Peter S. Brandal - Sideversjonshistorikk

PaulVIF: /* Starten på den sunnmørske selfangsten */

2026-06-18T12:12:56Z

Starten på den sunnmørske selfangsten

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 18. jun. 2026 kl. 12:12
Linje 14:		Linje 14:
	Det var på desse turane at sunnmørsfiskarane kom i kontakt med selfangsten som vart driven frå Troms og Finnmark. Dei hadde sett at dei nordnorske skøytene jamt kom til lands med full last. Dette inspirerte, og i 1898 bestemte Peter S. Brandal å utruste «Minna» for selfangst, saman med faren Severin, som var skipper på skøyta «Nils Liaaen» frå Ålesund, med P. Th. Sandberg som eigar. Ein tredje båt, «Sleipner» med Jonas Fuglevik som skipper, vart også med. Mannskapet var sunnmøringar, men skyttarane vart henta frå Tromsø.		Det var på desse turane at sunnmørsfiskarane kom i kontakt med selfangsten som vart driven frå Troms og Finnmark. Dei hadde sett at dei nordnorske skøytene jamt kom til lands med full last. Dette inspirerte, og i 1898 bestemte Peter S. Brandal å utruste «Minna» for selfangst, saman med faren Severin, som var skipper på skøyta «Nils Liaaen» frå Ålesund, med P. Th. Sandberg som eigar. Ein tredje båt, «Sleipner» med Jonas Fuglevik som skipper, vart også med. Mannskapet var sunnmøringar, men skyttarane vart henta frå Tromsø.

	Fangsfeltet var Vestisen, drivisbeltet mellom [[Jan Mayen]] og [[Grønland]]. Det var eit vågestykke for vanlege fiskarar å setje kurs for ukjent farvatn langt mot nord med dei små skøytene med berre vind og segl som drivkraft, for å skulle driva selfangst, ei næringsgrein som dei ikkje kjende frå før. Men debutantane klarte seg bra. Tilbake i Tromsø etter fire månaders fangst synte det seg at berre tre større nordnorske skuter hadde meir fangst enn «Minna» dette året, men mannskapet på «Minna» skal ha hatt den største mannslotten. Fangsten var kvalross, sel, klappmyss, isbjørn og rein.		Fangsfeltet var Vestisen, drivisbeltet mellom [[Jan Mayen]] og [[Grønland]]. Det var eit vågestykke for vanlege fiskarar å setje kurs for ukjent farvatn langt mot nord med dei små skøytene med berre vind og segl som drivkraft, for å skulle driva selfangst, ei næringsgrein som dei ikkje kjende frå før. Men debutantane klarte seg bra. Tilbake i Tromsø etter fire månaders fangst synte det seg at berre tre større nordnorske skuter hadde meir fangst enn «Minna» dette året, men mannskapet på «Minna» skal ha hatt den største mannslotten. Fangsten var kvalross, [[sel]], klappmyss, [[isbjørn]] og [[rein]].

	Selfangsten hadde gitt meirsmak, og neste år siglde dei same skutene ut igjen saman med ålesundsskøyta «Martha». Også dette året hadde dei skyttarar frå Tromsø og leverte fangsten der. Men sidan var dei første læreåra forbi, og sunnmøringane var sjølvhjelpne både med skyttarar og mottak. Det vart bygt seloljedamperi både i Brandal og ved Ålesund. I 1900 kom det ei ny Brandals-skute til – «Havfruen», ført av Peters bror Ole S. Brandal. Peter og ein tredje bror Laurits var medeigarar. Men dette året gjekk det dårlegare med selfangsten. Dei to skipperbrørne var redde for selfangstens framtid om dei skulle koma heim med liten fangst. Dei sette seg difor føre å forsere seg gjennom isen inn til Grønland og sjå om dei ikkje kunne berga tur. Dei samrådde seg med nokre større dampselfangarar frå Austlandet som låg der, men desse meinte det var galmannsferd å våge seg inn gjennom isen med dei små skutene. Dei prøvde likevel, kom gjennom inn til områda rundt Clavering Fjord og gjorde god fangst. Fangsverdien for dei to skutene var på 22 000 kroner. Dei hadde m.a. med heim 10 levande isbjørnar og 70 isbjørnskinn, samt 5 levande moskuskalvar og 45 moskusskinn. Heimkomne leigde dei eit sjøhus i Ålesund og stilte ut varene sine, og det vekte stor merksemd. Mellom gjestene skal [[Fridtjof Nansen]] ha vore, og han vart ein stor beundrar av karane med dei små skøytene sine.		Selfangsten hadde gitt meirsmak, og neste år siglde dei same skutene ut igjen saman med ålesundsskøyta «Martha». Også dette året hadde dei skyttarar frå Tromsø og leverte fangsten der. Men sidan var dei første læreåra forbi, og sunnmøringane var sjølvhjelpne både med skyttarar og mottak. Det vart bygt seloljedamperi både i Brandal og ved Ålesund. I 1900 kom det ei ny Brandals-skute til – «Havfruen», ført av Peters bror Ole S. Brandal. Peter og ein tredje bror Laurits var medeigarar. Men dette året gjekk det dårlegare med selfangsten. Dei to skipperbrørne var redde for selfangstens framtid om dei skulle koma heim med liten fangst. Dei sette seg difor føre å forsere seg gjennom isen inn til Grønland og sjå om dei ikkje kunne berga tur. Dei samrådde seg med nokre større dampselfangarar frå Austlandet som låg der, men desse meinte det var galmannsferd å våge seg inn gjennom isen med dei små skutene. Dei prøvde likevel, kom gjennom inn til områda rundt Clavering Fjord og gjorde god fangst. Fangsverdien for dei to skutene var på 22 000 kroner. Dei hadde m.a. med heim 10 levande isbjørnar og 70 isbjørnskinn, samt 5 levande moskuskalvar og 45 moskusskinn. Heimkomne leigde dei eit sjøhus i Ålesund og stilte ut varene sine, og det vekte stor merksemd. Mellom gjestene skal [[Fridtjof Nansen]] ha vore, og han vart ein stor beundrar av karane med dei små skøytene sine.

Kallrustad: Lenke

2024-06-05T06:44:21Z

Lenke

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 5. jun. 2024 kl. 06:44
Linje 2:		Linje 2:
	'''[[Peter S. Brandal]]''' (fødd 21. desember 1870, død 23. mars 1933) var selfangstreiar og Svalbardpioner. Han var ein av pionerane innan moderne selfangst og ein forgrunnsfigur i næringa i fleire tiår. Han starta selfangstreiarlag, seloljedamperi og sildoljefabrikk, og var med på å starte [[Kings Bay Kull Company]] på [[Svalbard]].		'''[[Peter S. Brandal]]''' (fødd 21. desember 1870, død 23. mars 1933) var selfangstreiar og Svalbardpioner. Han var ein av pionerane innan moderne selfangst og ein forgrunnsfigur i næringa i fleire tiår. Han starta selfangstreiarlag, seloljedamperi og sildoljefabrikk, og var med på å starte [[Kings Bay Kull Company]] på [[Svalbard]].

	Peter S. Brandal kom frå den kjende ishavsbygda [[Brandal (Hareid)\|Brandal]] på [[~~Hareidlandet~~]], rett sørvest for [[Ålesund]]. Han var nummer to i ein søskenflokk på åtte. Foreldra var [[Severin L. Brandal (1847-1934)]] og [[Davide P. Brandal (1842-1902)]]. Dei fekk overta eit utmarksstykke av Peder P. Brandal, far til Davide, då dei gifte seg i 1869. Her oppe i Haugen bygde dei hus og løe og busette seg, og dyrka opp jorda med tida. Men Severin var meir fiskar enn gardbrukar. Han dreiv fiske frå unge år av og vart etter kvart skipper på fiskeskøyter frå Ålesund. </onlyinclude>		Peter S. Brandal kom frå den kjende ishavsbygda [[Brandal (Hareid)\|Brandal]] på [[Hareid]]landet, rett sørvest for [[Ålesund]]. Han var nummer to i ein søskenflokk på åtte. Foreldra var [[Severin L. Brandal (1847-1934)]] og [[Davide P. Brandal (1842-1902)]]. Dei fekk overta eit utmarksstykke av Peder P. Brandal, far til Davide, då dei gifte seg i 1869. Her oppe i Haugen bygde dei hus og løe og busette seg, og dyrka opp jorda med tida. Men Severin var meir fiskar enn gardbrukar. Han dreiv fiske frå unge år av og vart etter kvart skipper på fiskeskøyter frå Ålesund. </onlyinclude>

	== Tidleg ute ==		== Tidleg ute ==

Cnyborg på 4. jun. 2024 kl. 12:45

2024-06-04T12:45:46Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 4. jun. 2024 kl. 12:45
Linje 2:		Linje 2:
	'''[[Peter S. Brandal]]''' (fødd 21. desember 1870, død 23. mars 1933) var selfangstreiar og Svalbardpioner. Han var ein av pionerane innan moderne selfangst og ein forgrunnsfigur i næringa i fleire tiår. Han starta selfangstreiarlag, seloljedamperi og sildoljefabrikk, og var med på å starte [[Kings Bay Kull Company]] på [[Svalbard]].		'''[[Peter S. Brandal]]''' (fødd 21. desember 1870, død 23. mars 1933) var selfangstreiar og Svalbardpioner. Han var ein av pionerane innan moderne selfangst og ein forgrunnsfigur i næringa i fleire tiår. Han starta selfangstreiarlag, seloljedamperi og sildoljefabrikk, og var med på å starte [[Kings Bay Kull Company]] på [[Svalbard]].

	Peter S. Brandal kom frå den kjende ishavsbygda [[Brandal (Hareid)\|Brandal]] på [[Hareidlandet]], rett sørvest for [[Ålesund]]. Han var nummer to i ein søskenflokk på åtte. Foreldra var [[Severin L. Brandal (1847-1934)]] og [[Davide P. Brandal (1842-1902)]]. Dei fekk overta eit utmarksstykke av Peder P. Brandal, far til Davide, då dei gifte seg i 1869. Her oppe i Haugen bygde dei hus og løe og busette seg, og dyrka opp jorda med tida. Men Severin var meir fiskar enn gardbrukar. Han dreiv fiske frå unge år av og vart etter kvart skipper på fiskeskøyter frå Ålesund. </onlyinclude>		Peter S. Brandal kom frå den kjende ishavsbygda [[Brandal (Hareid)\|Brandal]] på [[Hareidlandet]], rett sørvest for [[Ålesund]]. Han var nummer to i ein søskenflokk på åtte. Foreldra var [[Severin L. Brandal (1847-1934)]] og [[Davide P. Brandal (1842-1902)]]. Dei fekk overta eit utmarksstykke av Peder P. Brandal, far til Davide, då dei gifte seg i 1869. Her oppe i Haugen bygde dei hus og løe og busette seg, og dyrka opp jorda med tida. Men Severin var meir fiskar enn gardbrukar. Han dreiv fiske frå unge år av og vart etter kvart skipper på fiskeskøyter frå Ålesund. </onlyinclude>

	== Tidleg ute ==		== Tidleg ute ==

	Som dei fleste unge gutar på kysten begynte også Peter på sjøen tidleg. Etter nokre læreår som «menig» fiskar vart han skipper på småskøyta «Brandal» i 1893. Då var han 22 år gammal. Peter var eigar av dette fartyet saman med sambygdingen [[Lars Rasmusson Brandal]]. Året etter fekk han og tre andre sambygdingar bygd ei ny skøyte, «Minna» på 56 fot, hos fartybyggjar [[Hans O. Mehus]] på [[Halsnøy]] i Sunnhordland. Peter vart skipper på den nye skøyta. I åra før 1900 vaks det fram ein heil flåte av dekka fiskeskøyter på Sunnmøre. Mange var heimehøyrande i Ålesund, men ein del kom også på bygdene, ikkje minst i Brandal. Desse skøytene dreiv fleire fiskeri på sunnmørskysten etter torsk og sild, dei dreiv fiske på Eggakanten, og dei drog også lenger av garde, heilt til finnmarkskysten og tok del i sommarfisket etter torsk der. Peter var «på Finnmarka» med «Minna» i 1895, 1896 og 1897.		Som dei fleste unge gutar på kysten begynte også Peter på sjøen tidleg. Etter nokre læreår som «menig» fiskar vart han skipper på småskøyta «Brandal» i 1893. Då var han 22 år gammal. Peter var eigar av dette fartyet saman med sambygdingen [[Lars Rasmusson Brandal]]. Året etter fekk han og tre andre sambygdingar bygd ei ny skøyte, «Minna» på 56 fot, hos fartybyggjar [[Hans O. Mehus]] på [[Halsnøy]] i Sunnhordland. Peter vart skipper på den nye skøyta. I åra før 1900 vaks det fram ein heil flåte av dekka fiskeskøyter på Sunnmøre. Mange var heimehøyrande i Ålesund, men ein del kom også på bygdene, ikkje minst i Brandal. Desse skøytene dreiv fleire fiskeri på sunnmørskysten etter torsk og sild, dei dreiv fiske på Eggakanten, og dei drog også lenger av garde, heilt til finnmarkskysten og tok del i sommarfisket etter torsk der. Peter var «på Finnmarka» med «Minna» i 1895, 1896 og 1897.

			Same året som han vart skipper, i 1893, gifta han seg med [[Josefine Marie Hansdotter Brandal\|Josefine Marie Hansdotter]] (f. 1872). Dei fekk ni born.

	== Starten på den sunnmørske selfangsten ==		== Starten på den sunnmørske selfangsten ==

Cnyborg på 4. jun. 2024 kl. 12:39

2024-06-04T12:39:53Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 4. jun. 2024 kl. 12:39
Linje 101:		Linje 101:
	* Bjarne Rabben: ''Folk ved havet. Fiskarsoge for Sunnmøre og Romsdal'', bind 2-3, Ålesund 1983. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2014061005053}}. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2015050748033}}.		* Bjarne Rabben: ''Folk ved havet. Fiskarsoge for Sunnmøre og Romsdal'', bind 2-3, Ålesund 1983. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2014061005053}}. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2015050748033}}.
	* Odd Vollan: ''Ishavsfart. Selfangsten fra Sunnmøre gjennom femti år'', Ålesund 1951. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2008042300054}}.		* Odd Vollan: ''Ishavsfart. Selfangsten fra Sunnmøre gjennom femti år'', Ålesund 1951. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2008042300054}}.
			* {{Hbr1-1\|pf01036753003476\|Peter S. Brandal}}.

	[[Kategori:Personer]]		[[Kategori:Personer]]

PaulVIF på 15. mai 2024 kl. 14:22

2024-05-15T14:22:50Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 15. mai 2024 kl. 14:22
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|Peter S Brandal.jpg\|Peter s. Brandal (1870-1933) fotografert i 1911, 41 år gammal.\|Johannes Sponland~~, Fylkesfotoarkivet for~~ Møre og Romsdal.}}		<onlyinclude>{{thumb\|Peter S Brandal.jpg\|Peter S. Brandal (1870-1933) fotografert i 1911, 41 år gammal.\|[[Johannes Sponland]]/[[FylkesFOTOarkivet i Møre og Romsdal]]}}
	'''[[Peter S. Brandal]]''' (fødd 21. desember 1870, død 23. mars 1933) var selfangstreiar og Svalbardpioner. Han var ein av pionerane innan moderne selfangst og ein forgrunnsfigur i næringa i fleire tiår. Han starta selfangstreiarlag, seloljedamperi og sildoljefabrikk, og var med på å starte [[Kings Bay Kull Company]] på [[Svalbard]].		'''[[Peter S. Brandal]]''' (fødd 21. desember 1870, død 23. mars 1933) var selfangstreiar og Svalbardpioner. Han var ein av pionerane innan moderne selfangst og ein forgrunnsfigur i næringa i fleire tiår. Han starta selfangstreiarlag, seloljedamperi og sildoljefabrikk, og var med på å starte [[Kings Bay Kull Company]] på [[Svalbard]].

Marthe Glad: f2

2024-05-13T07:47:37Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 13. mai 2024 kl. 07:47
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb\|Peter S Brandal.jpg\|Peter s. Brandal (1870-1933) fotografert i 1911, 41 år gammal.\|Johannes Sponland, Fylkesfotoarkivet for Møre og Romsdal.}}		<onlyinclude>{{thumb\|Peter S Brandal.jpg\|Peter s. Brandal (1870-1933) fotografert i 1911, 41 år gammal.\|Johannes Sponland, Fylkesfotoarkivet for Møre og Romsdal.}}
	'''[[Peter S. Brandal]]''' (fødd 21. desember 1870, død 23. mars 1933) var selfangstreiar og Svalbardpioner. Han var ein av pionerane innan moderne selfangst og ein forgrunnsfigur i næringa i fleire tiår. Han starta selfangstreiarlag, seloljedamperi og sildoljefabrikk, og var med på å starte [[Kings Bay Kull Company]] på [[Svalbard]].		'''[[Peter S. Brandal]]''' (fødd 21. desember 1870, død 23. mars 1933) var selfangstreiar og Svalbardpioner. Han var ein av pionerane innan moderne selfangst og ein forgrunnsfigur i næringa i fleire tiår. Han starta selfangstreiarlag, seloljedamperi og sildoljefabrikk, og var med på å starte [[Kings Bay Kull Company]] på [[Svalbard]].

	Peter S. Brandal kom frå den kjende ishavsbygda [[Brandal (Hareid)\|Brandal]] på [[Hareidlandet]], rett sørvest for [[Ålesund]]. Han var nummer to i ein søskenflokk på åtte. Foreldra var Severin L. Brandal (1847-1934) og Davide P. Brandal (1842-1902). Dei fekk overta eit utmarksstykke av Peder P. Brandal, far til Davide, då dei gifte seg i 1869. Her oppe i Haugen bygde dei hus og løe og busette seg, og dyrka opp jorda med tida. Men Severin var meir fiskar enn gardbrukar. Han dreiv fiske frå unge år av og vart etter kvart skipper på fiskeskøyter frå Ålesund.		Peter S. Brandal kom frå den kjende ishavsbygda [[Brandal (Hareid)\|Brandal]] på [[Hareidlandet]], rett sørvest for [[Ålesund]]. Han var nummer to i ein søskenflokk på åtte. Foreldra var [[Severin L. Brandal (1847-1934)]] og [[Davide P. Brandal (1842-1902)]]. Dei fekk overta eit utmarksstykke av Peder P. Brandal, far til Davide, då dei gifte seg i 1869. Her oppe i Haugen bygde dei hus og løe og busette seg, og dyrka opp jorda med tida. Men Severin var meir fiskar enn gardbrukar. Han dreiv fiske frå unge år av og vart etter kvart skipper på fiskeskøyter frå Ålesund. </onlyinclude>

	== Tidleg ute ==		== Tidleg ute ==

	Som dei fleste unge gutar på kysten begynte også Peter på sjøen tidleg. Etter nokre læreår som «menig» fiskar vart han skipper på småskøyta «Brandal» i 1893. Då var han 22 år gammal. Peter var eigar av dette fartyet saman med sambygdingen Lars Rasmusson Brandal. Året etter fekk han og tre andre sambygdingar bygd ei ny skøyte, «Minna» på 56 fot, hos fartybyggjar Hans O. Mehus på [[Halsnøy]] i Sunnhordland. Peter vart skipper på den nye skøyta. I åra før 1900 vaks det fram ein heil flåte av dekka fiskeskøyter på Sunnmøre. Mange var heimehøyrande i Ålesund, men ein del kom også på bygdene, ikkje minst i Brandal. Desse skøytene dreiv fleire fiskeri på sunnmørskysten etter torsk og sild, dei dreiv fiske på Eggakanten, og dei drog også lenger av garde, heilt til finnmarkskysten og tok del i sommarfisket etter torsk der. Peter var «på Finnmarka» med «Minna» i 1895, 1896 og 1897.		Som dei fleste unge gutar på kysten begynte også Peter på sjøen tidleg. Etter nokre læreår som «menig» fiskar vart han skipper på småskøyta «Brandal» i 1893. Då var han 22 år gammal. Peter var eigar av dette fartyet saman med sambygdingen [[Lars Rasmusson Brandal]]. Året etter fekk han og tre andre sambygdingar bygd ei ny skøyte, «Minna» på 56 fot, hos fartybyggjar [[Hans O. Mehus]] på [[Halsnøy]] i Sunnhordland. Peter vart skipper på den nye skøyta. I åra før 1900 vaks det fram ein heil flåte av dekka fiskeskøyter på Sunnmøre. Mange var heimehøyrande i Ålesund, men ein del kom også på bygdene, ikkje minst i Brandal. Desse skøytene dreiv fleire fiskeri på sunnmørskysten etter torsk og sild, dei dreiv fiske på Eggakanten, og dei drog også lenger av garde, heilt til finnmarkskysten og tok del i sommarfisket etter torsk der. Peter var «på Finnmarka» med «Minna» i 1895, 1896 og 1897.

	== Starten på den sunnmørske selfangsten ==		== Starten på den sunnmørske selfangsten ==
Linje 67:		Linje 67:
	== Dyktig forretningsmann ==		== Dyktig forretningsmann ==

	Peter S. Brandal var ein våken og interessert forretningsmann som visste at dei store kundane for kjøp av fisk og sild samt skinn og selolje fanst i utlandet. Ei liste frå hans hand frå 1914 over mulege kundar for ulike produkt syner det. Heile 46 skinnfirma var med på lista, og av dei var alle unntatt eitt utanlandske – i Tyskland, England, Sverige, Danmark og USA. Dei 12 firma for kjøp av sild var alle utanlandske.		Peter S. Brandal var ein våken og interessert forretningsmann som visste at dei store kundane for kjøp av fisk og sild samt skinn og [[selolje]] fanst i utlandet. Ei liste frå hans hand frå 1914 over mulege kundar for ulike produkt syner det. Heile 46 skinnfirma var med på lista, og av dei var alle unntatt eitt utanlandske – i Tyskland, England, Sverige, Danmark og USA. Dei 12 firma for kjøp av sild var alle utanlandske.

	Som andre næringar opplevde selfangsten sviktande lønsemd og vanskelege tider i åra etter første verdenskrig. Peter S. Brandal var tilhengar av å halde drifta i gang gjennom kriseåra, om så med tap. I 1925 grunnla han eit nytt selskap, Søndmøre Sælfangere A/S, saman med for det meste forretningsfolk frå hovudstaden, og overførte fartya sine dit. Peter var største aksjonær og direktør for selskapet. Dette selskapet måtte vedta oppløysing i 1931, og Peter S. Brandal overtok båtar, utstyr og eigedom i nye selskap.		Som andre næringar opplevde selfangsten sviktande lønsemd og vanskelege tider i åra etter første verdenskrig. Peter S. Brandal var tilhengar av å halde drifta i gang gjennom kriseåra, om så med tap. I 1925 grunnla han eit nytt selskap, Søndmøre Sælfangere A/S, saman med for det meste forretningsfolk frå hovudstaden, og overførte fartya sine dit. Peter var største aksjonær og direktør for selskapet. Dette selskapet måtte vedta oppløysing i 1931, og Peter S. Brandal overtok båtar, utstyr og eigedom i nye selskap.
Linje 77:		Linje 77:
	== Gruvedrift i Brandal City ==		== Gruvedrift i Brandal City ==

	Men hans største etablering utanom selfangsten var Kings Bay Kull Company. Det var sommaren 1916 han fekk tilbod frå høgsterettsadvokat [[Trygve Klausen]] om å kjøpe rettane til kolfeltet i Kings Bay på Svalbard. Klausen handla på vegne av Ålesund by, som igjen hadde fått tilbod frå [[Green Harbour Coal Co.]], eit selskap i gruvemagnaten Chr. Ankers dødsbu. Green Harbour Coal Co. okkuperte land i Kings Bay i 1909. Seinare fornya dei anneksjonen årleg fram til 1915, men kom aldri i gang med skikkeleg gruvedrift. Peter S. Brandal vurderte tilbodet alvorleg. Han hadde prekært behov for ei løysing for å skaffe kol til skutene sine, for han fekk ikkje lenger kjøpe frå Storbritannia. Grunnen var at han var svartelista etter å ha eksportert varer til Tyskland, britane sin fiende under krigen. Han hadde vore innom Kongsfjorden på Svalbard før og sett at kolet låg heilt opp i dagen.		Men hans største etablering utanom selfangsten var [[Kings Bay Kull Company]]. Det var sommaren 1916 han fekk tilbod frå høgsterettsadvokat [[Trygve Klausen]] om å kjøpe rettane til kolfeltet i Kings Bay på Svalbard. Klausen handla på vegne av Ålesund by, som igjen hadde fått tilbod frå [[Green Harbour Coal Co.]], eit selskap i gruvemagnaten Chr. Ankers dødsbu. Green Harbour Coal Co. okkuperte land i Kings Bay i 1909. Seinare fornya dei anneksjonen årleg fram til 1915, men kom aldri i gang med skikkeleg gruvedrift. Peter S. Brandal vurderte tilbodet alvorleg. Han hadde prekært behov for ei løysing for å skaffe kol til skutene sine, for han fekk ikkje lenger kjøpe frå Storbritannia. Grunnen var at han var svartelista etter å ha eksportert varer til Tyskland, britane sin fiende under krigen. Han hadde vore innom Kongsfjorden på Svalbard før og sett at kolet låg heilt opp i dagen.

	For å sjå nærare på forholda utrusta han sine to største selfangarar, «Polaris» og «Signalhorn», og reiste til Svalbard saman med Michael Knutsen for å kartlegge og drive forsøksdrift. Og dei bestemmer seg for å satse. Brandal fornyar anneksjonen av Kings Bay den 14. august 1916, og går i gang med å planlegge gruveanlegget og byen like ved, som han kallar Brandal City, etter mønster av John Munroe Longyear og Longyearbyen. Han hadde med seg 60 arbeidsfolk på dei to skutene til Svalbard, for det meste svenskar og finnar. Brandal og arbeidsfolka var på Svalbard i seks veker. På den tida hadde dei teke ut 300 tonn kol som dei to skutene frakta heim. Dei kom tilbake i begynnelsen av september. Den formelle overdraginga av rettane til kolfeltet i Kings Bay til Peter S. Brandal skjedde den 23. september 1916. Prisen var høg, ikkje mindre enn 250 000 kroner. Til samanlikning kjøpte han den tre år gamle ishavsskuta «Aarvak» frå Bergen hausten 1915 for 70 000 kroner. Seinare vart rettane overførte til eit interessentselskap, der Peter S. Brandal, Michael Knutsen, Trygve Klausen og Trygve Jervell var med. Dei tre andre var store namn i forretningslivet i Ålesund. Desse fire var forretningspartnarar frå før og eigde selskapet AS Ishavet saman. Dei skipa Kings Bay Kull Company A/S den 14. desember 1916.		For å sjå nærare på forholda utrusta han sine to største selfangarar, «Polaris» og «Signalhorn», og reiste til Svalbard saman med Michael Knutsen for å kartlegge og drive forsøksdrift. Og dei bestemmer seg for å satse. Brandal fornyar anneksjonen av Kings Bay den 14. august 1916, og går i gang med å planlegge gruveanlegget og byen like ved, som han kallar Brandal City, etter mønster av John Munroe Longyear og Longyearbyen. Han hadde med seg 60 arbeidsfolk på dei to skutene til Svalbard, for det meste svenskar og finnar. Brandal og arbeidsfolka var på Svalbard i seks veker. På den tida hadde dei teke ut 300 tonn kol som dei to skutene frakta heim. Dei kom tilbake i begynnelsen av september. Den formelle overdraginga av rettane til kolfeltet i Kings Bay til Peter S. Brandal skjedde den 23. september 1916. Prisen var høg, ikkje mindre enn 250 000 kroner. Til samanlikning kjøpte han den tre år gamle ishavsskuta «Aarvak» frå Bergen hausten 1915 for 70 000 kroner. Seinare vart rettane overførte til eit interessentselskap, der Peter S. Brandal, Michael Knutsen, Trygve Klausen og Trygve Jervell var med. Dei tre andre var store namn i forretningslivet i Ålesund. Desse fire var forretningspartnarar frå før og eigde selskapet AS Ishavet saman. Dei skipa Kings Bay Kull Company A/S den 14. desember 1916.
Linje 112:		Linje 112:
	{{DEFAULTSORT:Brandal, Peter S.}}		{{DEFAULTSORT:Brandal, Peter S.}}
	{{nn}}		{{nn}}
			{{F2}}

Kallrustad: Teksterstatting – «til til» til «til»

2023-07-28T09:59:23Z

Teksterstatting – «til til» til «til»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 28. jul. 2023 kl. 09:59
Linje 96:		Linje 96:
	* Trygve Brandal: ''Frå fjørestein til fjerne farvatn. Fiske og fangst i Hareid og Ulstein ca. 1880-1920''. Hovudoppgåve i historie, Universitetet i Bergen 1981.		* Trygve Brandal: ''Frå fjørestein til fjerne farvatn. Fiske og fangst i Hareid og Ulstein ca. 1880-1920''. Hovudoppgåve i historie, Universitetet i Bergen 1981.
	* Trygve Brandal: "Peter S. Brandal - Selfangstreiar og Svalbardpioner." ''Norsk Fiskerinæring'' nr. 11/12 2017 s. 114-120.		* Trygve Brandal: "Peter S. Brandal - Selfangstreiar og Svalbardpioner." ''Norsk Fiskerinæring'' nr. 11/12 2017 s. 114-120.
	* Rolf Hanoa: ''King Bay Kull Comp. A/S 1917-1992. Fra gruvedrift ~~til~~ til forskningsservice og klimaobservatorium'', Oslo 1993.		* Rolf Hanoa: ''King Bay Kull Comp. A/S 1917-1992. Fra gruvedrift til forskningsservice og klimaobservatorium'', Oslo 1993.
	* Henrik Landmark (red.): ''Skuter av tre – mannskap av jern'', Brandal 1986. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2012041308265}}.		* Henrik Landmark (red.): ''Skuter av tre – mannskap av jern'', Brandal 1986. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2012041308265}}.
	* Webjørn Landmark: «Peter S. Brandal – selfangstpioner, industribyggar og verdsmann.» Isflaket, utg. av Ishavsmuseet Aarvak 2016/3 s. 4-17.		* Webjørn Landmark: «Peter S. Brandal – selfangstpioner, industribyggar og verdsmann.» Isflaket, utg. av Ishavsmuseet Aarvak 2016/3 s. 4-17.

Kallrustad: korr., kan F-merkast

2022-03-30T06:36:59Z

korr., kan F-merkast

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 30. mar. 2022 kl. 06:36
Linje 2:		Linje 2:
	'''[[Peter S. Brandal]]''' (fødd 21. desember 1870, død 23. mars 1933) var selfangstreiar og Svalbardpioner. Han var ein av pionerane innan moderne selfangst og ein forgrunnsfigur i næringa i fleire tiår. Han starta selfangstreiarlag, seloljedamperi og sildoljefabrikk, og var med på å starte [[Kings Bay Kull Company]] på [[Svalbard]].		'''[[Peter S. Brandal]]''' (fødd 21. desember 1870, død 23. mars 1933) var selfangstreiar og Svalbardpioner. Han var ein av pionerane innan moderne selfangst og ein forgrunnsfigur i næringa i fleire tiår. Han starta selfangstreiarlag, seloljedamperi og sildoljefabrikk, og var med på å starte [[Kings Bay Kull Company]] på [[Svalbard]].

	Peter S. Brandal kom frå den kjende ishavsbygda [[Brandal (Hareid)\|Brandal]] på [[Hareidlandet]], rett sørvest for [[Ålesund]]. Han ~~vart fødd den 21. desember 1870, som~~ nummer to i ein søskenflokk på åtte. Foreldra var Severin L. Brandal (1847-1934) og Davide P. Brandal (1842-1902). Dei fekk overta eit utmarksstykke av Peder P. Brandal, far til Davide, då dei gifte seg i 1869. Her oppe i Haugen bygde dei hus og løe og busette seg, og dyrka opp jorda med tida. Men Severin var meir fiskar enn gardbrukar. Han dreiv fiske frå unge år av og vart etter kvart skipper på fiskeskøyter frå Ålesund.		Peter S. Brandal kom frå den kjende ishavsbygda [[Brandal (Hareid)\|Brandal]] på [[Hareidlandet]], rett sørvest for [[Ålesund]]. Han var nummer to i ein søskenflokk på åtte. Foreldra var Severin L. Brandal (1847-1934) og Davide P. Brandal (1842-1902). Dei fekk overta eit utmarksstykke av Peder P. Brandal, far til Davide, då dei gifte seg i 1869. Her oppe i Haugen bygde dei hus og løe og busette seg, og dyrka opp jorda med tida. Men Severin var meir fiskar enn gardbrukar. Han dreiv fiske frå unge år av og vart etter kvart skipper på fiskeskøyter frå Ålesund.

	== Tidleg ute ==		== Tidleg ute ==
Linje 109:		Linje 109:
	[[Kategori:Fødsler i 1870]]		[[Kategori:Fødsler i 1870]]
	[[Kategori:Dødsfall i 1933]]		[[Kategori:Dødsfall i 1933]]
			[[Kategori:F-merkingsforslag]]
	{{DEFAULTSORT:Brandal, Peter S.}}		{{DEFAULTSORT:Brandal, Peter S.}}
	{{nn}}		{{nn}}

Cnyborg på 2. nov. 2021 kl. 06:36

2021-11-02T06:36:22Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 2. nov. 2021 kl. 06:36
Linje 106:		Linje 106:
	[[Kategori:Svalbard]]		[[Kategori:Svalbard]]
	[[Kategori:Selfangst]]		[[Kategori:Selfangst]]
			[[Kategori:St. Olavs Orden]]
	[[Kategori:Fødsler i 1870]]		[[Kategori:Fødsler i 1870]]
	[[Kategori:Dødsfall i 1933]]		[[Kategori:Dødsfall i 1933]]

Cnyborg på 2. nov. 2021 kl. 06:17

2021-11-02T06:17:05Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 2. nov. 2021 kl. 06:17
Linje 1:		Linje 1:
	~~[[Fil:~~Peter S Brandal.jpg~~\|miniatyr~~\|Peter s. Brandal (1870-1933) fotografert i 1911, 41 år gammal. ~~Foto:~~ Johannes Sponland, Fylkesfotoarkivet for Møre og Romsdal.~~\|alt=]]~~		{{thumb\|Peter S Brandal.jpg\|Peter s. Brandal (1870-1933) fotografert i 1911, 41 år gammal.\|Johannes Sponland, Fylkesfotoarkivet for Møre og Romsdal.}}
	'''[[Peter S. Brandal]]''' (fødd 21. desember 1870, død 23. mars 1933) var selfangstreiar og Svalbardpioner. Han var ein av pionerane innan moderne selfangst og ein forgrunnsfigur i næringa i fleire tiår. Han starta selfangstreiarlag, seloljedamperi og sildoljefabrikk, og var med på å starte [[Kings Bay Kull Company]] på [[Svalbard]].		'''[[Peter S. Brandal]]''' (fødd 21. desember 1870, død 23. mars 1933) var selfangstreiar og Svalbardpioner. Han var ein av pionerane innan moderne selfangst og ein forgrunnsfigur i næringa i fleire tiår. Han starta selfangstreiarlag, seloljedamperi og sildoljefabrikk, og var med på å starte [[Kings Bay Kull Company]] på [[Svalbard]].