Elsa Laula Renberg (1877–1931) - Sideversjonshistorikk

EvaRogneflåten: /* Eksterne lenkjer */

2026-03-16T11:06:54Z

Eksterne lenkjer

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. mar. 2026 kl. 11:06
Linje 48:		Linje 48:

	==Eksterne lenkjer==		==Eksterne lenkjer==

	* {{hbr1-1\|pf01036910001889\|Elsa Laula Renberg}}.		* {{hbr1-1\|pf01036910001889\|Elsa Laula Renberg}}.
			*[https://tv.nrk.no/se?v=SAPP67002117 ''Elsa Laula Renberg - kvinnen som samlet Sápmi.''] Trondheimsmøtet i 1917 vart samanes Eidsvoll. Initiativtakar Elsa Laula Renberg var den fyrste som samla samene til politisk kamp. Samisk nasjonaldag 6. februar vert feira til minne om det fyrste samiske landsmøtet. 29 minutters film. NRK TV, 2017. Besøkt 16.03.2026.

	{{DEFAULTSORT:Renberg, Elsa Laula}}		{{DEFAULTSORT:Renberg, Elsa Laula}}

Siri Iversen: /* Familien */ -

2026-03-10T10:19:28Z

Familien: -

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 10. mar. 2026 kl. 10:19
Linje 24:		Linje 24:
	Elsa og Tomas fikk seks born saman. Dei to eldste, Olaf Kristoffer (f. 1908, d. 1916) og Marie (f. 1911, d. 1912), dødde tidlig. Dei fire neste borna, Thomas Reinholt (f. 1915, d. 2008), Ebba Kristina Margareta (f. 1917, d. 1955), Gustav Arvid (f. 1919, d. 1988) og Elsa Maria (f. 1921, d. 1977) voks alle opp og vart gift.		Elsa og Tomas fikk seks born saman. Dei to eldste, Olaf Kristoffer (f. 1908, d. 1916) og Marie (f. 1911, d. 1912), dødde tidlig. Dei fire neste borna, Thomas Reinholt (f. 1915, d. 2008), Ebba Kristina Margareta (f. 1917, d. 1955), Gustav Arvid (f. 1919, d. 1988) og Elsa Maria (f. 1921, d. 1977) voks alle opp og vart gift.

	Våren 1931 vart Elsa Laula diagnostisert med ein «galopperende» tuberkulose. Ho vart sendt til [[Brønnøy ~~Sykehjem~~]] i [[Brønnøysund]], der ho dødde etter berre nokre få månader, på onsdagen den [[22. juli]] [[1931]] i ein alder av 53 og eit halvt år.		Våren 1931 vart Elsa Laula diagnostisert med ein «galopperende» tuberkulose. Ho vart sendt til [[Brønnøy sykehjem]] i [[Brønnøysund]], der ho dødde etter berre nokre få månader, på onsdagen den [[22. juli]] [[1931]] i ein alder av 53 og eit halvt år.

	== Arven etter Elsa ==		== Arven etter Elsa ==

EvaRogneflåten: /* Arven etter Elsa */

2026-03-09T09:07:45Z

Arven etter Elsa

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 9. mar. 2026 kl. 09:07
Linje 31:		Linje 31:
	Det er laga teateroppsetting om henne og på samenes nasjonaldag 6. februar 2019 vart ei statue av henne avduka i Mosjøen.		Det er laga teateroppsetting om henne og på samenes nasjonaldag 6. februar 2019 vart ei statue av henne avduka i Mosjøen.

	I 2020 vedtok [[Trondheim kommune]] at ein plass nær [[Metodistkirken (Trondheim)\|metodistkyrkja]] der samekonferansen i 1917 vart ~~halden~~, skulle få det norske namnet [[Elsa Laula Renbergs plass (Trondheim)\|Elsa Laula Renbergs plass]] og det samiske namnet Elsa Laula Renbergen sijjie.		I 2020 vedtok [[Trondheim kommune]] at ein plass nær [[Metodistkirken (Trondheim)\|metodistkyrkja]] der samekonferansen i 1917 vart heldt, skulle få det norske namnet [[Elsa Laula Renbergs plass (Trondheim)\|Elsa Laula Renbergs plass]] og det samiske namnet Elsa Laula Renbergen sijjie.

	== Fotnotar ==		== Fotnotar ==

EvaRogneflåten: /* Arven etter Elsa */

2026-03-09T09:06:07Z

Arven etter Elsa

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 9. mar. 2026 kl. 09:06
Linje 30:		Linje 30:
	[[Elsa Laulas veg (Vefsn)\|Elsa Laulas veg]] i Mosjøen er oppkalla etter ho.		[[Elsa Laulas veg (Vefsn)\|Elsa Laulas veg]] i Mosjøen er oppkalla etter ho.
	Det er laga teateroppsetting om henne og på samenes nasjonaldag 6. februar 2019 vart ei statue av henne avduka i Mosjøen.		Det er laga teateroppsetting om henne og på samenes nasjonaldag 6. februar 2019 vart ei statue av henne avduka i Mosjøen.

			I 2020 vedtok [[Trondheim kommune]] at ein plass nær [[Metodistkirken (Trondheim)\|metodistkyrkja]] der samekonferansen i 1917 vart halden, skulle få det norske namnet [[Elsa Laula Renbergs plass (Trondheim)\|Elsa Laula Renbergs plass]] og det samiske namnet Elsa Laula Renbergen sijjie.

	== Fotnotar ==		== Fotnotar ==

Aslak Kittelsen: fjerner tom overskrift og reduserer onlyinclude

2026-01-23T12:43:32Z

fjerner tom overskrift og reduserer onlyinclude

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 23. jan. 2026 kl. 12:43
Linje 3:		Linje 3:

	== Oppveksten og åra i Sverige ==		== Oppveksten og åra i Sverige ==
	~~<onlyinclude>~~''Elsa Kristina Larsdotter Laula''<noinclude><ref>Andre namneformer inkluderer Elsa Kristina og Else Kristine.</ref></noinclude> vart fødd den [[29. november]] [[1877]] på [[Gardfjäll]]<noinclude><ref>Bo Lundmark: [http://www.samefolket.se/index.php?option=com_content&view=article&id=548:apropa-elsa-laulas-foedelseort&catid=17&Itemid=33 «Apropå Elsa Laulas födelseort»], publ. på Samefolket.se 25.04.2013</ref></noinclude> ved grensa mellom [[Vilhelmina kommun]] og [[Storumans kommun]] av mora Kristina Josefina Larsdotter (1847–1912) og faren Lars Thomasson Laula (1846–1899, frå [[Susendalen]] i [[Hattfjelldal kommune\|Hattfjelldal]]). Ho voks opp i Suofo (Såafoe) ved [[Dikanäs]] i Vilhelmina kommun. Av ''Folkräkningen 1890'' går det fram at ''Elsa Stina'' hadde ein eldre bror (Tomas Leonard, f. 1874) og fire yngre søsken (Jonas Petter Ture (f. 1880), Maria Katarina (f. 1882), Klemet Eugénius (f. 1886) og Kristofer Damanius (f. 1887)).<noinclude><ref>[http://www2.foark.umu.se/folk/ac/person.asp?lannr=24&forsnr=27&pnr=5152&selarkbild=Vilhelmina Folkräkningen 1890 - Västerbottens län, Wilhelmina församling]</ref></noinclude> Som heimstad er oppgjeve ''Lappska allmogen''. I [[1891]] fikk ho ein bror til, Mattias Larsson Laula. Mattias og faren drukna i 1899. ~~</onlyinclude>~~		''Elsa Kristina Larsdotter Laula''<noinclude><ref>Andre namneformer inkluderer Elsa Kristina og Else Kristine.</ref></noinclude> vart fødd den [[29. november]] [[1877]] på [[Gardfjäll]]<noinclude><ref>Bo Lundmark: [http://www.samefolket.se/index.php?option=com_content&view=article&id=548:apropa-elsa-laulas-foedelseort&catid=17&Itemid=33 «Apropå Elsa Laulas födelseort»], publ. på Samefolket.se 25.04.2013</ref></noinclude> ved grensa mellom [[Vilhelmina kommun]] og [[Storumans kommun]] av mora Kristina Josefina Larsdotter (1847–1912) og faren Lars Thomasson Laula (1846–1899, frå [[Susendalen]] i [[Hattfjelldal kommune\|Hattfjelldal]]). Ho voks opp i Suofo (Såafoe) ved [[Dikanäs]] i Vilhelmina kommun. Av ''Folkräkningen 1890'' går det fram at ''Elsa Stina'' hadde ein eldre bror (Tomas Leonard, f. 1874) og fire yngre søsken (Jonas Petter Ture (f. 1880), Maria Katarina (f. 1882), Klemet Eugénius (f. 1886) og Kristofer Damanius (f. 1887)).<noinclude><ref>[http://www2.foark.umu.se/folk/ac/person.asp?lannr=24&forsnr=27&pnr=5152&selarkbild=Vilhelmina Folkräkningen 1890 - Västerbottens län, Wilhelmina församling]</ref></noinclude> Som heimstad er oppgjeve ''Lappska allmogen''. I [[1891]] fikk ho ein bror til, Mattias Larsson Laula. Mattias og faren drukna i 1899.

	{{sitat\|		{{sitat\|
Linje 15:		Linje 15:
	}}		}}

	<onlyinclude>Elsa begynte på [[jordmor]]utdaninga ved [[Södra barnbördshuset]] i [[Stockholm]], men fullførte av ukjente grunnar aldri den utdaninga. Derimot vart ho kjent for foredraga sine i Stockholm.<noinclude><ref>{{Dahlstedt 1965}}</ref></noinclude~~> </onlyinclude~~> I [[1906]] gav ho ut skriftet ''Inför lif och död: Sanningsord i de lapska förhållandena'', der ho blant anna argumenterte for at samane burde ha betre tilgang til utdaning så vel som betre rettsvern — inkludert eigedomsrett til [[skatteland]]a og rett til å drive jordbruk. Ho var òg med på å grunnlegge [[Lapparnas Centralförbund]] — den første sameorganisasjonen i Sverige.		<onlyinclude>Elsa begynte på [[jordmor]]utdaninga ved [[Södra barnbördshuset]] i [[Stockholm]], men fullførte av ukjente grunnar aldri den utdaninga. Derimot vart ho kjent for foredraga sine i Stockholm.<noinclude><ref>{{Dahlstedt 1965}}</ref></noinclude> I [[1906]] gav ho ut skriftet ''Inför lif och död: Sanningsord i de lapska förhållandena'', der ho blant anna argumenterte for at samane burde ha betre tilgang til utdaning så vel som betre rettsvern — inkludert eigedomsrett til [[skatteland]]a og rett til å drive jordbruk. Ho var òg med på å grunnlegge [[Lapparnas Centralförbund]] — den første sameorganisasjonen i Sverige.</onlyinclude>

	== Åra i Noreg ==		== Åra i Noreg ==
	{{thumb\|Elsa Laula Haugenstua.jpg\|Portrett av Elsa Laula Renberg på transformatorboks på Haugenstua.\|Aslak Kittelsen (2021).}}		{{thumb\|Elsa Laula Haugenstua.jpg\|Portrett av Elsa Laula Renberg på transformatorboks på Haugenstua.\|Aslak Kittelsen (2021).}}
	I [[1908]] gifta ho seg med den norske sørsamen Thomas (Anton Martin) P. Renberg (1882–1948, son av Anna Olsdt. og Per Jonson Vesterfjell), og dei busette seg Austerbygda i Vefsn, der dei dreiv reindrift. Der var ho initiativtakar til [[Brurskankens Lapforening]] i [[1908]], og i [[1910]] var ho med og stifta [[Brurskankens Lappekvinde Forening]]. Saman med dei sistnemnte og med [[Ellen Lie]] og [[Anna Löfwander-Järwson]] fikk ho i stand det aller første samiske landsmøtet, som vart heldt i Trondheim den [[6. februar\|6.]]–[[9. februar]] [[1917]] med Elsa som opningstalar. [[Samefolkets dag]] ([[sørsamisk]] ''Saemie åålmegebiejjie''), som vart etablert i [[1993]], er lagt til den 6. februar som minne om dette første landsmøtet.		I [[1908]] gifta ho seg med den norske sørsamen Thomas (Anton Martin) P. Renberg (1882–1948, son av Anna Olsdt. og Per Jonson Vesterfjell), og dei busette seg Austerbygda i Vefsn, der dei dreiv reindrift. Der var ho initiativtakar til [[Brurskankens Lapforening]] i [[1908]], og i [[1910]] var ho med og stifta [[Brurskankens Lappekvinde Forening]]. Saman med dei sistnemnte og med [[Ellen Lie]] og [[Anna Löfwander-Järwson]] fikk ho i stand det aller første samiske landsmøtet, som vart heldt i Trondheim den [[6. februar\|6.]]–[[9. februar]] [[1917]] med Elsa som opningstalar. [[Samefolkets dag]] ([[sørsamisk]] ''Saemie åålmegebiejjie''), som vart etablert i [[1993]], er lagt til den 6. februar som minne om dette første landsmøtet.

	~~== Politisk syn ==~~

	== Familien ==		== Familien ==

Aslak Kittelsen på 12. aug. 2025 kl. 08:43

2025-08-12T08:43:27Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 12. aug. 2025 kl. 08:43
Linje 18:		Linje 18:

	== Åra i Noreg ==		== Åra i Noreg ==
			{{thumb\|Elsa Laula Haugenstua.jpg\|Portrett av Elsa Laula Renberg på transformatorboks på Haugenstua.\|Aslak Kittelsen (2021).}}
	I [[1908]] gifta ho seg med den norske sørsamen Thomas (Anton Martin) P. Renberg (1882–1948, son av Anna Olsdt. og Per Jonson Vesterfjell), og dei busette seg Austerbygda i Vefsn, der dei dreiv reindrift. Der var ho initiativtakar til [[Brurskankens Lapforening]] i [[1908]], og i [[1910]] var ho med og stifta [[Brurskankens Lappekvinde Forening]]. Saman med dei sistnemnte og med [[Ellen Lie]] og [[Anna Löfwander-Järwson]] fikk ho i stand det aller første samiske landsmøtet, som vart heldt i Trondheim den [[6. februar\|6.]]–[[9. februar]] [[1917]] med Elsa som opningstalar. [[Samefolkets dag]] ([[sørsamisk]] ''Saemie åålmegebiejjie''), som vart etablert i [[1993]], er lagt til den 6. februar som minne om dette første landsmøtet.		I [[1908]] gifta ho seg med den norske sørsamen Thomas (Anton Martin) P. Renberg (1882–1948, son av Anna Olsdt. og Per Jonson Vesterfjell), og dei busette seg Austerbygda i Vefsn, der dei dreiv reindrift. Der var ho initiativtakar til [[Brurskankens Lapforening]] i [[1908]], og i [[1910]] var ho med og stifta [[Brurskankens Lappekvinde Forening]]. Saman med dei sistnemnte og med [[Ellen Lie]] og [[Anna Löfwander-Järwson]] fikk ho i stand det aller første samiske landsmøtet, som vart heldt i Trondheim den [[6. februar\|6.]]–[[9. februar]] [[1917]] med Elsa som opningstalar. [[Samefolkets dag]] ([[sørsamisk]] ''Saemie åålmegebiejjie''), som vart etablert i [[1993]], er lagt til den 6. februar som minne om dette første landsmøtet.

Kallrustad: Teksterstatting – «Kategori:Sverige» til «»

2025-07-24T11:13:05Z

Teksterstatting – «Kategori:Sverige» til «»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 24. jul. 2025 kl. 11:13
Linje 58:		Linje 58:
	[[Kategori:Västerbottens län]]		[[Kategori:Västerbottens län]]
	[[Kategori:Personer]]		[[Kategori:Personer]]
	~~[[Kategori:Sverige]]~~
	[[Kategori:Vefsn kommune]]		[[Kategori:Vefsn kommune]]
	[[Kategori:Politikere]]		[[Kategori:Politikere]]

Kallrustad: Teksterstatting – «Kategori:Vilhelmina» til «Kategori:Västerbottens län»

2025-07-22T09:13:54Z

Teksterstatting – «Kategori:Vilhelmina» til «Kategori:Västerbottens län»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 22. jul. 2025 kl. 09:13
Linje 56:		Linje 56:
	[[Kategori:Fødsler i 1877]]		[[Kategori:Fødsler i 1877]]
	[[Kategori:Dødsfall i 1931]]		[[Kategori:Dødsfall i 1931]]
	[[Kategori:~~Vilhelmina~~]]		[[Kategori:Västerbottens län]]
	[[Kategori:Personer]]		[[Kategori:Personer]]
	[[Kategori:Sverige]]		[[Kategori:Sverige]]

Cnyborgbot: Robot: automatisk teksterstatning: (-.september +. september)

2025-04-25T12:31:19Z

Robot: automatisk teksterstatning: (-.september +. september)

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 25. apr. 2025 kl. 12:31
Linje 42:		Linje 42:
	* [http://www.giella.org/artikkel.aspx?MId1=1100&AId=74 «Elsa Laula Renberg - et kvinneliv»] på Giella.org		* [http://www.giella.org/artikkel.aspx?MId1=1100&AId=74 «Elsa Laula Renberg - et kvinneliv»] på Giella.org
	* [https://tv.nrk.no/se?v=SAPP67002117 ''Elsa Laula Renberg, kvinnen som samlet Sapmi.''] nrk.no, 06.02.2017. Besøkt 06.02.2023.		* [https://tv.nrk.no/se?v=SAPP67002117 ''Elsa Laula Renberg, kvinnen som samlet Sapmi.''] nrk.no, 06.02.2017. Besøkt 06.02.2023.
	* Elvestad, Hedda Hiller: [https://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digavis_ranablad_null_null_20120905_110_206_1 ''Reier statuen på scenen'']. Rana Blad, 05.september 2012.		* Elvestad, Hedda Hiller: [https://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digavis_ranablad_null_null_20120905_110_206_1 ''Reier statuen på scenen'']. Rana Blad, 05. september 2012.
	* Indsetviken, Emil H. og Martin Steinholt: [https://www.nrk.no/nordland/i-dag-blir-elsa-norges-forste-samiske-kvinne-pa-sokkel-1.14417636 ''I dag kom Elsa som første samiske kvinne i Norge på sokkel.'']. NRK, 6. februar 2019.		* Indsetviken, Emil H. og Martin Steinholt: [https://www.nrk.no/nordland/i-dag-blir-elsa-norges-forste-samiske-kvinne-pa-sokkel-1.14417636 ''I dag kom Elsa som første samiske kvinne i Norge på sokkel.'']. NRK, 6. februar 2019.
	* Kjølledal, Bente: [https://framtida.no/2022/03/07/atte-kvinner-du-ikkje-laerte-om-pa-skulen ''Åtte kule kvinner du ikkje lærte om på skulen. Desse åtte føregangskvinnene bør du vete kven er.''] famtida.no, 8. mars 2022. Besøkt 09.01.2023.		* Kjølledal, Bente: [https://framtida.no/2022/03/07/atte-kvinner-du-ikkje-laerte-om-pa-skulen ''Åtte kule kvinner du ikkje lærte om på skulen. Desse åtte føregangskvinnene bør du vete kven er.''] famtida.no, 8. mars 2022. Besøkt 09.01.2023.

Cnyborg på 18. okt. 2024 kl. 10:40

2024-10-18T10:40:26Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 18. okt. 2024 kl. 10:40
Linje 12:		Linje 12:
	— Då du har ett så vackert namn som Laula ska du inte kasta bort det namnet.		— Då du har ett så vackert namn som Laula ska du inte kasta bort det namnet.

	Sedan Elsa i Stockholm blivit bekant för sina föredrag var hon säkert glad för sitt lapska namn Laula.<ref>{{Dahlstedt 1965}}</ref>		Sedan Elsa i Stockholm blivit bekant för sina föredrag var hon säkert glad för sitt lapska namn Laula.<ref>Dahlstedt, Helge: «Minnen och människor från Vilhelmina», i ''[http://www.vbm.se/assets/files/Pdf/Vbn_history/1965.pdf Västerbotten : Västerbottens läns hembygdsförenings årbok 46 (1965)]''.</ref>
	}}		}}