Lunnøy - Sideversjonshistorikk

Nils Steinar Våge på 4. mai 2026 kl. 05:30

2026-05-04T05:30:39Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 4. mai 2026 kl. 05:30
Linje 154:		Linje 154:

	==Planting av sitkagran==		==Planting av sitkagran==
			{{thumb\|Olav Lunnøy.jpeg\|Olav Lunnøy i det nyplanta og hurtigveksande sitkagransfeltet 12. juni 1966.\|Ukjent fotograf}}
	I dei ytre kystområda vart den hardføre og hurtigveksande sitkagrana som tolte den fuktige og saltmetta sjølufta, planta i stor mengd i landet mellom 1950 og 1980. Grantypen kom frå det vestlege Nord-Amerika. Folket på Lunnøy hadde som i andre kyststrok sakna trevirke til ymse slag bruk. Endeleg fekk dei tilgang til ein hardfør grantype som kunne veksa i det vêrharde norske kystlandskapet.		I dei ytre kystområda vart den hardføre og hurtigveksande sitkagrana som tolte den fuktige og saltmetta sjølufta, planta i stor mengd i landet mellom 1950 og 1980. Grantypen kom frå det vestlege Nord-Amerika. Folket på Lunnøy hadde som i andre kyststrok sakna trevirke til ymse slag bruk. Endeleg fekk dei tilgang til ein hardfør grantype som kunne veksa i det vêrharde norske kystlandskapet.

Nils Steinar Våge: Tillegg

2026-05-04T05:12:42Z

Tillegg

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 4. mai 2026 kl. 05:12
Linje 152:		Linje 152:

	Fleire landhandlarar vart oppretta på naboøyane frå omkring 1900, og mykje av det som var heimelaga, kunne ein no erstatta med kjøpevarer, og det nytta lunnøyfoket seg av.		Fleire landhandlarar vart oppretta på naboøyane frå omkring 1900, og mykje av det som var heimelaga, kunne ein no erstatta med kjøpevarer, og det nytta lunnøyfoket seg av.

			==Planting av sitkagran==

			I dei ytre kystområda vart den hardføre og hurtigveksande sitkagrana som tolte den fuktige og saltmetta sjølufta, planta i stor mengd i landet mellom 1950 og 1980. Grantypen kom frå det vestlege Nord-Amerika. Folket på Lunnøy hadde som i andre kyststrok sakna trevirke til ymse slag bruk. Endeleg fekk dei tilgang til ein hardfør grantype som kunne veksa i det vêrharde norske kystlandskapet.

			Då fiskarbøndene på øya kvitta seg med husdyra i 1960-åra, var det mindre bruk for beiteområda i utmarka. Berre ein av dei hadde nokre få sauer, og store delar av utmarka vart difor planta. Det ein på Lunnøy og andre stader ikkje kjende godt nok til, var kor villig sitkagrana var til å veksa og spreia seg. Etter eit par tiår var øya mest overgrodd av dette skogreisingstreet, og det skapte eit utbreidd problem her som langs store delar av norskekysten.


	==Sjå også==		==Sjå også==

Nils Steinar Våge: Satt inn foto. Korr.

2026-05-04T05:03:07Z

Satt inn foto. Korr.

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 4. mai 2026 kl. 05:03
Linje 3:		Linje 3:

	Namnet kjem av norønt ''hlunnr'' som betyr lunne eller rund stokk, ein såkalla rullestokk, som vart lagt under båten når den skulle dragast på land. Ser ein øya frå nord, skrår ho austover, og dei runde haugane på austsida liknar lunnar som ligg etter kvarandre oppover eit båtoppdrag</onlyinclude>.<ref>Rygh 1910 s. 248 og Tufteland 1976 s. 134</ref>.		Namnet kjem av norønt ''hlunnr'' som betyr lunne eller rund stokk, ein såkalla rullestokk, som vart lagt under båten når den skulle dragast på land. Ser ein øya frå nord, skrår ho austover, og dei runde haugane på austsida liknar lunnar som ligg etter kvarandre oppover eit båtoppdrag</onlyinclude>.<ref>Rygh 1910 s. 248 og Tufteland 1976 s. 134</ref>.
	{{thumb\|Klebersteinuttak Lunnøy 1.jpg\|Forsøk på å ta ut ein klebersteinsgjenstand.\|Anders M. Rabben, 2015.}}		{{thumb\|Klebersteinuttak Lunnøy 1.jpg\|Forsøk på å ta ut ein klebersteinsgjenstand.\|Anders M. Rabben, 2015}}
	== Gravhaugar og klebersteinsbrot ==		== Gravhaugar og klebersteinsbrot ==
	På ein av dei høgaste haugane, Grefta, ligg ein gravhaug frå yngre jernalder, og ved foten av haugen ligg ei barnegrav. Gravhaugane er ikkje utgravde, men vart tidfesta av ein arkeolog frå Universitetet i Bergen i 1950-åra.<ref>Opplyst av Lars Lunnøy 10. juli 1979</ref>		På ein av dei høgaste haugane, Grefta, ligg ein gravhaug frå yngre jernalder, og ved foten av haugen ligg ei barnegrav. Gravhaugane er ikkje utgravde, men vart tidfesta av ein arkeolog frå Universitetet i Bergen i 1950-åra <ref>Opplyst av Lars Lunnøy 10. juli 1979</ref>.

	Det er fleire merke etter klebersteinsuttak på øya. I Naustvika og på Grøneviksnakkane er det gryteemne og andre klebersteinsgjenstandar som ein ikkje har greidd å løysa frå berget. Det er funne ei klebersteinsgryte på eit av bruka.<ref>Indrelid, Svein: Strilesoga. Nord- og Midhordland gjennom tidene. Bind 1. Bergen 1997. s. 113.</ref>. I Gjermundsvika tok ein ut fiskesøkke til snøre og garn- og notstein fram til omkring 1900. ~~Det~~ er funne ei ~~spesiell~~ borvinne som ~~truleg~~ vart brukt til å bora hol i klebersteinen. <ref>Opplyst av Lars Lunnøy 10. juli 1979</ref>		{{thumb\|Garnstein av kleber.jpg\|Eit eksempel på not-/garnstein av kleber. Eksempelet er frå naboøya Stolmen.\|Nils Steinar Våge 28. mars 2013}}.
			Det er fleire merke etter klebersteinsuttak på øya. I Naustvika og på Grøneviksnakkane er det gryteemne og andre klebersteinsgjenstandar som ein ikkje har greidd å løysa frå berget. Det er funne ei klebersteinsgryte på eit av bruka.<ref>Indrelid, Svein: Strilesoga. Nord- og Midhordland gjennom tidene. Bind 1. Bergen 1997. s. 113.</ref>. I Gjermundsvika tok ein ut fiskesøkke til snøre og garn- og notstein fram til omkring 1900. I eit naust på øya er det funne ei borvinne som vart brukt til å bora hol i klebersteinen. <ref>Opplyst av Lars Lunnøy 10. juli 1979</ref>. Når eit emne var løyst frå brotet, var det så blautt at det let seg gjera å skjera med kniv eller bora hol i. I frisk luft hardna steinen.

	== Busetjing ==		== Busetjing ==

Cnyborg: Teksterstatting – « omlag » til « om lag »

2026-04-09T09:09:59Z

Teksterstatting – « omlag » til « om lag »

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 9. apr. 2026 kl. 09:09
Linje 86:		Linje 86:

	== Veg og kai ==		== Veg og kai ==
	I 1932 begynte mennene og gutungane å byggja veg frå heimehusa til Gjermundsvika. Vegrbeidet vart gjort som pliktarbeid, det vil seia at kvar husstand måtte arbeida eit visst tal dagar i året. Arbeidet vart gjort med handemakt mellom onnene og sesongfiskeria, og difor gjekk det sakte. Kommunen løyvde pengar til sprengstoff og skytebas, men i 1950-åra fekk arbeidsfolket løn av kommunen for vegarbeidet. Samtidig fekk dei handboremaskin, og det letta minearbeidet som dei til denne hadde utført med bor og feisel. Den ~~omlag~~ 300 meter lange vegen stod ferdig midt i femtiåra.		I 1932 begynte mennene og gutungane å byggja veg frå heimehusa til Gjermundsvika. Vegrbeidet vart gjort som pliktarbeid, det vil seia at kvar husstand måtte arbeida eit visst tal dagar i året. Arbeidet vart gjort med handemakt mellom onnene og sesongfiskeria, og difor gjekk det sakte. Kommunen løyvde pengar til sprengstoff og skytebas, men i 1950-åra fekk arbeidsfolket løn av kommunen for vegarbeidet. Samtidig fekk dei handboremaskin, og det letta minearbeidet som dei til denne hadde utført med bor og feisel. Den om lag 300 meter lange vegen stod ferdig midt i femtiåra.

	I 1954 vart det bygd ein 10 meter lang kai. Innbyggjarane søkte om rutebåtstopp, men fekk avslag. Dei måtte halda fram med å borda rutebåten som likevel la til kaien når tunge eller større varer skulle lossast. Seinare fekk øya stjernestopp, og den lokale snøggbåten har i 2024 stopp for dei som skal til og frå fritidsbustadene på øya.		I 1954 vart det bygd ein 10 meter lang kai. Innbyggjarane søkte om rutebåtstopp, men fekk avslag. Dei måtte halda fram med å borda rutebåten som likevel la til kaien når tunge eller større varer skulle lossast. Seinare fekk øya stjernestopp, og den lokale snøggbåten har i 2024 stopp for dei som skal til og frå fritidsbustadene på øya.

Cnyborgbot: Robot: Satte tilbake til versjon 2790028 av Nils Steinar Våge 21. januar 2026 06:42:24

2026-04-09T09:04:53Z

Robot: Satte tilbake til versjon 2790028 av Nils Steinar Våge 21. januar 2026 06:42:24

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 9. apr. 2026 kl. 09:04
Linje 86:		Linje 86:

	== Veg og kai ==		== Veg og kai ==
	I 1932 begynte mennene og gutungane å byggja veg frå heimehusa til Gjermundsvika. Vegrbeidet vart gjort som pliktarbeid, det vil seia at kvar husstand måtte arbeida eit visst tal dagar i året. Arbeidet vart gjort med handemakt mellom onnene og sesongfiskeria, og difor gjekk det sakte. Kommunen løyvde pengar til sprengstoff og skytebas, men i 1950-åra fekk arbeidsfolket løn av kommunen for vegarbeidet. Samtidig fekk dei handboremaskin, og det letta minearbeidet som dei til denne hadde utført med bor og feisel. ~~Denom lag300~~ meter lange vegen stod ferdig midt i femtiåra.		I 1932 begynte mennene og gutungane å byggja veg frå heimehusa til Gjermundsvika. Vegrbeidet vart gjort som pliktarbeid, det vil seia at kvar husstand måtte arbeida eit visst tal dagar i året. Arbeidet vart gjort med handemakt mellom onnene og sesongfiskeria, og difor gjekk det sakte. Kommunen løyvde pengar til sprengstoff og skytebas, men i 1950-åra fekk arbeidsfolket løn av kommunen for vegarbeidet. Samtidig fekk dei handboremaskin, og det letta minearbeidet som dei til denne hadde utført med bor og feisel. Den omlag 300 meter lange vegen stod ferdig midt i femtiåra.

	I 1954 vart det bygd ein 10 meter lang kai. Innbyggjarane søkte om rutebåtstopp, men fekk avslag. Dei måtte halda fram med å borda rutebåten som likevel la til kaien når tunge eller større varer skulle lossast. Seinare fekk øya stjernestopp, og den lokale snøggbåten har i 2024 stopp for dei som skal til og frå fritidsbustadene på øya.		I 1954 vart det bygd ein 10 meter lang kai. Innbyggjarane søkte om rutebåtstopp, men fekk avslag. Dei måtte halda fram med å borda rutebåten som likevel la til kaien når tunge eller større varer skulle lossast. Seinare fekk øya stjernestopp, og den lokale snøggbåten har i 2024 stopp for dei som skal til og frå fritidsbustadene på øya.

Cnyborg: Teksterstatting – « omlag » til «om lag»

2026-04-09T08:58:21Z

Teksterstatting – « omlag » til «om lag»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 9. apr. 2026 kl. 08:58
Linje 86:		Linje 86:

	== Veg og kai ==		== Veg og kai ==
	I 1932 begynte mennene og gutungane å byggja veg frå heimehusa til Gjermundsvika. Vegrbeidet vart gjort som pliktarbeid, det vil seia at kvar husstand måtte arbeida eit visst tal dagar i året. Arbeidet vart gjort med handemakt mellom onnene og sesongfiskeria, og difor gjekk det sakte. Kommunen løyvde pengar til sprengstoff og skytebas, men i 1950-åra fekk arbeidsfolket løn av kommunen for vegarbeidet. Samtidig fekk dei handboremaskin, og det letta minearbeidet som dei til denne hadde utført med bor og feisel. ~~Den omlag 300~~ meter lange vegen stod ferdig midt i femtiåra.		I 1932 begynte mennene og gutungane å byggja veg frå heimehusa til Gjermundsvika. Vegrbeidet vart gjort som pliktarbeid, det vil seia at kvar husstand måtte arbeida eit visst tal dagar i året. Arbeidet vart gjort med handemakt mellom onnene og sesongfiskeria, og difor gjekk det sakte. Kommunen løyvde pengar til sprengstoff og skytebas, men i 1950-åra fekk arbeidsfolket løn av kommunen for vegarbeidet. Samtidig fekk dei handboremaskin, og det letta minearbeidet som dei til denne hadde utført med bor og feisel. Denom lag300 meter lange vegen stod ferdig midt i femtiåra.

	I 1954 vart det bygd ein 10 meter lang kai. Innbyggjarane søkte om rutebåtstopp, men fekk avslag. Dei måtte halda fram med å borda rutebåten som likevel la til kaien når tunge eller større varer skulle lossast. Seinare fekk øya stjernestopp, og den lokale snøggbåten har i 2024 stopp for dei som skal til og frå fritidsbustadene på øya.		I 1954 vart det bygd ein 10 meter lang kai. Innbyggjarane søkte om rutebåtstopp, men fekk avslag. Dei måtte halda fram med å borda rutebåten som likevel la til kaien når tunge eller større varer skulle lossast. Seinare fekk øya stjernestopp, og den lokale snøggbåten har i 2024 stopp for dei som skal til og frå fritidsbustadene på øya.

Nils Steinar Våge: Korr

2026-01-21T06:42:24Z

Korr

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 21. jan. 2026 kl. 06:42
Linje 19:		Linje 19:

	== Folketalet ==		== Folketalet ==
	Manntalet frå 1664-1666 fortel at det budde fire vaksne menn på Lunnøy, og dei hadde til saman fem søner som var i byrjinga av 20-åra <ref>[http://arkivverket.no/URN:db_read/ft/35518/30/ Manntalet 1664-1666] </ref>. Kvinnene vart ikkje talde før i folketeljinga i ~~1801~~. Tala i tabellen byggjer på folketeljingane, bortsett frå 1940, 2014 og 2019.		Manntalet frå 1664-1666 fortel at det budde fire vaksne menn på Lunnøy, og dei hadde til saman fem søner som var i byrjinga av 20-åra <ref>[http://arkivverket.no/URN:db_read/ft/35518/30/ Manntalet 1664-1666] </ref>. Kvinnene vart ikkje talde før i folketeljinga i 1769. Tala i tabellen byggjer på folketeljingane, bortsett frå 1769, 1940, 2014 og 2019.

	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"

Nils Steinar Våge: Korr

2025-11-08T07:01:13Z

Korr

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 8. nov. 2025 kl. 07:01
Linje 183:		Linje 183:
	*Johansen, Karl Egil: ''«…men der leikade fisk nedi kavet». Fiskarsoga for Hordaland 1920-1990''. Bergen 1989.		*Johansen, Karl Egil: ''«…men der leikade fisk nedi kavet». Fiskarsoga for Hordaland 1920-1990''. Bergen 1989.
	*[http://www.dokpro.uio.no/rygh_ng/rygh_felt.html ''Rygh, Oluf: Norske Gaardnavne. XI''. Kristiania 1910].		*[http://www.dokpro.uio.no/rygh_ng/rygh_felt.html ''Rygh, Oluf: Norske Gaardnavne. XI''. Kristiania 1910].
	**[[Johan Tufteland\|Tufteland, Johan]] (red.): ''Møkster sokn. Gard og ætt I.'' Austevoll 1978. 722 s. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2018030748061}}.		*[[Johan Tufteland\|Tufteland, Johan]] (red.): ''Møkster sokn. Gard og ætt I.'' Austevoll 1978. 722 s. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2018030748061}}.
	*Våge, Nils Steinar (red.): ''Historier og minne frå Lunnøy''. Stolmen 1997.		*Våge, Nils Steinar (red.): ''Historier og minne frå Lunnøy''. Stolmen 1997.

Nils Steinar Våge: Korr

2025-11-03T06:34:16Z

Korr

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 3. nov. 2025 kl. 06:34
Linje 183:		Linje 183:
	*Johansen, Karl Egil: ''«…men der leikade fisk nedi kavet». Fiskarsoga for Hordaland 1920-1990''. Bergen 1989.		*Johansen, Karl Egil: ''«…men der leikade fisk nedi kavet». Fiskarsoga for Hordaland 1920-1990''. Bergen 1989.
	*[http://www.dokpro.uio.no/rygh_ng/rygh_felt.html ''Rygh, Oluf: Norske Gaardnavne. XI''. Kristiania 1910].		*[http://www.dokpro.uio.no/rygh_ng/rygh_felt.html ''Rygh, Oluf: Norske Gaardnavne. XI''. Kristiania 1910].
	*[[Johan Tufteland\|Tufteland, Johan]] (red.): ''~~Austevoll gard~~ og ætt I~~. Møkster sokn~~.'' ~~Utgjevar:~~ Austevoll ~~herad~~. ~~1978~~.		**[[Johan Tufteland\|Tufteland, Johan]] (red.): ''Møkster sokn. Gard og ætt I.'' Austevoll 1978. 722 s. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2018030748061}}.
	*Våge, Nils Steinar (red.): ''Historier og minne frå Lunnøy''. Stolmen 1997.		*Våge, Nils Steinar (red.): ''Historier og minne frå Lunnøy''. Stolmen 1997.

Nils Steinar Våge på 26. jun. 2025 kl. 05:11

2025-06-26T05:11:41Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. jun. 2025 kl. 05:11
Linje 145:		Linje 145:
	Kornet vart skore i september, og det var kvinnene som skar det med [[sigd]]. Jentene og andre kvinner laga kornband som dei tredde ned på staurar som var festa i bakken. Dette kalla dei kornstakkar. Det tørre kornet vart treskt og drøfta ved hjelp av treske- og drøftemaskinen på øya, og dette tungarbeidet gjorde mennene og gutane. Kornsekkane vart borne til sjøen og frakta med robåt til rutebåten som tok det med seg til ei av kvernene. Tilbake fekk gardsbruka havremjøl og havregryn, og det skulle vara til neste kornhaust.		Kornet vart skore i september, og det var kvinnene som skar det med [[sigd]]. Jentene og andre kvinner laga kornband som dei tredde ned på staurar som var festa i bakken. Dette kalla dei kornstakkar. Det tørre kornet vart treskt og drøfta ved hjelp av treske- og drøftemaskinen på øya, og dette tungarbeidet gjorde mennene og gutane. Kornsekkane vart borne til sjøen og frakta med robåt til rutebåten som tok det med seg til ei av kvernene. Tilbake fekk gardsbruka havremjøl og havregryn, og det skulle vara til neste kornhaust.

	Heimefisket om hausten vart drive med garn, snøre, liner og teiner. Etter det daglege gardsarbeidet sette gutane og mennene reiskapane i sjø, og grytidleg neste morgon drog dei reiskapane og behandla fisken. Garn- og lineplassar var det mange av i Møkstrafjorden, mens snørefisket gjekk føre seg på fluer rundt øya, i fjorden omkring eller eit stykke vest på havet utanfor dei ytste øyane. På havfiskeplassane, dei såkalla [[méd\|méda]], brukte dei snøre og liner. Ein av fiskeplassane fekk namnet ''Lunnøymannen'', og den var kalla opp etter mennene frå Lunnøy som vanlegvis gjorde godt fiske der. Lange, brosme, torsk og lyr vart flekte og salta og hengde under husupsene til tørking, og dette var mat til seinhausten og vinteren. Vart fangstane store, selde dei fisken til oppkjøparen i Kvalvågen på Stolmen der den ferdigsløya fisken vart isa og send til Bergen med rutebåten. Særleg var fiske etter den feite haustmakrellen viktig. Den vart salta i tønner og send med rutebåten til ein oppkjøpar i Bergen som betalte godt. Dessutan røykte dei makrell som gjekk både til hushaldet og til oppkjøparar. Hummar- og krabbefisket kunne gje god inntekt. Ein gong i veka kom oppkjøpar med brunnbåt og henta krabben og hummaren på øyane i kommunen. I tillegg til å syta for at hushaldet hadde fisk, blei det om hausten og like før jul slakta sauer og grisar.		Heimefisket om hausten vart drive med garn, snøre, liner og teiner. Etter det daglege gardsarbeidet sette gutane og mennene reiskapane i sjø, og grytidleg neste morgon drog dei reiskapane og behandla fisken. Garn- og lineplassar var det mange av i Møkstrafjorden, mens snørefisket gjekk føre seg på fluer rundt øya, i fjorden omkring eller eit stykke vest på havet utanfor dei ytste øyane. På havfiskeplassane, dei såkalla [[Leksikon: méd\|méda]], brukte dei snøre og liner. Ein av fiskeplassane fekk namnet ''Lunnøymannen'', og den var kalla opp etter mennene frå Lunnøy som vanlegvis gjorde godt fiske der. Lange, brosme, torsk og lyr vart flekte og salta og hengde under husupsene til tørking, og dette var mat til seinhausten og vinteren. Vart fangstane store, selde dei fisken til oppkjøparen i Kvalvågen på Stolmen der den ferdigsløya fisken vart isa og send til Bergen med rutebåten. Særleg var fiske etter den feite haustmakrellen viktig. Den vart salta i tønner og send med rutebåten til ein oppkjøpar i Bergen som betalte godt. Dessutan røykte dei makrell som gjekk både til hushaldet og til oppkjøparar. Hummar- og krabbefisket kunne gje god inntekt. Ein gong i veka kom oppkjøpar med brunnbåt og henta krabben og hummaren på øyane i kommunen. I tillegg til å syta for at hushaldet hadde fisk, blei det om hausten og like før jul slakta sauer og grisar.

	===Innearbeidet fram mot jul===		===Innearbeidet fram mot jul===