Hedalen stavkyrkje - Sideversjonshistorikk

Aslak Kittelsen: /* Interiør */ preposisjonsgenitiv

2025-11-03T08:56:55Z

Interiør: preposisjonsgenitiv

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 3. nov. 2025 kl. 08:56
Linje 77:		Linje 77:
	Ein kyrkjemodell frå 1200-talet var truleg kroninga på ein baldakin, kanskje over det som no er altarskåpet.		Ein kyrkjemodell frå 1200-talet var truleg kroninga på ein baldakin, kanskje over det som no er altarskåpet.

	{{thumb\|0540 Sor-Aurdal komm.png\|Hedalen-skrinet er med i Sør-Aurdal ~~sitt kommunevåpen~~.}}		{{thumb\|0540 Sor-Aurdal komm.png\|Hedalen-skrinet er med i kommunevåpenet åt Sør-Aurdal.}}
	[[Hedalen-skrinet]] er eit [[relikvieskrin]] i tre med dekor i messing. Skrinet vart, saman med [[Reinli stavkyrkje]], nytta som inspirasjon til [[Sør-Aurdal ~~sitt kommunevåpen~~\|kommunevåpenet]]. Bland motiva i dekoren er bibelske scener og drapet på den engelske erkebiskopen og martyren Thomas Becket (1118–1170).		[[Hedalen-skrinet]] er eit [[relikvieskrin]] i tre med dekor i messing. Skrinet vart, saman med [[Reinli stavkyrkje]], nytta som inspirasjon til [[kommunevåpenet åt Sør-Aurdal\|kommunevåpenet]]. Bland motiva i dekoren er bibelske scener og drapet på den engelske erkebiskopen og martyren Thomas Becket (1118–1170).

	Døypefonten er i [[romansk stil]], i [[kleberstein]], og er frå 1100-talet. Lokket er i tre, truleg frå midten av 1200-talet.		Døypefonten er i [[romansk stil]], i [[kleberstein]], og er frå 1100-talet. Lokket er i tre, truleg frå midten av 1200-talet.
Linje 100:		Linje 100:
	Kyrkja har ei såkalla Pax-tavle eller kysseplate (''osculatorium''), truleg frå 1200-talet. Plata er utskore i bjørk, forma som ei han som held ei firkanta plata med plass til å legge ein relikvie. På kantane står med runer «Bárdr Andrésson gerdi mik», 'Bård Andresson lagde meg'.		Kyrkja har ei såkalla Pax-tavle eller kysseplate (''osculatorium''), truleg frå 1200-talet. Plata er utskore i bjørk, forma som ei han som held ei firkanta plata med plass til å legge ein relikvie. På kantane står med runer «Bárdr Andrésson gerdi mik», 'Bård Andresson lagde meg'.

	Kyrkja sitt første orgel vart bygd av [[Erland Knudsen Landsen]] i 1798, og gjeve til kyrkja av han i 1808. Fasaden er bevart. I ein formannskapsprotokoll frå 1863 nemnast det at kyrkja skal ha fått eit orgel av [[Ole Ellingsen Brager]] sin far, men dette veit ein ikkje meir om. Eit nytt orgel av P. Berntsen vart sett opp i kyrkja i 1906. Fasaden frå dette er montert på det noverande orgelet. Det er frå 1977 og er bygd av [[Norsk orgel-harmoniumfabrikk]], byggenummer 388. Det har tolv stemmer.		Kyrkja sitt første orgel vart bygd av [[Erland Knudsen Landsen]] i 1798, og gjeve til kyrkja av han i 1808. Fasaden er bevart. I ein formannskapsprotokoll frå 1863 nemnast det at kyrkja skal ha fått eit orgel av [[Ole Ellingsen Brager]] sin far, men dette veit ein ikkje meir om. Eit nytt orgel av P. Berntsen vart sett opp i kyrkja i 1906. Fasaden frå dette er montert på det noverande orgelet. Det er frå 1977 og er bygd av [[Norsk orgel-harmoniumfabrikk]], byggenummer 388. Det har tolv stemmer.

	==Klokker==		==Klokker==

Aslak Kittelsen: /* Galleri */ nynorsk

2025-11-03T08:55:47Z

Galleri: nynorsk

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 3. nov. 2025 kl. 08:55
Linje 139:		Linje 139:
	== Galleri ==		== Galleri ==
	<gallery>		<gallery>
	Fil:No-nb digibok 2012012508008 0377 1.jpg\|Illustrasjon av Hedalen stavkyrkje, ~~hentet fra~~ [[Lorentz Dietrichson\|L. Dietrichsons]] verk [https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digibok_2012012508008 ''De norske stavkirker''] (1892), etter tegning av [[Georg Andreas Bull]].		Fil:No-nb digibok 2012012508008 0377 1.jpg\|Illustrasjon av Hedalen stavkyrkje, henta frå [[Lorentz Dietrichson\|L. Dietrichsons]] verk [https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digibok_2012012508008 ''De norske stavkirker''] (1892), etter tegning av [[Georg Andreas Bull]].
	Fil:No-nb digibok 2012012508008 0378 1.jpg\|Grunnplan av Hedalen Stavkyrkje, ~~hentet fra~~ [[Lorentz Dietrichson\|L. Dietrichsons]] verk [https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digibok_2012012508008?page=379 ''De norske stavkirker''] (1892), etter tegning av [[Georg Andreas Bull]].		Fil:No-nb digibok 2012012508008 0378 1.jpg\|Grunnplan av Hedalen Stavkyrkje, henta frå [[Lorentz Dietrichson\|L. Dietrichsons]] verk [https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digibok_2012012508008?page=379 ''De norske stavkirker''] (1892), etter tegning av [[Georg Andreas Bull]].
	Fil:No-nb digibok 2012012508008 0379 1.jpg\|Tversnitt av Hedalen stavkyrkje, ~~hentet fra~~ [[Lorentz Dietrichson\|L. Dietrichsons]] verk [https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digibok_2012012508008?page=379 ''De norske stavkirker''] (1892), etter tegning av [[Georg Andreas Bull]].		Fil:No-nb digibok 2012012508008 0379 1.jpg\|Tversnitt av Hedalen stavkyrkje, henta frå [[Lorentz Dietrichson\|L. Dietrichsons]] verk [https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digibok_2012012508008?page=379 ''De norske stavkirker''] (1892), etter tegning av [[Georg Andreas Bull]].
	Fil:No-nb digibok 2012012508008 0379 2.jpg\|Lengdesnitt av Hedalen stavkyrkje, ~~hentet fra~~ [[Lorentz Dietrichson\|L. Dietrichsons]] verk [https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digibok_2012012508008?page=379 ''De norske stavkirker''] (1892), etter tegning av [[Georg Andreas Bull]].		Fil:No-nb digibok 2012012508008 0379 2.jpg\|Lengdesnitt av Hedalen stavkyrkje, henta frå [[Lorentz Dietrichson\|L. Dietrichsons]] verk [https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digibok_2012012508008?page=379 ''De norske stavkirker''] (1892), etter tegning av [[Georg Andreas Bull]].
	Fil:No-nb digibok 2012012508008 0380 1.jpg\|Portal ~~fra~~ Hedalen stavkyrkje, ~~hentet fra~~ [[Lorentz Dietrichson\|L. Dietrichsons]] verk [https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digibok_2012012508008?page=381 ''De norske stavkirker''] (1892), etter tegning av [[Georg Andreas Bull]].		Fil:No-nb digibok 2012012508008 0380 1.jpg\|Portal frå Hedalen stavkyrkje, henta frå [[Lorentz Dietrichson\|L. Dietrichsons]] verk [https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digibok_2012012508008?page=381 ''De norske stavkirker''] (1892), etter tegning av [[Georg Andreas Bull]].
	</gallery>		</gallery>

Emilhyttel: kilde

2025-09-30T12:24:07Z

kilde

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 30. sep. 2025 kl. 12:24
Linje 153:		Linje 153:
	* Elsrud, Edvard: ''Hedalen stavkirke : i gode og onde dager gjennom 800 år''. Utg. Schibsted. 1993. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2007120300071}}.		* Elsrud, Edvard: ''Hedalen stavkirke : i gode og onde dager gjennom 800 år''. Utg. Schibsted. 1993. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2007120300071}}.
	* Sørlie, Mikjel: ''Hedalskyrkja i Valdres''. 1974. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2014061306023}}.		* Sørlie, Mikjel: ''Hedalskyrkja i Valdres''. 1974. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2014061306023}}.
			* Dietrichson, L. (Lorentz). ''De norske stavkirker''. Utg. Cammermeyer. Kristiania. 1892. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2012012508008}}.

	{{Artikkelkoord\|60.62247\|N\|9.69074\|Ø}}		{{Artikkelkoord\|60.62247\|N\|9.69074\|Ø}}

Emilhyttel: Galleri

2025-09-30T12:19:09Z

Galleri

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 30. sep. 2025 kl. 12:19
Linje 136:		Linje 136:

	Hedalen er ein sidedal til [[Vassfaret]], som er kjend for bjørn, så at ein har med ein bjørn i ei segn her er ikkje så rart. Det ser òg ut til at det stemmer at dalen låg øyde i kring halvanna århundre etter Svartedauden. Men kva som er elles sant eller ikkje i segna er det ikkje lett å vite. Det vart første gong skrive ned av sokneprest til Aurdal [[Peder Joachim Christophersen Landt]] i 1743.		Hedalen er ein sidedal til [[Vassfaret]], som er kjend for bjørn, så at ein har med ein bjørn i ei segn her er ikkje så rart. Det ser òg ut til at det stemmer at dalen låg øyde i kring halvanna århundre etter Svartedauden. Men kva som er elles sant eller ikkje i segna er det ikkje lett å vite. Det vart første gong skrive ned av sokneprest til Aurdal [[Peder Joachim Christophersen Landt]] i 1743.

			== Galleri ==
			<gallery>
			Fil:No-nb digibok 2012012508008 0377 1.jpg\|Illustrasjon av Hedalen stavkyrkje, hentet fra [[Lorentz Dietrichson\|L. Dietrichsons]] verk [https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digibok_2012012508008 ''De norske stavkirker''] (1892), etter tegning av [[Georg Andreas Bull]].
			Fil:No-nb digibok 2012012508008 0378 1.jpg\|Grunnplan av Hedalen Stavkyrkje, hentet fra [[Lorentz Dietrichson\|L. Dietrichsons]] verk [https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digibok_2012012508008?page=379 ''De norske stavkirker''] (1892), etter tegning av [[Georg Andreas Bull]].
			Fil:No-nb digibok 2012012508008 0379 1.jpg\|Tversnitt av Hedalen stavkyrkje, hentet fra [[Lorentz Dietrichson\|L. Dietrichsons]] verk [https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digibok_2012012508008?page=379 ''De norske stavkirker''] (1892), etter tegning av [[Georg Andreas Bull]].
			Fil:No-nb digibok 2012012508008 0379 2.jpg\|Lengdesnitt av Hedalen stavkyrkje, hentet fra [[Lorentz Dietrichson\|L. Dietrichsons]] verk [https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digibok_2012012508008?page=379 ''De norske stavkirker''] (1892), etter tegning av [[Georg Andreas Bull]].
			Fil:No-nb digibok 2012012508008 0380 1.jpg\|Portal fra Hedalen stavkyrkje, hentet fra [[Lorentz Dietrichson\|L. Dietrichsons]] verk [https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digibok_2012012508008?page=381 ''De norske stavkirker''] (1892), etter tegning av [[Georg Andreas Bull]].
			</gallery>

	==Litteratur og kjelder==		==Litteratur og kjelder==

Olve Utne: Teksterstatting – «[[kategori:» til «[[Kategori:»

2023-11-16T13:10:26Z

Teksterstatting – «[[kategori:» til «[[Kategori:»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. nov. 2023 kl. 13:10
Linje 146:		Linje 146:

	{{Artikkelkoord\|60.62247\|N\|9.69074\|Ø}}		{{Artikkelkoord\|60.62247\|N\|9.69074\|Ø}}
	[[~~kategori~~:Stavkirker]]		[[Kategori:Stavkirker]]
	[[~~kategori~~:Sør-Aurdal kommune]]		[[Kategori:Sør-Aurdal kommune]]
	{{nn}}		{{nn}}
	{{f2}}		{{f2}}

Kallrustad: korr.

2023-08-02T13:22:02Z

korr.

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 2. aug. 2023 kl. 13:22
Linje 104:		Linje 104:
	==Klokker==		==Klokker==

	I ei inventarliste frå kring 1620 er det nemnd tre klokker, og i ei liste frå 1675 fire klokker. Det er då presisert at det var to små i tårnet, ei noko større i klokkehuset og ei lita handklokka i kyrkja. Vi kan tolke dette som at det hang to klokker i takryttaren, ei noko større i ein støpul og at ~~var~~ var ei sanctusklokke i koret som vart nytta ved forvandlinga av nattverdselementa.		I ei inventarliste frå kring 1620 er det nemnd tre klokker, og i ei liste frå 1675 fire klokker. Det er då presisert at det var to små i tårnet, ei noko større i klokkehuset og ei lita handklokka i kyrkja. Vi kan tolke dette som at det hang to klokker i takryttaren, ei noko større i ein støpul og at det var ei sanctusklokke i koret som vart nytta ved forvandlinga av nattverdselementa.

	Det er i dag fem klokker i kyrkja, tre frå mellomalderen og to av nyare dato.		Det er i dag fem klokker i kyrkja, tre frå mellomalderen og to av nyare dato.

Cnyborg på 27. jan. 2023 kl. 13:24

2023-01-27T13:24:30Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 27. jan. 2023 kl. 13:24
Linje 146:		Linje 146:

	{{Artikkelkoord\|60.62247\|N\|9.69074\|Ø}}		{{Artikkelkoord\|60.62247\|N\|9.69074\|Ø}}
	~~[[Kategori:Kirker]]~~
	[[kategori:Stavkirker]]		[[kategori:Stavkirker]]
	[[kategori:Sør-Aurdal kommune]]		[[kategori:Sør-Aurdal kommune]]
	{{nn}}		{{nn}}
	{{f2}}		{{f2}}

PaulVIF: /* Bygningen */

2023-01-16T15:22:02Z

Bygningen

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. jan. 2023 kl. 15:22
Linje 60:		Linje 60:
	Arkitekt Carl Berner rekna på kor mykje det ville koste, og ende opp med eit overslag på 11 291,90 kroner. Det må ha vore eit særs detaljert budsjett, ned til kvart minste øre. Soknestyret fekk det til seg den 9. desember 1899. Truleg var kostnaden noko mindre enn om ein skulle bygge ei ny kyrkje, og med så mange i bygda som ville ha gamlekyrkja valde dei å sette i gang med å skaffe pengane. Først i 1902 kunne arbeidet gå i gang med [[Herman Major Schirmer]] som byggeleiar og Berner som utøvandre arkitekt. Den 30. oktober 1902 vart kyrkja vigsla på ny.		Arkitekt Carl Berner rekna på kor mykje det ville koste, og ende opp med eit overslag på 11 291,90 kroner. Det må ha vore eit særs detaljert budsjett, ned til kvart minste øre. Soknestyret fekk det til seg den 9. desember 1899. Truleg var kostnaden noko mindre enn om ein skulle bygge ei ny kyrkje, og med så mange i bygda som ville ha gamlekyrkja valde dei å sette i gang med å skaffe pengane. Først i 1902 kunne arbeidet gå i gang med [[Herman Major Schirmer]] som byggeleiar og Berner som utøvandre arkitekt. Den 30. oktober 1902 vart kyrkja vigsla på ny.

	Berner sitt arbeid på kyrkje fekk mykje kritikk, både frå kyrkjeleg og antikvarisk hald. [[~~Henrik~~ Jürgensen]] vart sendt til Hedalen av [[Fortidsminneforeningen]] i 1907 for å undersøke arbeidet. Han la særleg merke til at koret ikkje var bra, og meinte at det burde rivast og settast opp etter Berner sin plan. Ein må altså tilgje Berner for ein del av problema, for koret vart ikkje bygd slik han hadde teikna det – og slik er det framleis. I den vestre delen, stavkyrkjedelen, vart det i 1908 gjennomført ei ny restaurering for å få fram mellomalderkarakteren betre. Riksantikvar [[Harry Fett]] sa seg særs lite nøgd med arbeidet då han nokre år seinare inspiserte kyrkja.		Berner sitt arbeid på kyrkje fekk mykje kritikk, både frå kyrkjeleg og antikvarisk hald. [[Heinrich Jürgensen]] vart sendt til Hedalen av [[Fortidsminneforeningen]] i 1907 for å undersøke arbeidet. Han la særleg merke til at koret ikkje var bra, og meinte at det burde rivast og settast opp etter Berner sin plan. Ein må altså tilgje Berner for ein del av problema, for koret vart ikkje bygd slik han hadde teikna det – og slik er det framleis. I den vestre delen, stavkyrkjedelen, vart det i 1908 gjennomført ei ny restaurering for å få fram mellomalderkarakteren betre. Riksantikvar [[Harry Fett]] sa seg særs lite nøgd med arbeidet då han nokre år seinare inspiserte kyrkja.

	Ein del materialer frå Hedalen, som ein ikkje trengde etter restaureringa, vart nytta til rekonstruksjon av [[Øye stavkyrkje]] lenger nord i Valdres. Vestportalen tok dei godt vare på under både ombygginga i 1699 og den seinare restaureringa, og han vert rekna som ein av dei flottaste i landet. Portalen har samanfallande trekk med dei frå [[Hopperstad stavkyrkje]] og [[Borgund stavkyrkje]].		Ein del materialer frå Hedalen, som ein ikkje trengde etter restaureringa, vart nytta til rekonstruksjon av [[Øye stavkyrkje]] lenger nord i Valdres. Vestportalen tok dei godt vare på under både ombygginga i 1699 og den seinare restaureringa, og han vert rekna som ein av dei flottaste i landet. Portalen har samanfallande trekk med dei frå [[Hopperstad stavkyrkje]] og [[Borgund stavkyrkje]].

PaulVIF på 16. jan. 2023 kl. 15:20

2023-01-16T15:20:17Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. jan. 2023 kl. 15:20
Linje 12:		Linje 12:
	\| bispedømme = [[Hamar bispedømme\|Hamar]]		\| bispedømme = [[Hamar bispedømme\|Hamar]]
	\| prosti = [[Valdres prosti\|Valdres]]		\| prosti = [[Valdres prosti\|Valdres]]
	\| prestegjeld = [][Sør-Aurdal prestegjeld\|Sør-Aurdal]]		\| prestegjeld = [[Sør-Aurdal prestegjeld\|Sør-Aurdal]]
	\| fellesråd = [[Sør-Aurdal kyrkjelege fellesråd\|Sør-Aurdal]]		\| fellesråd = [[Sør-Aurdal kyrkjelege fellesråd\|Sør-Aurdal]]
	\| sokn = [[Hedalen sokn\|Hedalen]]		\| sokn = [[Hedalen sokn\|Hedalen]]

PaulVIF: koord

2023-01-16T14:30:30Z

koord

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. jan. 2023 kl. 14:30
Linje 145:		Linje 145:
	* Sørlie, Mikjel: ''Hedalskyrkja i Valdres''. 1974. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2014061306023}}.		* Sørlie, Mikjel: ''Hedalskyrkja i Valdres''. 1974. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2014061306023}}.

			{{Artikkelkoord\|60.62247\|N\|9.69074\|Ø}}
	[[Kategori:Kirker]]		[[Kategori:Kirker]]
	[[kategori:Stavkirker]]		[[kategori:Stavkirker]]
	[[kategori:Sør-Aurdal kommune]]		[[kategori:Sør-Aurdal kommune]]
	~~[[Kategori:F-merkingsforslag]]~~
	{{nn}}		{{nn}}
	{{f2}}		{{f2}}

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 30. sep. 2025 kl. 12:24
Linje 153:		Linje 153:
	* Elsrud, Edvard: ''Hedalen stavkirke : i gode og onde dager gjennom 800 år''. Utg. Schibsted. 1993. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2007120300071}}.		* Elsrud, Edvard: ''Hedalen stavkirke : i gode og onde dager gjennom 800 år''. Utg. Schibsted. 1993. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2007120300071}}.
	* Sørlie, Mikjel: ''Hedalskyrkja i Valdres''. 1974. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2014061306023}}.		* Sørlie, Mikjel: ''Hedalskyrkja i Valdres''. 1974. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2014061306023}}.
			* Dietrichson, L. (Lorentz). ''De norske stavkirker''. Utg. Cammermeyer. Kristiania. 1892. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2012012508008}}.

	{{Artikkelkoord\|60.62247\|N\|9.69074\|Ø}}		{{Artikkelkoord\|60.62247\|N\|9.69074\|Ø}}

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. jan. 2023 kl. 15:20
Linje 12:		Linje 12:
	\| bispedømme = [[Hamar bispedømme\|Hamar]]		\| bispedømme = [[Hamar bispedømme\|Hamar]]
	\| prosti = [[Valdres prosti\|Valdres]]		\| prosti = [[Valdres prosti\|Valdres]]
	\| prestegjeld = [][Sør-Aurdal prestegjeld\|Sør-Aurdal]]		\| prestegjeld = [[Sør-Aurdal prestegjeld\|Sør-Aurdal]]
	\| fellesråd = [[Sør-Aurdal kyrkjelege fellesråd\|Sør-Aurdal]]		\| fellesråd = [[Sør-Aurdal kyrkjelege fellesråd\|Sør-Aurdal]]
	\| sokn = [[Hedalen sokn\|Hedalen]]		\| sokn = [[Hedalen sokn\|Hedalen]]