Peter Vogelius Deinboll - Sideversjonshistorikk

Rool: Teksterstatting – «cand. theol.» til «cand.theol.»

2026-04-03T12:29:28Z

Teksterstatting – «cand. theol.» til «cand.theol.»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 3. apr. 2026 kl. 12:29
Linje 7:		Linje 7:

	== Utdanning og fagområde ==		== Utdanning og fagområde ==
	Som førebuing til universitetsstudium gjekk Peter V. Deinboll på Metropolitanskolen i København, der han gjekk ut med utmerking i 1800. Han tok så filosofisk eksamen ved universitetet i København i 1801. Etter eit opphald i Noreg vidareførde han studiane i København frå 1805, både medisin og teologi, utan å ta avsluttande eksamenar der. Ved sida av studiane var han huslærar hjå grev Otto Molkte. Deinboll fullførde seinare sine teologiske studiar ved det nye universitetet i Christiania, og vart cand. theol. derifrå i 1815. Deinboll var også ein kunnig naturvitar, men var på det området sjølvlærd.		Som førebuing til universitetsstudium gjekk Peter V. Deinboll på Metropolitanskolen i København, der han gjekk ut med utmerking i 1800. Han tok så filosofisk eksamen ved universitetet i København i 1801. Etter eit opphald i Noreg vidareførde han studiane i København frå 1805, både medisin og teologi, utan å ta avsluttande eksamenar der. Ved sida av studiane var han huslærar hjå grev Otto Molkte. Deinboll fullførde seinare sine teologiske studiar ved det nye universitetet i Christiania, og vart cand.theol. derifrå i 1815. Deinboll var også ein kunnig naturvitar, men var på det området sjølvlærd.

	== Lærar og prest ==		== Lærar og prest ==
Linje 16:		Linje 16:
	Same år som han tok embetseksamen (1815) vart Deinboll utnemnd til sitt fyrste kall i [[Vadsø]]. Han var der til 1824. Ei tid hadde han ansvar for alle soknekall i [[Aust-Finnmark]], og var prost frå 1819.		Same år som han tok embetseksamen (1815) vart Deinboll utnemnd til sitt fyrste kall i [[Vadsø]]. Han var der til 1824. Ei tid hadde han ansvar for alle soknekall i [[Aust-Finnmark]], og var prost frå 1819.

	Frå 1824 til 1832 var Deinboll sokneprest i [[Løten]] i Hedmark. Der dreiv han også privatundervisning for ungdom som ville studere, ei verksemd som ofte blir omtala som [[Prost Deinbolls institutt]]. Mellom andre [[Nikolai Ramm Østgaard (1812-1873)\|Nikolai Ramm Østgaard]], [[Bernt Lund]] og seinare høgsterettsassesor [[E. Saxlund]] fekk si artiumsførebuande undervisning der. I alt hadde han 22 elevar i si tid i Løten. Fem av dei førde han fram til artium. I dei seinare åra hadde han ein hjelpelærar til undervisninga, cand. theol. E. H. Hansen.		Frå 1824 til 1832 var Deinboll sokneprest i [[Løten]] i Hedmark. Der dreiv han også privatundervisning for ungdom som ville studere, ei verksemd som ofte blir omtala som [[Prost Deinbolls institutt]]. Mellom andre [[Nikolai Ramm Østgaard (1812-1873)\|Nikolai Ramm Østgaard]], [[Bernt Lund]] og seinare høgsterettsassesor [[E. Saxlund]] fekk si artiumsførebuande undervisning der. I alt hadde han 22 elevar i si tid i Løten. Fem av dei førde han fram til artium. I dei seinare åra hadde han ein hjelpelærar til undervisninga, cand.theol. E. H. Hansen.

	I Løten vart Deinboll også kjent for å ha engasjert seg til fordel for om lag 100 nybyggjarfamiliar i Løten ålmenning, som stod i fare for å bli utkasta.		I Løten vart Deinboll også kjent for å ha engasjert seg til fordel for om lag 100 nybyggjarfamiliar i Løten ålmenning, som stod i fare for å bli utkasta.

Cnyborg på 6. mar. 2024 kl. 14:16

2024-03-06T14:16:19Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 6. mar. 2024 kl. 14:16
Linje 73:		Linje 73:
	[[Kategori:Drammen kommune]]		[[Kategori:Drammen kommune]]
	[[Kategori:Øvre Eiker kommune]]		[[Kategori:Øvre Eiker kommune]]
	~~[[Kategori:Eiker Leksikon]]{{bm}}~~
	[[Kategori:Fødsler i 1783]]		[[Kategori:Fødsler i 1783]]
	[[Kategori:Dødsfall i 1874]]		[[Kategori:Dødsfall i 1874]]
	{{nn}}		{{nn}}
	{{F2}}		{{F2}}

Cnyborg: Teksterstatting – «Kategori:Eiker Leksikon» til «Kategori:Eiker Leksikon{{bm}}»

2024-02-01T13:13:29Z

Teksterstatting – «Kategori:Eiker Leksikon» til «Kategori:Eiker Leksikon{{bm}}»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 1. feb. 2024 kl. 13:13
Linje 73:		Linje 73:
	[[Kategori:Drammen kommune]]		[[Kategori:Drammen kommune]]
	[[Kategori:Øvre Eiker kommune]]		[[Kategori:Øvre Eiker kommune]]
	[[Kategori:Eiker Leksikon]]		[[Kategori:Eiker Leksikon]]{{bm}}
	[[Kategori:Fødsler i 1783]]		[[Kategori:Fødsler i 1783]]
	[[Kategori:Dødsfall i 1874]]		[[Kategori:Dødsfall i 1874]]
	{{nn}}		{{nn}}
	{{F2}}		{{F2}}

Olve Utne: Teksterstatting – «[[kategori:» til «[[Kategori:»

2023-11-18T22:04:16Z

Teksterstatting – «[[kategori:» til «[[Kategori:»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 18. nov. 2023 kl. 22:04
Linje 67:		Linje 67:
	[[Kategori:St. Olavs Orden]]		[[Kategori:St. Olavs Orden]]
	[[Kategori:Personer]]		[[Kategori:Personer]]
	[[~~kategori~~:Holmestrand kommune]]		[[Kategori:Holmestrand kommune]]
	[[Kategori:Løten kommune]]		[[Kategori:Løten kommune]]
	[[Kategori:Vadsø kommune]]		[[Kategori:Vadsø kommune]]

Kallrustad: Teksterstatting – «han han» til «han»

2022-08-03T09:02:30Z

Teksterstatting – «han han» til «han»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 3. aug. 2022 kl. 09:02
Linje 43:		Linje 43:

	== Dei siste åra ==		== Dei siste åra ==
	Deinboll søkte avskil og fekk pensjon i 1857. Året etter vart han enkjemann. Etter det heldt ~~han~~ han ei tid til hjå sonen [[August Thorvald Deinboll]], prest i [[Romedal]]. Sidan budde Peter V. Deinboll i Holmestrand, Kristiania og Vestre Aker.		Deinboll søkte avskil og fekk pensjon i 1857. Året etter vart han enkjemann. Etter det heldt han ei tid til hjå sonen [[August Thorvald Deinboll]], prest i [[Romedal]]. Sidan budde Peter V. Deinboll i Holmestrand, Kristiania og Vestre Aker.

	== Kjelder og litteratur ==		== Kjelder og litteratur ==

PaulVIF: /* Lærar og prest */

2020-03-03T16:07:24Z

Lærar og prest

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 3. mar. 2020 kl. 16:07
Linje 10:		Linje 10:

	== Lærar og prest ==		== Lærar og prest ==
	Under det fyrste opphaldet sitt i Noreg var Deinboll mellom anna huslærar hjå kaptein og [[proprietær]] [[~~F.C.~~ von Ditten]] på [[Råen (Øvre Eiker)\|Råen]] i [[Øvre Eiker]]. Lærargjerninga følgde med han gjennom heile karrieren, og skulevesenet var han også særskilt oppteken av som politikar.		Under det fyrste opphaldet sitt i Noreg var Deinboll mellom anna huslærar hjå kaptein og [[proprietær]] [[Friederich Christopher von Ditten (1761–1832)\|Friederich Christopher von Ditten]] på [[Råen (Øvre Eiker)\|Råen]] i [[Øvre Eiker]]. Lærargjerninga følgde med han gjennom heile karrieren, og skulevesenet var han også særskilt oppteken av som politikar.

	Da han på nytt kom til Noreg i 1808, denne gongen for godt, var Deinboll fyrst huslærar hjå [[kjøpmann Alsing]] i [[Holmestrand]]. Så starta han sin eigen privatskule der, tidleg på året 1809. Frå Holmestrand flytta han til [[Drammen]], der han var kyrkjesongar i [[Bragernes]] kyrkjelyd. Ved sida av dette underviste han ved borgarskulen i Drammen.		Da han på nytt kom til Noreg i 1808, denne gongen for godt, var Deinboll fyrst huslærar hjå [[kjøpmann Alsing]] i [[Holmestrand]]. Så starta han sin eigen privatskule der, tidleg på året 1809. Frå Holmestrand flytta han til [[Drammen]], der han var kyrkjesongar i [[Bragernes]] kyrkjelyd. Ved sida av dette underviste han ved borgarskulen i Drammen.

PaulVIF: /* Politikar */

2018-05-21T07:55:02Z

Politikar

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 21. mai 2018 kl. 07:55
Linje 25:		Linje 25:
	Peter V. Deinboll representerte [[Finmarkens amt]] på Stortinget i 1821, 1822 (det omframsstortinget som vart oppløyst før Deinboll nådde fram), og i 1824. Seinare var han vararepresentant til Stortinget frå [[Kristiansund]] og Molde.		Peter V. Deinboll representerte [[Finmarkens amt]] på Stortinget i 1821, 1822 (det omframsstortinget som vart oppløyst før Deinboll nådde fram), og i 1824. Seinare var han vararepresentant til Stortinget frå [[Kristiansund]] og Molde.

	Eit hovudfelt for hans politiske engasjement, og noko som hadde nær samanheng med hans yrke og livsgjerning, var utbygging av skolevesenet. Allereie før han kom på Stortinget hadde han fremja ein plan for styresmaktene om nyordning av skulen i Finnmark. I 1821 sette han fram eit forslag i Stortinget om ein lærarseminar i Nord-Noreg. Skulen vart ein realitet ved opprettinga av [[Trondenes Seminar]] i 1826. Deinboll søkte prestekallet i Trondenes, ei stilling som skulle kombinerast med styrarstillinga på seminaret. Det er grunn til å tru at den svenske statthaldaren i Noreg, [[grev Sandels]], fekk forhindra dette av politiske grunnar. Bakgrunnen var at Deinboll på Stortinget i 1821 hadde fremja eit forslag som hadde brodd mot kongen og regjeringa. Forslaget gjekk ut på at meldingar frå konge og regjering til Stortinget skulle skje på konstitusjonelt vis, og alle stortingsrepresentantane skulle få kjennskap til innhaldet.		Eit hovudfelt for hans politiske engasjement, og noko som hadde nær samanheng med hans yrke og livsgjerning, var utbygging av skolevesenet. Allereie før han kom på Stortinget hadde han fremja ein plan for styresmaktene om nyordning av skulen i Finnmark. I 1821 sette han fram eit forslag i Stortinget om ein lærarseminar i Nord-Noreg. Skulen vart ein realitet ved opprettinga av [[Trondenes Seminar]] i 1826. Deinboll søkte prestekallet i Trondenes, ei stilling som skulle kombinerast med styrarstillinga på seminaret. Det er grunn til å tru at den svenske statthaldaren i Noreg, [[Johan August Sandels\|grev Sandels]], fekk forhindra dette av politiske grunnar. Bakgrunnen var at Deinboll på Stortinget i 1821 hadde fremja eit forslag som hadde brodd mot kongen og regjeringa. Forslaget gjekk ut på at meldingar frå konge og regjering til Stortinget skulle skje på konstitusjonelt vis, og alle stortingsrepresentantane skulle få kjennskap til innhaldet.

	Deinboll var svært aktiv på Stortinget, mellom anna som medlem av ei rekkje komitear og formann i fleire av dei. Han var til dømes sekretær i komiteen som behandla spørsmålet om Noreg skulle overta noko av den dansk-norske statsgjelda frå før 1814.		Deinboll var svært aktiv på Stortinget, mellom anna som medlem av ei rekkje komitear og formann i fleire av dei. Han var til dømes sekretær i komiteen som behandla spørsmålet om Noreg skulle overta noko av den dansk-norske statsgjelda frå før 1814.

	Saman med odelstingspresident [[Niels Stockfleth Schultz]] forfatta Deinboll i 1824 eit framlegg til ei ny lov om allmugeskulen. Dette vart så lagt til grunn for den viktige [[skulelova av 1827]]. Schultz og Deinboll var kjende frå København. Under bombardementet av København i 1807 hadde Deinboll tenestegjort som militær, og sjefen for det kompaniet han tilhøyrde, var nettopp N.S. Schultz.		Saman med odelstingspresident [[Niels Stockfleth Schultz]] forfatta Deinboll i 1824 eit framlegg til ei ny lov om allmugeskulen. Dette vart så lagt til grunn for den viktige [[skulelova av 1827]]. Schultz og Deinboll var kjende frå København. Under bombardementet av København i 1807 hadde Deinboll tenestegjort som militær, og sjefen for det kompaniet han tilhøyrde, var nettopp N.S. Schultz.


	== Naturvitar ==		== Naturvitar ==

PaulVIF: /* Lærar og prest */

2017-04-06T07:19:13Z

Lærar og prest

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 6. apr. 2017 kl. 07:19
Linje 16:		Linje 16:
	Same år som han tok embetseksamen (1815) vart Deinboll utnemnd til sitt fyrste kall i [[Vadsø]]. Han var der til 1824. Ei tid hadde han ansvar for alle soknekall i [[Aust-Finnmark]], og var prost frå 1819.		Same år som han tok embetseksamen (1815) vart Deinboll utnemnd til sitt fyrste kall i [[Vadsø]]. Han var der til 1824. Ei tid hadde han ansvar for alle soknekall i [[Aust-Finnmark]], og var prost frå 1819.

	Frå 1824 til 1832 var Deinboll sokneprest i [[Løten]] i Hedmark. Der dreiv han også privatundervisning for ungdom som ville studere, ei verksemd som ofte blir omtala som [[Prost Deinbolls institutt]]. Mellom andre [[Nikolai Ramm Østgaard]], [[Bernt Lund]] og seinare høgsterettsassesor [[E. Saxlund]] fekk si artiumsførebuande undervisning der. I alt hadde han 22 elevar i si tid i Løten. Fem av dei førde han fram til artium. I dei seinare åra hadde han ein hjelpelærar til undervisninga, cand. theol. E. H. Hansen.		Frå 1824 til 1832 var Deinboll sokneprest i [[Løten]] i Hedmark. Der dreiv han også privatundervisning for ungdom som ville studere, ei verksemd som ofte blir omtala som [[Prost Deinbolls institutt]]. Mellom andre [[Nikolai Ramm Østgaard (1812-1873)\|Nikolai Ramm Østgaard]], [[Bernt Lund]] og seinare høgsterettsassesor [[E. Saxlund]] fekk si artiumsførebuande undervisning der. I alt hadde han 22 elevar i si tid i Løten. Fem av dei førde han fram til artium. I dei seinare åra hadde han ein hjelpelærar til undervisninga, cand. theol. E. H. Hansen.

	I Løten vart Deinboll også kjent for å ha engasjert seg til fordel for om lag 100 nybyggjarfamiliar i Løten ålmenning, som stod i fare for å bli utkasta.		I Løten vart Deinboll også kjent for å ha engasjert seg til fordel for om lag 100 nybyggjarfamiliar i Løten ålmenning, som stod i fare for å bli utkasta.

	I perioden 1832–1857 hadde Deinboll prestekall i [[Bolsøy]] og [[Molde]], og han var prost i [[Romsdal prosti]] 1844–1850. Også i Molde skal Deinboll ha halde «gymnas», eller moglegvis undervist ved byens lærde skule. I følgje Norsk biografisk leksikon (1926) hadde han i alle høve Bjørnstjerne Bjørnson som elev i den tida.		I perioden 1832–1857 hadde Deinboll prestekall i [[Bolsøy]] og [[Molde]], og han var prost i [[Romsdal prosti]] 1844–1850. Også i Molde skal Deinboll ha halde «gymnas», eller moglegvis undervist ved byens lærde skule. I følgje Norsk biografisk leksikon (1926) hadde han i alle høve Bjørnstjerne Bjørnson som elev i den tida.


	== Politikar ==		== Politikar ==

Kallrustad på 2. feb. 2017 kl. 14:36

2017-02-02T14:36:36Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 2. feb. 2017 kl. 14:36
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|Deinboll Peter V.jpg\|Peter Vogelius Deinboll med ordensteiknet for St. Olav.}}		<onlyinclude>{{thumb\|Deinboll Peter V.jpg\|Peter Vogelius Deinboll med ordensteiknet for St. Olav.}}
	'''[[Peter Vogelius Deinboll]]''' (fødd 8. januar 1783 i [[København]], død 13. mai 1874 i [[Aker prestegjeld#Vestre Aker menighet\|Vestre Aker]], nåverande Oslo kommune), var teolog, skulemann, folkeopplysningsmann og politikar. Deinboll var initiativtakar til [[Trondenes Seminar\|den fyrste lærarutdanninga i Nord-Noreg]] og ein av hovudmennene bak [[skulelova av 1827]]. Han har også etterlate seg verdfulle botaniske og zoologiske samlingar. Gjennom sitt lange, aktive yrkesliv gjorde Deinboll seg sterkt gjeldande ved si prestegjerning, ved si undervisnings- og opplysningsverksemd og ved anna samfunnsgagnleg innsats i svært mange lokalsamfunn over store delar av landet, så vel som politisk på riksplanet. Han verka over lengre tidsrom i bygder og byar i [[Buskerud]], [[Vestfold]], [[Oslo]]/[[Akershus]], [[Finnmark]], [[Troms]], [[Hedmark]] og [[Møre og Romsdal]]. Peter V. Deinboll er eit framståande døme på danskar som valde å halde fram med sine yrkeskarrierer og yte sin samfunnsinnsats i Noreg etter statskløyvinga i 1814.</onlyinclude>		'''[[Peter Vogelius Deinboll]]''' (fødd 8. januar 1783 i [[København]], død 13. mai 1874 i [[Aker prestegjeld#Vestre Aker menighet\|Vestre Aker]], nåverande [[Oslo kommune]]) var teolog, skulemann, folkeopplysningsmann og politikar. Deinboll var initiativtakar til [[Trondenes Seminar\|den fyrste lærarutdanninga i Nord-Noreg]] og ein av hovudmennene bak [[skulelova av 1827]]. Han har også etterlate seg verdfulle botaniske og zoologiske samlingar. Gjennom sitt lange, aktive yrkesliv gjorde Deinboll seg sterkt gjeldande ved si prestegjerning, ved si undervisnings- og opplysningsverksemd og ved anna samfunnsgagnleg innsats i svært mange lokalsamfunn over store delar av landet, så vel som politisk på riksplanet. Han verka over lengre tidsrom i bygder og byar i [[Buskerud]], [[Vestfold]], [[Oslo]]/[[Akershus]], [[Finnmark]], [[Troms]], [[Hedmark]] og [[Møre og Romsdal]]. Peter V. Deinboll er eit framståande døme på danskar som valde å halde fram med sine yrkeskarrierer og yte sin samfunnsinnsats i Noreg etter statskløyvinga i 1814.</onlyinclude>

Bent: /* Eksterne lenker */

2016-11-12T17:21:37Z

Eksterne lenker

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 12. nov. 2016 kl. 17:21
Linje 75:		Linje 75:
	[[Kategori:Drammen kommune]]		[[Kategori:Drammen kommune]]
	[[Kategori:Øvre Eiker kommune]]		[[Kategori:Øvre Eiker kommune]]
			[[Kategori:Eiker Leksikon]]
	[[Kategori:Fødsler i 1783]]		[[Kategori:Fødsler i 1783]]
	[[Kategori:Dødsfall i 1874]]		[[Kategori:Dødsfall i 1874]]
	{{nn}}		{{nn}}
	{{F2}}		{{F2}}