Fel-Jakup - Sideversjonshistorikk

Simen1995: /* Spelmannsferdene og musikken */ retting av skrivefeil

2025-05-21T19:29:39Z

Spelmannsferdene og musikken: retting av skrivefeil

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 21. mai 2025 kl. 19:29
Linje 72:		Linje 72:
	Også etter vandreåra med Fant-Karl-fylgjet var Jakup ofte på reise, aleine eller - etter folketeljinga 1865 å dømme - også med familien. Han skal mellom anna ha spela på Romsdalsmartnan i 13 år på rad. Det er kjent at han hadde kontakt med mange kjende spelemenn som [[Per M. Bolstad]] frå [[Stryn]], [[Ola Kjellstad]] frå [[Sunnylven]] og [[Anders Reed]] i [[Breim]]. Han hadde også god kontakt med [[Anders Sørensen]]. O. Løkre minnest at han sjølv var til stades på ein konsert som Fel-Jakup og Sørensen heldt saman på Romsdalsmartnan i 1870.<ref>Løkre, O. 1921 side 63.</ref> Utanom Sørensen var det visst ikkje så mange Fel-Jakup sette høgt som utøvande musikarar. I følgje Kleiven var det ikkje andre enn «postførar Li paa Dovre og urgenist Olsen paa Molde og sia einkvar faa her og der.» Erling og Jarnfrid Kjøk nemner [[Hans Slettmo]] frå [[Heidalen]] og ein spelemann frå Spakroen i Vågå som fann nåde for Fel-Jakups dom.<ref>Kjøk, E. og Kjøk, J. 1995 side 170.</ref>		Også etter vandreåra med Fant-Karl-fylgjet var Jakup ofte på reise, aleine eller - etter folketeljinga 1865 å dømme - også med familien. Han skal mellom anna ha spela på Romsdalsmartnan i 13 år på rad. Det er kjent at han hadde kontakt med mange kjende spelemenn som [[Per M. Bolstad]] frå [[Stryn]], [[Ola Kjellstad]] frå [[Sunnylven]] og [[Anders Reed]] i [[Breim]]. Han hadde også god kontakt med [[Anders Sørensen]]. O. Løkre minnest at han sjølv var til stades på ein konsert som Fel-Jakup og Sørensen heldt saman på Romsdalsmartnan i 1870.<ref>Løkre, O. 1921 side 63.</ref> Utanom Sørensen var det visst ikkje så mange Fel-Jakup sette høgt som utøvande musikarar. I følgje Kleiven var det ikkje andre enn «postførar Li paa Dovre og urgenist Olsen paa Molde og sia einkvar faa her og der.» Erling og Jarnfrid Kjøk nemner [[Hans Slettmo]] frå [[Heidalen]] og ein spelemann frå Spakroen i Vågå som fann nåde for Fel-Jakups dom.<ref>Kjøk, E. og Kjøk, J. 1995 side 170.</ref>

	Organist Olsen i Molde skal elles ha gjeve Jakup tilbod om musikkundervisning, men som det ikkje vart noko av.<ref>Kleiven, I. 1915 side 346-347.</ref> Det er likevel ting som tyder på på at Fel-Jakup faktisk har fått litt formell skolering. Eit truverdig vitneprov om dette er O. Løkre, som i boka si skriv om eit personleg minne: «Eingong e va hjå ’om på Feloydda, kom ’n fram mæ mange notehefte og synte me, og dein gongen fortalde ’n me at ’n ha havt upplæring i notespeling.» Ivar Kleiven fortel at Jakup fekk tilbod om tilsetjing i bymusikken både i Ålesund og Trondheim.<ref>Kleiven, I. 1915 side 347</ref> Det verserer fleire historier om at Jakup skal ha møtt [[Ole Bull]]. Mellom anna nemner O.Løkre dette, og han kan altså ha høyrt det av Fel-Jakup sjølv.<ref>Løkre, O. 1921 side 61.</ref> Innhaldet i historiene er omtrent det same, at Jakup fyrst baud Bull 10 daler for å få høyre meisterfiolinisten, men at det endte med at det vart Jakup som fekk betalinga. Men tid og stad for hendinga varierer i framstillingane.		Organist Olsen i Molde skal elles ha gjeve Jakup tilbod om musikkundervisning, men som det ikkje vart noko av.<ref>Kleiven, I. 1915 side 346-347.</ref> Det er likevel ting som tyder på at Fel-Jakup faktisk har fått litt formell skolering. Eit truverdig vitneprov om dette er O. Løkre, som i boka si skriv om eit personleg minne: «Eingong e va hjå ’om på Feloydda, kom ’n fram mæ mange notehefte og synte me, og dein gongen fortalde ’n me at ’n ha havt upplæring i notespeling.» Ivar Kleiven fortel at Jakup fekk tilbod om tilsetjing i bymusikken både i Ålesund og Trondheim.<ref>Kleiven, I. 1915 side 347</ref> Det verserer fleire historier om at Jakup skal ha møtt [[Ole Bull]]. Mellom anna nemner O.Løkre dette, og han kan altså ha høyrt det av Fel-Jakup sjølv.<ref>Løkre, O. 1921 side 61.</ref> Innhaldet i historiene er omtrent det same, at Jakup fyrst baud Bull 10 daler for å få høyre meisterfiolinisten, men at det endte med at det vart Jakup som fekk betalinga. Men tid og stad for hendinga varierer i framstillingane.

	Det er ingen tvil om at Fel-Jakup komponerte nye slåttar og modifiserte mange andre. Det er mange slåttar som i tradisjonen blir tilskrive Fel-Jakup, men det ligg i folkemusikkens natur at det vanskeleg let seg prove kven som var fyrste opphavet til eit bestemt stykke. [[Ole Mørk Sandvik]] konstaterer at Jakup må ha hatt et «uhyre lager» av alle slag slåttar, og han skriv vidare om dette:		Det er ingen tvil om at Fel-Jakup komponerte nye slåttar og modifiserte mange andre. Det er mange slåttar som i tradisjonen blir tilskrive Fel-Jakup, men det ligg i folkemusikkens natur at det vanskeleg let seg prove kven som var fyrste opphavet til eit bestemt stykke. [[Ole Mørk Sandvik]] konstaterer at Jakup må ha hatt et «uhyre lager» av alle slag slåttar, og han skriv vidare om dette:

Cnyborg på 11. mar. 2024 kl. 14:11

2024-03-11T14:11:49Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 11. mar. 2024 kl. 14:11
Linje 122:		Linje 122:
	{{F2}}		{{F2}}
	{{nn}}		{{nn}}
			{{DEFAULTSORT:Fel-Jakup }}

Cnyborgbot: Robot: Endrer mal: Thumb høyre

2024-03-04T15:04:04Z

Robot: Endrer mal: Thumb høyre

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 4. mar. 2024 kl. 15:04
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{~~thumb høyre~~\|Skjaak nov 2012 Storgrolla 1.jpg\|Fele på Uppigard Skjåk. Ho har i følgje tradisjonen tilhøyrt Fel-Jakup. Han kalla ho Storgrolla.\|[[Bruker:Hans P. Hosar\|Hans P. Hosar]] (2012)}}		<onlyinclude>{{Thumb\|Skjaak nov 2012 Storgrolla 1.jpg\|Fele på Uppigard Skjåk. Ho har i følgje tradisjonen tilhøyrt Fel-Jakup. Han kalla ho Storgrolla.\|[[Bruker:Hans P. Hosar\|Hans P. Hosar]] (2012)}}
	'''[[Fel-Jakup]]''', Jakob Olsen, (fødd i [[Skjåk]] den 2. februar 1821 død same stad den 27. juni 1876) var felespelar, vide kjend i samtid og ettertid. Han blir rekna som ein meisterspelemann på [[flatfele]], med tilsvarande posisjon i folkemusikkhistoria som [[Myllarguten]] på [[hardingfele]]. Fel-Jakup har øvd sterk innverknad på folkemusikken særleg i bygdene rundt Dovreplatået, dvs. i [[Nord-Gudbrandsdalen]], [[Møre og Romsdal]], delar av [[Sør-Trøndelag]] og i [[Nord-Østerdal\|Nord-Østerdalen]]. Han var mykje etterspurd som musikar ved bryllaup og andre festlege høve, på auksjonar og marknader, ikkje minst på [[Romsdalsmartnan]].		'''[[Fel-Jakup]]''', Jakob Olsen, (fødd i [[Skjåk]] den 2. februar 1821 død same stad den 27. juni 1876) var felespelar, vide kjend i samtid og ettertid. Han blir rekna som ein meisterspelemann på [[flatfele]], med tilsvarande posisjon i folkemusikkhistoria som [[Myllarguten]] på [[hardingfele]]. Fel-Jakup har øvd sterk innverknad på folkemusikken særleg i bygdene rundt Dovreplatået, dvs. i [[Nord-Gudbrandsdalen]], [[Møre og Romsdal]], delar av [[Sør-Trøndelag]] og i [[Nord-Østerdal\|Nord-Østerdalen]]. Han var mykje etterspurd som musikar ved bryllaup og andre festlege høve, på auksjonar og marknader, ikkje minst på [[Romsdalsmartnan]].

Linje 5:		Linje 5:

	== Mange namn ==		== Mange namn ==
	{{~~thumb høyre~~\|Fel-Jakup stugu 2009.jpg\|<small>Fel-Jakup-stugu nær Felodden i Nordberg i Skjåk kommune. Huset vart flytta og restaurert av Skjåk historielag i 1957. Det er historielaget som eig huset. Bautaen vart reist ved hundreårsjubileet som vart feira eit år på etterskot i 1922.</small>\|Hans P. Hosar}}		{{Thumb\|Fel-Jakup stugu 2009.jpg\|<small>Fel-Jakup-stugu nær Felodden i Nordberg i Skjåk kommune. Huset vart flytta og restaurert av Skjåk historielag i 1957. Det er historielaget som eig huset. Bautaen vart reist ved hundreårsjubileet som vart feira eit år på etterskot i 1922.</small>\|Hans P. Hosar}}
	Døypenamnet til Fel-Jakup er ''Jacob Olsen''. <ref>[http://www.arkivverket.no/URN:NBN:no-a1450-kb20070603510142.jpg Dåpsinnførsla for Jakob Olsen i kyrkjeboka]</ref> Men han er kjend under mange tilnamn. Fel-Jakup er det absolutt mest brukte namnet i heimbygda i ettertid. Truleg var det også utbreidd i hans eiga samtid. På den tida Fel-Jakup voks opp, tilhøyrde Skjåk [[Lom \|Lom prestegjeld]] og herad. I andre bygder fekk Jakup derfor namnet ''Jakob Lom'' eller ''Loms-Jakob''. Ein eldre dialektvariant av det siste er ''Lø-Jakob'' (ein lø = ein lomver). På Vestlandet vart han gjerne kalla ''Døl-guten''. ''Fel-guten'' festa seg ved han som ungdom i lokalmiljøet. I oppveksten vart han også omtala som ''Sigrid-Marit-guten'' etter mor si, ei nemning han også sjølv skal ha likt å bruke når han var i ei viss sinnsstemning.		Døypenamnet til Fel-Jakup er ''Jacob Olsen''. <ref>[http://www.arkivverket.no/URN:NBN:no-a1450-kb20070603510142.jpg Dåpsinnførsla for Jakob Olsen i kyrkjeboka]</ref> Men han er kjend under mange tilnamn. Fel-Jakup er det absolutt mest brukte namnet i heimbygda i ettertid. Truleg var det også utbreidd i hans eiga samtid. På den tida Fel-Jakup voks opp, tilhøyrde Skjåk [[Lom \|Lom prestegjeld]] og herad. I andre bygder fekk Jakup derfor namnet ''Jakob Lom'' eller ''Loms-Jakob''. Ein eldre dialektvariant av det siste er ''Lø-Jakob'' (ein lø = ein lomver). På Vestlandet vart han gjerne kalla ''Døl-guten''. ''Fel-guten'' festa seg ved han som ungdom i lokalmiljøet. I oppveksten vart han også omtala som ''Sigrid-Marit-guten'' etter mor si, ei nemning han også sjølv skal ha likt å bruke når han var i ei viss sinnsstemning.

Linje 18:		Linje 18:

	=== Mora Sigrid-Marit - «reint ut eit stort troll»? ===		=== Mora Sigrid-Marit - «reint ut eit stort troll»? ===
	{{~~thumb høyre~~\|Skjaak nov 2012 Hjeltar.jpg\|<small>Nedre Hjeltar. Eldste stovebygningen på garden er frå 1810 (den mørke bygningen), og stod altså der den gongen Jakup var legdgut på garden.</small>\|Hans P. Hosar}}		{{Thumb\|Skjaak nov 2012 Hjeltar.jpg\|<small>Nedre Hjeltar. Eldste stovebygningen på garden er frå 1810 (den mørke bygningen), og stod altså der den gongen Jakup var legdgut på garden.</small>\|Hans P. Hosar}}
	Marit hadde iallfall delar av oppveksten sin på Jemnheim, der mor hennar var frå, i same grenda som Bruheim. Mora Sigrid vart tidleg enkje, og på folketeljingstidspunktet 1801 budde ho på Jemnheim der bror hennar var gardbrukar. Marit var da 11 år, og hadde to eldre brør som også budde der.<ref>{{folketelling\|bf01058251003394\|Jævnem\|1801\|Lom prestegjeld\|nn}}</ref>		Marit hadde iallfall delar av oppveksten sin på Jemnheim, der mor hennar var frå, i same grenda som Bruheim. Mora Sigrid vart tidleg enkje, og på folketeljingstidspunktet 1801 budde ho på Jemnheim der bror hennar var gardbrukar. Marit var da 11 år, og hadde to eldre brør som også budde der.<ref>{{folketelling\|bf01058251003394\|Jævnem\|1801\|Lom prestegjeld\|nn}}</ref>

Linje 36:		Linje 36:

	== Oppvekst. Legdguten ==		== Oppvekst. Legdguten ==
	{{~~thumb høyre~~\|Skjaak Ulen Hjeltar.jpg\|<small>Grenda rundt Marlo i Skjåk hovudsokn. Lengst oppe til høgre er Hjeltartrædet, der Jakup lærte felespel av Gamel-Sjugurd. Husbondsgarden Hjeltar, der Jakup var legdgut, ligg lenger nede, utafor biletet. Lengst oppe til venstre ser vi Ulen, husmannsplassen som blir knytta til farsfamilien hans Jakup.</small>\|Hans P. Hosar}}		{{Thumb\|Skjaak Ulen Hjeltar.jpg\|<small>Grenda rundt Marlo i Skjåk hovudsokn. Lengst oppe til høgre er Hjeltartrædet, der Jakup lærte felespel av Gamel-Sjugurd. Husbondsgarden Hjeltar, der Jakup var legdgut, ligg lenger nede, utafor biletet. Lengst oppe til venstre ser vi Ulen, husmannsplassen som blir knytta til farsfamilien hans Jakup.</small>\|Hans P. Hosar}}
	{{~~thumb høyre~~\|Skjaak nov 2012 Hjeltartredet 3.jpg\|<small>Hjeltartrædet med utsikt nedover mot husbondsgarden Nedre Hjeltar (til høgre).</small>\|Hans P. Hosar}}		{{Thumb\|Skjaak nov 2012 Hjeltartredet 3.jpg\|<small>Hjeltartrædet med utsikt nedover mot husbondsgarden Nedre Hjeltar (til høgre).</small>\|Hans P. Hosar}}
	Som smågut kom Jakup på [[Leksikon:Legd\|legd]] på Nedre Hjeltar på Ramstadstronda. Han skal da ha vore i sju- åtteårsalderen, og i så fall har det skjedd om lag på det tidspunktet mor hans gifta seg. Hjeltar ligg eit par kilometer frå Bøjegardane, så Jakup har hatt far sin innan lett rekkjevidde.		Som smågut kom Jakup på [[Leksikon:Legd\|legd]] på Nedre Hjeltar på Ramstadstronda. Han skal da ha vore i sju- åtteårsalderen, og i så fall har det skjedd om lag på det tidspunktet mor hans gifta seg. Hjeltar ligg eit par kilometer frå Bøjegardane, så Jakup har hatt far sin innan lett rekkjevidde.

Linje 56:		Linje 56:

	== Fattigdom og brennevin ==		== Fattigdom og brennevin ==
	{{~~thumb høyre~~\|Fel-Jakup-stugu Kluften.jpg\|<small>Fel-Jakup-stugu før ho vart fløtt og restaurert. Biletet kan vere teke i samband med hundreårsjubileet i 1922.</small>\|Pål Kluften}}		{{Thumb\|Fel-Jakup-stugu Kluften.jpg\|<small>Fel-Jakup-stugu før ho vart fløtt og restaurert. Biletet kan vere teke i samband med hundreårsjubileet i 1922.</small>\|Pål Kluften}}
	Familien skal ha greidd å fø ei ku på fôr som var innhenta i ålmenninga. Det stemmer med jordbruksoppgåvene i folketeljinga 1875, og der framgår det at dei også har litt utsånad. Jakup blir der rubrisert som «Jorddyrker og Spillemand».		Familien skal ha greidd å fø ei ku på fôr som var innhenta i ålmenninga. Det stemmer med jordbruksoppgåvene i folketeljinga 1875, og der framgår det at dei også har litt utsånad. Jakup blir der rubrisert som «Jorddyrker og Spillemand».

Linje 79:		Linje 79:

	== Omdømme og ettermæle ==		== Omdømme og ettermæle ==
	{{~~thumb høyre~~\|Fel-Jakup stemne 1922.jpg\|<small>Frå Fel-Jakup-stemna ved Felodden i juli 1922, da minnesteinen over spelemannen vart reist.</small>\|Pål Kluften}}		{{Thumb\|Fel-Jakup stemne 1922.jpg\|<small>Frå Fel-Jakup-stemna ved Felodden i juli 1922, da minnesteinen over spelemannen vart reist.</small>\|Pål Kluften}}
	Det går gjetord om kor etterspurd og omtykt Fel-Jakup var for spelet sitt i samtida. Men biletet av kva omdømme han hadde, har fleire sider, og kjeldegrunnlaget for slikt er som alltid problematisk.		Det går gjetord om kor etterspurd og omtykt Fel-Jakup var for spelet sitt i samtida. Men biletet av kva omdømme han hadde, har fleire sider, og kjeldegrunnlaget for slikt er som alltid problematisk.

Olve Utne: Teksterstatting – «[[Kategori:m» til «[[Kategori:M»

2023-11-26T02:43:06Z

Teksterstatting – «[[Kategori:m» til «[[Kategori:M»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. nov. 2023 kl. 02:43
Linje 115:		Linje 115:
	[[Kategori:Personer]]		[[Kategori:Personer]]
	[[Kategori:Skjåk kommune]]		[[Kategori:Skjåk kommune]]
	[[Kategori:~~musikere~~]]		[[Kategori:Musikere]]
	[[Kategori:Folkemusikk]]		[[Kategori:Folkemusikk]]
	[[Kategori:Gudbrandsdalen]]		[[Kategori:Gudbrandsdalen]]

Olve Utne: Teksterstatting – «[[Kategori:f» til «[[Kategori:F»

2023-11-25T22:28:36Z

Teksterstatting – «[[Kategori:f» til «[[Kategori:F»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 25. nov. 2023 kl. 22:28
Linje 116:		Linje 116:
	[[Kategori:Skjåk kommune]]		[[Kategori:Skjåk kommune]]
	[[Kategori:musikere]]		[[Kategori:musikere]]
	[[Kategori:~~folkemusikk~~]]		[[Kategori:Folkemusikk]]
	[[Kategori:Gudbrandsdalen]]		[[Kategori:Gudbrandsdalen]]
	[[Kategori:Fødsler i 1821]]		[[Kategori:Fødsler i 1821]]

Olve Utne: Teksterstatting – «[[kategori:» til «[[Kategori:»

2023-11-15T22:11:50Z

Teksterstatting – «[[kategori:» til «[[Kategori:»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 15. nov. 2023 kl. 22:11
Linje 116:		Linje 116:
	[[Kategori:Skjåk kommune]]		[[Kategori:Skjåk kommune]]
	[[Kategori:musikere]]		[[Kategori:musikere]]
	[[~~kategori~~:folkemusikk]]		[[Kategori:folkemusikk]]
	[[~~kategori~~:Gudbrandsdalen]]		[[Kategori:Gudbrandsdalen]]
	[[Kategori:Fødsler i 1821]]		[[Kategori:Fødsler i 1821]]
	[[Kategori:Dødsfall i 1876]]		[[Kategori:Dødsfall i 1876]]
	{{F2}}		{{F2}}
	{{nn}}		{{nn}}

Hans P. Hosar på 17. des. 2020 kl. 06:12

2020-12-17T06:12:52Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. des. 2020 kl. 06:12
Linje 5:		Linje 5:

	== Mange namn ==		== Mange namn ==
	{{thumb høyre\|Fel-Jakup stugu 2009.jpg\|<small>Fel-Jakup-stugu nær Felodden i Nordberg i Skjåk kommune. Huset vart flytta og restaurert av Skjåk historielag i 1957. Det er historielaget som eig huset. Bautaen vart reist ved hundreårsjubileet som vart feira i 1922.</small>\|Hans P. Hosar}}		{{thumb høyre\|Fel-Jakup stugu 2009.jpg\|<small>Fel-Jakup-stugu nær Felodden i Nordberg i Skjåk kommune. Huset vart flytta og restaurert av Skjåk historielag i 1957. Det er historielaget som eig huset. Bautaen vart reist ved hundreårsjubileet som vart feira eit år på etterskot i 1922.</small>\|Hans P. Hosar}}
	Døypenamnet til Fel-Jakup er ''Jacob Olsen''. <ref>[http://www.arkivverket.no/URN:NBN:no-a1450-kb20070603510142.jpg Dåpsinnførsla for Jakob Olsen i kyrkjeboka]</ref> Men han er kjend under mange tilnamn. Fel-Jakup er det absolutt mest brukte namnet i heimbygda i ettertid. Truleg var det også utbreidd i hans eiga samtid. På den tida Fel-Jakup voks opp, tilhøyrde Skjåk [[Lom \|Lom prestegjeld]] og herad. I andre bygder fekk Jakup derfor namnet ''Jakob Lom'' eller ''Loms-Jakob''. Ein eldre dialektvariant av det siste er ''Lø-Jakob'' (ein lø = ein lomver). På Vestlandet vart han gjerne kalla ''Døl-guten''. ''Fel-guten'' festa seg ved han som ungdom i lokalmiljøet. I oppveksten vart han også omtala som ''Sigrid-Marit-guten'' etter mor si, ei nemning han også sjølv skal ha likt å bruke når han var i ei viss sinnsstemning.		Døypenamnet til Fel-Jakup er ''Jacob Olsen''. <ref>[http://www.arkivverket.no/URN:NBN:no-a1450-kb20070603510142.jpg Dåpsinnførsla for Jakob Olsen i kyrkjeboka]</ref> Men han er kjend under mange tilnamn. Fel-Jakup er det absolutt mest brukte namnet i heimbygda i ettertid. Truleg var det også utbreidd i hans eiga samtid. På den tida Fel-Jakup voks opp, tilhøyrde Skjåk [[Lom \|Lom prestegjeld]] og herad. I andre bygder fekk Jakup derfor namnet ''Jakob Lom'' eller ''Loms-Jakob''. Ein eldre dialektvariant av det siste er ''Lø-Jakob'' (ein lø = ein lomver). På Vestlandet vart han gjerne kalla ''Døl-guten''. ''Fel-guten'' festa seg ved han som ungdom i lokalmiljøet. I oppveksten vart han også omtala som ''Sigrid-Marit-guten'' etter mor si, ei nemning han også sjølv skal ha likt å bruke når han var i ei viss sinnsstemning.

Hans P. Hosar på 17. des. 2020 kl. 06:05

2020-12-17T06:05:33Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. des. 2020 kl. 06:05
Linje 5:		Linje 5:

	== Mange namn ==		== Mange namn ==
	{{thumb høyre\|Fel-Jakup stugu 2009.jpg\|<small>Fel-Jakup-stugu nær Felodden i Nordberg i Skjåk kommune. Huset vart flytta og restaurert av Skjåk historielag i 1957. Det er historielaget som eig huset. Bautaen vart reist ved hundreårsjubileet i 1922.</small>\|Hans P. Hosar}}		{{thumb høyre\|Fel-Jakup stugu 2009.jpg\|<small>Fel-Jakup-stugu nær Felodden i Nordberg i Skjåk kommune. Huset vart flytta og restaurert av Skjåk historielag i 1957. Det er historielaget som eig huset. Bautaen vart reist ved hundreårsjubileet som vart feira i 1922.</small>\|Hans P. Hosar}}
	Døypenamnet til Fel-Jakup er ''Jacob Olsen''. <ref>[http://www.arkivverket.no/URN:NBN:no-a1450-kb20070603510142.jpg Dåpsinnførsla for Jakob Olsen i kyrkjeboka]</ref> Men han er kjend under mange tilnamn. Fel-Jakup er det absolutt mest brukte namnet i heimbygda i ettertid. Truleg var det også utbreidd i hans eiga samtid. På den tida Fel-Jakup voks opp, tilhøyrde Skjåk [[Lom \|Lom prestegjeld]] og herad. I andre bygder fekk Jakup derfor namnet ''Jakob Lom'' eller ''Loms-Jakob''. Ein eldre dialektvariant av det siste er ''Lø-Jakob'' (ein lø = ein lomver). På Vestlandet vart han gjerne kalla ''Døl-guten''. ''Fel-guten'' festa seg ved han som ungdom i lokalmiljøet. I oppveksten vart han også omtala som ''Sigrid-Marit-guten'' etter mor si, ei nemning han også sjølv skal ha likt å bruke når han var i ei viss sinnsstemning.		Døypenamnet til Fel-Jakup er ''Jacob Olsen''. <ref>[http://www.arkivverket.no/URN:NBN:no-a1450-kb20070603510142.jpg Dåpsinnførsla for Jakob Olsen i kyrkjeboka]</ref> Men han er kjend under mange tilnamn. Fel-Jakup er det absolutt mest brukte namnet i heimbygda i ettertid. Truleg var det også utbreidd i hans eiga samtid. På den tida Fel-Jakup voks opp, tilhøyrde Skjåk [[Lom \|Lom prestegjeld]] og herad. I andre bygder fekk Jakup derfor namnet ''Jakob Lom'' eller ''Loms-Jakob''. Ein eldre dialektvariant av det siste er ''Lø-Jakob'' (ein lø = ein lomver). På Vestlandet vart han gjerne kalla ''Døl-guten''. ''Fel-guten'' festa seg ved han som ungdom i lokalmiljøet. I oppveksten vart han også omtala som ''Sigrid-Marit-guten'' etter mor si, ei nemning han også sjølv skal ha likt å bruke når han var i ei viss sinnsstemning.

Linje 79:		Linje 79:

	== Omdømme og ettermæle ==		== Omdømme og ettermæle ==
	{{thumb høyre\|Fel-Jakup stemne 1922.jpg\|<small>Frå Fel-Jakup-stemna ved Felodden i juli ~~1921~~, da minnesteinen over spelemannen vart reist.</small>\|Pål Kluften}}		{{thumb høyre\|Fel-Jakup stemne 1922.jpg\|<small>Frå Fel-Jakup-stemna ved Felodden i juli 1922, da minnesteinen over spelemannen vart reist.</small>\|Pål Kluften}}
	Det går gjetord om kor etterspurd og omtykt Fel-Jakup var for spelet sitt i samtida. Men biletet av kva omdømme han hadde, har fleire sider, og kjeldegrunnlaget for slikt er som alltid problematisk.		Det går gjetord om kor etterspurd og omtykt Fel-Jakup var for spelet sitt i samtida. Men biletet av kva omdømme han hadde, har fleire sider, og kjeldegrunnlaget for slikt er som alltid problematisk.

Hans P. Hosar: /* Omdømme og ettermæle */

2020-04-01T06:21:12Z

Omdømme og ettermæle

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 1. apr. 2020 kl. 06:21
Linje 84:		Linje 84:
	Pietistar og puritanarar var forarga over levemåten og såg gjerne felemusikken og alt som følgde med som synd. Spelemannsyrket hadde neppe heller høg status i seg sjølv, iallfall ikkje i den solide bondestanden. O. Løkre skriv: «Spelmainn i slike lag va ikje mykje votta [respektert]. Dæ va hulde for at hain ha simplaste arbeidø nåyn kunde hå i samfunde.» På den andre sida er det fleire tilforlatelege beretningar om at Jakup var ein velsedd gjest i dei strengaste haugianarheimane i Skjåk - i Flekkøy, på Hyrve og på Sygard Ånstad.		Pietistar og puritanarar var forarga over levemåten og såg gjerne felemusikken og alt som følgde med som synd. Spelemannsyrket hadde neppe heller høg status i seg sjølv, iallfall ikkje i den solide bondestanden. O. Løkre skriv: «Spelmainn i slike lag va ikje mykje votta [respektert]. Dæ va hulde for at hain ha simplaste arbeidø nåyn kunde hå i samfunde.» På den andre sida er det fleire tilforlatelege beretningar om at Jakup var ein velsedd gjest i dei strengaste haugianarheimane i Skjåk - i Flekkøy, på Hyrve og på Sygard Ånstad.

	Det er ikkje for mykje å seie at heimbygda i ettertid har æra Fel-Jakup stort. I ~~1921~~ vart det avduka ein bauta over han nær heimen hans, og det vart arrangert eit stort minnestemne. Diktaren [[Olav Aukrust]] var hovudtalar. I følgje avisreferatet meinte Aukrust at landet ikkje hadde hatt skikkeleg kunst på 700 år. Alt sidan har «kunsten vår bore merke etter påvirknad av utanlandsk roten rekarved». Men det ekte bygdenorske som Fel-Jakups kunst representerte, gav enda håp, i følgje diktaren.<ref>Gudbrandsdølen 22. juli ~~1921~~.</ref>		Det er ikkje for mykje å seie at heimbygda i ettertid har æra Fel-Jakup stort. I 1922 vart det avduka ein bauta over han nær heimen hans, og det vart arrangert eit stort minnestemne. Diktaren [[Olav Aukrust]] var hovudtalar. I følgje avisreferatet meinte Aukrust at landet ikkje hadde hatt skikkeleg kunst på 700 år. Alt sidan har «kunsten vår bore merke etter påvirknad av utanlandsk roten rekarved». Men det ekte bygdenorske som Fel-Jakups kunst representerte, gav enda håp, i følgje diktaren.<ref>Gudbrandsdølen 22. juli 1922.</ref>

	Feiringa av Fel-Jakup i heimbygda kjem i eit historisk-ironisk lys om vi festar oss ved O. Løkres skildring av bortgangen til denne spelemannen:		Feiringa av Fel-Jakup i heimbygda kjem i eit historisk-ironisk lys om vi festar oss ved O. Løkres skildring av bortgangen til denne spelemannen:

Hans P. Hosar: Korr. årstal

2020-04-01T06:19:16Z

Korr. årstal

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 1. apr. 2020 kl. 06:19
Linje 5:		Linje 5:

	== Mange namn ==		== Mange namn ==
	{{thumb høyre\|Fel-Jakup stugu 2009.jpg\|<small>Fel-Jakup-stugu nær Felodden i Nordberg i Skjåk kommune. Huset vart flytta og restaurert av Skjåk historielag i 1957. Det er historielaget som eig huset. Bautaen vart reist ved hundreårsjubileet i ~~1921~~.</small>\|Hans P. Hosar}}		{{thumb høyre\|Fel-Jakup stugu 2009.jpg\|<small>Fel-Jakup-stugu nær Felodden i Nordberg i Skjåk kommune. Huset vart flytta og restaurert av Skjåk historielag i 1957. Det er historielaget som eig huset. Bautaen vart reist ved hundreårsjubileet i 1922.</small>\|Hans P. Hosar}}
	Døypenamnet til Fel-Jakup er ''Jacob Olsen''. <ref>[http://www.arkivverket.no/URN:NBN:no-a1450-kb20070603510142.jpg Dåpsinnførsla for Jakob Olsen i kyrkjeboka]</ref> Men han er kjend under mange tilnamn. Fel-Jakup er det absolutt mest brukte namnet i heimbygda i ettertid. Truleg var det også utbreidd i hans eiga samtid. På den tida Fel-Jakup voks opp, tilhøyrde Skjåk [[Lom \|Lom prestegjeld]] og herad. I andre bygder fekk Jakup derfor namnet ''Jakob Lom'' eller ''Loms-Jakob''. Ein eldre dialektvariant av det siste er ''Lø-Jakob'' (ein lø = ein lomver). På Vestlandet vart han gjerne kalla ''Døl-guten''. ''Fel-guten'' festa seg ved han som ungdom i lokalmiljøet. I oppveksten vart han også omtala som ''Sigrid-Marit-guten'' etter mor si, ei nemning han også sjølv skal ha likt å bruke når han var i ei viss sinnsstemning.		Døypenamnet til Fel-Jakup er ''Jacob Olsen''. <ref>[http://www.arkivverket.no/URN:NBN:no-a1450-kb20070603510142.jpg Dåpsinnførsla for Jakob Olsen i kyrkjeboka]</ref> Men han er kjend under mange tilnamn. Fel-Jakup er det absolutt mest brukte namnet i heimbygda i ettertid. Truleg var det også utbreidd i hans eiga samtid. På den tida Fel-Jakup voks opp, tilhøyrde Skjåk [[Lom \|Lom prestegjeld]] og herad. I andre bygder fekk Jakup derfor namnet ''Jakob Lom'' eller ''Loms-Jakob''. Ein eldre dialektvariant av det siste er ''Lø-Jakob'' (ein lø = ein lomver). På Vestlandet vart han gjerne kalla ''Døl-guten''. ''Fel-guten'' festa seg ved han som ungdom i lokalmiljøet. I oppveksten vart han også omtala som ''Sigrid-Marit-guten'' etter mor si, ei nemning han også sjølv skal ha likt å bruke når han var i ei viss sinnsstemning.

Linje 56:		Linje 56:

	== Fattigdom og brennevin ==		== Fattigdom og brennevin ==
	{{thumb høyre\|Fel-Jakup-stugu Kluften.jpg\|<small>Fel-Jakup-stugu før ho vart fløtt og restaurert. Biletet kan vere teke i samband med hundreårsjubileet i ~~1921~~.</small>\|Pål Kluften}}		{{thumb høyre\|Fel-Jakup-stugu Kluften.jpg\|<small>Fel-Jakup-stugu før ho vart fløtt og restaurert. Biletet kan vere teke i samband med hundreårsjubileet i 1922.</small>\|Pål Kluften}}
	Familien skal ha greidd å fø ei ku på fôr som var innhenta i ålmenninga. Det stemmer med jordbruksoppgåvene i folketeljinga 1875, og der framgår det at dei også har litt utsånad. Jakup blir der rubrisert som «Jorddyrker og Spillemand».		Familien skal ha greidd å fø ei ku på fôr som var innhenta i ålmenninga. Det stemmer med jordbruksoppgåvene i folketeljinga 1875, og der framgår det at dei også har litt utsånad. Jakup blir der rubrisert som «Jorddyrker og Spillemand».