Pite lappmark - Sideversjonshistorikk

Cnyborg på 24. jun. 2025 kl. 08:23

2025-06-24T08:23:36Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 24. jun. 2025 kl. 08:23
Linje 28:		Linje 28:

	==Referansar==		==Referansar==
			<references/>

	== Kjelder og litteratur==		== Kjelder og litteratur==

Cnyborg på 24. jun. 2025 kl. 08:23

2025-06-24T08:23:23Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 24. jun. 2025 kl. 08:23
Linje 27:		Linje 27:
	Seinare var det òg mykje vanlegare at samar grunnla nybygginga i [[Arjeplog]] än i [[Arvidsjaur]], medan svenskar var meir aktive i [[Arvidsjaur]]. Mange av nybyggjarane i [[Arvidsjaur]] kom frå [[Skellefteå]] sokn, medan berre eit fåtal kom frå [[Piteå]].<ref>Bylund, Erik: Koloniseringen av Pite lappmark t.o.m. år 1867, Uppsala 1956, Geographica: skrifter från Uppsala universitets geografiska institution nr 30. </ref>, <ref>{Marklund, Bertil: Skogssamiska studier: möten i kultur och näringar 1650–1800, Umeå 1999, Kulturens frontlinjer, 16. </ref>		Seinare var det òg mykje vanlegare at samar grunnla nybygginga i [[Arjeplog]] än i [[Arvidsjaur]], medan svenskar var meir aktive i [[Arvidsjaur]]. Mange av nybyggjarane i [[Arvidsjaur]] kom frå [[Skellefteå]] sokn, medan berre eit fåtal kom frå [[Piteå]].<ref>Bylund, Erik: Koloniseringen av Pite lappmark t.o.m. år 1867, Uppsala 1956, Geographica: skrifter från Uppsala universitets geografiska institution nr 30. </ref>, <ref>{Marklund, Bertil: Skogssamiska studier: möten i kultur och näringar 1650–1800, Umeå 1999, Kulturens frontlinjer, 16. </ref>

	==~~Kjelder~~==		==Referansar==
	~~<references />~~

	== ~~Vidare lesing~~==		== Kjelder og litteratur==
	* Andersson, Nils Johan (1821-1880); ''Anteckningar under en resa i Umeå, Piteå och Luleå lappmarker, sommaren 1845'', Lund, 1846, LIBRIS-id 2491694		* Andersson, Nils Johan (1821-1880); ''Anteckningar under en resa i Umeå, Piteå och Luleå lappmarker, sommaren 1845'', Lund, 1846, LIBRIS-id 2491694
	* Bergman, E.W; ''Anteckningar om Lappmarken, särskildt med hänseende till kristendomens införande därstädes'', Stockholm, 1891, LIBRIS-id 2292711		* Bergman, E.W; ''Anteckningar om Lappmarken, särskildt med hänseende till kristendomens införande därstädes'', Stockholm, 1891, LIBRIS-id 2292711
Linje 41:		Linje 40:
	* Marklund, Bertil, (1948-), Skogssamiska studier, Umeå 1999, ISBN 91-88466-21-3		* Marklund, Bertil, (1948-), Skogssamiska studier, Umeå 1999, ISBN 91-88466-21-3
	* Pirak, Anta; ''En nomad och hans liv - upptecknat och översatt från lapskan av Harald Grundström med förord av Karl Bernhard Wiklund'', Uppsala, 1933, serie ''Skrifter utgivna av Kungl. Humanistiska vetenskapssamfundet i Uppsala nr 28:3'' (Pirak är en samisk representant för den lulesamiska gruppen samer)		* Pirak, Anta; ''En nomad och hans liv - upptecknat och översatt från lapskan av Harald Grundström med förord av Karl Bernhard Wiklund'', Uppsala, 1933, serie ''Skrifter utgivna av Kungl. Humanistiska vetenskapssamfundet i Uppsala nr 28:3'' (Pirak är en samisk representant för den lulesamiska gruppen samer)
			* {{WP-lenke\|Pite lappmark\|sv}}
	* Ruong, Israel (1903-1986); ''Studier i lapsk kultur i Pite lappmark och angränsande områden'', Stockholm, 1945, LIBRIS-id 1708418		* Ruong, Israel (1903-1986); ''Studier i lapsk kultur i Pite lappmark och angränsande områden'', Stockholm, 1945, LIBRIS-id 1708418

	~~{{Wikipedia\|sv-tilpassa\|Pite lappmark}}~~
	{{F1}}		{{F1}}
	[[Kategori:Norrbottens län]]		[[Kategori:Norrbottens län]]

Cnyborgbot: Robot: Erstatter mal: Reflist

2024-03-08T10:06:31Z

Robot: Erstatter mal: Reflist

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 8. mar. 2024 kl. 10:06
Linje 28:		Linje 28:

	==Kjelder==		==Kjelder==
	~~{{reflist}}~~		<references />

	== Vidare lesing==		== Vidare lesing==

Olve Utne: Teksterstatting – «[[Kategori:p» til «[[Kategori:P»

2023-11-26T11:51:02Z

Teksterstatting – «[[Kategori:p» til «[[Kategori:P»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. nov. 2023 kl. 11:51
Linje 46:		Linje 46:
	{{F1}}		{{F1}}
	[[Kategori:Norrbottens län]]		[[Kategori:Norrbottens län]]
	[[Kategori:~~pitesamisk~~ historie og kultur]]		[[Kategori:Pitesamisk historie og kultur]]
	[[Kategori:Umesamisk historie og kultur]]		[[Kategori:Umesamisk historie og kultur]]
	{{nn}}		{{nn}}

Olve Utne: Teksterstatting – «[[Kategori:u» til «[[Kategori:U»

2023-11-26T03:09:49Z

Teksterstatting – «[[Kategori:u» til «[[Kategori:U»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. nov. 2023 kl. 03:09
Linje 47:		Linje 47:
	[[Kategori:Norrbottens län]]		[[Kategori:Norrbottens län]]
	[[Kategori:pitesamisk historie og kultur]]		[[Kategori:pitesamisk historie og kultur]]
	[[Kategori:~~umesamisk~~ historie og kultur]]		[[Kategori:Umesamisk historie og kultur]]
	{{nn}}		{{nn}}

Olve Utne: Teksterstatting – «[[kategori:» til «[[Kategori:»

2023-11-18T22:03:32Z

Teksterstatting – «[[kategori:» til «[[Kategori:»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 18. nov. 2023 kl. 22:03
Linje 46:		Linje 46:
	{{F1}}		{{F1}}
	[[Kategori:Norrbottens län]]		[[Kategori:Norrbottens län]]
	[[~~kategori~~:pitesamisk historie og kultur]]		[[Kategori:pitesamisk historie og kultur]]
	[[~~kategori~~:umesamisk historie og kultur]]		[[Kategori:umesamisk historie og kultur]]
	{{nn}}		{{nn}}

Cnyborg: mal

2023-01-12T07:41:35Z

mal

Cnyborg på 12. jan. 2023 kl. 07:39

2023-01-12T07:39:53Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 12. jan. 2023 kl. 07:39
Linje 10:		Linje 10:
	På [[Anders Bure]]s kart over [[Nordkalotten]] frå 1611, som truleg er basert på opplysningar frå dei første åra av 1600-talet, finn vi att Arnijerfell (Arvidsjaur) ved [[Byskeälven]], Lochtari og Semisjerfi ved [[Skellefteälven]] og Laisbij ved Vendeles T[resk] (Storvindeln) i [[Vindelälven]]. Byane er viste med teltsymbol som truleg viser vinterbuplassane til byane.<ref>[http://www.lenvik-museum.no/meny5/Samisk%20historie/1611_Andreas_Bureus_Lapplandskart_samebyene_i_Torneaa_lappmark.pdf Karta över Lappland], Andreas Bureus 1611. Lest 2009-06-03.</ref>		På [[Anders Bure]]s kart over [[Nordkalotten]] frå 1611, som truleg er basert på opplysningar frå dei første åra av 1600-talet, finn vi att Arnijerfell (Arvidsjaur) ved [[Byskeälven]], Lochtari og Semisjerfi ved [[Skellefteälven]] og Laisbij ved Vendeles T[resk] (Storvindeln) i [[Vindelälven]]. Byane er viste med teltsymbol som truleg viser vinterbuplassane til byane.<ref>[http://www.lenvik-museum.no/meny5/Samisk%20historie/1611_Andreas_Bureus_Lapplandskart_samebyene_i_Torneaa_lappmark.pdf Karta över Lappland], Andreas Bureus 1611. Lest 2009-06-03.</ref>

	Det finst opplysningar om at det vart halde samemarknader [[Lillpite]] by først på 1600-talet. Truleg fór [[birkarl]]ar òg opp til dei samiske vinterbuplassane for å handle.<ref>{{~~subst:~~bokref \|titel=Vägarna inom Norrbottens län \|efternamn=Hoppe \|förnamn=Gunnar \|år=1945\|serie= Geographica, skrifter från Upsala universitets geografiska institution, nr 16 \|sid=60}} </ref>		Det finst opplysningar om at det vart halde samemarknader [[Lillpite]] by først på 1600-talet. Truleg fór [[birkarl]]ar òg opp til dei samiske vinterbuplassane for å handle.<ref>{{bokref \|titel=Vägarna inom Norrbottens län \|efternamn=Hoppe \|förnamn=Gunnar \|år=1945\|serie= Geographica, skrifter från Upsala universitets geografiska institution, nr 16 \|sid=60}} </ref>

	I [[1606]] vart Laisbyn overført til [[Ume lappmark]]. Under [[Nasa silvergruva\|Nasafjellsepoken]] vart så delar av den gamle Laisbyn overført til Pite lappmark att, men etter at gruva vart øydelagt i [[1659]] fekk Pite lappmark si definitive grense mot sør.		I [[1606]] vart Laisbyn overført til [[Ume lappmark]]. Under [[Nasa silvergruva\|Nasafjellsepoken]] vart så delar av den gamle Laisbyn overført til Pite lappmark att, men etter at gruva vart øydelagt i [[1659]] fekk Pite lappmark si definitive grense mot sør.

Cnyborg: malfiksing

2023-01-12T07:39:14Z

malfiksing

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 12. jan. 2023 kl. 07:39
Linje 8:		Linje 8:
	I [[1601]] fanst i følgje manntalet 32 skattebetalarar i Arvidsjaursbyn, 40 i Semisjaur, 66 i Laisbyn og 35 i Luokta.<ref>Hoppe, Gunnar: ''Vägarna inom Norrbottens län'' i ''Geographica, skrifter från Upsala universitets geografiska institution, nr 16''. 1945. s. 53</ref>		I [[1601]] fanst i følgje manntalet 32 skattebetalarar i Arvidsjaursbyn, 40 i Semisjaur, 66 i Laisbyn og 35 i Luokta.<ref>Hoppe, Gunnar: ''Vägarna inom Norrbottens län'' i ''Geographica, skrifter från Upsala universitets geografiska institution, nr 16''. 1945. s. 53</ref>

	På [[Anders Bure]]s kart over [[Nordkalotten]] frå 1611, som truleg er basert på opplysningar frå dei første åra av 1600-talet, finn vi att Arnijerfell (Arvidsjaur) ved [[Byskeälven]], Lochtari og Semisjerfi ved [[Skellefteälven]] og Laisbij ved Vendeles T[resk] (Storvindeln) i [[Vindelälven]]. Byane er viste med teltsymbol som truleg viser vinterbuplassane til byane.<ref>~~{{webbref \|url=~~http://www.lenvik-museum.no/meny5/Samisk%20historie/1611_Andreas_Bureus_Lapplandskart_samebyene_i_Torneaa_lappmark.pdf ~~\|titel=~~Karta över Lappland ~~\|hämtdatum=3 juni 2009 \|efternamn=~~Bureus ~~\|förnamn=Andreas \|datum=~~1611 }}</ref>		På [[Anders Bure]]s kart over [[Nordkalotten]] frå 1611, som truleg er basert på opplysningar frå dei første åra av 1600-talet, finn vi att Arnijerfell (Arvidsjaur) ved [[Byskeälven]], Lochtari og Semisjerfi ved [[Skellefteälven]] og Laisbij ved Vendeles T[resk] (Storvindeln) i [[Vindelälven]]. Byane er viste med teltsymbol som truleg viser vinterbuplassane til byane.<ref>[http://www.lenvik-museum.no/meny5/Samisk%20historie/1611_Andreas_Bureus_Lapplandskart_samebyene_i_Torneaa_lappmark.pdf Karta över Lappland], Andreas Bureus 1611. Lest 2009-06-03.</ref>

	Det finst opplysningar om at det vart halde samemarknader [[Lillpite]] by først på 1600-talet. Truleg fór [[birkarl]]ar òg opp til dei samiske vinterbuplassane for å handle.<ref>{{bokref \|titel=Vägarna inom Norrbottens län \|efternamn=Hoppe \|förnamn=Gunnar \|år=1945\|serie= Geographica, skrifter från Upsala universitets geografiska institution, nr 16 \|sid=60}} </ref>		Det finst opplysningar om at det vart halde samemarknader [[Lillpite]] by først på 1600-talet. Truleg fór [[birkarl]]ar òg opp til dei samiske vinterbuplassane for å handle.<ref>{{subst:bokref \|titel=Vägarna inom Norrbottens län \|efternamn=Hoppe \|förnamn=Gunnar \|år=1945\|serie= Geographica, skrifter från Upsala universitets geografiska institution, nr 16 \|sid=60}} </ref>

	I [[1606]] vart Laisbyn overført til [[Ume lappmark]]. Under [[Nasa silvergruva\|Nasafjellsepoken]] vart så delar av den gamle Laisbyn overført til Pite lappmark att, men etter at gruva vart øydelagt i [[1659]] fekk Pite lappmark si definitive grense mot sør.		I [[1606]] vart Laisbyn overført til [[Ume lappmark]]. Under [[Nasa silvergruva\|Nasafjellsepoken]] vart så delar av den gamle Laisbyn overført til Pite lappmark att, men etter at gruva vart øydelagt i [[1659]] fekk Pite lappmark si definitive grense mot sør.

Cnyborg på 12. jan. 2023 kl. 07:37

2023-01-12T07:37:45Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 12. jan. 2023 kl. 07:37
Linje 8:		Linje 8:
	I [[1601]] fanst i følgje manntalet 32 skattebetalarar i Arvidsjaursbyn, 40 i Semisjaur, 66 i Laisbyn og 35 i Luokta.<ref>Hoppe, Gunnar: ''Vägarna inom Norrbottens län'' i ''Geographica, skrifter från Upsala universitets geografiska institution, nr 16''. 1945. s. 53</ref>		I [[1601]] fanst i følgje manntalet 32 skattebetalarar i Arvidsjaursbyn, 40 i Semisjaur, 66 i Laisbyn og 35 i Luokta.<ref>Hoppe, Gunnar: ''Vägarna inom Norrbottens län'' i ''Geographica, skrifter från Upsala universitets geografiska institution, nr 16''. 1945. s. 53</ref>

	På [[Anders Bure]]s kart over [[Nordkalotten]] frå 1611, som truleg er basert på opplysningar frå dei første åra av 1600-talet, finn vi att Arnijerfell (Arvidsjaur) ved [[Byskeälven]], Lochtari og Semisjerfi ved [[Skellefteälven]] og Laisbij ved Vendeles T[resk] (Storvindeln) i [[Vindelälven]]. Byane er viste med teltsymbol som truleg viser vinterbuplassane til byane.<ref>{{~~subst:~~webbref \|url=http://www.lenvik-museum.no/meny5/Samisk%20historie/1611_Andreas_Bureus_Lapplandskart_samebyene_i_Torneaa_lappmark.pdf \|titel=Karta över Lappland \|hämtdatum=3 juni 2009 \|efternamn=Bureus \|förnamn=Andreas \|datum=1611 }}</ref>		På [[Anders Bure]]s kart over [[Nordkalotten]] frå 1611, som truleg er basert på opplysningar frå dei første åra av 1600-talet, finn vi att Arnijerfell (Arvidsjaur) ved [[Byskeälven]], Lochtari og Semisjerfi ved [[Skellefteälven]] og Laisbij ved Vendeles T[resk] (Storvindeln) i [[Vindelälven]]. Byane er viste med teltsymbol som truleg viser vinterbuplassane til byane.<ref>{{webbref \|url=http://www.lenvik-museum.no/meny5/Samisk%20historie/1611_Andreas_Bureus_Lapplandskart_samebyene_i_Torneaa_lappmark.pdf \|titel=Karta över Lappland \|hämtdatum=3 juni 2009 \|efternamn=Bureus \|förnamn=Andreas \|datum=1611 }}</ref>

	Det finst opplysningar om at det vart halde samemarknader [[Lillpite]] by først på 1600-talet. Truleg fór [[birkarl]]ar òg opp til dei samiske vinterbuplassane for å handle.<ref>{{bokref \|titel=Vägarna inom Norrbottens län \|efternamn=Hoppe \|förnamn=Gunnar \|år=1945\|serie= Geographica, skrifter från Upsala universitets geografiska institution, nr 16 \|sid=60}} </ref>		Det finst opplysningar om at det vart halde samemarknader [[Lillpite]] by først på 1600-talet. Truleg fór [[birkarl]]ar òg opp til dei samiske vinterbuplassane for å handle.<ref>{{bokref \|titel=Vägarna inom Norrbottens län \|efternamn=Hoppe \|förnamn=Gunnar \|år=1945\|serie= Geographica, skrifter från Upsala universitets geografiska institution, nr 16 \|sid=60}} </ref>

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 12. jan. 2023 kl. 07:41
Linje 10:		Linje 10:
	På [[Anders Bure]]s kart over [[Nordkalotten]] frå 1611, som truleg er basert på opplysningar frå dei første åra av 1600-talet, finn vi att Arnijerfell (Arvidsjaur) ved [[Byskeälven]], Lochtari og Semisjerfi ved [[Skellefteälven]] og Laisbij ved Vendeles T[resk] (Storvindeln) i [[Vindelälven]]. Byane er viste med teltsymbol som truleg viser vinterbuplassane til byane.<ref>[http://www.lenvik-museum.no/meny5/Samisk%20historie/1611_Andreas_Bureus_Lapplandskart_samebyene_i_Torneaa_lappmark.pdf Karta över Lappland], Andreas Bureus 1611. Lest 2009-06-03.</ref>		På [[Anders Bure]]s kart over [[Nordkalotten]] frå 1611, som truleg er basert på opplysningar frå dei første åra av 1600-talet, finn vi att Arnijerfell (Arvidsjaur) ved [[Byskeälven]], Lochtari og Semisjerfi ved [[Skellefteälven]] og Laisbij ved Vendeles T[resk] (Storvindeln) i [[Vindelälven]]. Byane er viste med teltsymbol som truleg viser vinterbuplassane til byane.<ref>[http://www.lenvik-museum.no/meny5/Samisk%20historie/1611_Andreas_Bureus_Lapplandskart_samebyene_i_Torneaa_lappmark.pdf Karta över Lappland], Andreas Bureus 1611. Lest 2009-06-03.</ref>

	Det finst opplysningar om at det vart halde samemarknader [[Lillpite]] by først på 1600-talet. Truleg fór [[birkarl]]ar òg opp til dei samiske vinterbuplassane for å handle.<ref>~~{{bokref \|titel=~~Vägarna inom Norrbottens län ~~\|efternamn=Hoppe \|förnamn=Gunnar \|år=~~1945~~\|serie=~~ Geographica, skrifter från Upsala universitets geografiska institution, nr 16 \|sid=60}} </ref>		Det finst opplysningar om at det vart halde samemarknader [[Lillpite]] by først på 1600-talet. Truleg fór [[birkarl]]ar òg opp til dei samiske vinterbuplassane for å handle.<ref>Hoppe, Gunnar: Vägarna inom Norrbottens län, 1945, Geographica, skrifter från Upsala universitets geografiska institution, nr 16, sid. 60. </ref>

	I [[1606]] vart Laisbyn overført til [[Ume lappmark]]. Under [[Nasa silvergruva\|Nasafjellsepoken]] vart så delar av den gamle Laisbyn overført til Pite lappmark att, men etter at gruva vart øydelagt i [[1659]] fekk Pite lappmark si definitive grense mot sør.		I [[1606]] vart Laisbyn overført til [[Ume lappmark]]. Under [[Nasa silvergruva\|Nasafjellsepoken]] vart så delar av den gamle Laisbyn overført til Pite lappmark att, men etter at gruva vart øydelagt i [[1659]] fekk Pite lappmark si definitive grense mot sør.

	I løpet av 1600-talet kom tre nye samebyar til i Pite lappmark: ''Arjeplog'', ''Norrvästerbyn'' og ''Södervästerbyn''. Samtlege braut ut or den gamle Semisjaursbyn; Södervästerbyn kanskje òg delvis or Luokta. Den nye Arjeplogsbyn bestod av [[skogssamar]] medan Norrvästerbyn og Södervästerbyn bestod av [[fjellsamar]].<ref>		I løpet av 1600-talet kom tre nye samebyar til i Pite lappmark: ''Arjeplog'', ''Norrvästerbyn'' og ''Södervästerbyn''. Samtlege braut ut or den gamle Semisjaursbyn; Södervästerbyn kanskje òg delvis or Luokta. Den nye Arjeplogsbyn bestod av [[skogssamar]] medan Norrvästerbyn og Södervästerbyn bestod av [[fjellsamar]].<ref>Holmbäck, Åke: Om lappskattelandsinstitutet och dess historiska utveckling, 1922, sid. 19. </ref>
	~~{{bokref \|titel=~~Om lappskattelandsinstitutet och dess historiska utveckling ~~\|efternamn=Holmbäck \|förnamn=Åke \|författarlänk= \|medförfattare= \|år=~~1922 ~~\|utgivare= \|utgivningsort= \|isbn= \|~~sid=19}}
	</ref>
	=== Etablering av kyrkjestader ===		=== Etablering av kyrkjestader ===
	Når [[Karl IX]] [[1606]] anla dei fire første kyrkjestadene i lappmarkene fekk samebyane i Pite lappmark ein felles kyrkjestad i [[Arvidsjaur]]. Der fanst det allereie eit kapell på den tida, men vi veit ikkje mykje om dette kapellet. Samtidig vart Laisbyn overført til [[Ume lappmark]] for å auke grunnlaget for kyrkjestaden i [[Lycksele]]. <ref>~~{{bokref \|efternamn=~~Thordsson Hjort ~~\|förnamn=~~Daniel ~~\|titel=~~Handlingar rörande Skandinaviens historia XXXIX~~\|origdatum= \|origår=~~1606 ~~\|år=~~1858 ~~\|sid=189-207 \|kapitel=~~Daniel Thordsson Hjorts berättelse; dat. Hornötorp den 28 April 1606}}</ref>		Når [[Karl IX]] [[1606]] anla dei fire første kyrkjestadene i lappmarkene fekk samebyane i Pite lappmark ein felles kyrkjestad i [[Arvidsjaur]]. Der fanst det allereie eit kapell på den tida, men vi veit ikkje mykje om dette kapellet. Samtidig vart Laisbyn overført til [[Ume lappmark]] for å auke grunnlaget for kyrkjestaden i [[Lycksele]]. <ref>Thordsson Hjort, Daniel: Handlingar rörande Skandinaviens historia XXXIX, [1606] 1858 "Daniel Thordsson Hjorts berättelse; dat. Hornötorp den 28 April 1606",, sid. 189-207. </ref>

	Den nye kyrkjestaden i Arvidsjaur vart òg den einaste tillatne marknadsplassen og dermed sentralstad i Pite lappmark. Men allereie i 1640 vart det oppretta enda tre forsamlingar i Pite lappmark: [[Arjeplogs församling\|Arjeplog]], [[Silbojokk]] og [[Nasafjäll]]. Denne endringa bygde på og var heilt avhengig av [[Nasa silvergruva]]. Til Arjeplog vart no Lais- og Granbyn (dei nordlegare delane av den gamle Laisbyn) overført frå [[Lycksele lappmark]], så vel som Tuorponbyn frå [[Lule lappmark]]. Til Silbojokks kyrka vart smeltehyttefolket og Semisjaurs lappby overført, og til Nasafjälls kyrka vart bruks- og gruvefolket og ein del fjellsamar overførte. Arvidsjaur og Luokta samebyar fekk halde på [[Arvidsjaur]] som kyrkjestaden sin.		Den nye kyrkjestaden i Arvidsjaur vart òg den einaste tillatne marknadsplassen og dermed sentralstad i Pite lappmark. Men allereie i 1640 vart det oppretta enda tre forsamlingar i Pite lappmark: [[Arjeplogs församling\|Arjeplog]], [[Silbojokk]] og [[Nasafjäll]]. Denne endringa bygde på og var heilt avhengig av [[Nasa silvergruva]]. Til Arjeplog vart no Lais- og Granbyn (dei nordlegare delane av den gamle Laisbyn) overført frå [[Lycksele lappmark]], så vel som Tuorponbyn frå [[Lule lappmark]]. Til Silbojokks kyrka vart smeltehyttefolket og Semisjaurs lappby overført, og til Nasafjälls kyrka vart bruks- og gruvefolket og ein del fjellsamar overførte. Arvidsjaur og Luokta samebyar fekk halde på [[Arvidsjaur]] som kyrkjestaden sin.

	Den nye forsamlingsinndelinga fall saman etter at [[Nasa silvergruva]] vart øydelagt i 1659. Kyrkjestadene som greidde seg vidare var [[Arjeplog]] og [[Arvidsjaur]]. Samane i Lais- og Granbyn kravde, og fekk innvilga, å få ha [[Lycksele]] som sin kyrkjestad att. Likeleis vart Tuorpon lagt til [[Lule lappmark]] att.<ref>~~{{bokref \|efternamn=~~Bromé~~\|förnamn=~~Janrik~~\|titel=~~Nasafjäll: ett norrländskt silververks historia~~\|år=~~1923}}</ref>, <ref>~~{{bokref \|titel=~~Källskrifter rörande kyrka och skola i den svenska lappmarken under 1600-talet, samlade och utgivna av Erik Nordberg~~\|serie=~~ Kungl. Skytteanska Samfundets handlingar No 11~~\|år=1973}}~~ </ref>		Den nye forsamlingsinndelinga fall saman etter at [[Nasa silvergruva]] vart øydelagt i 1659. Kyrkjestadene som greidde seg vidare var [[Arjeplog]] og [[Arvidsjaur]]. Samane i Lais- og Granbyn kravde, og fekk innvilga, å få ha [[Lycksele]] som sin kyrkjestad att. Likeleis vart Tuorpon lagt til [[Lule lappmark]] att.<ref>Bromé, Janrik: Nasafjäll: ett norrländskt silververks historia, 1923. </ref>, <ref>Källskrifter rörande kyrka och skola i den svenska lappmarken under 1600-talet, samlade och utgivna av Erik Nordberg, 1973, Kungl. Skytteanska Samfundets handlingar No 11. </ref>

	== Kolonisering ==		== Kolonisering ==
	Pite lappmark var den [[lappmark]]a som vart sist kolonisert. Den første nybygginga var truleg [[Kasker]] i [[Arjeplogs kommun\|Arjeplog]], som vart grunnlagt av ein same under dei første åra av 1700-talet. På resten av første halvdelen av 1700-talet vart berre to nybyggingsområde etablerte i området, begge innaføre [[Arjeplog]]s sokn og grunnlagt av samar. Den første nybygginga i [[Arvidsjaur]] var [[Glommersträsk]] og [[Pjesker]], som vart grunnlagte av inflytta svenskar i 1750-åra. Først i 1760-åra sette koloniseringa fart for ålvor i Pite lappmark. Den første nybygginga i [[Malå]] viste seg i [[1769]].		Pite lappmark var den [[lappmark]]a som vart sist kolonisert. Den første nybygginga var truleg [[Kasker]] i [[Arjeplogs kommun\|Arjeplog]], som vart grunnlagt av ein same under dei første åra av 1700-talet. På resten av første halvdelen av 1700-talet vart berre to nybyggingsområde etablerte i området, begge innaføre [[Arjeplog]]s sokn og grunnlagt av samar. Den første nybygginga i [[Arvidsjaur]] var [[Glommersträsk]] og [[Pjesker]], som vart grunnlagte av inflytta svenskar i 1750-åra. Først i 1760-åra sette koloniseringa fart for ålvor i Pite lappmark. Den første nybygginga i [[Malå]] viste seg i [[1769]].

	Seinare var det òg mykje vanlegare at samar grunnla nybygginga i [[Arjeplog]] än i [[Arvidsjaur]], medan svenskar var meir aktive i [[Arvidsjaur]]. Mange av nybyggjarane i [[Arvidsjaur]] kom frå [[Skellefteå]] sokn, medan berre eit fåtal kom frå [[Piteå]].<ref>~~{{bokref \|titel=~~Koloniseringen av Pite lappmark t.o.m. år 1867 ~~\|efternamn=Bylund \|förnamn=Erik \|serie=~~Geographica: skrifter från Uppsala universitets geografiska institution nr 30~~\|år=1956 \|utgivningsort=Uppsala }}~~ </ref>, <ref>{~~{bokref \|titel=~~Skogssamiska studier: möten i kultur och näringar 1650–1800 ~~\|efternamn=Marklund \|förnamn=Bertil \|år=~~1999 ~~\|serie=~~Kulturens frontlinjer, 16 ~~\|utgivningsort=Umeå }}~~</ref>		Seinare var det òg mykje vanlegare at samar grunnla nybygginga i [[Arjeplog]] än i [[Arvidsjaur]], medan svenskar var meir aktive i [[Arvidsjaur]]. Mange av nybyggjarane i [[Arvidsjaur]] kom frå [[Skellefteå]] sokn, medan berre eit fåtal kom frå [[Piteå]].<ref>Bylund, Erik: Koloniseringen av Pite lappmark t.o.m. år 1867, Uppsala 1956, Geographica: skrifter från Uppsala universitets geografiska institution nr 30. </ref>, <ref>{Marklund, Bertil: Skogssamiska studier: möten i kultur och näringar 1650–1800, Umeå 1999, Kulturens frontlinjer, 16. </ref>

	==Kjelder==		==Kjelder==