Cembalo - Sideversjonshistorikk

PaulVIF på 30. sep. 2025 kl. 16:25

2025-09-30T16:25:51Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 30. sep. 2025 kl. 16:25
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|NF.1898-0238 cembalo Shudi-Broadwood 1778.jpg\|Cembalo ([[1778]]) av [[Shudi & Broadwood]] ([[London]]) med veneziansk svellverk. Brukt i [[Oppland fylke\|Oppland]]. Instrumentet vart gjeve til [[Norsk Folkemuseum]] i [[1898]].\|Haakon Michael Harriss\|publ. 2014}}		<onlyinclude>{{thumb\|NF.1898-0238 cembalo Shudi-Broadwood 1778.jpg\|Cembalo ([[1778]]) av [[Shudi & Broadwood]] ([[London]]) med veneziansk svellverk. Brukt i [[Oppland fylke\|Oppland]]. Instrumentet vart gjeve til [[Norsk Folkemuseum]] i [[1898]].\|Haakon Michael Harriss\|publ. 2014}}
	{{thumb\|Cembalo prinsipper.jpg\|Plekterets virkemåte i en [[cembalo]]\|type=Tegning\|fra Kjeldsberg, s. 12}}		{{thumb\|Cembalo prinsipper.jpg\|Plekterets virkemåte i en cembalo.\|type=Tegning\|fra Kjeldsberg, s. 12}}
	Eit/ein '''[[cembalo]]''' (frå [[italiensk]] ''clavicembalo''), tidligare gjerne kalla '''klavicymbel''' o.l. (jf. [[nederlandsk]] ''klavecimbel'') og '''clavecin''' (frå [[fransk]]), er eit tangentinstrument med [[streng]]er der tonen blir danna av [[plekter]] som knipsar strengen. Dei eldste cembaloa vi kjenner til vart bygd i [[Italia]] på [[1300-talet]]. Cembaloet hadde storheitstida si frå [[1500-talet]] til [[1700-talet]], da [[fortepiano]]et etterkvart tok over. Det finst fleire ulike former av cembalo i tillegg til den vanlege, inkludert '''virginal''', som er instrument med klaviaturet på eine langsida og strengene på tvers av tangentane; '''spinett''', som er oftast meir eller mindre trekanta instrument med klaviaturet på skrå av strengene; og '''[[klavicyterium]]''', der strengene er loddrette. </onlyinclude>		Eit/ein '''[[cembalo]]''' (frå [[italiensk]] ''clavicembalo''), tidligare gjerne kalla '''klavicymbel''' o.l. (jf. [[nederlandsk]] ''klavecimbel'') og '''clavecin''' (frå [[fransk]]), er eit tangentinstrument med [[streng]]er der tonen blir danna av [[plekter]] som knipsar strengen. Dei eldste cembaloa vi kjenner til vart bygd i [[Italia]] på [[1300-talet]]. Cembaloet hadde storheitstida si frå [[1500-talet]] til [[1700-talet]], da [[fortepiano]]et etterkvart tok over. Det finst fleire ulike former av cembalo i tillegg til den vanlege, inkludert '''virginal''', som er instrument med klaviaturet på eine langsida og strengene på tvers av tangentane; '''spinett''', som er oftast meir eller mindre trekanta instrument med klaviaturet på skrå av strengene; og '''[[klavicyterium]]''', der strengene er loddrette. </onlyinclude>

PaulVIF på 30. sep. 2025 kl. 16:25

2025-09-30T16:25:34Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 30. sep. 2025 kl. 16:25
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|NF.1898-0238 cembalo Shudi-Broadwood 1778.jpg\|Cembalo ([[1778]]) av [[Shudi & Broadwood]] ([[London]]) med veneziansk svellverk. Brukt i [[Oppland fylke\|Oppland]]. Instrumentet vart gjeve til [[Norsk Folkemuseum]] i [[1898]].\|Haakon Michael Harriss\|publ. 2014}}		<onlyinclude>{{thumb\|NF.1898-0238 cembalo Shudi-Broadwood 1778.jpg\|Cembalo ([[1778]]) av [[Shudi & Broadwood]] ([[London]]) med veneziansk svellverk. Brukt i [[Oppland fylke\|Oppland]]. Instrumentet vart gjeve til [[Norsk Folkemuseum]] i [[1898]].\|Haakon Michael Harriss\|publ. 2014}}
			{{thumb\|Cembalo prinsipper.jpg\|Plekterets virkemåte i en [[cembalo]]\|type=Tegning\|fra Kjeldsberg, s. 12}}
	Eit/ein '''[[cembalo]]''' (frå [[italiensk]] ''clavicembalo''), tidligare gjerne kalla '''klavicymbel''' o.l. (jf. [[nederlandsk]] ''klavecimbel'') og '''clavecin''' (frå [[fransk]]), er eit tangentinstrument med [[streng]]er der tonen blir danna av [[plekter]] som knipsar strengen. Dei eldste cembaloa vi kjenner til vart bygd i [[Italia]] på [[1300-talet]]. Cembaloet hadde storheitstida si frå [[1500-talet]] til [[1700-talet]], da [[fortepiano]]et etterkvart tok over. Det finst fleire ulike former av cembalo i tillegg til den vanlege, inkludert '''virginal''', som er instrument med klaviaturet på eine langsida og strengene på tvers av tangentane; '''spinett''', som er oftast meir eller mindre trekanta instrument med klaviaturet på skrå av strengene; og '''[[klavicyterium]]''', der strengene er loddrette. </onlyinclude>		Eit/ein '''[[cembalo]]''' (frå [[italiensk]] ''clavicembalo''), tidligare gjerne kalla '''klavicymbel''' o.l. (jf. [[nederlandsk]] ''klavecimbel'') og '''clavecin''' (frå [[fransk]]), er eit tangentinstrument med [[streng]]er der tonen blir danna av [[plekter]] som knipsar strengen. Dei eldste cembaloa vi kjenner til vart bygd i [[Italia]] på [[1300-talet]]. Cembaloet hadde storheitstida si frå [[1500-talet]] til [[1700-talet]], da [[fortepiano]]et etterkvart tok over. Det finst fleire ulike former av cembalo i tillegg til den vanlege, inkludert '''virginal''', som er instrument med klaviaturet på eine langsida og strengene på tvers av tangentane; '''spinett''', som er oftast meir eller mindre trekanta instrument med klaviaturet på skrå av strengene; og '''[[klavicyterium]]''', der strengene er loddrette. </onlyinclude>

	== Cembalo ==		== Cembalo ==
	~~{{thumb\|Cembalo prinsipper.jpg\|Plekterets virkemåte i en [[cembalo]]\|type=Tegning\|fra Kjeldsberg, s. 12}}~~
	Det vanlige cembaloet, bl.a. kalla ''Clavicymbel'', ''Klavzimbal'' eller ''Klavſimbal'' i eldre skandinaviske tekster, har flygelform og strengene går parallelt med tangentane. Eit cembalo ''kan'' ha éit register (ein streng per tone), men har vel så ofte to eller tre register, og ein sjeldan gong fleire. I ''Kortfattet Muſikalſk Lexikon'' (Kiøbenhavn 1801)<ref name="Wolf"/> står det om dette instrumentet:		Det vanlige cembaloet, bl.a. kalla ''Clavicymbel'', ''Klavzimbal'' eller ''Klavſimbal'' i eldre skandinaviske tekster, har flygelform og strengene går parallelt med tangentane. Eit cembalo ''kan'' ha éit register (ein streng per tone), men har vel så ofte to eller tre register, og ein sjeldan gong fleire. I ''Kortfattet Muſikalſk Lexikon'' (Kiøbenhavn 1801)<ref name="Wolf"/> står det om dette instrumentet:

PaulVIF på 30. sep. 2025 kl. 16:25

2025-09-30T16:25:07Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 30. sep. 2025 kl. 16:25
Linje 3:		Linje 3:

	== Cembalo ==		== Cembalo ==
			{{thumb\|Cembalo prinsipper.jpg\|Plekterets virkemåte i en [[cembalo]]\|type=Tegning\|fra Kjeldsberg, s. 12}}
	Det vanlige cembaloet, bl.a. kalla ''Clavicymbel'', ''Klavzimbal'' eller ''Klavſimbal'' i eldre skandinaviske tekster, har flygelform og strengene går parallelt med tangentane. Eit cembalo ''kan'' ha éit register (ein streng per tone), men har vel så ofte to eller tre register, og ein sjeldan gong fleire. I ''Kortfattet Muſikalſk Lexikon'' (Kiøbenhavn 1801)<ref name="Wolf"/> står det om dette instrumentet:		Det vanlige cembaloet, bl.a. kalla ''Clavicymbel'', ''Klavzimbal'' eller ''Klavſimbal'' i eldre skandinaviske tekster, har flygelform og strengene går parallelt med tangentane. Eit cembalo ''kan'' ha éit register (ein streng per tone), men har vel så ofte to eller tre register, og ein sjeldan gong fleire. I ''Kortfattet Muſikalſk Lexikon'' (Kiøbenhavn 1801)<ref name="Wolf"/> står det om dette instrumentet:

PaulVIF på 29. sep. 2025 kl. 18:07

2025-09-29T18:07:24Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 29. sep. 2025 kl. 18:07
Linje 58:		Linje 58:

	==Kjelder og litteratur==		==Kjelder og litteratur==

	* Wolf, Georg Friedrich: ''Kortfattet musikalsk Lexikon''. Utg. Trykt hos N. Møller og Søn paa E. F. J. Haly's Forlag. Kiøbenhavn. 1801. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2015070848013}}.		* Wolf, Georg Friedrich: ''Kortfattet musikalsk Lexikon''. Utg. Trykt hos N. Møller og Søn paa E. F. J. Haly's Forlag. Kiøbenhavn. 1801. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2015070848013}}.
			* Kjeldsberg, Peter Andreas. ''Piano i Norge : «et uundværligt Instrument»''. Utg. Huitfeldt. Oslo. 1985. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2013121005067}}.

	[[Kategori:Tangentinstrument]]		[[Kategori:Tangentinstrument]]

Amundn: /* Cembalobyggjarar i Skandinavia */

2025-08-25T16:28:32Z

Cembalobyggjarar i Skandinavia

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 25. aug. 2025 kl. 16:28
Linje 37:		Linje 37:
	* [[Per Anders Løhne]] ([[Spikkestad]]) - piano- og cembalobyggjar		* [[Per Anders Løhne]] ([[Spikkestad]]) - piano- og cembalobyggjar
	* [[Randulf Margido Skjærseth Larsen]] ([[Trondheim kommune\|Trondheim]]) - cembalobyggjar		* [[Randulf Margido Skjærseth Larsen]] ([[Trondheim kommune\|Trondheim]]) - cembalobyggjar
			* [[Sverre Eftestøl]] - cembalobyggjar

	=== Sverige ===		=== Sverige ===

Cnyborg på 11. nov. 2024 kl. 12:39

2024-11-11T12:39:50Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 11. nov. 2024 kl. 12:39
Linje 5:		Linje 5:
	Det vanlige cembaloet, bl.a. kalla ''Clavicymbel'', ''Klavzimbal'' eller ''Klavſimbal'' i eldre skandinaviske tekster, har flygelform og strengene går parallelt med tangentane. Eit cembalo ''kan'' ha éit register (ein streng per tone), men har vel så ofte to eller tre register, og ein sjeldan gong fleire. I ''Kortfattet Muſikalſk Lexikon'' (Kiøbenhavn 1801)<ref name="Wolf"/> står det om dette instrumentet:		Det vanlige cembaloet, bl.a. kalla ''Clavicymbel'', ''Klavzimbal'' eller ''Klavſimbal'' i eldre skandinaviske tekster, har flygelform og strengene går parallelt med tangentane. Eit cembalo ''kan'' ha éit register (ein streng per tone), men har vel så ofte to eller tre register, og ein sjeldan gong fleire. I ''Kortfattet Muſikalſk Lexikon'' (Kiøbenhavn 1801)<ref name="Wolf"/> står det om dette instrumentet:

	{{sitat\|~~<big>~~'''Klavzimbal'''~~</big>~~ er et Klaveret ikke ganſke uligt muſikalsk Instrument, og hører egentlig til Flygelen. Men deels formedelſt ſin lettere og tydeligere Toneangivelſe, deels formedelſt den ſtærkere Lyd fortjener det at foretrækkes Pianoforte og andre med Hamre forſynede Inſtrumenter, naar man blot undtager, at det formedelſt et nøjere Tilſyn og en god Befjedring er noget møjſommelig at holde iſtand. Man har een- to- tre- og fleerkorige af dem. Det Eenkorige kalder man '''Spinet'''. Naar de ere tre- eller fleerkorige, have de ſom ofteſt til Forandring tvende eller flere '''Manualer''' eller '''Klaviaturer'''.}}		{{sitat\|'''Klavzimbal''' er et Klaveret ikke ganſke uligt muſikalsk Instrument, og hører egentlig til Flygelen. Men deels formedelſt ſin lettere og tydeligere Toneangivelſe, deels formedelſt den ſtærkere Lyd fortjener det at foretrækkes Pianoforte og andre med Hamre forſynede Inſtrumenter, naar man blot undtager, at det formedelſt et nøjere Tilſyn og en god Befjedring er noget møjſommelig at holde iſtand. Man har een- to- tre- og fleerkorige af dem. Det Eenkorige kalder man '''Spinet'''. Naar de ere tre- eller fleerkorige, have de ſom ofteſt til Forandring tvende eller flere '''Manualer''' eller '''Klaviaturer'''.}}

	=== Tradisjonsliner ===		=== Tradisjonsliner ===
Linje 27:		Linje 27:
	Eit '''spinett''' er eit cembalo der strengene er skråstilt i forhold til klaviaturet. Spinett er oftast meir eller mindre trekanta i form. Som virginala er spinetta småe, kompakte og relativt billige instrument med moderat lydstyrke og eignar seg godt som heimeinstrument. I ein del fall var spinetta oktaverande (4') Spinett var særlig populært frametter 1700-talet. I ''Kortfattet Muſikalſk Lexikon'' (Kiøbenhavn 1801)<ref name="Wolf">Wolf 1801</ref> står det:		Eit '''spinett''' er eit cembalo der strengene er skråstilt i forhold til klaviaturet. Spinett er oftast meir eller mindre trekanta i form. Som virginala er spinetta småe, kompakte og relativt billige instrument med moderat lydstyrke og eignar seg godt som heimeinstrument. I ein del fall var spinetta oktaverande (4') Spinett var særlig populært frametter 1700-talet. I ''Kortfattet Muſikalſk Lexikon'' (Kiøbenhavn 1801)<ref name="Wolf">Wolf 1801</ref> står det:

	{{sitat\|~~<big>~~'''Spinet'''~~</big>~~, '''Spinetto''', er et lidet med Metalſtrænge betrukket Inſtrument, ſom ſtemmer en Qvint eller Oktav højere end Kortonen. Det er et lidet ſædvanlig kun eenkorigt Slags Flygel- eller Klavſimbal, paa hvilket Strængerne ere trukne ſkraa, nemlig fra højre til venſtre Haand.}}		{{sitat\|'''Spinet''', '''Spinetto''', er et lidet med Metalſtrænge betrukket Inſtrument, ſom ſtemmer en Qvint eller Oktav højere end Kortonen. Det er et lidet ſædvanlig kun eenkorigt Slags Flygel- eller Klavſimbal, paa hvilket Strængerne ere trukne ſkraa, nemlig fra højre til venſtre Haand.}}

	På 1800-talet, da cembaloinstrumenta gikk heilt av moten, vart det etterkvart vanlig å seie spinett om [[taffelpiano]].		På 1800-talet, da cembaloinstrumenta gikk heilt av moten, vart det etterkvart vanlig å seie spinett om [[taffelpiano]].

Cnyborg på 21. okt. 2024 kl. 12:46

2024-10-21T12:46:48Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 21. okt. 2024 kl. 12:46
Linje 25:		Linje 25:
	== Spinett ==		== Spinett ==
	{{thumb\|NF.1904-0044 spinett.jpg\|Spinett frå ukjent stad på [[Norsk Folkemuseum]] på [[Bygdøy]].\|[[Ringve Musikkmuseum]] / [[Norsk Folkemuseum]].}}		{{thumb\|NF.1904-0044 spinett.jpg\|Spinett frå ukjent stad på [[Norsk Folkemuseum]] på [[Bygdøy]].\|[[Ringve Musikkmuseum]] / [[Norsk Folkemuseum]].}}
	Eit '''spinett''' er eit cembalo der strengene er skråstilt i forhold til klaviaturet. Spinett er oftast meir eller mindre trekanta i form. Som virginala er spinetta småe, kompakte og relativt billige instrument med moderat lydstyrke og eignar seg godt som heimeinstrument. I ein del fall var spinetta oktaverande (4') Spinett var særlig populært frametter 1700-talet. I ''Kortfattet Muſikalſk Lexikon'' (Kiøbenhavn 1801)<ref name="Wolf">{{Wolf 1801}}</ref> står det:		Eit '''spinett''' er eit cembalo der strengene er skråstilt i forhold til klaviaturet. Spinett er oftast meir eller mindre trekanta i form. Som virginala er spinetta småe, kompakte og relativt billige instrument med moderat lydstyrke og eignar seg godt som heimeinstrument. I ein del fall var spinetta oktaverande (4') Spinett var særlig populært frametter 1700-talet. I ''Kortfattet Muſikalſk Lexikon'' (Kiøbenhavn 1801)<ref name="Wolf">Wolf 1801</ref> står det:

	{{sitat\|<big>'''Spinet'''</big>, '''Spinetto''', er et lidet med Metalſtrænge betrukket Inſtrument, ſom ſtemmer en Qvint eller Oktav højere end Kortonen. Det er et lidet ſædvanlig kun eenkorigt Slags Flygel- eller Klavſimbal, paa hvilket Strængerne ere trukne ſkraa, nemlig fra højre til venſtre Haand.}}		{{sitat\|<big>'''Spinet'''</big>, '''Spinetto''', er et lidet med Metalſtrænge betrukket Inſtrument, ſom ſtemmer en Qvint eller Oktav højere end Kortonen. Det er et lidet ſædvanlig kun eenkorigt Slags Flygel- eller Klavſimbal, paa hvilket Strængerne ere trukne ſkraa, nemlig fra højre til venſtre Haand.}}
Linje 55:		Linje 55:
	== Referansar ==		== Referansar ==
	<references />		<references />

			==Kjelder og litteratur==

			* Wolf, Georg Friedrich: ''Kortfattet musikalsk Lexikon''. Utg. Trykt hos N. Møller og Søn paa E. F. J. Haly's Forlag. Kiøbenhavn. 1801. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2015070848013}}.

	[[Kategori:Tangentinstrument]]		[[Kategori:Tangentinstrument]]

Cnyborgbot: Robot: Erstatter mal: Reflist

2024-03-08T10:10:16Z

Robot: Erstatter mal: Reflist

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 8. mar. 2024 kl. 10:10
Linje 54:		Linje 54:

	== Referansar ==		== Referansar ==
	~~{{reflist}}~~		<references />

	[[Kategori:Tangentinstrument]]		[[Kategori:Tangentinstrument]]

Olve Utne: Teksterstatting – «[[Kategori:t» til «[[Kategori:T»

2023-11-26T03:47:36Z

Teksterstatting – «[[Kategori:t» til «[[Kategori:T»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. nov. 2023 kl. 03:47
Linje 56:		Linje 56:
	{{reflist}}		{{reflist}}

	[[Kategori:~~tangentinstrument~~]]		[[Kategori:Tangentinstrument]]
	[[Kategori:Strengeinstrument]]		[[Kategori:Strengeinstrument]]
	[[Kategori:1500-tallet]]		[[Kategori:1500-tallet]]

Olve Utne: Teksterstatting – «[[Kategori:s» til «[[Kategori:S»

2023-11-26T03:28:48Z

Teksterstatting – «[[Kategori:s» til «[[Kategori:S»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. nov. 2023 kl. 03:28
Linje 57:		Linje 57:

	[[Kategori:tangentinstrument]]		[[Kategori:tangentinstrument]]
	[[Kategori:~~strengeinstrument~~]]		[[Kategori:Strengeinstrument]]
	[[Kategori:1500-tallet]]		[[Kategori:1500-tallet]]
	[[Kategori:1600-tallet]]		[[Kategori:1600-tallet]]