15 famner djup, men denne nota vart brukt berre i eit kast på inste Løvikbugen. Bandet i «jeilane» (dvs. landendane på nota, eit stort band/store mauskar/maskar i sildegarnstørrelse, som gjer at silda går seg fast, som i eit sildegarn) var så stort at silda «netja» seg, så nota gjekk til botns. Det vart eit storarbeid med å tine (dvs. riste/plukke silda ut av mauskane) silda ut av nota.

Cnyborg: Teksterstatting – « omlag » til «om lag»

2026-04-09T08:59:54Z

Teksterstatting – « omlag » til «om lag»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 9. apr. 2026 kl. 08:59
Linje 39:		Linje 39:

	==Nøtene i Åmelfot notlag ==		==Nøtene i Åmelfot notlag ==
	Storenota som dei brukte ombord i tidlegare nemnde snidbetningen (gamlespelbåten), som dei fekk midt i 1930 åra, var på ca. 90 famner ~~og omlag 14~~ famner djup. Utover denne hadde dei eit par stengjenøter. Som nemnt ovanfor kjøpte dei brukt notbruk frå Vatne (Vatnelaget) i 1947. I dette kjøpet var med storenot på 100 famner og djupte på 18 famner. Vidare var her med nokre stengjenøter og orkastenot på ca. 25 famner. Den siste var brukt til å kaste inne i stengjenota når ein skulle levere fangst.		Storenota som dei brukte ombord i tidlegare nemnde snidbetningen (gamlespelbåten), som dei fekk midt i 1930 åra, var på ca. 90 famner ogom lag14 famner djup. Utover denne hadde dei eit par stengjenøter. Som nemnt ovanfor kjøpte dei brukt notbruk frå Vatne (Vatnelaget) i 1947. I dette kjøpet var med storenot på 100 famner og djupte på 18 famner. Vidare var her med nokre stengjenøter og orkastenot på ca. 25 famner. Den siste var brukt til å kaste inne i stengjenota når ein skulle levere fangst.

	Det fanst også ei gamal seinot tilhøyrande notbruket. Eigarane gjorde eit storarbeid då dei forlengde denne nota og sette inn mindre lin i «bussen». Den vart no på 145 famner lang og 15 famner djup, men denne nota vart brukt berre i eit kast på inste Løvikbugen. Bandet i «jeilane» (dvs. landendane på nota, eit stort band/store mauskar/maskar i sildegarnstørrelse, som gjer at silda går seg fast, som i eit sildegarn) var så stort at silda «netja» seg, så nota gjekk til botns. Det vart eit storarbeid med å tine (dvs. riste/plukke silda ut av mauskane) silda ut av nota.		Det fanst også ei gamal seinot tilhøyrande notbruket. Eigarane gjorde eit storarbeid då dei forlengde denne nota og sette inn mindre lin i «bussen». Den vart no på 145 famner lang og 15 famner djup, men denne nota vart brukt berre i eit kast på inste Løvikbugen. Bandet i «jeilane» (dvs. landendane på nota, eit stort band/store mauskar/maskar i sildegarnstørrelse, som gjer at silda går seg fast, som i eit sildegarn) var så stort at silda «netja» seg, så nota gjekk til botns. Det vart eit storarbeid med å tine (dvs. riste/plukke silda ut av mauskane) silda ut av nota.

Cnyborg: retter nb-lenke

2025-03-25T12:20:49Z

retter nb-lenke

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 25. mar. 2025 kl. 12:20
Linje 81:		Linje 81:
	*Kvangarsnes, Hallstein f. 193?: Ingeniør og mangeårig leiar i mekanisk industri – har samla og skrive artikkelen Notbruk i Dalsfjord - i Minne frå Dalsfjord, Dalsfjord Sogelag 2011		*Kvangarsnes, Hallstein f. 193?: Ingeniør og mangeårig leiar i mekanisk industri – har samla og skrive artikkelen Notbruk i Dalsfjord - i Minne frå Dalsfjord, Dalsfjord Sogelag 2011
	* Minne frå Dalsfjord, Dalsfjord Sogelag 2011		* Minne frå Dalsfjord, Dalsfjord Sogelag 2011
	*Lyngnes, Sverre 1965~~: DALSFJORD – Bygda - Gard og ætt https://www~~.nb.no~~/items/47e3686f63a708195385a7c7dfc75cbc?page=0~~		*Lyngnes, Sverre: ''Dalsfjord''. Utg. Dalsfjord sogenemnd. Volda. 1965. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2013062008000}}.
	*Cronologier av Ole Reite		*Cronologier av Ole Reite
	*[[Fiskebåtregisteret ved Austefjord Museum]]		*[[Fiskebåtregisteret ved Austefjord Museum]]

Olve Utne: Teksterstatting – «[[Kategori: » til «[[Kategori:»

2023-11-20T00:21:39Z

Teksterstatting – «[[Kategori: » til «[[Kategori:»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 20. nov. 2023 kl. 00:21
Linje 124:		Linje 124:
	*Nils Jakob Drivdal		*Nils Jakob Drivdal
	{{Kulturminne i Volda}}		{{Kulturminne i Volda}}
	[[Kategori: Notlag og notbruk]]		[[Kategori:Notlag og notbruk]]
	[[Kategori:Volda kommune]]		[[Kategori:Volda kommune]]
	[[Kategori: Dalsfjorden (Volda)]]		[[Kategori:Dalsfjorden (Volda)]]
	{{nn}}		{{nn}}

	<references />		<references />

Marianne Wiig: formatering og redigering

2023-11-08T14:36:25Z

formatering og redigering

Vis endringer

Oddvar Høydalsvik: Opprydding, eit stykke på veg

2023-02-24T00:04:27Z

Opprydding, eit stykke på veg

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 24. feb. 2023 kl. 00:04
Linje 4:		Linje 4:
	Sverre Lyngnes skriv i boka Dalsfjord gard og ætt om notbruka i indre Dalsfjord, og nemnar at Dalsfjordingane endåtil hadde vore utabygds - i Østefjorden/Austefjorden - på sildefiske.		Sverre Lyngnes skriv i boka Dalsfjord gard og ætt om notbruka i indre Dalsfjord, og nemnar at Dalsfjordingane endåtil hadde vore utabygds - i Østefjorden/Austefjorden - på sildefiske.

	Parteigarane i det nye notlaget ~~var:~~		==Parteigarane i det nye notlaget==
	* Rasmus H.Åmelfot f.1887, Martingarden		* Rasmus H. Åmelfot f.1887, Martingarden * Sverre E. Åmelfot f.1904, Massagarden (notbas) * Rasmus O. Åmelfot f.1882, Peragarden
	* Sverre E. Åmelfot f.1904, Massagarden (notbas).		* Sivert K. Åmelfot f. 1885, Samundegarden * Per J. Vassbakke f. 1904, Jogarden (Vassbakke) * Daniel Selbervik f. 1894, Jogarden (Åmelfot)
	* Rasmus O.Åmelfot f.1882, Peragarden
	* Sivert K.. Åmelfot f. 1885, Samundegarden
	* Per.J. Vassbakke f. 1904, Jogarden (Vassbakke)
	* Daniel Selbervik f. 1894 Jogarden (Åmelfot)

	Den første notbåten var ein gavlbåt med to keipepar. Dette var ein «snidbetning», og etter det ein veit kom den frå Høydal notlag rundt 1937-38, då laget i Åmelfot vart skipa. Den er truleg bygt av Sjur Straume (Straumshamn) ved hundreårsskiftet 1800/1900

			==Båtane i Åmelfot notlag==
			'''«Gamlespelbåten»''': Den første notbåten var ein gavlbåt med to keipepar. Dette var ein «snidbetning», og etter det ein veit kom den frå Høydal notlag rundt 1937-38, då laget i Åmelfot vart skipa. Den er truleg bygt av Sjur Straume (Straumshamn) ved hundreårsskiftet 1800/1900
	Denne båten vart seinare nemnt «Gamlespelbåten», og var i bruk i Åmelfot til ut i 1960-åra, og den har såleis vore ein trugen «slitar» for notlaget		Denne båten vart seinare nemnt «Gamlespelbåten», og var i bruk i Åmelfot til ut i 1960-åra, og den har såleis vore ein trugen «slitar» for notlaget
	</onlyinclude>		</onlyinclude>
	Snidbetningen var brukt til storenota, og det var vanlegvis 3 mann som rodde når dei sette nota.		Snidbetningen var brukt til storenota, og det var vanlegvis 3 mann som rodde når dei sette nota.
	Båten hadde desse måla: Lengste lengde målt etter senterlinje i riphøgde er 5.4 m til senter notrull bak. Største breidde 1.94 m og djupte 0.65 m. Breidde og djupte er målt ved speltofta som er 3 m frå forstamnen. Breidde på spegelen er 1.55 m og høgda er 0.38 m. Båten hadde 2 par keipar, minste		Båten hadde desse måla: Lengste lengde målt etter senterlinje i riphøgde er 5.4 m til senter notrull bak. Største breidde 1.94 m og djupte 0.65 m. Breidde og djupte er målt ved speltofta som er 3 m frå forstamnen. Breidde på spegelen er 1.55 m og høgda er 0.38 m. Båten hadde 2 par keipar, minste
	åreparet var på framkeipane og kunne høve for ein mann. Bakårane høvde vel best for ein mann på kvar åre. Spantet for speltofta kan sjå ut som det er kappa ned til ripa på eit seinare tidspunkt.Truleg har spjakespelet vore lagra der. Når mekanisk spel vart montert på tofta så er nedkappinga av spantet forståleg. ~~Utanom denne båten måtte dei ha hatt fleire store færingar til bruk til stengjenøter~~		åreparet var på framkeipane og kunne høve for ein mann. Bakårane høvde vel best for ein mann på kvar åre. Spantet for speltofta kan sjå ut som det er kappa ned til ripa på eit seinare tidspunkt.Truleg har spjakespelet vore lagra der. Når mekanisk spel vart montert på tofta så er nedkappinga av spantet forståleg.

	Dette utstyret var i bruk fram til 1946. ~~Då kjøpte dei notbruk frå Vatne (Vatne kommune, så Haram, så Ålesund) Vatnelaget~~		'''Færingane''': Utanom «Gamlespelbåten» måtte dei ha hatt fleire store færingar til bruk til stengjenøter. Dette utstyret var i bruk fram til 1946.

	~~Her~~ var med spelbåt, basbåt, storenot og stengjenot. Dei to båtane som var med vart kalla «Grønen» og «Gulen». Det var p.g.a.fargen som var på båtane		1946: Notbruk frå Vatne (Vatne kommune, så Haram, så Ålesund) Vatnelaget. I kjøpet var med '''spelbåt, basbåt, storenot og stengjenot'''. Dei to båtane som var med vart kalla «Grønen» og «Gulen». Det var p.g.a.fargen som var på båtane

	«Grønen» var den største, og han var 20,3 fot, og den vart brukt til å setje storenota frå. Den hadde septer på sidene som notrullen låg i. Når dei sette nota var det 3 mann som rodde, og ein mann sveiva ut nota. Det var vanlegvis Hans R. Åmelfot som hadde denne jobben		'''«Grønen»''' var den største, og han var 20,3 fot, og den vart brukt til å setje storenota frå. Den hadde septer på sidene som notrullen låg i. Når dei sette nota var det 3 mann som rodde, og ein mann sveiva ut nota. Det var vanlegvis Hans R. Åmelfot som hadde denne jobben

	«Grønen» var registrert med M 27 D		«Grønen» var registrert med M 27 D

	«Gulen» vart brukt av og til som spelbåt, men vanlegvis som basbåt		'''«Gulen»''' vart brukt av og til som spelbåt, men vanlegvis som basbåt

	MB «Levan» M 10 VA/ «Gimbra» https://media.digitalarkivet.no/view/111201/18		MB '''«Levan»''' M 10 VA/ '''«Gimbra»''' https://media.digitalarkivet.no/view/111201/18
	{{thumb\| MB «Levan» M 10 VA a.jpg\|MB «Levan» 1950-1951}} Så er vi komne fram til hausten 1951. Då kjøpte Åmelfot notlag brukt notbåt (gavlbåt) frå [[Holsvik notlag]] i Austefjorden. Det var ein gavlbåt på 25 fot, bredde på 8 fot og djupte på 5 fot. Den var utstyrt med ein 8-10 hk. Levahn oppfyringsmotor frå 1919. Båten var opprinneleg bygt i 1924 som klinkerbygd robåt, men vart ombygt i 1936 til gavlbåt. Han fekk no innsett motor. Reg.nr. M 10 VA		{{thumb\| MB «Levan» M 10 VA a.jpg\|MB «Levan» 1950-1951}} Så er vi komne fram til hausten 1951. Då kjøpte Åmelfot notlag brukt notbåt (gavlbåt) frå [[Holsvik notlag]] i Austefjorden. Det var ein gavlbåt på 25 fot, bredde på 8 fot og djupte på 5 fot. Den var utstyrt med ein 8-10 hk. Levahn oppfyringsmotor frå 1919. Båten var opprinneleg bygt i 1924 som klinkerbygd robåt, men vart ombygt i 1936 til gavlbåt. Han fekk no innsett motor. Reg.nr. M 10 VA

Linje 43:		Linje 39:
	Levan/Gimbra vart seld til ein mann i Bremanger rundt 1976. Då hadde den nye eigaren sett inn ein annan motor og Levahnmotoren står no i notanaustet på Vauleneset ihoprusta		Levan/Gimbra vart seld til ein mann i Bremanger rundt 1976. Då hadde den nye eigaren sett inn ein annan motor og Levahnmotoren står no i notanaustet på Vauleneset ihoprusta

	«Sputnik». Vinteren 1958-59 vart det kjøpt brukt basbåt frå Herøy. Den fekk namnet «Sputnik» og hadde ein Marna bensinmotor på 8-11 hk. Det var endåtil ekkolodd i båten, som var 16 fot. Han vart seld til Peder Stave, og seinare vart den seld ut frå Dalsfjorden på slutten av 1960- talet		'''«Sputnik»'''. Vinteren 1958-59 vart det kjøpt brukt basbåt frå Herøy. Den fekk namnet «Sputnik» og hadde ein Marna bensinmotor på 8-11 hk. Det var endåtil ekkolodd i båten, som var 16 fot. Han vart seld til Peder Stave, og seinare vart den seld ut frå Dalsfjorden på slutten av 1960- talet

	==Nøtene i Åmelfot notlag==		==Nøtene i Åmelfot notlag==
	Storenota som dei brukte ombord i tidlegare nemnde snidbetningen (gamlespelbåten) då dei fekk denne midt i 1930 åra, var på ca. 90 famner og omlag 14 famner djup. Utover denne hadde dei eit par stengjenøter		'''Storenota''' som dei brukte ombord i tidlegare nemnde snidbetningen (gamlespelbåten) då dei fekk denne midt i 1930 åra, var på ca. 90 famner og omlag 14 famner djup. Utover denne hadde dei eit par '''stengjenøter'''
	Som nemnt ovanfor kjøpte dei brukt notbruk frå Vatne (Vatnelaget) i 1947. I dette kjøpet var med storenot på 100 famner og djupte på 18 famner. Vidare var her med nokre stengjenøter og orkastenot på ca. 25 famner. Den siste var brukt til å kaste inne i stengjenota når ein skulle levere fangst		Som nemnt ovanfor kjøpte dei '''brukt notbruk frå Vatne (Vatnelaget) i 1947'''. I dette kjøpet var med storenot på 100 famner og djupte på 18 famner. Vidare var her med nokre '''stengjenøter''' og '''orkastenot''' på ca. 25 famner. Den siste var brukt til å kaste inne i stengjenota når ein skulle levere fangst

	Det fanst også ei gamal seinot tilhøyrande notbruket. Eigarane gjorde eit storarbeid då dei forlengde denne nota og sette inn mindre lin i «bussen». Den vart no på 145 famner lang og 15 famner djup, men denne nota vart brukt berre i eit kast på inste Løvikbugen. Bandet i «jeilane» var så stort at silda «netja» seg, så nota gjekk til botns. Det vart eit storarbeid med å tine silda ut av nota		Det fanst også ei gamal '''seinot''' tilhøyrande notbruket. Eigarane gjorde eit storarbeid då dei forlengde denne nota og sette inn mindre lin i «bussen». Den vart no på 145 famner lang og 15 famner djup, men denne nota vart brukt berre i eit kast på inste Løvikbugen. Bandet i «jeilane» var så stort at silda «netja» seg, så nota gjekk til botns. Det vart eit storarbeid med å tine silda ut av nota

	Her trengs ei lite forklaring:		'''Her trengs ei lite forklaring:'''
	• Gjeilane/ «jeilane» er landendane på nota – om det er noko betre		• Gjeilane/ «jeilane» er landendane på nota – om det er noko betre
	• Stort band/store mauskar/maskar i sildegarnstørrelse gjer at silda går seg fast som i eit sildegarn		• Stort band/store mauskar/maskar i sildegarnstørrelse gjer at silda går seg fast som i eit sildegarn
	• «Tine» er å riste/plukke silda ut av mauskane		• «Tine» er å riste/plukke silda ut av mauskane
			• Notlin - namn brukt på notdelen - berre mauskane/maskane
			• Barking - impregnering - laga på turr bjørkebork - og litt anna som tjøre-stoff som ein gav eit oppkok

	==Notarbeid==		==Notarbeid==
	Kvar vinter seinhaustes samlast karane i notlaget på «MassaJohuset» (sjøhuset til MassaJo) for å bøte og skifte ut notlin. Dette kunne naturlegvis vere eit storarbeid om her var rive i nota		Kvar vinter seinhaustes samlast karane i notlaget på «MassaJohuset» (sjøhuset til MassaJo) for å bøte og skifte ut '''notlin'''. Dette kunne naturlegvis vere eit storarbeid om her var rive i nota

	Årvisst måtte dei også ha nøtene til barking. Sjå seinare om barkekara i notanaustet.		Årvisst måtte dei også ha nøtene til '''barking''' Sjå seinare om barkekara i notanaustet.
	På 1950 talet vart det slutt på å barke nøtene sjølve, for då fekk ein gjort dette i Spjelkavikområdet, på dei store notbøteria der - ved Hjellens notbøteri.		På 1950 talet vart det slutt på å barke nøtene sjølve, for då fekk ein gjort dette i Spjelkavikområdet, på dei store notbøteria der - ved Hjellens notbøteri.

Linje 77:		Linje 75:
	Det første notanaustet var oppsett på Vauleneset. Når dette var bygt veit ein ikkje noko sikkert om. Her var trekrokar som ein hengde kavl og grunn på, men notlinet vart hengt på små jarnkrokar		Det første notanaustet var oppsett på Vauleneset. Når dette var bygt veit ein ikkje noko sikkert om. Her var trekrokar som ein hengde kavl og grunn på, men notlinet vart hengt på små jarnkrokar

	I det gamle notanaustet var det støypt eit kar for barking av nøter. Der var også ein rund ~~«treså»~~ på ca. 3 m³. Borken - stort sett teken på eigen skog i Åmelfot - var naturlegvis av bjørk. Blandinga kunne vere tilsett andre impregneringsstoff og gjerne kokt for å få fram den beste impregneringsstyrken. Å barke nøter var eit skikkeleg «griseri»		I det gamle notanaustet var det støypt eit kar for '''barking''' av nøter. Der var også ein rund «'''treså'''» på ca. 3 m³. '''Borken''' - stort sett teken på eigen skog i Åmelfot - var naturlegvis av bjørk. Blandinga kunne vere tilsett andre impregneringsstoff og gjerne kokt for å få fram den beste impregneringsstyrken. Å barke nøter var eit skikkeleg «griseri»

	Nytt notanaust vart bygt vinteren 1951-52. Dette var oppsett på gamlenausttomta og deler av dette gjekk inn i nybygget. Størrelsen var 19 x 6,2 m. I tillegg del av gamlenaustet 15 x 2,9 m.		Nytt notanaust vart bygt vinteren 1951-52. Dette var oppsett på gamlenausttomta og deler av dette gjekk inn i nybygget. Størrelsen var 19 x 6,2 m. I tillegg del av gamlenaustet 15 x 2,9 m.
Linje 87:		Linje 85:
	I indre Åmelfot fanst tidlegare også eit anna notlag. Dette er truleg det eldste notlaget i Åmelfot, men her var det berre 3 parteigarar, men når dette laget var skipa veit ein svært lite om. Notanaustet stod ved nausta i indre Åmelfot		I indre Åmelfot fanst tidlegare også eit anna notlag. Dette er truleg det eldste notlaget i Åmelfot, men her var det berre 3 parteigarar, men når dette laget var skipa veit ein svært lite om. Notanaustet stod ved nausta i indre Åmelfot

	Parteigarane ~~var:~~		==Parteigarane i notlaget==
	• Sverre E. Åmelfot f.1904 Massagarden (notbas)		• Sverre E. Åmelfot f.1904, Massagarden (notbas) ● Rasmus H. Åmelfot f. 1887, Martingarden
	● Rasmus H. Åmelfot f. 1887 Martingarden		● Daniel Selbervik f. 1894, Jogarden ● (Rasmus Nordal) f. 1886, Jogarden
	● Daniel Selbervik f. 1894 Jogarden
	● (Rasmus Nordal) f. 1886 «
	Som ein ser var dette berre eit 3-mannslag og difor vart laget på folkemunne kalla «Trettelaget»		Som ein ser var dette berre eit 3-mannslag og difor vart laget på folkemunne kalla «Trettelaget»

Kallrustad på 22. feb. 2023 kl. 07:29

2023-02-22T07:29:54Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 22. feb. 2023 kl. 07:29
Linje 1:		Linje 1:
	{{~~Under arbeid~~}}		{{Opprydding}}
	<onlyinclude>'''Åmelfot notlag''' vart truleg skipa på midten av 1930 åra, men det har sikkert eksistert notbruk i Åmelfot langt attende i tida, men ein manglar skriftlege kjelder på det		<onlyinclude>'''Åmelfot notlag''' vart truleg skipa på midten av 1930 åra, men det har sikkert eksistert notbruk i Åmelfot langt attende i tida, men ein manglar skriftlege kjelder på det

Oddvar Høydalsvik: Under arbeid

2022-01-10T14:04:00Z

Under arbeid

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 10. jan. 2022 kl. 14:04
Linje 1:		Linje 1:
			{{Under arbeid}}
	<onlyinclude>'''Åmelfot notlag''' vart truleg skipa på midten av 1930 åra, men det har sikkert eksistert notbruk i Åmelfot langt attende i tida, men ein manglar skriftlege kjelder på det		<onlyinclude>'''Åmelfot notlag''' vart truleg skipa på midten av 1930 åra, men det har sikkert eksistert notbruk i Åmelfot langt attende i tida, men ein manglar skriftlege kjelder på det

Oddvar Høydalsvik: Åmelfot notlag – Notbruk i Dalsfjorden (Volda)

2022-01-09T00:02:21Z

Åmelfot notlag – Notbruk i Dalsfjorden (Volda)

Ny side

<onlyinclude>'''Åmelfot notlag''' vart truleg skipa på midten av 1930 åra, men det har sikkert eksistert notbruk i Åmelfot langt attende i tida, men ein manglar skriftlege kjelder på det

Sverre Lyngnes skriv i boka Dalsfjord gard og ætt om notbruka i indre Dalsfjord, og nemnar at Dalsfjordingane endåtil hadde vore utabygds - i Østefjorden/Austefjorden - på sildefiske.

Parteigarane i det nye notlaget var:
* Rasmus H.Åmelfot f.1887, Martingarden
* Sverre E. Åmelfot f.1904, Massagarden (notbas).
* Rasmus O.Åmelfot f.1882, Peragarden
* Sivert K.. Åmelfot f. 1885, Samundegarden
* Per.J. Vassbakke f. 1904, Jogarden (Vassbakke)
* Daniel Selbervik f. 1894 Jogarden (Åmelfot)

Den første notbåten var ein gavlbåt med to keipepar. Dette var ein «snidbetning», og etter det ein veit kom den frå Høydal notlag rundt 1937-38, då laget i Åmelfot vart skipa. Den er truleg bygt av Sjur Straume (Straumshamn) ved hundreårsskiftet 1800/1900

Denne båten vart seinare nemnt «Gamlespelbåten», og var i bruk i Åmelfot til ut i 1960-åra, og den har såleis vore ein trugen «slitar» for notlaget
</onlyinclude>
Snidbetningen var brukt til storenota, og det var vanlegvis 3 mann som rodde når dei sette nota.
Båten hadde desse måla: Lengste lengde målt etter senterlinje i riphøgde er 5.4 m til senter notrull bak. Største breidde 1.94 m og djupte 0.65 m. Breidde og djupte er målt ved speltofta som er 3 m frå forstamnen. Breidde på spegelen er 1.55 m og høgda er 0.38 m. Båten hadde 2 par keipar, minste
åreparet var på framkeipane og kunne høve for ein mann. Bakårane høvde vel best for ein mann på kvar åre. Spantet for speltofta kan sjå ut som det er kappa ned til ripa på eit seinare tidspunkt.Truleg har spjakespelet vore lagra der. Når mekanisk spel vart montert på tofta så er nedkappinga av spantet forståleg. Utanom denne båten måtte dei ha hatt fleire store færingar til bruk til stengjenøter

Dette utstyret var i bruk fram til 1946. Då kjøpte dei notbruk frå Vatne (Vatne kommune, så Haram, så Ålesund) Vatnelaget

Her var med spelbåt, basbåt, storenot og stengjenot. Dei to båtane som var med vart kalla «Grønen» og «Gulen». Det var p.g.a.fargen som var på båtane

«Grønen» var den største, og han var 20,3 fot, og den vart brukt til å setje storenota frå. Den hadde septer på sidene som notrullen låg i. Når dei sette nota var det 3 mann som rodde, og ein mann sveiva ut nota. Det var vanlegvis Hans R. Åmelfot som hadde denne jobben

«Grønen» var registrert med M 27 D

«Gulen» vart brukt av og til som spelbåt, men vanlegvis som basbåt

MB «Levan» M 10 VA/ «Gimbra» https://media.digitalarkivet.no/view/111201/18
{{thumb| MB «Levan» M 10 VA a.jpg|MB «Levan» 1950-1951}} Så er vi komne fram til hausten 1951. Då kjøpte Åmelfot notlag brukt notbåt (gavlbåt) frå [[Holsvik notlag]] i Austefjorden. Det var ein gavlbåt på 25 fot, bredde på 8 fot og djupte på 5 fot. Den var utstyrt med ein 8-10 hk. Levahn oppfyringsmotor frå 1919. Båten var opprinneleg bygt i 1924 som klinkerbygd robåt, men vart ombygt i 1936 til gavlbåt. Han fekk no innsett motor. Reg.nr. M 10 VA

Det var Rasmus Løfoll som var leiaren i [[Holsvik notlag]]. Namnet på båten i Holsvika var «Levan» - med utnamnet «Gimbra» - det årsgamle dyret av sau som framleis fyl mor si
Før motor vart den slepa av [[«Rollo» M 41 VA|«Rollo»]] med grunn at før 1937 fekk kvart notlag berre ha ein forbrenningsmotor

Då båten kom til Åmelfot fekk han nytt reg.nr., og no M 27 D. Registrert i fiskeriregisteret 10/5-1952. Den fekk no namnet MB «Gimbra»
I åra framover var det denne båten og nemnde notutstyr som vart brukt.Ved kommunesamanslåinga med Volda i 1964 vart reg. nr. endra til M 128 VA, men med same eigar. Etter at desse hadde fått båten, vart den ombygt i 1952, og fekk no styrehus og lugar framme. Det var Jon E. Åmelfot og Rasmus O. Åmelfot som stod for dette arbeidet

Båten vart brukt med landnot i konkurranse med fleire landnotlag i indre Dalsfjord

Levan/Gimbra vart seld til ein mann i Bremanger rundt 1976. Då hadde den nye eigaren sett inn ein annan motor og Levahnmotoren står no i notanaustet på Vauleneset ihoprusta

«Sputnik». Vinteren 1958-59 vart det kjøpt brukt basbåt frå Herøy. Den fekk namnet «Sputnik» og hadde ein Marna bensinmotor på 8-11 hk. Det var endåtil ekkolodd i båten, som var 16 fot. Han vart seld til Peder Stave, og seinare vart den seld ut frå Dalsfjorden på slutten av 1960- talet

==Nøtene i Åmelfot notlag==
Storenota som dei brukte ombord i tidlegare nemnde snidbetningen (gamlespelbåten) då dei fekk denne midt i 1930 åra, var på ca. 90 famner og omlag 14 famner djup. Utover denne hadde dei eit par stengjenøter
Som nemnt ovanfor kjøpte dei brukt notbruk frå Vatne (Vatnelaget) i 1947. I dette kjøpet var med storenot på 100 famner og djupte på 18 famner. Vidare var her med nokre stengjenøter og orkastenot på ca. 25 famner. Den siste var brukt til å kaste inne i stengjenota når ein skulle levere fangst

Det fanst også ei gamal seinot tilhøyrande notbruket. Eigarane gjorde eit storarbeid då dei forlengde denne nota og sette inn mindre lin i «bussen». Den vart no på 145 famner lang og 15 famner djup, men denne nota vart brukt berre i eit kast på inste Løvikbugen. Bandet i «jeilane» var så stort at silda «netja» seg, så nota gjekk til botns. Det vart eit storarbeid med å tine silda ut av nota

Her trengs ei lite forklaring:
• Gjeilane/ «jeilane» er landendane på nota – om det er noko betre
• Stort band/store mauskar/maskar i sildegarnstørrelse gjer at silda går seg fast som i eit sildegarn
• «Tine» er å riste/plukke silda ut av mauskane

==Notarbeid==
Kvar vinter seinhaustes samlast karane i notlaget på «MassaJohuset» (sjøhuset til MassaJo) for å bøte og skifte ut notlin. Dette kunne naturlegvis vere eit storarbeid om her var rive i nota

Årvisst måtte dei også ha nøtene til barking. Sjå seinare om barkekara i notanaustet.
På 1950 talet vart det slutt på å barke nøtene sjølve, for då fekk ein gjort dette i Spjelkavikområdet, på dei store notbøteria der - ved Hjellens notbøteri.

==Levering av sild==
Når ein leverte sild til guano vart det målt i hektoliter

Til ansjos vart silda levert i skjepper. Ei skjeppe er ca. 20 liter. Det gjekk såleis 5 skjepper pr. hekto-lite

Var silda levert til agn var målet hektoliter, men den vart så lagt over på brett for ising

Før 1950 var det vanleg at båt frå Christian Bjelland kom direkte frå Stavanger for henting av sild
Dei hadde med tom tynner og tynner med ferdig krydderblanding (krydde/salt/sukker). Ein brukte å halde til på kaia i Åmelfot og la ned kryddasilda i tynner

Ei lita historie om dette: Det hende at ei tynne med ferdigblanda krydde vart skada under transport. Då kunne bygdefolket overta kryddeblandinga gratis - og dette var naturlegvis populært

==Notanaustet==
Det første notanaustet var oppsett på Vauleneset. Når dette var bygt veit ein ikkje noko sikkert om. Her var trekrokar som ein hengde kavl og grunn på, men notlinet vart hengt på små jarnkrokar

I det gamle notanaustet var det støypt eit kar for barking av nøter. Der var også ein rund «treså» på ca. 3 m³. Borken - stort sett teken på eigen skog i Åmelfot - var naturlegvis av bjørk. Blandinga kunne vere tilsett andre impregneringsstoff og gjerne kokt for å få fram den beste impregneringsstyrken. Å barke nøter var eit skikkeleg «griseri»

Nytt notanaust vart bygt vinteren 1951-52. Dette var oppsett på gamlenausttomta og deler av dette gjekk inn i nybygget. Størrelsen var 19 x 6,2 m. I tillegg del av gamlenaustet 15 x 2,9 m.
Oppe på bitane var det rullar der nota vart ført innover på ved henging. Rullane vart sveiva for hand. Når båtane skulle inn om hausten vart nøtene lagra oppe på bitane

Notanaustet står også idag. Det vart restaurert i 2009, og her vart då skifta ein del takplater og deler av kledninga på veggane. Ståle Åmelfot f.1950 og Arvid Eidså f. 1928 var pådrivarar i dette arbeidet

==Andre notbruk i Åmelfot==
I indre Åmelfot fanst tidlegare også eit anna notlag. Dette er truleg det eldste notlaget i Åmelfot, men her var det berre 3 parteigarar, men når dette laget var skipa veit ein svært lite om. Notanaustet stod ved nausta i indre Åmelfot

Parteigarane var:
• Sverre E. Åmelfot f.1904 Massagarden (notbas)
● Rasmus H. Åmelfot f. 1887 Martingarden
● Daniel Selbervik f. 1894 Jogarden
● (Rasmus Nordal) f. 1886 «
Som ein ser var dette berre eit 3-mannslag og difor vart laget på folkemunne kalla «Trettelaget»

Dei hadde ei relativt lita not på ca. 50 famner. Notbåten var ein robåt med spegel bak.
Då Åmelfot notlag vart skipa, gjekk dei 3 karane nemnde ovanfor inn som parthavarar i det nye notlaget, men det hende dei også kunne ta eit kast med si eiga not, dersom alt låg til rette for det, og nota vart brukt både til sild, brisling og makrell

==Kjelder og informantar==
* Kvangarsnes, Hallstein f. 193?: Ingeniør og mangeårig leiar i mekanisk industri – har samla og skrive artikkelen Notbruk i Dalsfjord - i Minne frå Dalsfjord, Dalsfjord Sogelag 2011
* Minne frå Dalsfjord, Dalsfjord Sogelag 2011
* Lyngnes, Sverre 1965: DALSFJORD – Bygda - Gard og ætt https://www.nb.no/items/47e3686f63a708195385a7c7dfc75cbc?page=0
* Cronologier av Ole Reite
* [[Fiskebåtregisteret ved Austefjord Museum]]
* [[Voldasoga|''Busetnadssoga for Volda'']] bd 1 + nokre tun bd 2
* Austefjord museumslag
* Herøy kystmuseum
* [[Høydal notlag]]

Lokale informantar for Notbruk i Dalsfjord
* Jakob Koppen
* Olav H. Velsvik
* Robert Welsvik
* John Thorvik
* Jon J. Kornberg
* Sverre Kvangarsnes
* Ivar A. Sætre
* Andè Sætre
* Solfrid Nautvik
* Asbjørn Åsebø
* Ola S. Løvik
* Lauritz S. Løvik
* Lars K. Løvik
* Ola K. Hjelle
* Arvid Rossetvik
* Annfred Lillenes
* Einar Furnes
* Bjarne Myklebust
* Olav Dalebø
* Jarle Dalebø
* Harald Mårstøl
* Jostein Mårstøl
* Norvald Mårstøl
* Åsta Mårstøl
* Arvid Eidså
* Rolf Eidheim,
* Arne Eidset
* Harald Eidset
* Jon M Steinsvik
* Hans J. Steinsvik
* Svein Øverberg
* Bjarne Drivdal
* Nils Jakob Drivdal

*Internett
{{Kulturminne i Volda}}
[[Kategori: Notlag og notbruk]]
[[Kategori: Dalsfjorden (Volda)]]
[[kategori:Volda kommune]]
{{nn}}