Båtbygging på laminerte spant, Vik Båtbyggeri - Sideversjonshistorikk

Cnyborg på 16. apr. 2024 kl. 11:39

2024-04-16T11:39:11Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. apr. 2024 kl. 11:39
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\| Frå_malloftet.jpg\| Frå ein demonstrasjon på malloftet}}		<onlyinclude>{{thumb\| Frå_malloftet.jpg\| Frå ein demonstrasjon på malloftet}}
	'''[[Båtbygging på laminerte spant, Vik Båtbyggeri\|Båtbygging på laminerte spant ved Vik Båtbyggeri]].''' Båtbyggeriet vart skipa som lutlag i 1946 og nedlagt i 1995, det meste av anlegget strauk med i ein brann (skal finne datering). Historia held på å forsvinne difor vart denne artikkelen skriven. Les også artiklane om [[L/L_Vik_Båtbyggeri#Den vanlege byggemåten\|L/L Vik Båtbyggeri]] og båtbygging på [[Doblingspant\|doblingsspant]].</onlyinclude>		'''[[Båtbygging på laminerte spant, Vik Båtbyggeri\|Båtbygging på laminerte spant ved Vik Båtbyggeri]]'''. Båtbyggeriet vart skipa som lutlag i 1946 og nedlagt i 1995, det meste av anlegget strauk med i ein brann (skal finne datering). Historia held på å forsvinne difor vart denne artikkelen skriven. Les også artiklane om [[L/L_Vik_Båtbyggeri#Den vanlege byggemåten\|L/L Vik Båtbyggeri]] og båtbygging på [[Doblingspant\|doblingsspant]].</onlyinclude>

	==Omstilling==<onlyinclude>		==Omstilling==<onlyinclude>

Cnyborg på 12. apr. 2024 kl. 09:23

2024-04-12T09:23:17Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 12. apr. 2024 kl. 09:23
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\| Frå_malloftet.jpg\| Frå ein demonstrasjon på malloftet}}		<onlyinclude>{{thumb\| Frå_malloftet.jpg\| Frå ein demonstrasjon på malloftet}}
	'''Båtbygging på laminerte spant ved Vik Båtbyggeri.''' Båtbyggeriet vart skipa som lutlag i 1946 og nedlagt i 1995, det meste av anlegget strauk med i ein brann (skal finne datering). Historia held på å forsvinne difor vart denne artikkelen skriven. Les også artiklane om [[L/L_Vik_Båtbyggeri#Den vanlege byggemåten\|L/L Vik Båtbyggeri]] og båtbygging på [[Doblingspant\|doblingsspant]].</onlyinclude>		'''[[Båtbygging på laminerte spant, Vik Båtbyggeri\|Båtbygging på laminerte spant ved Vik Båtbyggeri]].''' Båtbyggeriet vart skipa som lutlag i 1946 og nedlagt i 1995, det meste av anlegget strauk med i ein brann (skal finne datering). Historia held på å forsvinne difor vart denne artikkelen skriven. Les også artiklane om [[L/L_Vik_Båtbyggeri#Den vanlege byggemåten\|L/L Vik Båtbyggeri]] og båtbygging på [[Doblingspant\|doblingsspant]].</onlyinclude>

	==Omstilling==<onlyinclude>		==Omstilling==<onlyinclude>

Olve Utne: Teksterstatting – «[[Kategori: » til «[[Kategori:»

2023-11-19T21:32:25Z

Teksterstatting – «[[Kategori: » til «[[Kategori:»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 19. nov. 2023 kl. 21:32
Linje 39:		Linje 39:
	*[[Bruker: Magnar Høydal\|Magnar Høydal]]: Eiga arbeidserfaring frå [[L/L Vik Båtbyggeri]]		*[[Bruker: Magnar Høydal\|Magnar Høydal]]: Eiga arbeidserfaring frå [[L/L Vik Båtbyggeri]]

	[[Kategori: Båtbygging]]		[[Kategori:Båtbygging]]
	[[Kategori:Kravellbygging]]		[[Kategori:Kravellbygging]]
	[[Kategori:Høydalen (Volda)]]		[[Kategori:Høydalen (Volda)]]

Marianne Wiig: Teksterstatting – «Kategori:Næringsliv» til «»

2023-06-01T13:07:09Z

Teksterstatting – «Kategori:Næringsliv» til «»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 1. jun. 2023 kl. 13:07
Linje 42:		Linje 42:
	[[Kategori:Kravellbygging]]		[[Kategori:Kravellbygging]]
	[[Kategori:Høydalen (Volda)]]		[[Kategori:Høydalen (Volda)]]
	~~[[Kategori:Næringsliv]]~~
	[[Kategori:Volda kommune]]		[[Kategori:Volda kommune]]
	{{artikkelkoord\|62.07536\|N\|6.22081\|Ø}}		{{artikkelkoord\|62.07536\|N\|6.22081\|Ø}}
	{{f1}}		{{f1}}
	{{nn}}		{{nn}}

Magnar Høydal: /* Mal-loftet */koreksjon etter innspel

2016-03-08T15:37:16Z

Mal-loftet: koreksjon etter innspel

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 8. mar. 2016 kl. 15:37
Linje 20:		Linje 20:
	Når ein skulle legge opp for linjeteikning så la ein ut t.d. fjerdekvart spant og ut frå dei konstruerte ein dei aktuelle spant inn i linjene på horisontalplanet. Det kan gjerne illustrerast med å kalle dei vasslinjer. Står ein ved rekka på ein båt og ser der skroget møter vassyta så er det vannlinja, og ein ser det same som om ein ser rett ned på ei linjeteikning. Jamne fine overgangar. For også å få ein fin botn vart det sett inn to linjer vertikalt. Kan tenkje seg som to langsgåande snitt paralelle med kjølen. Så må desse linjene danne jamne overgangar i begge snitta. Dernest kan ein frå linjene legge inn resten av spanta. I lengdesnittet er der eit rutemønster der spantavstand er ståande linjer og vannlinja er liggande. Her set ein inn så mange ein ynskjer. Kjølstigninga vert også målt ut frå ei konstruksjonslinje (vannlinje).		Når ein skulle legge opp for linjeteikning så la ein ut t.d. fjerdekvart spant og ut frå dei konstruerte ein dei aktuelle spant inn i linjene på horisontalplanet. Det kan gjerne illustrerast med å kalle dei vasslinjer. Står ein ved rekka på ein båt og ser der skroget møter vassyta så er det vannlinja, og ein ser det same som om ein ser rett ned på ei linjeteikning. Jamne fine overgangar. For også å få ein fin botn vart det sett inn to linjer vertikalt. Kan tenkje seg som to langsgåande snitt paralelle med kjølen. Så må desse linjene danne jamne overgangar i begge snitta. Dernest kan ein frå linjene legge inn resten av spanta. I lengdesnittet er der eit rutemønster der spantavstand er ståande linjer og vannlinja er liggande. Her set ein inn så mange ein ynskjer. Kjølstigninga vert også målt ut frå ei konstruksjonslinje (vannlinje).

	Nokre av båtane som var bygde på Vik var ikkje lenger enn at ein fekk teikne dei i 1:1. Var båtane lenger ~~rekna ein ned lengda~~ i ~~lengdesnittet t.d.~~ 1~~:0,8 men måtte sjølvsagt ha~~ spanterisset i 1:1. På mal-loftet vert kappe, luke og keising plasert. Då får ein også nøyaktig plaserin på alle luke-endebjelkar og mål å mal på kravellane. Mange andre små detaljar kan og merkast ut som t.d. sponing. Ved å legge ein liten klosse tilsvarande tjukta på huda inn åt spantestreket ned ved kjølen og merke av kunne ein lage modell av sponinga og dermed få gjere den ferdig på kjølen når han låg på bukkar i verkstaden. Spantetoppane kom og fram etter utrekninga frå halvemodellen. Når alle spanta var inntegna kunne ujamnheiter i springet jamnast ut ved å legge ei ri på toppane. «Ri» er ei list av rein ved, brukast til å trekke opp jamne buar, den er dimensjonert etter kva den skal nyttast til.		Nokre av båtane som var bygde på Vik var ikkje lenger enn at ein fekk teikne dei i 1:1. Var båtane lenger enn malloftet vart lengdesnittet teikna i 1/2 størrelse og dobla måla inn i spanterisset att så det vart 1:1. På mal-loftet vert kappe, luke og keising plasert. Då får ein også nøyaktig plaserin på alle luke-endebjelkar og mål å mal på kravellane. Mange andre små detaljar kan og merkast ut som t.d. sponing. Ved å legge ein liten klosse tilsvarande tjukta på huda inn åt spantestreket ned ved kjølen og merke av kunne ein lage modell av sponinga og dermed få gjere den ferdig på kjølen når han låg på bukkar i verkstaden. Spantetoppane kom og fram etter utrekninga frå halvemodellen. Når alle spanta var inntegna kunne ujamnheiter i springet jamnast ut ved å legge ei ri på toppane. «Ri» er ei list av rein ved, brukast til å trekke opp jamne buar, den er dimensjonert etter kva den skal nyttast til.

	Når alle spant er tegna ut vert det laga modellar av kvart spant. Brukte då ei ri sett på kant og styrt på plass med ein hest. Det er ein ca 50 cm lang list med eit hakk tilsvarande tjukta på ria, ein liten spikar motsatt ende ned i golvet held ria på plass. Ein set på så mange hestar som nødvendig. Når det er sett opp slik kan ria løftast litt opp så ein smetter under modell emnet, oftast krysfiner. Då er det berre å merke av – det vert ytterkant, innerkant vert avdrege med eit stykke tilsvarande spantetjukta. På dette viset vert det laga modellar av alle spant, laskane i stamn og understamn, modell av akterstamn og vinkel på stilken.		Når alle spant er tegna ut vert det laga modellar av kvart spant. Brukte då ei ri sett på kant og styrt på plass med ein hest. Det er ein ca 50 cm lang list med eit hakk tilsvarande tjukta på ria, ein liten spikar motsatt ende ned i golvet held ria på plass. Ein set på så mange hestar som nødvendig. Når det er sett opp slik kan ria løftast litt opp så ein smetter under modell emnet, oftast krysfiner. Då er det berre å merke av – det vert ytterkant, innerkant vert avdrege med eit stykke tilsvarande spantetjukta. På dette viset vert det laga modellar av alle spant, laskane i stamn og understamn, modell av akterstamn og vinkel på stilken.

	== Oppstilling ==		== Oppstilling ==

Cnyborg: {{nn}}

2016-01-26T10:04:12Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. jan. 2016 kl. 10:04
Linje 46:		Linje 46:
	{{artikkelkoord\|62.07536\|N\|6.22081\|Ø}}		{{artikkelkoord\|62.07536\|N\|6.22081\|Ø}}
	{{f1}}		{{f1}}
			{{nn}}

Magnar Høydal: /* kjelder */kategori

2016-01-08T15:59:51Z

kjelder: kategori

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 8. jan. 2016 kl. 15:59
Linje 40:		Linje 40:

	[[Kategori: Båtbygging]]		[[Kategori: Båtbygging]]
			[[Kategori:Kravellbygging]]
			[[Kategori:Høydalen (Volda)]]
	[[Kategori:Næringsliv]]		[[Kategori:Næringsliv]]
	[[Kategori:Volda kommune]]		[[Kategori:Volda kommune]]
	~~[[Kategori:Høydalen (Volda)]]~~
	{{artikkelkoord\|62.07536\|N\|6.22081\|Ø}}		{{artikkelkoord\|62.07536\|N\|6.22081\|Ø}}
	{{f1}}		{{f1}}

Magnar Høydal: litt justering etter innspel

2015-02-10T09:44:49Z

litt justering etter innspel

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 10. feb. 2015 kl. 09:44
Linje 5:		Linje 5:
	Ved starten på 1970 talet var det lite tilgang på arbeid etter dei tradisjonelle byggemåtane ved Vik båtbyggeri. På 60 talet hadde det vore ein del forlenging av båtar bygde på doblingspant men når også dette såg ut for å minke vekk vart det aktuelt sjå etter andre måtar for arbeid. Det var litt spurnad etter nybygg størrelse 35’ til 40’ (fot). Det vart då gjort litt sondering i markedet om bygging på laminerte spant var interessant. Fekk kontrakt om bygging av ein kravelt kryssar på ca 41’ og bygt med laminerte spant.		Ved starten på 1970 talet var det lite tilgang på arbeid etter dei tradisjonelle byggemåtane ved Vik båtbyggeri. På 60 talet hadde det vore ein del forlenging av båtar bygde på doblingspant men når også dette såg ut for å minke vekk vart det aktuelt sjå etter andre måtar for arbeid. Det var litt spurnad etter nybygg størrelse 35’ til 40’ (fot). Det vart då gjort litt sondering i markedet om bygging på laminerte spant var interessant. Fekk kontrakt om bygging av ein kravelt kryssar på ca 41’ og bygt med laminerte spant.

	==~~Foretnings~~-spionasje==		==Industri-spionasje?==
	Alle som driv eit eller anna har hatt eit auge til korleis grannen utfører ting. I åra etter 1900 kom det mange små motorfabrikkar i gang som ~~lerte~~ av kvarandre. Dei som bygde båt var heller ikkje noke undantak i såmåte. Når Vik skulle byrja med laminerte spant så vart det ein liten «studietur». ~~Me viste at lenger~~ nord i fylket var ein verkstad som laminerte spant. ~~Me var to karar~~, ~~ein prata laust og fast med kjentfolk og den andre gjekk rundt å brukte augene~~. Dette var opptakta når me skulle kome fram til ein arbeidsprosess, me ~~hadde då sett korleis andre løyste problemet~~.		Alle som driv eit eller anna har hatt eit auge til korleis grannen utfører ting. I åra etter 1900 kom det mange små motorfabrikkar i gang som lærte av kvarandre. Dei som bygde båt var heller ikkje noke undantak i såmåte. Når Vik skulle byrja med laminerte spant så vart det ein liten «studietur». Lenger nord i fylket var ein verkstad som laminerte spant, kanskje kunne me der få nokre gode idear. Som det vart sagt undervegs,«eg pratar du ser.» Dette var opptakta når me skulle kome fram til ein arbeidsprosess, men me måtte finne vår måte å gjere ting på.

	Etter litt prat att og fram kom me til at det måtte byggast ei tilpassa presse for å presse spanta med mal, eller sagt på ein annan måte, presse med vinkel etter kvar spantet stod i båten. Pressa vart bygd slik at spanta vart pressa parvis liggande. Ein sveiste saman eit ribbeplan av 100 mm T profilar med 20 mm mellomrom slik at bukkar i rett vinkel på planet kunne skruast fast etter ein spantemodell.</onlyinclude>		Etter litt prat att og fram kom me til at det måtte byggast ei tilpassa presse for å presse spanta med mal, eller sagt på ein annan måte, presse med vinkel etter kvar spantet stod i båten. Pressa vart bygd slik at spanta vart pressa parvis liggande. Ein sveiste saman eit ribbeplan av 100 mm T profilar med 20 mm mellomrom slik at bukkar i rett vinkel på planet kunne skruast fast etter ein spantemodell.</onlyinclude>

Oddvar Høydalsvik: Lenking

2015-02-09T19:44:58Z

Lenking

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 9. feb. 2015 kl. 19:44
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\| Frå_malloftet.jpg\| Frå ein demonstrasjon på malloftet}}		<onlyinclude>{{thumb\| Frå_malloftet.jpg\| Frå ein demonstrasjon på malloftet}}
	'''Båtbygging på laminerte spant ved Vik Båtbyggeri.''' Båtbyggeriet vart skipa som lutlag i 1946 og nedlagt i 1995, det meste av anlegget strauk med i ein brann (skal finne datering). Historia held på å forsvinne difor vart denne artikkelen skriven. Les også ~~artikkelen~~ om [[L/L_Vik_Båtbyggeri#Den vanlege byggemåten\|L/L Vik Båtbyggeri]].</onlyinclude>		'''Båtbygging på laminerte spant ved Vik Båtbyggeri.''' Båtbyggeriet vart skipa som lutlag i 1946 og nedlagt i 1995, det meste av anlegget strauk med i ein brann (skal finne datering). Historia held på å forsvinne difor vart denne artikkelen skriven. Les også artiklane om [[L/L_Vik_Båtbyggeri#Den vanlege byggemåten\|L/L Vik Båtbyggeri]] og båtbygging på [[Doblingspant\|doblingsspant]].</onlyinclude>

	==Omstilling==<onlyinclude>		==Omstilling==<onlyinclude>

Magnar Høydal: la til eit avsnitt

2015-02-09T16:59:42Z

la til eit avsnitt

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 9. feb. 2015 kl. 16:59
Linje 3:		Linje 3:

	==Omstilling==<onlyinclude>		==Omstilling==<onlyinclude>
	Ved starten på 1970 talet var det lite tilgang på arbeid etter dei tradisjonelle byggemåtane ved Vik båtbyggeri. På 60 talet hadde det vore ein del forlenging av båtar bygde på doblingspant men når også dette såg ut for å minke vekk vart det aktuelt sjå etter andre måtar for arbeid. Det var litt spurnad etter nybygg størrelse 35’ til 40’ (fot). Det vart då gjort litt sondering i markedet om bygging på laminerte spant var interessant. Fekk kontrakt om bygging av ein kravelt kryssar på ca 41’ og bygt med laminerte spant. Etter litt prat att og fram kom ~~ein~~ til at det måtte byggast ei tilpassa presse for å presse spanta med mal, eller sagt på ein annan måte, presse med vinkel etter kvar spantet stod i båten. Pressa vart bygd slik at spanta vart pressa parvis liggande. Ein sveiste saman eit ribbeplan av 100 mm T profilar med 20 mm mellomrom slik at bukkar i rett vinkel på planet kunne skruast fast etter ein spantemodell.</onlyinclude>		Ved starten på 1970 talet var det lite tilgang på arbeid etter dei tradisjonelle byggemåtane ved Vik båtbyggeri. På 60 talet hadde det vore ein del forlenging av båtar bygde på doblingspant men når også dette såg ut for å minke vekk vart det aktuelt sjå etter andre måtar for arbeid. Det var litt spurnad etter nybygg størrelse 35’ til 40’ (fot). Det vart då gjort litt sondering i markedet om bygging på laminerte spant var interessant. Fekk kontrakt om bygging av ein kravelt kryssar på ca 41’ og bygt med laminerte spant.

			==Foretnings-spionasje==
			Alle som driv eit eller anna har hatt eit auge til korleis grannen utfører ting. I åra etter 1900 kom det mange små motorfabrikkar i gang som lerte av kvarandre. Dei som bygde båt var heller ikkje noke undantak i såmåte. Når Vik skulle byrja med laminerte spant så vart det ein liten «studietur». Me viste at lenger nord i fylket var ein verkstad som laminerte spant. Me var to karar, ein prata laust og fast med kjentfolk og den andre gjekk rundt å brukte augene. Dette var opptakta når me skulle kome fram til ein arbeidsprosess, me hadde då sett korleis andre løyste problemet.

			Etter litt prat att og fram kom me til at det måtte byggast ei tilpassa presse for å presse spanta med mal, eller sagt på ein annan måte, presse med vinkel etter kvar spantet stod i båten. Pressa vart bygd slik at spanta vart pressa parvis liggande. Ein sveiste saman eit ribbeplan av 100 mm T profilar med 20 mm mellomrom slik at bukkar i rett vinkel på planet kunne skruast fast etter ein spantemodell.</onlyinclude>

	Kvart spant var bygt på 12 lamellar av 11mm x 120mm impregnert furu. Mal linjene var avsett i spanterisset og ført over på spantemodellen. Malvinkelen er diferansen frå det eine spantet til det neste på dei avtegna mallinjer. Den diferansen vart avsett med passar i ei lære der vinkelen kunne strekast av på eit malbrett, og kunne også avlesast i cm. Måla i cm vart brukt som nr på malklossane som vart plaserte på bukkane i pressa. Det kunne vere t.d. 3 – 3,5 eller 5, det var cm skråing på klossane i pressa. Litt vanskeleg å forklare men det fungerte godt men måtte ha eit stort utval nummererte klossar. I mellom dei klossane som hadde nr frå malbrettet måtte det leggast inn klossar som likna ut overgangar.		Kvart spant var bygt på 12 lamellar av 11mm x 120mm impregnert furu. Mal linjene var avsett i spanterisset og ført over på spantemodellen. Malvinkelen er diferansen frå det eine spantet til det neste på dei avtegna mallinjer. Den diferansen vart avsett med passar i ei lære der vinkelen kunne strekast av på eit malbrett, og kunne også avlesast i cm. Måla i cm vart brukt som nr på malklossane som vart plaserte på bukkane i pressa. Det kunne vere t.d. 3 – 3,5 eller 5, det var cm skråing på klossane i pressa. Litt vanskeleg å forklare men det fungerte godt men måtte ha eit stort utval nummererte klossar. I mellom dei klossane som hadde nr frå malbrettet måtte det leggast inn klossar som likna ut overgangar.