Anders Simonsen Nedre Vaage - Sideversjonshistorikk

Nils Steinar Våge på 20. mai 2025 kl. 07:12

2025-05-20T07:12:53Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 20. mai 2025 kl. 07:12
Linje 4:		Linje 4:
	==Kva var ein strandsitjar?==		==Kva var ein strandsitjar?==
	Ein strandsitjar var ein jordlaus [[husmann]] som budde i eige hus nær strandkanten. Anders kom frå eit av gardsbruka på garden Våge, og for plassen der han sette opp ei lita tømmerstove, måtte han betala ei årleg avgift til grunneigaren. Sidan han ikkje hadde jord, måtte han skaffa seg inntekt til mat og alt anna som familien på seks personar trong. På vinter- og vårsildfisket fekk han den same luten som andre fiskarar, og utanom desse sesongfiskeria måtte han skaffa seg inntekter ved å be om ulikt arbeid hos gardbrukarane, hos handelsmennene i [[Kvalvågen (Austevoll)\|Kvalvågen]], på frakteskuter eller ved å laga fiskereiskapar som han selde. Men det var konkurranse mellom dei jordlause om arbeid på øya som i 1865 hadde 264 innbyggjarar, og difor kunne dei slita med å tena nok til familiane sine.		Ein strandsitjar var ein jordlaus [[husmann]] som budde i eige hus nær strandkanten. Anders kom frå eit av gardsbruka på garden Våge, og for plassen der han sette opp ei lita tømmerstove, måtte han betala ei årleg avgift til grunneigaren. Sidan han ikkje hadde jord, måtte han skaffa seg inntekt til mat og alt anna som familien på seks personar trong. På vinter- og vårsildfisket fekk han den same luten som andre fiskarar, og utanom desse sesongfiskeria måtte han skaffa seg inntekter ved å be om ulikt arbeid hos gardbrukarane, hos handelsmennene i [[Kvalvågen (Austevoll)\|Kvalvågen]], på frakteskuter eller ved å laga fiskereiskapar som han selde. Men det var konkurranse mellom dei jordlause om arbeid på øya som i 1865 hadde 264 innbyggjarar, og difor kunne dei slita med å tena nok til familiane sine.
	{{thumb\|1892 Jakt Johanna.jpg\|Jakta Johanna i 1892. Teikninga viser ei jakt med full seglføring. Jakt og jekt er to nokolunde like båttypar. Samanlikna med dei store jektene som førde tørrfisklaster frå Nord-Norge, var jaktene mindre, frå 30 fot og oppover, og dei vart særleg brukt som frakteskuter i fjordane og i nære kyststrok. Dessutan var jakta vanlegvis open eller halvdekka, mens jekta hadde fast dekk. Jaktene hadde gaffelstorsegl i motsetning til jektene som hadde store råsegl. Men dei er så like at nemningane ofte blir brukte om kvarandre. Jakta på bildet er nok større enn den Anders Simonsen hadde, fordi det var for grunt til at store jakter kunne liggja lasta der salteriet låg i Stolmavågen.}}		{{thumb\|1892 Jakt Johanna.jpg\|Jakta Johanna i 1892. Teikninga viser ei jakt med full seglføring. Jakt og jekt er to nokolunde like båttypar. Samanlikna med dei store jektene som førde tørrfisklaster frå Nord-Norge, var jaktene mindre, frå 30 fot og oppover, og dei vart særleg brukt som frakteskuter i fjordane og i nære kyststrok. Dessutan var jakta vanlegvis open eller halvdekka, mens jekta hadde fast dekk. Jaktene hadde gaffelstorsegl i motsetning til jektene som hadde store råsegl. Men dei er så like at nemningane ofte blir brukte om kvarandre. Jakta på bildet er nok større enn den Anders Simonsen hadde, fordi det var for grunt til at store jakter kunne liggja lasta der salteriet låg i Stolmavågen.Fotoeier: Norway Yacht Charte}}
	==Dei rike sildeåra==		==Dei rike sildeåra==
	Allereie som konfirmert 15-åring reiste Anders som mange andre jamaldringar frå Austevoll på stor- og vårsildfiske om vintrane. Perioden frå 1808 til omkring 1870 var rike sildeår på Vestlandet <ref>Sjurseth 1961, s. 166.</ref>, og i periodar dreiv stolmarane sildefiske med landnot og garn frå [[Kinn]] i Sogn og Fjordane til [[Røver]] i Rogaland. Når ein var lutar på sildefiske, var det ikkje spørsmål om alder eller om ein var sjølveigande gardbrukar, husmann eller strandsitjar, men om ein var ein arbeidsam og flink fiskar. Alle fekk den same [[Leksikon: Lott\|luten]], bortsett frå basen som vanlegvis fekk to lutar. Hadde ein strandsitjar eigarskap i fiskereiskapar, fekk han betalt etter storleiken på parten han eigde.		Allereie som konfirmert 15-åring reiste Anders som mange andre jamaldringar frå Austevoll på stor- og vårsildfiske om vintrane. Perioden frå 1808 til omkring 1870 var rike sildeår på Vestlandet <ref>Sjurseth 1961, s. 166.</ref>, og i periodar dreiv stolmarane sildefiske med landnot og garn frå [[Kinn]] i Sogn og Fjordane til [[Røver]] i Rogaland. Når ein var lutar på sildefiske, var det ikkje spørsmål om alder eller om ein var sjølveigande gardbrukar, husmann eller strandsitjar, men om ein var ein arbeidsam og flink fiskar. Alle fekk den same [[Leksikon: Lott\|luten]], bortsett frå basen som vanlegvis fekk to lutar. Hadde ein strandsitjar eigarskap i fiskereiskapar, fekk han betalt etter storleiken på parten han eigde.

Nils Steinar Våge: Foto

2025-05-20T07:09:22Z

Foto

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 20. mai 2025 kl. 07:09
Linje 4:		Linje 4:
	==Kva var ein strandsitjar?==		==Kva var ein strandsitjar?==
	Ein strandsitjar var ein jordlaus [[husmann]] som budde i eige hus nær strandkanten. Anders kom frå eit av gardsbruka på garden Våge, og for plassen der han sette opp ei lita tømmerstove, måtte han betala ei årleg avgift til grunneigaren. Sidan han ikkje hadde jord, måtte han skaffa seg inntekt til mat og alt anna som familien på seks personar trong. På vinter- og vårsildfisket fekk han den same luten som andre fiskarar, og utanom desse sesongfiskeria måtte han skaffa seg inntekter ved å be om ulikt arbeid hos gardbrukarane, hos handelsmennene i [[Kvalvågen (Austevoll)\|Kvalvågen]], på frakteskuter eller ved å laga fiskereiskapar som han selde. Men det var konkurranse mellom dei jordlause om arbeid på øya som i 1865 hadde 264 innbyggjarar, og difor kunne dei slita med å tena nok til familiane sine.		Ein strandsitjar var ein jordlaus [[husmann]] som budde i eige hus nær strandkanten. Anders kom frå eit av gardsbruka på garden Våge, og for plassen der han sette opp ei lita tømmerstove, måtte han betala ei årleg avgift til grunneigaren. Sidan han ikkje hadde jord, måtte han skaffa seg inntekt til mat og alt anna som familien på seks personar trong. På vinter- og vårsildfisket fekk han den same luten som andre fiskarar, og utanom desse sesongfiskeria måtte han skaffa seg inntekter ved å be om ulikt arbeid hos gardbrukarane, hos handelsmennene i [[Kvalvågen (Austevoll)\|Kvalvågen]], på frakteskuter eller ved å laga fiskereiskapar som han selde. Men det var konkurranse mellom dei jordlause om arbeid på øya som i 1865 hadde 264 innbyggjarar, og difor kunne dei slita med å tena nok til familiane sine.
			{{thumb\|1892 Jakt Johanna.jpg\|Jakta Johanna i 1892. Teikninga viser ei jakt med full seglføring. Jakt og jekt er to nokolunde like båttypar. Samanlikna med dei store jektene som førde tørrfisklaster frå Nord-Norge, var jaktene mindre, frå 30 fot og oppover, og dei vart særleg brukt som frakteskuter i fjordane og i nære kyststrok. Dessutan var jakta vanlegvis open eller halvdekka, mens jekta hadde fast dekk. Jaktene hadde gaffelstorsegl i motsetning til jektene som hadde store råsegl. Men dei er så like at nemningane ofte blir brukte om kvarandre. Jakta på bildet er nok større enn den Anders Simonsen hadde, fordi det var for grunt til at store jakter kunne liggja lasta der salteriet låg i Stolmavågen.}}
	==Dei rike sildeåra==		==Dei rike sildeåra==
	Allereie som konfirmert 15-åring reiste Anders som mange andre jamaldringar frå Austevoll på stor- og vårsildfiske om vintrane. Perioden frå 1808 til omkring 1870 var rike sildeår på Vestlandet <ref>Sjurseth 1961, s. 166.</ref>, og i periodar dreiv stolmarane sildefiske med landnot og garn frå [[Kinn]] i Sogn og Fjordane til [[Røver]] i Rogaland. Når ein var lutar på sildefiske, var det ikkje spørsmål om alder eller om ein var sjølveigande gardbrukar, husmann eller strandsitjar, men om ein var ein arbeidsam og flink fiskar. Alle fekk den same [[Leksikon: Lott\|luten]], bortsett frå basen som vanlegvis fekk to lutar. Hadde ein strandsitjar eigarskap i fiskereiskapar, fekk han betalt etter storleiken på parten han eigde.		Allereie som konfirmert 15-åring reiste Anders som mange andre jamaldringar frå Austevoll på stor- og vårsildfiske om vintrane. Perioden frå 1808 til omkring 1870 var rike sildeår på Vestlandet <ref>Sjurseth 1961, s. 166.</ref>, og i periodar dreiv stolmarane sildefiske med landnot og garn frå [[Kinn]] i Sogn og Fjordane til [[Røver]] i Rogaland. Når ein var lutar på sildefiske, var det ikkje spørsmål om alder eller om ein var sjølveigande gardbrukar, husmann eller strandsitjar, men om ein var ein arbeidsam og flink fiskar. Alle fekk den same [[Leksikon: Lott\|luten]], bortsett frå basen som vanlegvis fekk to lutar. Hadde ein strandsitjar eigarskap i fiskereiskapar, fekk han betalt etter storleiken på parten han eigde.
Linje 12:		Linje 12:
	==Segljaktkjøpet==		==Segljaktkjøpet==
	Kor gammal Anders Simonsen var då han kjøpte seg [[Leksikon: Jakt\|jakt]], er uvisst, men han var nok ikkje mykje over 20. Sidan det var rikt sildefiske ved Stolmen og i Austevoll elles, var det stort behov for fraktebåtar som kunne føra silda til salteria. Med jakta frakta han sild frå landnotstenga og frå garnfiskarane til sitt eige og andre sildesalteri som f. eks. til saltebua i Kvalvågen som hadde mange arbeidarar. Tønner med salta sild frakta han til oppkjøparar som dreiv med eksport frå Bergen og Haugesund. Dette blei det pengar av.		Kor gammal Anders Simonsen var då han kjøpte seg [[Leksikon: Jakt\|jakt]], er uvisst, men han var nok ikkje mykje over 20. Sidan det var rikt sildefiske ved Stolmen og i Austevoll elles, var det stort behov for fraktebåtar som kunne føra silda til salteria. Med jakta frakta han sild frå landnotstenga og frå garnfiskarane til sitt eige og andre sildesalteri som f. eks. til saltebua i Kvalvågen som hadde mange arbeidarar. Tønner med salta sild frakta han til oppkjøparar som dreiv med eksport frå Bergen og Haugesund. Dette blei det pengar av.
	~~{{thumb\|Sildesalteri 2.jpg\|Sildesalteriet sett frå landsida i 2024.\|Nils Steinar Våge}}~~
	==Sildesalteri på plass i 1848==		==Sildesalteri på plass i 1848==
	Fraktinntektene gav pengar til saltebu. I Hardanger kjøpte 27-åringen eit 100 kvm stort naust som vart demontert og frakta til Stolmevågen der det vart bygd opp att som salteribygning. I reisverket og kledninga vart det ikkje brukt spikar, men trenaglar, og i mangel på materialar vart nordveggen kledd med [Leksikon: Brakekledning\|brake]]. Dette var ein vanleg måte å kle vegger på, særleg lenger inne og nord i Hordaland. Brakekledningen heldt regnet ute og gav nødvendig ventilasjon.		Fraktinntektene gav pengar til saltebu. I Hardanger kjøpte 27-åringen eit 100 kvm stort naust som vart demontert og frakta til Stolmevågen der det vart bygd opp att som salteribygning. I reisverket og kledninga vart det ikkje brukt spikar, men trenaglar, og i mangel på materialar vart nordveggen kledd med [Leksikon: Brakekledning\|brake]]. Dette var ein vanleg måte å kle vegger på, særleg lenger inne og nord i Hordaland. Brakekledningen heldt regnet ute og gav nødvendig ventilasjon.
Linje 27:		Linje 27:
	==Ulukka i Ronddalsbrekka==		==Ulukka i Ronddalsbrekka==
	Ein januardag i 1865 var Anders Simonsen hos handelsmannen i Kvalvågen der han mellom anna kjøpte ei flaske sirup. Han plasserte flaska i trøyeermet, for det var ein vanleg måte å bera flasker på. På dette tidspunktet var det ikkje veg på øya, og han gjekk langs den kuperte stien mellom Kvalvågen og Våge. I den bratte Ronddalsbrekka var det mykje klakje, og han var uheldig og mista fotfestet på det glatte underlaget og rulla nedover berget. Flaska blei knust, han vart skoren opp av glasbrota og blødde i hel. I klokkarboka for Sund og Austevoll kan ein lesa om ulykka Anders var ute for.<ref>Ministerialbog for Sunds Præstegield 1856-1866, s. 72, Tufteland 1978, s.298.</ref>		Ein januardag i 1865 var Anders Simonsen hos handelsmannen i Kvalvågen der han mellom anna kjøpte ei flaske sirup. Han plasserte flaska i trøyeermet, for det var ein vanleg måte å bera flasker på. På dette tidspunktet var det ikkje veg på øya, og han gjekk langs den kuperte stien mellom Kvalvågen og Våge. I den bratte Ronddalsbrekka var det mykje klakje, og han var uheldig og mista fotfestet på det glatte underlaget og rulla nedover berget. Flaska blei knust, han vart skoren opp av glasbrota og blødde i hel. I klokkarboka for Sund og Austevoll kan ein lesa om ulykka Anders var ute for.<ref>Ministerialbog for Sunds Præstegield 1856-1866, s. 72, Tufteland 1978, s.298.</ref>
			{{thumb\|Sildesalteri 2.jpg\|Sildesalteriet sett frå landsida i 2024.\|Nils Steinar Våge}}
	==Anders sin familie==		==Anders sin familie==
	Anders gifta seg med Olina Jacobsdotter Drivenes (1824-1890) i 1856, og dei fekk fire barn. Tre av dei døydde som småbarn.<ref> Ministerialbog for Sunds Præstegield 1856-1866.</ref> Familien er ikkje oppført i folketeljinga i 1865, men Olina er oppført som enkje i folketeljinga i 1875. Ho budde då saman med dottera Sølvi Maria (f.1864). Olina prøvde å livberga seg og dottera med strikking og spinning etter at Anders var død, men det var ikkje nok å leva av. Difor fekk ho ein liten sum frå fattigkassa i kommunen.<ref>Tufteland 1978 s. 298.</ref>		Anders gifta seg med Olina Jacobsdotter Drivenes (1824-1890) i 1856, og dei fekk fire barn. Tre av dei døydde som småbarn.<ref> Ministerialbog for Sunds Præstegield 1856-1866.</ref> Familien er ikkje oppført i folketeljinga i 1865, men Olina er oppført som enkje i folketeljinga i 1875. Ho budde då saman med dottera Sølvi Maria (f.1864). Olina prøvde å livberga seg og dottera med strikking og spinning etter at Anders var død, men det var ikkje nok å leva av. Difor fekk ho ein liten sum frå fattigkassa i kommunen.<ref>Tufteland 1978 s. 298.</ref>

Nils Steinar Våge: Nokre tilføyingar og endringar

2025-05-11T09:43:00Z

Nokre tilføyingar og endringar

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 11. mai 2025 kl. 09:43
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb\|Sildesalteri 1.jpg\|Sildesalteriet frå 1848 i bruk som naust i 2024.\|Nils Steinar Våge}}		{{thumb\|Sildesalteri 1.jpg\|Sildesalteriet frå 1848 i bruk som naust i 2024.\|Nils Steinar Våge}}
	'''[[Anders Simonsen Nedre Vaage]]''' (fødd 9. oktober 1821 på [[Stolmen]] i [[Austevoll]], død same stad 29. januar 1865 <ref>Ministerialbog for Sunds Præstegield 1856-1866, s. 72</ref>) var [[strandsitter\|strandsitjar]], fiskar og jakteskipper, og han dreiv sildesalteri i fiskerihamna [[Stolmevågen (Austevoll)\|Stolmevågen]] i 1850- og 1860-åra. <ref>Tufteland 1945, s. 298.</ref>		'''[[Anders Simonsen Nedre Vaage]]''' (fødd 9. oktober 1821 på øya [[Stolmen]] i [[Austevoll]], død same stad 29. januar 1865 <ref>Ministerialbog for Sunds Præstegield 1856-1866, s. 72</ref> var [[strandsitter\|strandsitjar]], fiskar og jakteskipper, og han dreiv sildesalteri i fiskerihamna [[Stolmevågen (Austevoll)\|Stolmevågen]] i 1850- og 1860-åra. <ref>Tufteland 1945, s. 298.</ref>

	==~~Godt sildefiske gav gode~~ inntekter==		==Kva var ein strandsitjar?==
	~~I ung alder, truleg~~ som ~~nykonfirmert~~ 15-åring, reiste ~~han~~ på stor- og vårsildfiske om vintrane. Perioden frå 1808 til ~~1860-åra~~ var rike sildeår på Vestlandet, og stolmarane ~~dreiv~~ sildefiske med landnot og garn frå [[Kinn]] i Sogn og Fjordane til [[Røver]] i Rogaland. ~~Anders tente utan tvil godt sidan han kunne investera både i jakt og sildesalteri. Uansett~~ om ein var ~~[[fiskerbonde\|fiskarbonde]]~~, ~~[[los]], [[~~husmann]], [[~~strandsitter~~\|~~strandsitjar~~]] ~~eller unge søner av desse~~, ~~vart det~~ vanlegvis ikkje ~~gjort skilnad på sildefiskarane sin~~ [[~~Leksikon: Lott~~\|~~lut~~]]. Anders som tilhøyrde den lavaste sosialgruppa i samfunnet, ~~kunne difor~~ leggja seg opp pengar til større investeringar. Banklån var det vanskeleg å få på dette tidspunktet, men private lån med ~~høge~~ renter kunne ein få hos ~~borgarar~~ i ~~Bergen eller privatpersonar~~ som hadde pengar ~~til utlån~~.		Ein strandsitjar var ein jordlaus [[husmann]] som budde i eige hus nær strandkanten. Anders kom frå eit av gardsbruka på garden Våge, og for plassen der han sette opp ei lita tømmerstove, måtte han betala ei årleg avgift til grunneigaren. Sidan han ikkje hadde jord, måtte han skaffa seg inntekt til mat og alt anna som familien på seks personar trong. På vinter- og vårsildfisket fekk han den same luten som andre fiskarar, og utanom desse sesongfiskeria måtte han skaffa seg inntekter ved å be om ulikt arbeid hos gardbrukarane, hos handelsmennene i [[Kvalvågen (Austevoll)\|Kvalvågen]], på frakteskuter eller ved å laga fiskereiskapar som han selde. Men det var konkurranse mellom dei jordlause om arbeid på øya som i 1865 hadde 264 innbyggjarar, og difor kunne dei slita med å tena nok til familiane sine.

			==Dei rike sildeåra==
			Allereie som konfirmert 15-åring reiste Anders som mange andre jamaldringar frå Austevoll på stor- og vårsildfiske om vintrane. Perioden frå 1808 til omkring 1870 var rike sildeår på Vestlandet <ref>Sjurseth 1961, s. 166.</ref>, og i periodar dreiv stolmarane sildefiske med landnot og garn frå [[Kinn]] i Sogn og Fjordane til [[Røver]] i Rogaland. Når ein var lutar på sildefiske, var det ikkje spørsmål om alder eller om ein var sjølveigande gardbrukar, husmann eller strandsitjar, men om ein var ein arbeidsam og flink fiskar. Alle fekk den same [[Leksikon: Lott\|luten]], bortsett frå basen som vanlegvis fekk to lutar. Hadde ein strandsitjar eigarskap i fiskereiskapar, fekk han betalt etter storleiken på parten han eigde.

			Strandsitjaren som ikkje hadde gardsarbeid, hadde meir tid enn ein [[fiskerbonde\|fiskarbonde]] til å driva med arbeid som knytte seg til fiskeria, f. eks. å laga fiskereiskapar som han selde eller reparerte for løn. Fiskarbøndene var villige til å bruka mykje pengar på å utrusta seg til dei ulike fiskeria, og grunnen var optimismen som låg i dei til utsikter om god forteneste. Anders Simonsen lagra utvilsamt pengane på kistebotnen, og denne driftige karen som tilhøyrde den lavaste sosialgruppa i samfunnet, greidde å leggja seg opp pengar som seinare vart brukte til større investeringar. Banklån var det vanskeleg å få på dette tidspunktet, men private lån med skyhøge renter kunne ein få hos pengesterke privatpersonar.

			==Segljaktkjøpet==
			Kor gammal Anders Simonsen var då han kjøpte seg [[Leksikon: Jakt\|jakt]], er uvisst, men han var nok ikkje mykje over 20. Sidan det var rikt sildefiske ved Stolmen og i Austevoll elles, var det stort behov for fraktebåtar som kunne føra silda til salteria. Med jakta frakta han sild frå landnotstenga og frå garnfiskarane til sitt eige og andre sildesalteri som f. eks. til saltebua i Kvalvågen som hadde mange arbeidarar. Tønner med salta sild frakta han til oppkjøparar som dreiv med eksport frå Bergen og Haugesund. Dette blei det pengar av.
	{{thumb\|Sildesalteri 2.jpg\|Sildesalteriet sett frå landsida i 2024.\|Nils Steinar Våge}}		{{thumb\|Sildesalteri 2.jpg\|Sildesalteriet sett frå landsida i 2024.\|Nils Steinar Våge}}
	==~~Kjøp av jakt og bygging av sildesalteri~~==		==Sildesalteri på plass i 1848==
	Kor gammal Anders Simonsen var då han kjøpte [[Leksikon: Jakt\|jakt]], er uvisst, men han var nok ikkje mykje over 20. Sidan det var rikt sildefiske ved Stolmen og i Austevoll elles fram til 1860-åra, var det stort behov for fraktebåtar som kunne føra silda til salteria. Med jakta frakta han sild frå landnotstenga og frå garnfiskarane til sitt eige og andre sildesalteri, og tønner med salta sild vidare til oppkjøparar som dreiv med eksport frå Bergen og Haugesund.		Fraktinntektene gav pengar til saltebu. I Hardanger kjøpte 27-åringen eit 100 kvm stort naust som vart demontert og frakta til Stolmevågen der det vart bygd opp att som salteribygning. I reisverket og kledninga vart det ikkje brukt spikar, men trenaglar, og i mangel på materialar vart nordveggen kledd med [Leksikon: Brakekledning\|brake]]. Dette var ein vanleg måte å kle vegger på, særleg lenger inne og nord i Hordaland. Brakekledningen heldt regnet ute og gav nødvendig ventilasjon.

	Fraktinntektene ~~gjekk~~ til saltebu. I Hardanger ~~fekk han kjøpt~~ eit 100 kvm stort naust som vart demontert, frakta til Stolmevågen og bygd opp att som salteribygning ~~i 1848~~. ~~Det blei~~ ikkje brukt spikar ~~i reisverket og kledninga~~, ~~berre~~ trenaglar, og i mangel på materialar vart nordveggen kledd med [[Leksikon: Brakekledning\|brake]]. Brakekledningen heldt regnet ute, og gav ~~bra~~ ventilasjon.
	{{thumb\|Trenaglar i bordkledning.jpg\| Trenaglane er tydelege i bordkledninga. Fotografiet viser at det seinare i tillegg er brukt ugalvanisert spikar i samband med reparasjon av veggen.\|Nils Steinar Våge 2024}}		{{thumb\|Trenaglar i bordkledning.jpg\| Trenaglane er tydelege i bordkledninga. Fotografiet viser at det seinare i tillegg er brukt ugalvanisert spikar i samband med reparasjon av veggen.\|Nils Steinar Våge 2024}}
	Like ved saltebua heldt bøkkaren (tønnemakaren) Asbiørn Olsen Stolmevogen til med verksemda si ~~<ref>Tufteland 1978 s. 294.</ref>~~, og dermed fekk Anders Simonsen lett tak i sildetønner~~. Salt måtte han henta andre stader, og det var ei stor stor utgift~~. Kjeldene opplyser ikkje noko om arbeidshjelp, men eit salteri trong arbeidskraft til saltinga.		For å driva saltebua måtte Anders skaffa til veges salt, tønner og folk som kunne tilbereda silda. På dette tidspunktet kunne det vera vanskeleg å få tak i salt til ein rimeleg pris. Dei som hadde saltlager, selde ofte saltet til høg pris, og dermed til dei som betalte best. I tillegg trongst det tønner. Like ved saltebua heldt bøkkaren (tønnemakaren) Asbiørn Olsen Stolmevogen til med verksemda si, og dermed fekk Anders Simonsen lett tak i sildetønner. Kjeldene opplyser ikkje noko om arbeidshjelp, men eit salteri trong arbeidskraft til saltinga. I Kvalvågen var det til dømes mange mann i arbeid ved sildesalteriet, og der hadde handelsmannen eit stort tønnelager. Mangla Anders tønner, var sjøvegen kort til tønnelageret i Kvalvågen. Det var nødvendig at silda vart salta ned så fort som muleg, for lang frakt med fersk sild gjekk ut over kvaliteten og dermed prisen.

	~~Det rike sildefisket ved Stolmen og i Austevoll elles skapte behov for fleire salteri enn dei~~ som ~~allereie fanst. I handelsstaden [[Kvalvåg (Austevoll)\|Kvalvåg]] på nordsida av øya~~, ~~var det mottak av sild~~ og ~~annan fisk, og der dreiv handelsmannen Jan Pettersen d. y. saltebuer med mange tilsette. <ref>Tufteland 1978, s. 391.</ref> Det var nødvendig at silda~~ vart ~~salta ned så fort som muleg~~, for ~~lang frakt gjekk ut over kvaliteten og dermed prisen~~.		Dei nye nasjonale handelslovene som kom frå 1842, og som vart fullførde i 1860-åra, opna for at andre enn handelsborgarar frå Bergen hadde lov til å driva handel i landområda omkring byen. Difor kom dette salteriet.

	==Jaktforliset==		==Jaktforliset==
	~~Dessverre~~ forliste jakta ~~med full sildelast i eller utanfor Kyrkjevika~~ på sørsida av Stolmen. Det var umuleg å venda den ~~nedlasta~~ jakta i sønnavinden, og ho rende på land og sokk. ~~Forteljinga om dette forliset~~ gjekk ~~lenge~~ på folkemunne. Rasmus Våge (f. 1917) og Anders Vaage (f. 1925) fortalde fleire gonger historia om dette forliset ~~som skjedde like nedanfor busetnaden på Våge~~. Jakta var ikkje assurert, og tapet av båten vart ein økonomisk knekk for Anders Simonsen. Men drivande som han var, arbeidde han seg opp att på nokre ~~får~~ år.		Med full sildelast forliste jakta på sørsida av Stolmen. Det var umuleg å venda den søkklasta jakta i den sterke sønnavinden, og ho rende på land og sokk. Mannskapet berga seg. Forliset som skjedde like nedanfor busetnaden på Våge, gjekk på folkemunne i lang tid. Rasmus Våge (f. 1917) og Anders Vaage (f. 1925) fortalde fleire gonger historia om dette forliset. Jakta var ikkje assurert, og tapet av båten vart ein økonomisk knekk for Anders Simonsen. Men drivande som han var, arbeidde han seg opp att på nokre få år.

	~~==Silda vart borte i 1860-åra==~~		Då sildemengda gradvis vart mindre etter 1860, og Anders Simonsen i tillegg hadde mista jakta si, gjekk det utvilsamt dårleg med salteriverksemda. Om salteriet var i drift då han døydde i 1865, seier kjeldene ikkje noko om. Bygningen vart seinare omgjort til naust for to av gardsbruka på Øvrevåge, og naustet er framleis i bruk.
	Då ~~silda~~ vart ~~borte i~~ 1860~~-åra <ref>Sjurseth 1961, s. 166.</ref>~~, og Anders Simonsen i tillegg hadde mista jakta si, gjekk det utvilsamt dårleg med ~~verksemda ved salteriet~~. Om salteriet var i drift då han døydde i 1865, seier kjeldene ikkje noko om. Bygningen vart seinare omgjort til naust for to av gardsbruka på ~~Øvre Våge~~.

	==Ulukka i Ronddalsbrekka==		==Ulukka i Ronddalsbrekka==
	Ein januardag ~~med hålke~~ i 1865 var Anders Simonsen hos handelsmannen i ~~Kvalvåg~~ der han mellom anna kjøpte ei flaske sirup. Han plasserte flaska i trøyeermet, for det var ein vanleg måte å bera flasker på. I den bratte Ronddalsbrekka ~~på gamlevegen (ein sti gjennom kupert terreng) mellom Kvalvågen~~ og ~~Våge sklei~~ han på ~~hålka,~~ og ~~han fall~~ nedover berget. Flaska blei knust, han vart skoren opp av glasbrota og blødde i hel. <ref>Ministerialbog for Sunds Præstegield 1856-1866, s. 72, Tufteland 1978, s.298.</ref>		Ein januardag i 1865 var Anders Simonsen hos handelsmannen i Kvalvågen der han mellom anna kjøpte ei flaske sirup. Han plasserte flaska i trøyeermet, for det var ein vanleg måte å bera flasker på. På dette tidspunktet var det ikkje veg på øya, og han gjekk langs den kuperte stien mellom Kvalvågen og Våge. I den bratte Ronddalsbrekka var det mykje klakje, og han var uheldig og mista fotfestet på det glatte underlaget og rulla nedover berget. Flaska blei knust, han vart skoren opp av glasbrota og blødde i hel. I klokkarboka for Sund og Austevoll kan ein lesa om ulykka Anders var ute for.<ref>Ministerialbog for Sunds Præstegield 1856-1866, s. 72, Tufteland 1978, s.298.</ref>

	==~~Familie~~==		==Anders sin familie==
	~~19. mars 1856~~ gifta ~~Anders~~ seg med Olina Jacobsdotter Drivenes (1824-1890), og dei fekk fire barn. Tre av dei døydde som ~~små barn~~ <ref> Ministerialbog for Sunds Præstegield 1856-1866.</ref> Olina prøvde å livberga seg med strikking og spinning etter at Anders var død, men det var ikkje nok å leva av. ~~I tillegg~~ fekk ho ein liten sum frå fattigkassa i kommunen <ref>Tufteland 1978 s. 298.</ref>.		Anders gifta seg med Olina Jacobsdotter Drivenes (1824-1890) i 1856, og dei fekk fire barn. Tre av dei døydde som småbarn.<ref> Ministerialbog for Sunds Præstegield 1856-1866.</ref> Familien er ikkje oppført i folketeljinga i 1865, men Olina er oppført som enkje i folketeljinga i 1875. Ho budde då saman med dottera Sølvi Maria (f.1864). Olina prøvde å livberga seg og dottera med strikking og spinning etter at Anders var død, men det var ikkje nok å leva av. Difor fekk ho ein liten sum frå fattigkassa i kommunen.<ref>Tufteland 1978 s. 298.</ref>
	~~Anders er ikkje oppførd i folketeljinga i 1865, men Olina er oppført som enkje i folketeljinga i 1865 og 1875. Ho budde då saman med dottera Sølvi Maria (f. 1864).~~

	==Fotnoter==		==Fotnoter==
Linje 31:		Linje 35:

	==Kjelder og litteratur==		==Kjelder og litteratur==
			*{{hbr1-1\|pv00000007346103\|Anders Simonsen}}
	*[https://www.digitalarkivet.no/census/rural-residence/bf01052282007762#collapse-persons Folketeljinga 1875 for Møgster sokn i Sund og Austevoll kommune].		*[https://www.digitalarkivet.no/census/rural-residence/bf01052282007762#collapse-persons Folketeljinga 1875 for Møgster sokn i Sund og Austevoll kommune].
	*[https://media.digitalarkivet.no/view/6969/59 Klokkarbok for Sund og Austevoll prestegjeld, Møkster sokn 1865-1878].		*[https://media.digitalarkivet.no/view/6969/59 Klokkarbok for Sund og Austevoll prestegjeld, Møkster sokn 1865-1878].
Linje 38:		Linje 43:
	*Tufteland, Johan: Handskrive manus frå 1945 med tittelen ''Segn og tradisjon frå Møkster, Austevoll og Sund. 1''. Upaginert. Arkivert i Fylkesarkivet i Vestland, avdeling Bergen.		*Tufteland, Johan: Handskrive manus frå 1945 med tittelen ''Segn og tradisjon frå Møkster, Austevoll og Sund. 1''. Upaginert. Arkivert i Fylkesarkivet i Vestland, avdeling Bergen.
	*Våge, Nils Steinar: «Stolmavågen - frå 1500-talet til omkring 1900». I ''Rakved frå Austevoll. Lokalhistorisk årsskrift 2021''.		*Våge, Nils Steinar: «Stolmavågen - frå 1500-talet til omkring 1900». I ''Rakved frå Austevoll. Lokalhistorisk årsskrift 2021''.
	*{{hbr1-1\|pv00000007346103\|Anders Simonsen}}

	{{DEFAULTSORT: Nedre Vaage, Anders Simonsen}}		{{DEFAULTSORT: Nedre Vaage, Anders Simonsen}}
	[[Kategori: Austevoll kommune]]		[[Kategori: Austevoll kommune]]

Vidariv: /* Familie */ Olina i 1865

2025-04-14T11:28:26Z

Familie: Olina i 1865

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 14. apr. 2025 kl. 11:28
Linje 25:		Linje 25:
	==Familie==		==Familie==
	19. mars 1856 gifta Anders seg med Olina Jacobsdotter Drivenes (1824-1890), og dei fekk fire barn. Tre av dei døydde som små barn <ref> Ministerialbog for Sunds Præstegield 1856-1866.</ref> Olina prøvde å livberga seg med strikking og spinning etter at Anders var død, men det var ikkje nok å leva av. I tillegg fekk ho ein liten sum frå fattigkassa i kommunen <ref>Tufteland 1978 s. 298.</ref>.		19. mars 1856 gifta Anders seg med Olina Jacobsdotter Drivenes (1824-1890), og dei fekk fire barn. Tre av dei døydde som små barn <ref> Ministerialbog for Sunds Præstegield 1856-1866.</ref> Olina prøvde å livberga seg med strikking og spinning etter at Anders var død, men det var ikkje nok å leva av. I tillegg fekk ho ein liten sum frå fattigkassa i kommunen <ref>Tufteland 1978 s. 298.</ref>.
	Anders ~~og kona Olina~~ er ikkje ~~oppførde~~ i folketeljinga i 1865, men Olina er oppført som enkje i folketeljinga i 1875. Ho budde då saman med dottera Sølvi Maria (f. 1864).		Anders er ikkje oppførd i folketeljinga i 1865, men Olina er oppført som enkje i folketeljinga i 1865 og 1875. Ho budde då saman med dottera Sølvi Maria (f. 1864).

	==Fotnoter==		==Fotnoter==

Vidariv: /* Kjelder og litteratur */

2025-04-14T11:24:05Z

Kjelder og litteratur

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 14. apr. 2025 kl. 11:24
Linje 38:		Linje 38:
	*Tufteland, Johan: Handskrive manus frå 1945 med tittelen ''Segn og tradisjon frå Møkster, Austevoll og Sund. 1''. Upaginert. Arkivert i Fylkesarkivet i Vestland, avdeling Bergen.		*Tufteland, Johan: Handskrive manus frå 1945 med tittelen ''Segn og tradisjon frå Møkster, Austevoll og Sund. 1''. Upaginert. Arkivert i Fylkesarkivet i Vestland, avdeling Bergen.
	*Våge, Nils Steinar: «Stolmavågen - frå 1500-talet til omkring 1900». I ''Rakved frå Austevoll. Lokalhistorisk årsskrift 2021''.		*Våge, Nils Steinar: «Stolmavågen - frå 1500-talet til omkring 1900». I ''Rakved frå Austevoll. Lokalhistorisk årsskrift 2021''.
			*{{hbr1-1\|pv00000007346103\|Anders Simonsen}}
	{{DEFAULTSORT: Nedre Vaage, Anders Simonsen}}		{{DEFAULTSORT: Nedre Vaage, Anders Simonsen}}
	[[Kategori: Austevoll kommune]]		[[Kategori: Austevoll kommune]]

Vidariv på 14. apr. 2025 kl. 11:21

2025-04-14T11:21:48Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 14. apr. 2025 kl. 11:21
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb\|Sildesalteri 1.jpg\|Sildesalteriet frå 1848 i bruk som naust i 2024.\|Nils Steinar Våge}}		{{thumb\|Sildesalteri 1.jpg\|Sildesalteriet frå 1848 i bruk som naust i 2024.\|Nils Steinar Våge}}
	'''[[Anders Simonsen Nedre Vaage]]''' (fødd 9. oktober 1821 på [[Stolmen]] i [[Austevoll]], død same stad 29. januar 1865 <ref>Ministerialbog for Sunds Præstegield 1856-1866, s. 72</ref>) var [[strandsitter\|strandsitjar]], fiskar og jakteskipper, og han dreiv sildesalteri i fiskerihamna [[Stolmevågen (Austevoll)\|Stolmevågen]] i 1850- og 1860-åra <ref>Tufteland 1945, s. 298.</ref>		'''[[Anders Simonsen Nedre Vaage]]''' (fødd 9. oktober 1821 på [[Stolmen]] i [[Austevoll]], død same stad 29. januar 1865 <ref>Ministerialbog for Sunds Præstegield 1856-1866, s. 72</ref>) var [[strandsitter\|strandsitjar]], fiskar og jakteskipper, og han dreiv sildesalteri i fiskerihamna [[Stolmevågen (Austevoll)\|Stolmevågen]] i 1850- og 1860-åra. <ref>Tufteland 1945, s. 298.</ref>

	==Godt sildefiske gav gode inntekter==		==Godt sildefiske gav gode inntekter==
	I ung alder, truleg som nykonfirmert 15-åring, reiste han på stor- og vårsildfiske om vintrane. Perioden frå 1808 til 1860-åra var rike sildeår på Vestlandet, og stolmarane dreiv sildefiske med landnot og garn frå [[Kinn]] i Sogn og Fjordane til [[Røver]] i Rogaland. Anders tente utan tvil godt sidan han kunne investera både i jakt og sildesalteri. Uansett om ein var [[fiskerbonde\|fiskarbonde]], [[los]], [[husmann]], [[strandsitter\|strandsitjar]] eller unge søner av desse, vart det vanlegvis ikkje gjort skilnad på sildefiskarane sin [[Leksikon: Lott\|lut]]. Anders som tilhøyrde den lavaste sosialgruppa i samfunnet, kunne difor leggja seg opp pengar til større investeringar. Banklån var det vanskeleg å få på dette tidspunktet, men private lån med høge renter kunne ein få hos borgarar i Bergen eller privatpersonar som hadde pengar til utlån.		I ung alder, truleg som nykonfirmert 15-åring, reiste han på stor- og vårsildfiske om vintrane. Perioden frå 1808 til 1860-åra var rike sildeår på Vestlandet, og stolmarane dreiv sildefiske med landnot og garn frå [[Kinn]] i Sogn og Fjordane til [[Røver]] i Rogaland. Anders tente utan tvil godt sidan han kunne investera både i jakt og sildesalteri. Uansett om ein var [[fiskerbonde\|fiskarbonde]], [[los]], [[husmann]], [[strandsitter\|strandsitjar]] eller unge søner av desse, vart det vanlegvis ikkje gjort skilnad på sildefiskarane sin [[Leksikon: Lott\|lut]]. Anders som tilhøyrde den lavaste sosialgruppa i samfunnet, kunne difor leggja seg opp pengar til større investeringar. Banklån var det vanskeleg å få på dette tidspunktet, men private lån med høge renter kunne ein få hos borgarar i Bergen eller privatpersonar som hadde pengar til utlån.

Nils Steinar Våge på 17. jul. 2024 kl. 05:38

2024-07-17T05:38:11Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. jul. 2024 kl. 05:38
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb\|Trenaglar i bordkledning.jpg\| Trenaglane er tydelege i bordkledninga. Fotografiet viser at det seinare i tillegg er brukt ugalvanisert spikar i samband med reparasjon av veggen.\|Nils Steinar Våge 2024.{{thumb\|Sildesalteri 1.jpg\|Sildesalteriet frå 1848 i bruk som naust i 2024.\|Nils Steinar Våge}}		{{thumb\|Sildesalteri 1.jpg\|Sildesalteriet frå 1848 i bruk som naust i 2024.\|Nils Steinar Våge}}
	'''[[Anders Simonsen Nedre Vaage]]''' (fødd 9. oktober 1821 på [[Stolmen]] i [[Austevoll]], død same stad 29. januar 1865 <ref>Ministerialbog for Sunds Præstegield 1856-1866, s. 72</ref>) var [[strandsitter\|strandsitjar]], fiskar og jakteskipper, og han dreiv sildesalteri i fiskerihamna [[Stolmevågen (Austevoll)\|Stolmevågen]] i 1850- og 1860-åra <ref>Tufteland 1945, s. 298.</ref>		'''[[Anders Simonsen Nedre Vaage]]''' (fødd 9. oktober 1821 på [[Stolmen]] i [[Austevoll]], død same stad 29. januar 1865 <ref>Ministerialbog for Sunds Præstegield 1856-1866, s. 72</ref>) var [[strandsitter\|strandsitjar]], fiskar og jakteskipper, og han dreiv sildesalteri i fiskerihamna [[Stolmevågen (Austevoll)\|Stolmevågen]] i 1850- og 1860-åra <ref>Tufteland 1945, s. 298.</ref>

Nils Steinar Våge: Satt inn foto

2024-07-17T05:36:24Z

Satt inn foto

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. jul. 2024 kl. 05:36
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb\|Sildesalteri 1.jpg\|Sildesalteriet frå 1848 i bruk som naust i 2024.\|Nils Steinar Våge}}		{{thumb\|Trenaglar i bordkledning.jpg\| Trenaglane er tydelege i bordkledninga. Fotografiet viser at det seinare i tillegg er brukt ugalvanisert spikar i samband med reparasjon av veggen.\|Nils Steinar Våge 2024.{{thumb\|Sildesalteri 1.jpg\|Sildesalteriet frå 1848 i bruk som naust i 2024.\|Nils Steinar Våge}}
	'''[[Anders Simonsen Nedre Vaage]]''' (fødd 9. oktober 1821 på [[Stolmen]] i [[Austevoll]], død same stad 29. januar 1865 <ref>Ministerialbog for Sunds Præstegield 1856-1866, s. 72</ref>) var [[strandsitter\|strandsitjar]], fiskar og jakteskipper, og han dreiv sildesalteri i fiskerihamna [[Stolmevågen (Austevoll)\|Stolmevågen]] i 1850- og 1860-åra <ref>Tufteland 1945, s. 298.</ref>		'''[[Anders Simonsen Nedre Vaage]]''' (fødd 9. oktober 1821 på [[Stolmen]] i [[Austevoll]], død same stad 29. januar 1865 <ref>Ministerialbog for Sunds Præstegield 1856-1866, s. 72</ref>) var [[strandsitter\|strandsitjar]], fiskar og jakteskipper, og han dreiv sildesalteri i fiskerihamna [[Stolmevågen (Austevoll)\|Stolmevågen]] i 1850- og 1860-åra <ref>Tufteland 1945, s. 298.</ref>

Linje 9:		Linje 9:

	Fraktinntektene gjekk til saltebu. I Hardanger fekk han kjøpt eit 100 kvm stort naust som vart demontert, frakta til Stolmevågen og bygd opp att som salteribygning i 1848. Det blei ikkje brukt spikar i reisverket og kledninga, berre trenaglar, og i mangel på materialar vart nordveggen kledd med [[Leksikon: Brakekledning\|brake]]. Brakekledningen heldt regnet ute, og gav bra ventilasjon.		Fraktinntektene gjekk til saltebu. I Hardanger fekk han kjøpt eit 100 kvm stort naust som vart demontert, frakta til Stolmevågen og bygd opp att som salteribygning i 1848. Det blei ikkje brukt spikar i reisverket og kledninga, berre trenaglar, og i mangel på materialar vart nordveggen kledd med [[Leksikon: Brakekledning\|brake]]. Brakekledningen heldt regnet ute, og gav bra ventilasjon.
			{{thumb\|Trenaglar i bordkledning.jpg\| Trenaglane er tydelege i bordkledninga. Fotografiet viser at det seinare i tillegg er brukt ugalvanisert spikar i samband med reparasjon av veggen.\|Nils Steinar Våge 2024}}
	Like ved saltebua heldt bøkkaren (tønnemakaren) Asbiørn Olsen Stolmevogen til med verksemda si <ref>Tufteland 1978 s. 294.</ref>, og dermed fekk Anders Simonsen lett tak i sildetønner. Salt måtte han henta andre stader, og det var ei stor stor utgift. Kjeldene opplyser ikkje noko om arbeidshjelp, men eit salteri trong arbeidskraft til saltinga.		Like ved saltebua heldt bøkkaren (tønnemakaren) Asbiørn Olsen Stolmevogen til med verksemda si <ref>Tufteland 1978 s. 294.</ref>, og dermed fekk Anders Simonsen lett tak i sildetønner. Salt måtte han henta andre stader, og det var ei stor stor utgift. Kjeldene opplyser ikkje noko om arbeidshjelp, men eit salteri trong arbeidskraft til saltinga.

Nils Steinar Våge på 1. jul. 2024 kl. 05:55

2024-07-01T05:55:35Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 1. jul. 2024 kl. 05:55
Linje 24:		Linje 24:

	==Familie==		==Familie==
	19. mars 1856 gifta Anders seg med Olina ~~Jacobsdtotter~~ Drivenes (1824-1890), og dei fekk fire barn. Tre av dei døydde som små barn <ref> Ministerialbog for Sunds Præstegield 1856-1866.</ref> Olina prøvde å livberga seg med strikking og spinning etter at Anders var død, men det var ikkje nok å leva av. I tillegg fekk ho ein liten sum frå fattigkassa i kommunen <ref>Tufteland 1978 s. 298.</ref>.		19. mars 1856 gifta Anders seg med Olina Jacobsdotter Drivenes (1824-1890), og dei fekk fire barn. Tre av dei døydde som små barn <ref> Ministerialbog for Sunds Præstegield 1856-1866.</ref> Olina prøvde å livberga seg med strikking og spinning etter at Anders var død, men det var ikkje nok å leva av. I tillegg fekk ho ein liten sum frå fattigkassa i kommunen <ref>Tufteland 1978 s. 298.</ref>.
	Anders og kona Olina er ikkje oppførde i folketeljinga i 1865, men Olina er oppført som enkje i folketeljinga i 1875. Ho budde då saman med dottera Sølvi Maria (f. 1864).		Anders og kona Olina er ikkje oppførde i folketeljinga i 1865, men Olina er oppført som enkje i folketeljinga i 1875. Ho budde då saman med dottera Sølvi Maria (f. 1864).

Nils Steinar Våge: Korr, tillegg

2024-07-01T05:43:22Z

Korr, tillegg

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 1. jul. 2024 kl. 05:43
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb\|Sildesalteri 1.jpg\|Sildesalteriet frå ~~omkring 1850~~ i bruk som naust i 2024.\|Nils Steinar Våge}}		{{thumb\|Sildesalteri 1.jpg\|Sildesalteriet frå 1848 i bruk som naust i 2024.\|Nils Steinar Våge}}
	'''[[Anders Simonsen Nedre Vaage]]''' (fødd 9. oktober 1821 på [[Stolmen]] i [[Austevoll]], død same stad 29. januar 1865 <ref>Ministerialbog for Sunds ~~Ptæstegield~~ 1856-1866, s. 72</ref>) var [[strandsitter\|strandsitjar]], fiskar og jakteskipper, og han dreiv sildesalteri i fiskerihamna [[Stolmevågen (Austevoll)\|Stolmevågen]] i 1850- og 1860-åra <ref>Tufteland 1945, s. 298.</ref>		'''[[Anders Simonsen Nedre Vaage]]''' (fødd 9. oktober 1821 på [[Stolmen]] i [[Austevoll]], død same stad 29. januar 1865 <ref>Ministerialbog for Sunds Præstegield 1856-1866, s. 72</ref>) var [[strandsitter\|strandsitjar]], fiskar og jakteskipper, og han dreiv sildesalteri i fiskerihamna [[Stolmevågen (Austevoll)\|Stolmevågen]] i 1850- og 1860-åra <ref>Tufteland 1945, s. 298.</ref>

	==Godt sildefiske gav gode inntekter==		==Godt sildefiske gav gode inntekter==
	I ung alder, truleg som nykonfirmert 15-åring, reiste han på stor- og vårsildfiske om vintrane. Perioden frå 1808 til 1860-åra var rike sildeår på Vestlandet, og stolmarane dreiv sildefiske med landnot og garn frå [[Kinn]] i [[Sogn og Fjordane]] til [[Røver]] i Rogaland]]. Anders tente utan tvil godt sidan han kunne investera både i jakt og sildesalteri. Uansett om ein var [[fiskerbonde\|fiskarbonde]], [[los]], [[husmann]], [[strandsitter\|strandsitjar]] eller unge søner av desse, vart det vanlegvis ikkje gjort skilnad på sildefiskarane sin [[Leksikon: Lott\|lut]]. Anders som tilhøyrde den lavaste sosialgruppa i samfunnet, kunne difor leggja seg opp pengar til større investeringar. Banklån var det vanskeleg å få på dette tidspunktet, men private lån med høge renter kunne ein få hos borgarar i Bergen eller privatpersonar som hadde pengar til utlån.		I ung alder, truleg som nykonfirmert 15-åring, reiste han på stor- og vårsildfiske om vintrane. Perioden frå 1808 til 1860-åra var rike sildeår på Vestlandet, og stolmarane dreiv sildefiske med landnot og garn frå [[Kinn]] i Sogn og Fjordane til [[Røver]] i Rogaland. Anders tente utan tvil godt sidan han kunne investera både i jakt og sildesalteri. Uansett om ein var [[fiskerbonde\|fiskarbonde]], [[los]], [[husmann]], [[strandsitter\|strandsitjar]] eller unge søner av desse, vart det vanlegvis ikkje gjort skilnad på sildefiskarane sin [[Leksikon: Lott\|lut]]. Anders som tilhøyrde den lavaste sosialgruppa i samfunnet, kunne difor leggja seg opp pengar til større investeringar. Banklån var det vanskeleg å få på dette tidspunktet, men private lån med høge renter kunne ein få hos borgarar i Bergen eller privatpersonar som hadde pengar til utlån.
	{{thumb\|Sildesalteri 2.jpg\|Sildesalteriet sett frå landsida i 2024.\|Nils Steinar Våge}}		{{thumb\|Sildesalteri 2.jpg\|Sildesalteriet sett frå landsida i 2024.\|Nils Steinar Våge}}
	==Kjøp av jakt og bygging av sildesalteri==		==Kjøp av jakt og bygging av sildesalteri==
	Kor gammal Anders Simonsen var då han kjøpte [[Leksikon: Jakt\|jakt]], er uvisst, men han var nok ikkje mykje over 20. Sidan det var rikt sildefiske ~~omkring~~ Stolmen og i Austevoll elles fram til 1860, var det stort behov for fraktebåtar som kunne føra silda til salteria. Med jakta frakta han sild frå landnotstenga og frå garnfiskarane til sitt eige sildesalteri, og tønner med salta sild vidare til oppkjøparar som dreiv med eksport frå Bergen og Haugesund.		Kor gammal Anders Simonsen var då han kjøpte [[Leksikon: Jakt\|jakt]], er uvisst, men han var nok ikkje mykje over 20. Sidan det var rikt sildefiske ved Stolmen og i Austevoll elles fram til 1860-åra, var det stort behov for fraktebåtar som kunne føra silda til salteria. Med jakta frakta han sild frå landnotstenga og frå garnfiskarane til sitt eige og andre sildesalteri, og tønner med salta sild vidare til oppkjøparar som dreiv med eksport frå Bergen og Haugesund.

	Fraktinntektene gjekk til saltebu. I Hardanger fekk han kjøpt eit 100 kvm stort naust som vart demontert, frakta til Stolmevågen og bygd opp att som salteribygning. Det blei ikkje brukt spikar i reisverket og kledninga, berre trenaglar, og i mangel på materialar vart nordveggen kledd med [[Leksikon: Brakekledning\|brake]]. Brakekledningen heldt regnet ute, og gav bra ventilasjon.		Fraktinntektene gjekk til saltebu. I Hardanger fekk han kjøpt eit 100 kvm stort naust som vart demontert, frakta til Stolmevågen og bygd opp att som salteribygning i 1848. Det blei ikkje brukt spikar i reisverket og kledninga, berre trenaglar, og i mangel på materialar vart nordveggen kledd med [[Leksikon: Brakekledning\|brake]]. Brakekledningen heldt regnet ute, og gav bra ventilasjon.

	Like ved saltebua heldt bøkkaren (tønnemakaren) Asbiørn Olsen Stolmevogen til med verksemda si <ref>Tufteland 1978 s. 294.</ref>, og dermed fekk Anders Simonsen lett tak i sildetønner. Salt måtte han henta andre stader, og det var ei stor stor utgift. Kjeldene opplyser ikkje noko om arbeidshjelp ~~ved salteriet~~.		Like ved saltebua heldt bøkkaren (tønnemakaren) Asbiørn Olsen Stolmevogen til med verksemda si <ref>Tufteland 1978 s. 294.</ref>, og dermed fekk Anders Simonsen lett tak i sildetønner. Salt måtte han henta andre stader, og det var ei stor stor utgift. Kjeldene opplyser ikkje noko om arbeidshjelp, men eit salteri trong arbeidskraft til saltinga.

	Det rike sildefisket ved Stolmen og i Austevoll elles skapte behov for fleire salteri enn dei som allereie fanst. I handelsstaden [[Kvalvåg (Austevoll)\|Kvalvåg]] på nordsida av øya, var det mottak av sild og annan fisk, og der ~~vart det drive eit salteri~~ med ~~fleire~~ tilsette <ref>Tufteland 1978, s. 391.</ref> Det var nødvendig at silda vart salta ned så fort som muleg, for lang frakt gjekk ut over kvaliteten og dermed prisen.		Det rike sildefisket ved Stolmen og i Austevoll elles skapte behov for fleire salteri enn dei som allereie fanst. I handelsstaden [[Kvalvåg (Austevoll)\|Kvalvåg]] på nordsida av øya, var det mottak av sild og annan fisk, og der dreiv handelsmannen Jan Pettersen d. y. saltebuer med mange tilsette. <ref>Tufteland 1978, s. 391.</ref> Det var nødvendig at silda vart salta ned så fort som muleg, for lang frakt gjekk ut over kvaliteten og dermed prisen.

	==Jaktforliset==		==Jaktforliset==
	Dessverre forliste jakta med full sildelast i eller utanfor Kyrkjevika på sørsida av Stolmen. Det var umuleg å venda den nedlasta jakta i sønnavinden, og ho rende på land og sokk Forteljinga om dette forliset gjekk lenge på folkemunne. Rasmus Våge (f. 1917) og Anders Vaage (f. 1925) fortalde fleire gonger historia om forliset som skjedde like nedanfor busetnaden på Våge. Jakta var ikkje assurert, og tapet av båten vart ein økonomisk knekk for Anders Simonsen. Men drivande som han var, arbeidde han seg opp att på nokre får år.		Dessverre forliste jakta med full sildelast i eller utanfor Kyrkjevika på sørsida av Stolmen. Det var umuleg å venda den nedlasta jakta i sønnavinden, og ho rende på land og sokk. Forteljinga om dette forliset gjekk lenge på folkemunne. Rasmus Våge (f. 1917) og Anders Vaage (f. 1925) fortalde fleire gonger historia om dette forliset som skjedde like nedanfor busetnaden på Våge. Jakta var ikkje assurert, og tapet av båten vart ein økonomisk knekk for Anders Simonsen. Men drivande som han var, arbeidde han seg opp att på nokre får år.

	==Silda vart borte i 1860-åra==		==Silda vart borte i 1860-åra==
Linje 21:		Linje 21:

	==Ulukka i Ronddalsbrekka==		==Ulukka i Ronddalsbrekka==
	Ein januardag med hålke i 1865 var Anders Simonsen hos handelsmannen i Kvalvåg der han mellom anna kjøpte ei flaske sirup. Han plasserte flaska i trøyeermet, for det var ein vanleg måte å bera flasker på. I den bratte Ronddalsbrekka på gamlevegen mellom Kvalvågen og Våge sklei han på hålka, og han fall nedover berget. Flaska blei knust, han vart skoren opp av glasbrota og blødde i hel. <ref>Ministerialbog for Sunds Præstegield 1856-1866, s. 72, Tufteland 1978, s.298.</ref>		Ein januardag med hålke i 1865 var Anders Simonsen hos handelsmannen i Kvalvåg der han mellom anna kjøpte ei flaske sirup. Han plasserte flaska i trøyeermet, for det var ein vanleg måte å bera flasker på. I den bratte Ronddalsbrekka på gamlevegen (ein sti gjennom kupert terreng) mellom Kvalvågen og Våge sklei han på hålka, og han fall nedover berget. Flaska blei knust, han vart skoren opp av glasbrota og blødde i hel. <ref>Ministerialbog for Sunds Præstegield 1856-1866, s. 72, Tufteland 1978, s.298.</ref>

	==Familie==		==Familie==
	19. mars 1856 gifta Anders seg med Olina Jacobsdtotter Drivenes (1824-1890), og dei fekk fire barn. Tre av dei døydde som barn <ref> Ministerialbog for Sunds Præstegield 1856-1866.</ref> Olina prøvde å livberga seg med strikking og spinning etter at Anders var død, men ~~dette~~ var ikkje nok å leva av. I tillegg fekk ho ein liten sum frå fattigkassa i kommunen <ref>Tufteland 1978 s. 298.</ref>.		19. mars 1856 gifta Anders seg med Olina Jacobsdtotter Drivenes (1824-1890), og dei fekk fire barn. Tre av dei døydde som små barn <ref> Ministerialbog for Sunds Præstegield 1856-1866.</ref> Olina prøvde å livberga seg med strikking og spinning etter at Anders var død, men det var ikkje nok å leva av. I tillegg fekk ho ein liten sum frå fattigkassa i kommunen <ref>Tufteland 1978 s. 298.</ref>.
	Anders og kona Olina er ikkje oppførde i folketeljinga i 1865, men Olina er oppført som enkje i folketeljinga i 1875. Ho ~~bur~~ saman med dottera Sølvi Maria (f. 1864).		Anders og kona Olina er ikkje oppførde i folketeljinga i 1865, men Olina er oppført som enkje i folketeljinga i 1875. Ho budde då saman med dottera Sølvi Maria (f. 1864).

	==Fotnoter==		==Fotnoter==