Kvitsøy fyr - Sideversjonshistorikk

Cnyborg på 14. jun. 2024 kl. 08:03

2024-06-14T08:03:14Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 14. jun. 2024 kl. 08:03
Linje 24:		Linje 24:

	==Det første vippefyret==		==Det første vippefyret==
	~~{{Thumb\|No-nb digibok 2013042338001 0031 1.jpg\|Vippefyret fra 1700.}}~~
	Ein kongeleg resolusjon av 8. mai 1700 gav Henrik Petersen løyve til på eigen kostnad å byggja eit «realfyr» på Kvitsøy og ei sjølykt på [[Høyevarde]] i Karmsundet nord for [[Kopervik]]. Fyra skulle vera tente frå 20. august til 20. mars. Som betaling fekk Petersen rett på fire skilling per lest (1,7 kubikkmeter) av skip som kom til Stavanger, [[Bergen]] og [[Trondheim]]. Tollarane i dei respektive byane skulle kreva inn avgifta. Mange skip på denne tida hadde ein lastekapasitet på 50-100 lester, så Petersen kunne ofte innkassera 2-3 [[riksdalar]] per fartøy. Fyret i Ydstebøhamn på Kvitsøy er i 1705 omtala som eit vippefyr. Det bestod av ei høg mast med påmontert tverrvippe. I eine enden av vippa hang ei eldpanne med brennande kol. I andre enden var eit tau, som ein kunne bruka for å heva og senka vippa. Oppheist hang eldpanna om lag seks meter over bakken. Ein modell av eit slikt vippefyr vart for nokre år sidan reist på Kvitsøy like ved det noverande fyrtårnet.		Ein kongeleg resolusjon av 8. mai 1700 gav Henrik Petersen løyve til på eigen kostnad å byggja eit «realfyr» på Kvitsøy og ei sjølykt på [[Høyevarde]] i Karmsundet nord for [[Kopervik]]. Fyra skulle vera tente frå 20. august til 20. mars. Som betaling fekk Petersen rett på fire skilling per lest (1,7 kubikkmeter) av skip som kom til Stavanger, [[Bergen]] og [[Trondheim]]. Tollarane i dei respektive byane skulle kreva inn avgifta. Mange skip på denne tida hadde ein lastekapasitet på 50-100 lester, så Petersen kunne ofte innkassera 2-3 [[riksdalar]] per fartøy. Fyret i Ydstebøhamn på Kvitsøy er i 1705 omtala som eit vippefyr. Det bestod av ei høg mast med påmontert tverrvippe. I eine enden av vippa hang ei eldpanne med brennande kol. I andre enden var eit tau, som ein kunne bruka for å heva og senka vippa. Oppheist hang eldpanna om lag seks meter over bakken. Ein modell av eit slikt vippefyr vart for nokre år sidan reist på Kvitsøy like ved det noverande fyrtårnet.

	==Fyrdynastiet von Fyhren==		==Fyrdynastiet von Fyhren==
	Henrik Petersen budde i Stavanger, og betalte folk på Kvitsøy og Høyevarde for å ha tilsyn med fyra. Nokon lukrativ geskjeft kan det ikkje ha vore, for då Petersen døydde i 1731, var gjelda hans 1.100 riksdalar. Ifølgje ein soneson hadde han bruka store delar av formuen sin på oppføring av fyra. Familien tok på denne tida til å skriva seg for [[Petersen von Fyhren]]. Son til Henrik, [[Morten Henrik Petersen von Fyhren]], fekk [[kongebrev]] på Kvitsøy og Høyevarde fyr i si livstid både av Christian VI i 1744 og Fredrik V i 1747. Enka etter Henrik hadde rett på halvdelen av inntektene frå fyra så lenge ho ikkje gifta seg på ny. Gjennom heile 1700-talet var Kvitsøy fyr i familien von Fyhren si eige. Tradisjonen om fyrdynastiet levde vidare, og på 1900-talet fanst det framleis personar i Stavanger med døypenamnet Petersen von Fyhren.		Henrik Petersen budde i Stavanger, og betalte folk på Kvitsøy og Høyevarde for å ha <gallery>
			Fil:No-nb digibok 2013042338001 0031 1.jpg\|Det opprinnelige vippefyret fra 1700.
			Fil:No-nb digibok 2013042338001 0032 1.jpg\|Fyret etter 1910, da 2. ordens lynblinkapparat ble installert. {{Byline\|Ukjent}}
			</gallery>tilsyn med fyra. Nokon lukrativ geskjeft kan det ikkje ha vore, for då Petersen døydde i 1731, var gjelda hans 1.100 riksdalar. Ifølgje ein soneson hadde han bruka store delar av formuen sin på oppføring av fyra. Familien tok på denne tida til å skriva seg for [[Petersen von Fyhren]]. Son til Henrik, [[Morten Henrik Petersen von Fyhren]], fekk [[kongebrev]] på Kvitsøy og Høyevarde fyr i si livstid både av Christian VI i 1744 og Fredrik V i 1747. Enka etter Henrik hadde rett på halvdelen av inntektene frå fyra så lenge ho ikkje gifta seg på ny. Gjennom heile 1700-talet var Kvitsøy fyr i familien von Fyhren si eige. Tradisjonen om fyrdynastiet levde vidare, og på 1900-talet fanst det framleis personar i Stavanger med døypenamnet Petersen von Fyhren.

	==Utbygging av fyret==		==Utbygging av fyret==
Linje 36:		Linje 38:

	Kvitsøy fyr er det eldste fyret i landet som framleis er i drift. Fyrvaktarbustaden, som romma både fyrvaktaren og fyrassistenten med respektive familiar, er i dag bibliotek. Fyrnaustet i hamna er overteke av private. Besøkande kan gå opp i tårnet og beundra den imponerande utsikta over skjergarden og havet.		Kvitsøy fyr er det eldste fyret i landet som framleis er i drift. Fyrvaktarbustaden, som romma både fyrvaktaren og fyrassistenten med respektive familiar, er i dag bibliotek. Fyrnaustet i hamna er overteke av private. Besøkande kan gå opp i tårnet og beundra den imponerande utsikta over skjergarden og havet.

			== Galleri ==

	==Litteratur==		==Litteratur==

Cnyborg på 14. jun. 2024 kl. 08:00

2024-06-14T08:00:44Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 14. jun. 2024 kl. 08:00
Linje 24:		Linje 24:

	==Det første vippefyret==		==Det første vippefyret==
			{{Thumb\|No-nb digibok 2013042338001 0031 1.jpg\|Vippefyret fra 1700.}}
	Ein kongeleg resolusjon av 8. mai 1700 gav Henrik Petersen løyve til på eigen kostnad å byggja eit «realfyr» på Kvitsøy og ei sjølykt på [[Høyevarde]] i Karmsundet nord for [[Kopervik]]. Fyra skulle vera tente frå 20. august til 20. mars. Som betaling fekk Petersen rett på fire skilling per lest (1,7 kubikkmeter) av skip som kom til Stavanger, [[Bergen]] og [[Trondheim]]. Tollarane i dei respektive byane skulle kreva inn avgifta. Mange skip på denne tida hadde ein lastekapasitet på 50-100 lester, så Petersen kunne ofte innkassera 2-3 [[riksdalar]] per fartøy. Fyret i Ydstebøhamn på Kvitsøy er i 1705 omtala som eit vippefyr. Det bestod av ei høg mast med påmontert tverrvippe. I eine enden av vippa hang ei eldpanne med brennande kol. I andre enden var eit tau, som ein kunne bruka for å heva og senka vippa. Oppheist hang eldpanna om lag seks meter over bakken. Ein modell av eit slikt vippefyr vart for nokre år sidan reist på Kvitsøy like ved det noverande fyrtårnet.		Ein kongeleg resolusjon av 8. mai 1700 gav Henrik Petersen løyve til på eigen kostnad å byggja eit «realfyr» på Kvitsøy og ei sjølykt på [[Høyevarde]] i Karmsundet nord for [[Kopervik]]. Fyra skulle vera tente frå 20. august til 20. mars. Som betaling fekk Petersen rett på fire skilling per lest (1,7 kubikkmeter) av skip som kom til Stavanger, [[Bergen]] og [[Trondheim]]. Tollarane i dei respektive byane skulle kreva inn avgifta. Mange skip på denne tida hadde ein lastekapasitet på 50-100 lester, så Petersen kunne ofte innkassera 2-3 [[riksdalar]] per fartøy. Fyret i Ydstebøhamn på Kvitsøy er i 1705 omtala som eit vippefyr. Det bestod av ei høg mast med påmontert tverrvippe. I eine enden av vippa hang ei eldpanne med brennande kol. I andre enden var eit tau, som ein kunne bruka for å heva og senka vippa. Oppheist hang eldpanna om lag seks meter over bakken. Ein modell av eit slikt vippefyr vart for nokre år sidan reist på Kvitsøy like ved det noverande fyrtårnet.

Olve Utne: Teksterstatting – «[[kategori:» til «[[Kategori:»

2023-11-16T17:00:28Z

Teksterstatting – «[[kategori:» til «[[Kategori:»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. nov. 2023 kl. 17:00
Linje 49:		Linje 49:
	[[Kategori:Fyr]]		[[Kategori:Fyr]]

	[[~~kategori~~:Kvitsøy kommune]]		[[Kategori:Kvitsøy kommune]]
	[[Kategori:Bygninger fra 1700-åra]]		[[Kategori:Bygninger fra 1700-åra]]
	[[Kategori:Etableringer i 1700]]		[[Kategori:Etableringer i 1700]]

Cnyborg: Teksterstatting – «Kategori:Bygninger» til «»

2023-05-23T07:44:24Z

Teksterstatting – «Kategori:Bygninger» til «»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 23. mai 2023 kl. 07:44
Linje 48:		Linje 48:

	[[Kategori:Fyr]]		[[Kategori:Fyr]]
	~~[[Kategori:Bygninger]]~~
	[[kategori:Kvitsøy kommune]]		[[kategori:Kvitsøy kommune]]
	[[Kategori:Bygninger fra 1700-åra]]		[[Kategori:Bygninger fra 1700-åra]]

Andreas Mar-Nor på 18. aug. 2018 kl. 13:39

2018-08-18T13:39:05Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 18. aug. 2018 kl. 13:39
Linje 27:		Linje 27:

	==Fyrdynastiet von Fyhren==		==Fyrdynastiet von Fyhren==
	Henrik Petersen budde i Stavanger og betalte folk på Kvitsøy og Høyevarde for å ~~passa~~ fyra. ~~Noko~~ lukrativ geskjeft kan det ~~tydelegvis~~ ikkje ha vore~~. Då~~ Petersen døydde i ~~1831~~, var gjelda hans ~~1100~~ riksdalar. ~~I følgje~~ ein soneson hadde han ~~sett~~ formuen sin ~~overstyr ved opprettinga~~ av fyra. Familien tok på denne tida til å skriva seg for von Fyhren~~, truleg eit forsøk på å tilsnika seg [[adel~~]]~~sskap~~. Son til Henrik, Morten Henrik Petersen von Fyhren, fekk [[kongebrev]] på Kvitsøy og Høyevarde fyr i si livstid både av ~~kong~~ Christian VI i 1744 og ~~kong~~ Fredrik V i 1747. Enka etter Henrik hadde rett på halvdelen av inntektene frå fyra så lenge ho ikkje gifta seg på ny. Gjennom heile 1700-talet var Kvitsøy fyr i familien von Fyhren si eige. Tradisjonen om fyrdynastiet levde vidare, og på 1900-talet fanst det framleis personar i Stavanger med døypenamnet ~~«Petersen~~ von ~~Fyhren»~~.		Henrik Petersen budde i Stavanger, og betalte folk på Kvitsøy og Høyevarde for å ha tilsyn med fyra. Nokon lukrativ geskjeft kan det ikkje ha vore, for då Petersen døydde i 1731, var gjelda hans 1.100 riksdalar. Ifølgje ein soneson hadde han bruka store delar av formuen sin på oppføring av fyra. Familien tok på denne tida til å skriva seg for [[Petersen von Fyhren]]. Son til Henrik, [[Morten Henrik Petersen von Fyhren]], fekk [[kongebrev]] på Kvitsøy og Høyevarde fyr i si livstid både av Christian VI i 1744 og Fredrik V i 1747. Enka etter Henrik hadde rett på halvdelen av inntektene frå fyra så lenge ho ikkje gifta seg på ny. Gjennom heile 1700-talet var Kvitsøy fyr i familien von Fyhren si eige. Tradisjonen om fyrdynastiet levde vidare, og på 1900-talet fanst det framleis personar i Stavanger med døypenamnet Petersen von Fyhren.

	==Utbygging av fyret==		==Utbygging av fyret==

Cnyborg: {{nn}}

2016-01-25T09:24:06Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 25. jan. 2016 kl. 09:24
Linje 54:		Linje 54:
	{{artikkelkoord\|59.062134\|N\|5.400182\|Ø}}		{{artikkelkoord\|59.062134\|N\|5.400182\|Ø}}
	{{f2}}		{{f2}}
			{{nn}}

Frode Fyllingsnes på 13. jun. 2015 kl. 14:04

2015-06-13T14:04:15Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 13. jun. 2015 kl. 14:04
Linje 21:		Linje 21:
	'''[[Kvitsøy fyr]]''' ligg i [[Kvitsøy kommune]]. Det blei etablert i [[1700]] og er såleis eit av dei eldste fyra i landet.		'''[[Kvitsøy fyr]]''' ligg i [[Kvitsøy kommune]]. Det blei etablert i [[1700]] og er såleis eit av dei eldste fyra i landet.

	I følgje lokal tradisjon skal det liggja ei dramatisk hending bak opprettinga av Kvitsøy fyr. Ei vinternatt i året 1700 kjempa eit skip seg innover mot [[Stavanger]] i ein forrykande storm. Fartøyet unngjekk såvidt dei farlege skjera ved Kvitsøy. Ombord var [[Henrik Petersen Ystad]]. Han ~~var frå Skåne, men~~ hadde rundt 1690 etablert seg som skippar og skipsreiar i Stavanger. Henrik skal medan stormen rasa, ha lova Vårherre at dersom dei kom trygt fram til Stavanger, skulle han sørgja for å få reist fyr på Kvitsøy og ved [[Karmsundet]]. Ein meir dramatisk variant av denne historia går ut på at skipet forliste og Henrik hamna i sjøen. Der skal han så ha gjeve lovnaden om å bli fyrbyggjar, viss han vart berga.</onlyinclude>		I følgje lokal tradisjon skal det liggja ei dramatisk hending bak opprettinga av Kvitsøy fyr. Ei vinternatt i året 1700 kjempa eit skip seg innover mot [[Stavanger]] i ein forrykande storm. Fartøyet unngjekk såvidt dei farlege skjera ved Kvitsøy. Ombord var [[Henrik Petersen Ystad]]. Han hadde rundt 1690 etablert seg som skippar og skipsreiar i Stavanger. Henrik skal medan stormen rasa, ha lova Vårherre at dersom dei kom trygt fram til Stavanger, skulle han sørgja for å få reist fyr på Kvitsøy og ved [[Karmsundet]]. Ein meir dramatisk variant av denne historia går ut på at skipet forliste og Henrik hamna i sjøen. Der skal han så ha gjeve lovnaden om å bli fyrbyggjar, viss han vart berga.</onlyinclude>

	==Det første vippefyret==		==Det første vippefyret==

Cnyborg: koordinater

2013-11-05T10:17:52Z

koordinater

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 5. nov. 2013 kl. 10:17
Linje 52:		Linje 52:
	[[Kategori:Bygninger fra 1700-åra]]		[[Kategori:Bygninger fra 1700-åra]]
	[[Kategori:Etableringer i 1700]]		[[Kategori:Etableringer i 1700]]
			{{artikkelkoord\|59.062134\|N\|5.400182\|Ø}}
	{{f2}}		{{f2}}

Cnyborg på 26. sep. 2013 kl. 07:55

2013-09-26T07:55:38Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. sep. 2013 kl. 07:55
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|Kvitsoy fyr01.jpg\|Kvitsøy fyr i 2004.~~<br /><small>Foto:~~ Roar Johansen</~~small~~>}}		{{Infoboks fyr
			\| navn =
			\| bilde = Kvitsoy fyr01.jpg
			\| bildestr =
			\| bildetekst = {{byline\|Roar Johansen (2004)}}
			\| altnavn =
			\| oppretta = 1700
			\| bygd/ombygd =
			\| status = Automatisert og avfolket 1969
			\| funksjon = Kystfyr
			\| type =
			\| bygninger =
			\| eier = Staten v/ [[Kystverket]]
			\| sted = [[Kvitsøyene]]
			\| kommune = [[Kvitsøy kommune]]
			\| fylke = [[Rogaland]]
			\| vernestatus = Fredet etter lov om kulturminner
			\| tilkomst =
			}}
			<onlyinclude><includeonly>{{thumb\|Kvitsoy fyr01.jpg\|Kvitsøy fyr i 2004.\|Roar Johansen}}</includeonly>
	'''[[Kvitsøy fyr]]''' ligg i [[Kvitsøy kommune]]. Det blei etablert i [[1700]] og er såleis eit av dei eldste fyra i landet.		'''[[Kvitsøy fyr]]''' ligg i [[Kvitsøy kommune]]. Det blei etablert i [[1700]] og er såleis eit av dei eldste fyra i landet.

Cnyborg på 30. jul. 2013 kl. 20:29

2013-07-30T20:29:41Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 30. jul. 2013 kl. 20:29
Linje 23:		Linje 23:
	* Rode, C.F.: ''Norges fyrvesen. Fyr-, merke og ringevesenet gjennom 250 år''. Steenske forlag, 1941		* Rode, C.F.: ''Norges fyrvesen. Fyr-, merke og ringevesenet gjennom 250 år''. Steenske forlag, 1941
	* Wishman, Erik Hauff: Kvitsøy fyrstasjon. Eit minnesmerke over vær og vind. I: ''Frá haug ok heiðni''. Nr 3. 1991		* Wishman, Erik Hauff: Kvitsøy fyrstasjon. Eit minnesmerke over vær og vind. I: ''Frá haug ok heiðni''. Nr 3. 1991

			==Eksterne lenker==

			* {{kulturminne\|86999}}

	[[Kategori:Fyr]]		[[Kategori:Fyr]]