Hundvåg og øyane - Sideversjonshistorikk

Cnyborg: /* Sjur Austbø – ein ny bondeleiar */

2026-06-29T09:32:05Z

Sjur Austbø – ein ny bondeleiar

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 29. jun. 2026 kl. 09:32
Linje 197:		Linje 197:
	Sjølv gjennom denne katastrofen heldt det fram med å bu storfolk på Austbø likeeins som på andre gamle adelsgardar som Randaberg, Madla og Jåttå. Men sjølv om desse slektene var degraderte frå adel til storbønder, sto dei likevel framleis fram som leiarar for bygdefolket.		Sjølv gjennom denne katastrofen heldt det fram med å bu storfolk på Austbø likeeins som på andre gamle adelsgardar som Randaberg, Madla og Jåttå. Men sjølv om desse slektene var degraderte frå adel til storbønder, sto dei likevel framleis fram som leiarar for bygdefolket.

	Slik var det i 1518. Danskekongen Kristian II kjempa for bare livet for å halda den nordiske unionen samla under krona si. Men svenskane var uviljuge og baud på motstand. Kristian vart difor kasta ut i ein kostbar krig og skreiv ut ein ekstraskatt på to mark for å betala ufreden. Men i Rogaland gjorde bøndene opprør mot skatten. Kring om i bygdene sto etterkomarane etter den gamle bondeadelen fram som leiarar for bøndene. På Hundvåg var det Sjur på Austbø som fylka bøndene til motstand.<ref>NRJ II, s.248</ref> Og dei nekta å betala skatten alle som ein: Bergtor og Knut på Husabø, Botolf på Lunde, Stein på Skeie og grannen til Sjur, han Endre Austbø.<ref>NRJ II, 348 og NRJ III 256</ref>		Slik var det i 1518. Danskekongen [[Christian II\|Kristian II]] kjempa for bare livet for å halda den nordiske unionen samla under krona si. Men svenskane var uviljuge og baud på motstand. Kristian vart difor kasta ut i ein kostbar krig og skreiv ut ein ekstraskatt på to mark for å betala ufreden. Men i Rogaland gjorde bøndene opprør mot skatten. Kring om i bygdene sto etterkomarane etter den gamle bondeadelen fram som leiarar for bøndene. På Hundvåg var det Sjur på Austbø som fylka bøndene til motstand.<ref>NRJ II, s.248</ref> Og dei nekta å betala skatten alle som ein: Bergtor og Knut på Husabø, Botolf på Lunde, Stein på Skeie og grannen til Sjur, han Endre Austbø.<ref>NRJ II, 348 og NRJ III 256</ref>

	== Skatteopprøret mot tomarksskatten ==		== Skatteopprøret mot tomarksskatten ==

Cnyborg: /* Hunduoko kirkiu */

2026-06-29T09:30:48Z

Hunduoko kirkiu

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 29. jun. 2026 kl. 09:30
Linje 148:		Linje 148:
	== Hunduoko kirkiu ==		== Hunduoko kirkiu ==
	{{thumb\|Mariakirken på Hundvåg 1.jpg\|Steinen markerar staden der kyrkja stod.\|Ottar Sæle}}		{{thumb\|Mariakirken på Hundvåg 1.jpg\|Steinen markerar staden der kyrkja stod.\|Ottar Sæle}}
	Slik vart det også på Austbø. I tidleg kristen tid vart det reist ein steinkross på ein stor rundhaug på det høgaste punktet i tunet. Slik markerte stormannen at kristendommen var komen til gards – til Austbø. Og kring 1100 e.Kr. sette han opp ei lita steinkyrkje her oppe, ho skal ha minna mykje om kyrkja på Sørbø på Rennesøy og hadde tårn som ho. Ho var 22 meter lang og åtte meter brei. Etter dei indre måla, var våpenhuset 4,5 x 5 meter, skipet 10 x 5 meter og koret 5 x4 meter. Såleis var ho innvendig totalt på 92,5 kvadratmeter. Til samanlikning er [[Sørbø kyrkje]] på Rennesøy 17,5 meter lang, men manglar våpenhus.<ref>Hillesland, Kristoffer, Georadarundersøkelser i Rogaland, Arkeologisk museum i Stavanger, 2024</ref>		Slik vart det også på Austbø. I tidleg kristen tid vart det reist ein steinkross på ein stor rundhaug på det høgaste punktet i tunet. Slik markerte stormannen at kristendommen var komen til gards – til Austbø. Og kring 1100 e.Kr. sette han opp ei lita [[Mariakirken (Hundvåg)\|steinkyrkje]] her oppe, ho skal ha minna mykje om kyrkja på Sørbø på Rennesøy og hadde tårn som ho. Ho var 22 meter lang og åtte meter brei. Etter dei indre måla, var våpenhuset 4,5 x 5 meter, skipet 10 x 5 meter og koret 5 x4 meter. Såleis var ho innvendig totalt på 92,5 kvadratmeter. Til samanlikning er [[Sørbø kyrkje]] på Rennesøy 17,5 meter lang, men manglar våpenhus.<ref>Hillesland, Kristoffer, Georadarundersøkelser i Rogaland, Arkeologisk museum i Stavanger, 2024</ref>

	Etter som skikk var i tida, vart ho bygd i romansk stil og var i fyrste omgang meint å tena stormannen. Attåt var ho også soknekyrkje for dei snautt hundre sjelene på øya. Stormannen på Austbø hadde jamvel styrke og råd til å halda eigen prest ved kyrkja – og bror til sjølvaste biskopen i Stavanger. Kring 1300 heitte lendmannen på Austbø Trond og presten hans Aslak.<ref>Lexow, Jan Hendrich: «Middelalderens steinkirker i Rogaland», «Kongsgård og kyrkje på Hundvåg», s. 31, Stavanger turistforening, årbok 1957</ref>		Etter som skikk var i tida, vart ho bygd i romansk stil og var i fyrste omgang meint å tena stormannen. Attåt var ho også soknekyrkje for dei snautt hundre sjelene på øya. Stormannen på Austbø hadde jamvel styrke og råd til å halda eigen prest ved kyrkja – og bror til sjølvaste biskopen i Stavanger. Kring 1300 heitte lendmannen på Austbø Trond og presten hans Aslak.<ref>Lexow, Jan Hendrich: «Middelalderens steinkirker i Rogaland», «Kongsgård og kyrkje på Hundvåg», s. 31, Stavanger turistforening, årbok 1957</ref>

Cnyborg: /* Hunduoko kirkiu */

2026-06-29T09:29:57Z

Hunduoko kirkiu

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 29. jun. 2026 kl. 09:29
Linje 147:		Linje 147:

	== Hunduoko kirkiu ==		== Hunduoko kirkiu ==
			{{thumb\|Mariakirken på Hundvåg 1.jpg\|Steinen markerar staden der kyrkja stod.\|Ottar Sæle}}
	Slik vart det også på Austbø. I tidleg kristen tid vart det reist ein steinkross på ein stor rundhaug på det høgaste punktet i tunet. Slik markerte stormannen at kristendommen var komen til gards – til Austbø. Og kring 1100 e.Kr. sette han opp ei lita steinkyrkje her oppe, ho skal ha minna mykje om kyrkja på Sørbø på Rennesøy og hadde tårn som ho. Ho var 22 meter lang og åtte meter brei. Etter dei indre måla, var våpenhuset 4,5 x 5 meter, skipet 10 x 5 meter og koret 5 x4 meter. Såleis var ho innvendig totalt på 92,5 kvadratmeter. Til samanlikning er [[Sørbø kyrkje]] på Rennesøy 17,5 meter lang, men manglar våpenhus.<ref>Hillesland, Kristoffer, Georadarundersøkelser i Rogaland, Arkeologisk museum i Stavanger, 2024</ref>		Slik vart det også på Austbø. I tidleg kristen tid vart det reist ein steinkross på ein stor rundhaug på det høgaste punktet i tunet. Slik markerte stormannen at kristendommen var komen til gards – til Austbø. Og kring 1100 e.Kr. sette han opp ei lita steinkyrkje her oppe, ho skal ha minna mykje om kyrkja på Sørbø på Rennesøy og hadde tårn som ho. Ho var 22 meter lang og åtte meter brei. Etter dei indre måla, var våpenhuset 4,5 x 5 meter, skipet 10 x 5 meter og koret 5 x4 meter. Såleis var ho innvendig totalt på 92,5 kvadratmeter. Til samanlikning er [[Sørbø kyrkje]] på Rennesøy 17,5 meter lang, men manglar våpenhus.<ref>Hillesland, Kristoffer, Georadarundersøkelser i Rogaland, Arkeologisk museum i Stavanger, 2024</ref>

Cnyborg på 29. jun. 2026 kl. 09:14

2026-06-29T09:14:54Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 29. jun. 2026 kl. 09:14
Linje 846:		Linje 846:

	Øytun: reservelasarett		Øytun: reservelasarett

			=== Referansar i tillegg ===

	[[Kategori:Øyer]]		[[Kategori:Øyer]]
	[[Kategori:Hundvåg bydel]]		[[Kategori:Hundvåg bydel]]
	[[Kategori:Stavanger kommune]]		[[Kategori:Stavanger kommune]]
			{{nn}}
	~~=== Referansar i tillegg ===~~

Cnyborg: /* Ref{{nn}} */

2026-06-29T09:14:31Z

Ref{{nn}}

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 29. jun. 2026 kl. 09:14
Linje 851:		Linje 851:
	[[Kategori:Stavanger kommune]]		[[Kategori:Stavanger kommune]]

	=== ~~Ref{{nn}}~~ ===		=== Referansar i tillegg ===

Cnyborg på 29. jun. 2026 kl. 09:14

2026-06-29T09:14:09Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 29. jun. 2026 kl. 09:14
Linje 850:		Linje 850:
	[[Kategori:Hundvåg bydel]]		[[Kategori:Hundvåg bydel]]
	[[Kategori:Stavanger kommune]]		[[Kategori:Stavanger kommune]]
	{{nn}}
			=== Ref{{nn}} ===

Cnyborg på 29. jun. 2026 kl. 09:13

2026-06-29T09:13:12Z

Vis endringer

Cnyborg på 29. jun. 2026 kl. 08:42

2026-06-29T08:42:35Z

Vis endringer

Cnyborg på 29. jun. 2026 kl. 08:06

2026-06-29T08:06:17Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 29. jun. 2026 kl. 08:06
Linje 1:		Linje 1:
	{{Thumb\|Kart Hundvåg og øyene 1855.jpg\|Kart over Hundvåg og øyane anno 1855. Frå Kartverket sine historiske kart.}}		{{Thumb\|Kart Hundvåg og øyene 1855.jpg\|Kart over Hundvåg og øyane anno 1855. Frå Kartverket sine historiske kart.}}
	'''[[Hundvåg og øyane]] – straks nordaust for Stavanger ligg eit heilt arkipel av større og mindre øyar, byholmane som dei titt vart kalla på dei andre ryfylkeøyane. Størst er Hundvåg som åleine utgjer om lag helvta – 4,7 kvadratkilometer - av dei kring ti kvadratkilometrane dette øyriket femner. På denne øya låg også frå høgmellomalderen og fram for kring 200 år sidan dei fire einaste namnegardane på arkipelet. Under desse gardane låg også – med unnatak av Kalvøy - alle dei 15 øyane og holmane som har hatt busetnad i nyare tid.		'''[[Hundvåg og øyane]]''' – straks nordaust for Stavanger ligg eit heilt arkipel av større og mindre øyar, byholmane som dei titt vart kalla på dei andre ryfylkeøyane. Størst er Hundvåg som åleine utgjer om lag helvta – 4,7 kvadratkilometer - av dei kring ti kvadratkilometrane dette øyriket femner. På denne øya låg også frå høgmellomalderen og fram for kring 200 år sidan dei fire einaste namnegardane på arkipelet. Under desse gardane låg også – med unnatak av Kalvøy - alle dei 15 øyane og holmane som har hatt busetnad i nyare tid.

Cnyborg på 29. jun. 2026 kl. 08:06

2026-06-29T08:06:09Z

@@ Linje 1: / Linje 1: @@
-                       Hundvåg og øyane
+{{Thumb|Kart Hundvåg og øyene 1855.jpg|Kart over Hundvåg og øyane anno 1855. Frå Kartverket sine historiske kart.}}
+'''[[Hundvåg og øyane]] – straks nordaust for Stavanger ligg eit heilt arkipel av større og mindre øyar, byholmane som dei titt vart kalla på dei andre ryfylkeøyane. Størst er Hundvåg som åleine utgjer om lag helvta – 4,7 kvadratkilometer - av dei kring ti kvadratkilometrane dette øyriket femner. På denne øya låg også frå høgmellomalderen og fram for kring 200 år sidan dei fire einaste namnegardane på arkipelet. Under desse gardane låg også – med unnatak av Kalvøy - alle dei 15 øyane og holmane som har hatt busetnad i nyare tid.
@@ Linje 860: / Linje 847: @@
 Øytun: reservelasarett