Postvegen Magerholm til Nørvasund - Sideversjonshistorikk

Siri Iversen: fjernet flettemal

2026-02-16T14:57:39Z

fjernet flettemal

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. feb. 2026 kl. 14:57
Linje 1:		Linje 1:
	~~{{flett\|Den ålesundske hovedveg}}~~
	{{thumb\|I282882364522131407._szw1280h1280_.jpg \|Ein rest av postvegen er framleis godt synleg mellom gardane Øvste-Aksla og Reiten Foto: Svein Ove Dale Østrem.\|}}		{{thumb\|I282882364522131407._szw1280h1280_.jpg \|Ein rest av postvegen er framleis godt synleg mellom gardane Øvste-Aksla og Reiten Foto: Svein Ove Dale Østrem.\|}}
	[[Postvegen Magerholm til Nørvasund\|Postvegen frå Magerholm til Nørvasund]] gjekk gjennom Ålesund kommune. Restar av vegen, som truleg vart påbegynt tidleg på 1800-talet, er framleis synleg nokre stader.		[[Postvegen Magerholm til Nørvasund\|Postvegen frå Magerholm til Nørvasund]] gjekk gjennom Ålesund kommune. Restar av vegen, som truleg vart påbegynt tidleg på 1800-talet, er framleis synleg nokre stader.

Siri Iversen: to artikler med noe av det samme temaet

2026-02-16T09:47:05Z

to artikler med noe av det samme temaet

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. feb. 2026 kl. 09:47
Linje 1:		Linje 1:
			{{flett\|Den ålesundske hovedveg}}
	{{thumb\|I282882364522131407._szw1280h1280_.jpg \|Ein rest av postvegen er framleis godt synleg mellom gardane Øvste-Aksla og Reiten Foto: Svein Ove Dale Østrem.\|}}		{{thumb\|I282882364522131407._szw1280h1280_.jpg \|Ein rest av postvegen er framleis godt synleg mellom gardane Øvste-Aksla og Reiten Foto: Svein Ove Dale Østrem.\|}}
	[[Postvegen Magerholm til Nørvasund\|Postvegen frå Magerholm til Nørvasund]] gjekk gjennom Ålesund kommune. Restar av vegen, som truleg vart påbegynt tidleg på 1800-talet, er framleis synleg nokre stader.		[[Postvegen Magerholm til Nørvasund\|Postvegen frå Magerholm til Nørvasund]] gjekk gjennom Ålesund kommune. Restar av vegen, som truleg vart påbegynt tidleg på 1800-talet, er framleis synleg nokre stader.

Marianne Wiig: fjernet mal

2022-01-19T09:03:34Z

fjernet mal

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 19. jan. 2022 kl. 09:03
Linje 38:		Linje 38:
	* Torvik, Arne Inge et al. ''Om samferdsel i Møre og Romsdal''. ''Møre og Romsdal fylkesbåtar 1920-1995. D. 2 : Samfunn og ferdsel.'' Utg. Møre og Romsdal fylkesbåtar. 2000. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2008101304018}}, s. 225-226, 239.		* Torvik, Arne Inge et al. ''Om samferdsel i Møre og Romsdal''. ''Møre og Romsdal fylkesbåtar 1920-1995. D. 2 : Samfunn og ferdsel.'' Utg. Møre og Romsdal fylkesbåtar. 2000. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2008101304018}}, s. 225-226, 239.
	* ''Årbok for Norsk vegmuseum''. Utg. Statens vegvesen. Oslo. 2000. {{nb.no\|NBN:no-nb_digitidsskrift_2017082881030_001}}, s. 98.		* ''Årbok for Norsk vegmuseum''. Utg. Statens vegvesen. Oslo. 2000. {{nb.no\|NBN:no-nb_digitidsskrift_2017082881030_001}}, s. 98.
	~~{{Opprydding}}~~

	[[Kategori:Veger]]		[[Kategori:Veger]]
	[[Kategori:Ålesund kommune]]		[[Kategori:Ålesund kommune]]
	{{nn}}		{{nn}}

Marianne Wiig: korr.

2022-01-18T16:09:41Z

korr.

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 18. jan. 2022 kl. 16:09
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb\|I282882364522131407._szw1280h1280_.jpg \|Ein rest av postvegen er framleis godt synleg mellom gardane Øvste-Aksla og Reiten Foto: Svein Ove Dale Østrem.\|}}		{{thumb\|I282882364522131407._szw1280h1280_.jpg \|Ein rest av postvegen er framleis godt synleg mellom gardane Øvste-Aksla og Reiten Foto: Svein Ove Dale Østrem.\|}}
	[[Postvegen Magerholm til Nørvasund\|Postvegen frå Magerholm til Nørvasund]] gjekk gjennom Ålesund kommune. Restar av vegen, ~~frå~~ tidleg på 1800-talet, er framleis synleg.		[[Postvegen Magerholm til Nørvasund\|Postvegen frå Magerholm til Nørvasund]] gjekk gjennom Ålesund kommune. Restar av vegen, som truleg vart påbegynt tidleg på 1800-talet, er framleis synleg nokre stader.

	Ein er ikkje heilt sikker på når den første vegen gjennom bygda stod ferdig, for det er nemd ulike årstal, og bygdeboka er ikkje til å stole på i dette tilfellet. Vegen heiter fortsatt "Postvegen" og det er nok temmeleg sansynleg at nettopp posttransporten var årsaka til at vegen i det heile tatt vart bygd.		Ein er ikkje heilt sikker på når den første vegen gjennom bygda stod ferdig, for det er nemd ulike årstal, og bygdeboka er ikkje til å stole på i dette tilfellet. Vegen heiter fortsatt "Postvegen" og det er nok temmeleg sansynleg at nettopp posttransporten var årsaka til at vegen i det heile tatt vart bygd.
Linje 15:		Linje 15:
	==Poståpneri på Emblem==		==Poståpneri på Emblem==

	Poststaden Emblem er nemnd i eit ~~"Patent"~~ i 1822 ~~der poststad på Emblem er nemd~~ (sjå kopi i albumet). Vegen er nemd i 1825 då den fekk status som postveg og hovudveg. Sidan det er snakk om hovudveg, så var det truleg også mogleg å komme fram med vognredskap. Den 25. juli 1828 vart det fatta ein kongeleg resolusjon om at ~~magerholmvegen~~, som då var klassifisert som hovudveg, skulle degraderast til bygdeveg etter at den nye veglina til Nørvasundet via Brusdalen stod ferdig. Amtmann Krohg ~~opplyser~~ i mai 1829 Finansdepartementet om at det frå 1812 til 1829 vart bygd 50 mil bygdeveg i amtet, der dei fleste var ~~kjørevei~~, mens andre var ~~ridevei~~. Når såpass mykje bygdeveg, med ~~lavare~~ status, vart bygd for hjulreidskap så er det truleg at hovudvegen til ~~Magerholmv~~ óg vart bygd som køyreveg. Men dei nytta ikkje samtidas standard for slike vegar på 7 alens breidde (ca 4,4 meter) på vanlege strekningar og kring 0,6 meter ekstra der det var myr. Dagens restar etter postvegen er i alle fall ikkje over fire meter brei. Desse måla vart nytta som påkrevde mål for hovudvegen gjennom Brusdalen nokre få år seinare. Dette gjev også hald for påstanden om at Magerholmvegen er langt eldre og i alle fall påbegynt i 1809.		Poststaden Emblem er nemnd i eit patent i 1822 (sjå kopi i albumet). Vegen er óg nemd i 1825, då den fekk status som postveg og hovudveg. Sidan det er snakk om hovudveg, så var det truleg også mogleg å komme fram med vognredskap. Den 25. juli 1828 vart det fatta ein kongeleg resolusjon om at Magerholmvegen, som då var klassifisert som hovudveg, skulle degraderast til bygdeveg etter at den nye veglina til Nørvasundet via Brusdalen stod ferdig. Amtmann Krohg opplyste i mai 1829 Finansdepartementet om at det frå 1812 til 1829 vart bygd 50 mil bygdeveg i amtet, der dei fleste var kjøreveg, mens andre var rideveg. Når såpass mykje bygdeveg, med lågare status, vart bygd for hjulreidskap så er det truleg at hovudvegen til Magerholm óg vart bygd som køyreveg. Men dei nytta ikkje samtidas standard for slike vegar på 7 alens breidde (ca. 4,4 meter) på vanlege strekningar og kring 0,6 meter ekstra der det var myr. Dagens restar etter postvegen er i alle fall ikkje over fire meter brei. Desse måla vart nytta som påkrevde mål for hovudvegen gjennom Brusdalen nokre få år seinare. Dette gjev også hald for påstanden om at Magerholmvegen er langt eldre og i alle fall påbegynt i 1809.
	== Den første vegtraséen==		== Den første vegtraséen==

	Postvegen gjekk opp Krissenbrauta frå området som var trelastlager før nyekaia på Magerholm kom og følgde stort sett same trasé forbi Brendhaugen som dagens "gamleveg". Ved Akslagjerdet gjekk postvegen opp Akslabrauta til tunet på Aksla. Vegstubben no er gjenopna etter tomtesal og fått namnet "Akslastubben". Frå Aksla svinga vegen mot tunet på Reiten og er framleis farbar. Vegen svingar så vestover framfor Gamlehusa og går opp på baksida av Steinsgarden, før ~~den fortsetter~~ gjennom ~~østremstuna~~, mellom stova i Mattisgarden på den eine sida og den gule tregarasja og elektrisitetsverket på den andre. Den flotte kvelvingsbrua i stein, over Storelva er truleg bygd samtidig som vegen. Bruarbeid var på denne tida sett bort til vegingeniørar og ekspertar på brubygging, i motsetning til resten av vegarbeidet. Dei fekk ikkje alltid like mykje skryt og vart tidvis beskyldt for å tenkje alt for mykje i rette linjer uten å ta hensyn til landskapet som vegen skulle leggjast i . Frå Storelva gjekk vegen skrått i retning Vesthjørnet på Ytrebø og nedanfor tunet på Solvang ~~der~~ Asbjørn og Anne Lise Østrem ~~bur i dag~~. Vegen vidare er framleis i bruk ut til Negarden om enn meir skrått over marka framfor ~~negarshuset~~ og innat på dagens veg ved det nedlagde veksthuset. Postvegen ~~forsetter~~ forbi gamlehuset i Steffågarden, på nedsida av Auregardsløa og skrått ut mot Ystebøen, før ~~den~~ går vidare til Eikenosa etter vegen som i dag heiter "Hegrevegane".		Postvegen gjekk opp Krissenbrauta frå området som var trelastlager før nyekaia på Magerholm kom og følgde stort sett same trasé forbi Brendhaugen som dagens "gamleveg". Ved Akslagjerdet gjekk postvegen opp Akslabrauta til tunet på Aksla. Vegstubben no er gjenopna etter tomtesal og har fått namnet "Akslastubben". Frå Aksla svinga vegen mot tunet på Reiten og er framleis farbar. Vegen svingar så vestover framfor Gamlehusa og går opp på baksida av Steinsgarden, før han held fram gjennom Østremstuna, mellom stova i Mattisgarden på den eine sida og den gule tregarasja og elektrisitetsverket på den andre. Den flotte kvelvingsbrua i stein, over Storelva er truleg bygd samtidig som vegen. Bruarbeid var på denne tida sett bort til vegingeniørar og ekspertar på brubygging, i motsetning til resten av vegarbeidet. Dei fekk ikkje alltid like mykje skryt og vart tidvis beskyldt for å tenkje alt for mykje i rette linjer uten å ta hensyn til landskapet som vegen skulle leggjast i. Frå Storelva gjekk vegen skrått i retning Vesthjørnet på Ytrebø og nedanfor tunet til Solvang, bustaden til Asbjørn og Anne Lise Østrem. Vegen vidare er framleis i bruk ut til Negarden om enn meir skrått over marka framfor Negarshuset og innat på dagens veg ved det nedlagde veksthuset. Postvegen held fram forbi gamlehuset i Steffågarden, på nedsida av Auregardsløa og skrått ut mot Ystebøen, før han går vidare til Eikenosa etter vegen som i dag heiter "Hegrevegane".
	==Den Aalesundske hovudveg==		==Den Aalesundske hovudveg==
	Nyttårsafta 1799 skreiv postopnar Wind til Romsdals amt om kor kostbar og slitsom postføringa var. Han tenkte på kva staten ville spare "naar en ordentlig Postvej mellem Borgensund og Ørschoug blev anlagt" Amtmannen Hilmar Meincke Krohg tok opp spørsmålet om samanhengande veg frå Sjøholt til ladestaden Ålesund alt i 1817. ~~Besluttninga~~ om bygginga av veg frå Sjøholt til Tysseneset og frå Magerholm til Blindheim, med båtskyss mellom Tysse og Magerholmen, var truleg eit ledd i planen om å få ein slik samanhengande veg. Sommaren 1827 var ~~Amtmannen~~ på synfaring og peika no ut to mogelege vegliner frå Tysse til Ålesund. Det eine vegforslaget gjekk gjennom Honningseterdalen til Østrem, medan det andre var å leggje vegen gjennom Brusdalen og det var dette alternativet som vart vald til tross for at det var kortare frå Magerholm. Årsaka til valget var at vegmeistrane hadde oppdaga at Borgund-folket "ikke er synderlig vante med Veiarbeide, og mangler de fornødne arbeidredskaber..." Det hadde vore betre om kvar bonde betalte 30 skilling slik at en kunne leige "en duelig Karl". Det endte med betaling for bøndene frå Borgund, medan Skodjebøndene ville arbeide i staden. Om det var arbeidsevne eller arbeidsviljen det stod på ~~er eg~~ ikkje ~~heilt sikker på~~, men det er ikke heilt utenkjeleg at det ~~kan vere~~ ein god porsjon av det siste óg. Frå ~~austlandet~~ meldte vegmeistrar inn bønder som bøtte vegane med myrjord i staden for grus som dei vart pålagde. Oskar Kristiansen gjengir i boka si: Samfærsel i Norge 1814-1830, del av eit ~~Foredrag~~ i Justisdepartementet i 1921:		Nyttårsafta 1799 skreiv postopnar Wind til Romsdals amt om kor kostbar og slitsom postføringa var. Han tenkte på kva staten ville spare "naar en ordentlig Postvej mellem Borgensund og Ørschoug blev anlagt". Amtmannen, Hilmar Meincke Krohg, tok opp spørsmålet om samanhengande veg frå Sjøholt til ladestaden Ålesund alt i 1817. Beslutninga om bygginga av veg frå Sjøholt til Tysseneset og frå Magerholm til Blindheim, med båtskyss mellom Tysse og Magerholmen, var truleg eit ledd i planen om å få ein slik samanhengande veg. Sommaren 1827 var amtmannen på synfaring og peika no ut to mogelege vegliner frå Tysse til Ålesund. Det eine vegforslaget gjekk gjennom Honningseterdalen til Østrem, medan det andre var å leggje vegen gjennom Brusdalen, og det var dette alternativet som vart vald til tross for at det var kortare frå Magerholm. Årsaka til valget var at vegmeistrane hadde oppdaga at Borgund-folket "ikke er synderlig vante med Veiarbeide, og mangler de fornødne arbeidredskaber...". Det hadde vore betre om kvar bonde betalte 30 skilling, slik at en kunne leige "en duelig Karl". Det endte med betaling for bøndene frå Borgund, medan Skodjebøndene ville arbeide i staden. Om det var arbeidsevne eller arbeidsviljen det stod på kan ein ikkje vite sikkert, men det er ikke heilt utenkjeleg at det var ein god porsjon av det siste óg. Frå Austlandet meldte vegmeistrar inn bønder som bøtte vegane med myrjord i staden for grus som dei vart pålagde. Oskar Kristiansen gjengir i boka si, ''Samfærsel i Norge 1814-1830'', del av eit foredrag i Justisdepartementet i 1921:

	{{sitat\|"Rodemandskaberne i Romsdals og Nordmøre fogderier saavel i aaret 1815 som og for endel i aaret 1816 aldeles har modsat sig de av veimesteren givne ordrer og intet foretaget med de befalede utvidelse av veiene, likesom og endel har vist tumultariske optrin ved at samle sig og gaa om til flere roder for at hindre eller formaa dem til at avholde sig fra det forette det befalede veiarbeide m.m." (Ref.-prot 1821, 2 nr 713)}}		{{sitat\|"Rodemandskaberne i Romsdals og Nordmøre fogderier saavel i aaret 1815 som og for endel i aaret 1816 aldeles har modsat sig de av veimesteren givne ordrer og intet foretaget med de befalede utvidelse av veiene, likesom og endel har vist tumultariske optrin ved at samle sig og gaa om til flere roder for at hindre eller formaa dem til at avholde sig fra det forette det befalede veiarbeide m.m." (Ref.-prot 1821, 2 nr 713)}}

	Arbeidsmengden i 1815 var på 12 arbeidsdager for bønder og 4 for husmenn og i slutten av 1820-åra vart det sendt ei klage frå dei arbeidspliktige i Romsdals ~~Amt~~, fordi dei meinte at amtmannen krevde "overdrevet meget veiarbeide og paalagde dem at opparbeide unytige veie osv.". Dei fleste vegane og råsene som bygdefolket hadde bruk for var mest truleg mellom fjorden, garden og fjellet. medan vegen gjekk ~~heil~~ annleis gjennom bygda.		Arbeidsmengden i 1815 var på 12 arbeidsdager for bønder og 4 for husmenn og i slutten av 1820-åra vart det sendt ei klage frå dei arbeidspliktige i Romsdals amt, fordi dei meinte at amtmannen krevde "overdrevet meget veiarbeide og paalagde dem at opparbeide unytige veie osv.". Dei fleste vegane og råsene som bygdefolket hadde bruk for var mest truleg mellom fjorden, garden og fjellet, medan vegen gjekk heilt annleis gjennom bygda.

	== Tilbake til bygdevegstatus ==		== Tilbake til bygdevegstatus ==
	Då regjeringa avgjorde vegsaka om "Den Aalesundske Hovudveg", valde dei altså å følge tilrådinga frå amtmannen om å bygge veg gjennom Brusdalen. ~~det er i denne Regjerings-resolusjonen~~ av 25. juli 1828 dei la til at "...den for Tiden som Hovedvei classifiserede Vei fra Magerholm til Blindheim, naar Veianlegget om Dragsund og Nørvesund til Aalesund er tilendebragt, overgaar til Bygdevei.". ~~Eg vil tru at det~~ ikkje ~~vart~~ nokon klage frå ~~emblemsbygdarane~~ på denne avgjerda. Magerholm forblei endeveg. Men Magerholm vart likevel ikkje nokon avkrok. Der fann ein tilseiingstasjon med tilbod om båtskyss med robåt ~~til~~ til Store-Standal, Tussvika, Aure, Søvika og Sjøholt. Landgangsvoren ved Tøsse fanst framleis og det var god kontakt mellom Glomset og ~~vår eiga bygd~~. For brukarane på Hesseberg var både Sykkylven og Sjøholt kyrkjestad før overføringa til Borgund Herred i 1916. I gardsoga for Borgund og Giske, ~~bind~~ II vert det også fortalt om Anders Akselsen (1816-79) at han ei tid bodde på sjølve Magerholmen frå omlag 1855 og at han dreiv ein overnattingsplass for sjøfarande der. Han vert omtala som ein merkjeleg mann med berre eit auge, som sat oppe heile nettene å fortalde skrøner til dei losjerande. Vegen vidare til Tysse vart først fullført i 1963 når den siste vegstubben frå Heggebakk til Hesseberg stod ferdig, 138 år seinare.		Då regjeringa avgjorde vegsaka om "Den Aalesundske Hovudveg", valde dei altså å følge tilrådinga frå amtmannen om å bygge veg gjennom Brusdalen. I regjeringsresolusjonen av 25. juli 1828 la dei til at "...den for Tiden som Hovedvei classifiserede Vei fra Magerholm til Blindheim, naar Veianlegget om Dragsund og Nørvesund til Aalesund er tilendebragt, overgaar til Bygdevei.". Det vart truleg ikkje nokon klage frå Emblemsbygdarane på denne avgjerda. Magerholm forblei endeveg. Men Magerholm vart likevel ikkje nokon avkrok. Der fann ein tilseiingstasjon med tilbod om båtskyss med robåt til Store-Standal, Tussvika, Aure, Søvika og Sjøholt. Landgangsvoren ved Tøsse fanst framleis, og det var god kontakt mellom Glomset og Hesseberg. For brukarane på Hesseberg var både Sykkylven og Sjøholt kyrkjestad før overføringa til Borgund Herred i 1916. I gardsoga for Borgund og Giske, band II, vert det også fortalt om Anders Akselsen (1816-79) at han ei tid bodde på sjølve Magerholmen frå omlag 1855 og at han dreiv ein overnattingsplass for sjøfarande der. Han vert omtala som ein merkjeleg mann med berre eit auge, som sat oppe heile nettene å fortalde skrøner til dei losjerande. Vegen vidare til Tysse vart først fullført i 1963, når den siste vegstubben frå Heggebakk til Hesseberg stod ferdig, 138 år seinare.

	== Kjelder ==		== Kjelder ==

Marianne Wiig: innleiande setning, rydding og lenkjer til kjelder, korrektur

2022-01-18T15:54:04Z

innleiande setning, rydding og lenkjer til kjelder, korrektur

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 18. jan. 2022 kl. 15:54
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb\|I282882364522131407._szw1280h1280_.jpg \|Ein rest av postvegen er framleis godt synleg mellom gardane Øvste-Aksla og Reiten Foto: Svein Ove Dale Østrem}}		{{thumb\|I282882364522131407._szw1280h1280_.jpg \|Ein rest av postvegen er framleis godt synleg mellom gardane Øvste-Aksla og Reiten Foto: Svein Ove Dale Østrem.\|}}
	~~'''Ein er ikkje heilt sikker på når den første~~ vegen ~~gjennom bygda stod ferdig~~, ~~for det er nemd ulike årstal og bygdeboka er ikkje til å stole~~ på ~~i dette tilfellet. Vegen heiter fortsatt "Postvegen" og det~~ er ~~nok temmeleg sansynleg at nettopp posttransporten var årsaka til at vegen i det heile tatt vart bygd~~.~~''''~~		[[Postvegen Magerholm til Nørvasund\|Postvegen frå Magerholm til Nørvasund]] gjekk gjennom Ålesund kommune. Restar av vegen, frå tidleg på 1800-talet, er framleis synleg.

	Ein Kongeleg Resolusjon frå 13. mai 1785, om postgang kvar veke mellom Bergen og Trondheim, var årsak til at ein satte i gong fleire store vegprosjekt mellom Bergen og Trondheim. Embedsmennene var einige om at posten måtte førast landevegen dersom ein skulle få ein sikker posttransport, men vegar var knapt mogeleg å finne på denne tida. Målet var å føre posten raskast mogeleg fram, så vegen vart lagd frå Stranda, over Storfjorden til Amdam, og vidare over Ørskogfjellet til Molde. Ørschoug er nemnd i 1774 som ulønt poststad, men vart truleg offentleg poststad først i 1785 i samband med opprettinga av ei "bipostrute" til Borgensund.		Ein er ikkje heilt sikker på når den første vegen gjennom bygda stod ferdig, for det er nemd ulike årstal, og bygdeboka er ikkje til å stole på i dette tilfellet. Vegen heiter fortsatt "Postvegen" og det er nok temmeleg sansynleg at nettopp posttransporten var årsaka til at vegen i det heile tatt vart bygd.

			Ein Kongeleg Resolusjon frå 13. mai 1785, om postgang kvar veke mellom Bergen og Trondheim, var årsak til at ein satte i gong fleire store vegprosjekt mellom Bergen og Trondheim. Embedsmennene var einige om at posten måtte førast landevegen dersom ein skulle få ein sikker posttransport, men vegar var knapt mogeleg å finne på denne tida. Målet var å føre posten raskast mogeleg fram, så vegen vart lagd frå Stranda, over Storfjorden til Amdam, og vidare over Ørskogfjellet til Molde. "Ørschoug" er nemnd i 1774 som ulønt poststad, men vart truleg offentleg poststad først i 1785 i samband med opprettinga av ei "bipostrute" til Borgensund.
	==Postfrakt med robåt==		==Postfrakt med robåt==

	Tidlegare vart posten frakta til Sunnmøre sørover over Vatneeidet i statleg regi, då det vart ansatt postbønder allereie i 1691, og det var vanleg å sende brev eller meldingar med folk som kom forbi, eller som ein kjende. Båten var den viktigaste transportforma og me kjenner til ei rekke Sunnmørsjekter som gjekk både til Bergen og Trondheim til ~~fastetider~~ med fisk, smør, skinn eller andre handelsvarer. I Norddalen inst i Storfjorden tok dei imot varer frå blant anna ~~Bøndene~~ i ~~Sjåk~~, som hadde laga seg ein slags veg for kløv over fjellet til Herdalen. Varene vart bytt eller kjøpt og frakta vidare utover fjorden til Trondheim. Det er mogleg at det og kom nyhende den vegen som spredte seg vidare vestover via dei ulike hamnene som jekta la til. Langs kysten gjekk det og ei rekke handelsruter mellom byane og vidare ut i Europa og resten av verda med klippfisk og tømmer ~~som eg nemde tidlegare~~.		Tidlegare vart posten frakta til Sunnmøre sørover over Vatneeidet i statleg regi, då det vart ansatt postbønder allereie i 1691, og det var vanleg å sende brev eller meldingar med folk som kom forbi, eller som ein kjende. Båten var den viktigaste transportforma og me kjenner til ei rekke Sunnmørsjekter som gjekk både til Bergen og Trondheim til faste tider med fisk, smør, skinn eller andre handelsvarer. I Norddalen inst i Storfjorden tok dei imot varer frå blant anna bøndene i Skjåk, som hadde laga seg ein slags veg for kløv over fjellet til Herdalen. Varene vart bytt eller kjøpt og frakta vidare utover fjorden til Trondheim. Det er mogleg at det og kom nyhende den vegen som spredte seg vidare vestover via dei ulike hamnene som jekta la til. Langs kysten gjekk det og ei rekke handelsruter mellom byane og vidare ut i Europa og resten av verda med klippfisk og tømmer.

	Dei første åra vart posten mellom Ørskog og det nyoppretta postkontoret i Borgensund sendt med ein robåt med 2 mann og 4 årer. I instruksen frå 1786 heiter det at posten skulle befordrast gjennom Nørvesundet og inn Ellingsøyfjorden til Dragsundet ved Solnør gard og vidare inn Storfjorden til Ørskog~~. en~~ gang per veke.		Dei første åra vart posten mellom Ørskog og det nyoppretta postkontoret i Borgensund sendt med ein robåt med 2 mann og 4 årer. I instruksen frå 1786 heiter det at posten skulle befordrast gjennom Nørvesundet og inn Ellingsøyfjorden til Dragsundet ved Solnør gard og vidare inn Storfjorden til Ørskog ein gang per veke. Dette var ein kjent veg for fjordafolket, og den var sikrare enn å krysse den lunefulle Flisfjorden. Problemet var at det ikkje var like lett å reise denne vegen vinterstid når det fraus på eller om ein kom for seint til Dragsundet slik at det var fjøre sjø. Det var detaljerte bestemmelsar for kor lang tid det skulle ta å komme seg til Ørskog. Kom ein for seint kunne posten bli verande der i intil 8 dagar i påvente av neste postbod nordover eller sørover. Fleire gonger vart det klaga på forseinkingar i posttransporten. Var ein seint ute, kunne det vere freistande å ta att det tapte ved å ro Storfjorden, men vart veret dårleg, kunne det ende med katastrofe for både båt og mannskap.
	~~dette~~ var ein kjent veg for fjordafolket og den var sikrare enn å krysse den lunefulle Flisfjorden. ~~problemet~~ var at det ikkje var like lett å reise denne vegen vinterstid når det fraus på eller om ein kom for seint til Dragsundet slik at det var fjøre sjø.Det var detaljerte bestemmelsar for kor lang tid det skulle ta å komme seg til Ørskog. Kom ein for seint kunne posten bli verande der i intil 8 ~~dager~~ i påvente av neste postbod nordover eller sørover. Fleire gonger vart det klaga på forseinkingar i posttransporten. Var ein seint ute kunne det vere freistande å ta att det tapte ved å ro Storfjorden, men vart veret dårleg kunne det ende med katastrofe for både båt og mannskap.
	==Vegbygginga tek til==		==Vegbygginga tek til==

	I 1809 var ein i gong med bygginga av veg frå Magerholm til Blindheim. På den måten kunne transporten verte tryggare ved at ein kunne unngå Flisfjorden og bruke hest heilt til Borgensund. Vegar vart på den tida bygd som pliktarbeid for bøndene og det var nok ikkje noko særleg populært arbeid. Det var lite post som vart frakta den gong, for folk flest hadde ikkje råd til å betale for slikt. Vegar var helst noko som eliten i samfunnet ynskte seg og ein finn fleire eksempel, der bøndene var djupt ueinige i pålegg om vegbygging, fordi dei meinte at fjordavegen var meir enn god nok. Ei medverkande årsak til at slike vegar var lite populære, var nok arbeidsplikta det medførte. Bygdefolket vart ikkje berre ~~pålagd~~ å byggje vegen, dei skulle han i stand også.Allereie i Magnus Lagabøte si landslov frå 1274, kapittel 44, får kongens ombudsmann rett til å kreve vegarbeid på midfastetinget og påby vegarbeid " der hvor bøndene finner det heldigst at bøte paa veiene i herredet..." Veiarbeidet skulle foregå i tre perioder: fra snøen går til plogen skal ut, deretter mellom våronn og høyslåtten, og sist den tredje som begynner "naar grøden er i garden og varer til sne kommer paa taksponen". Slike lovbestemte stevner til veiarbeid fekk namnet "onnemillom" og den som ikkje møtte opp fekk som regel bøter. Det óg ~~finst~~ eksempel på eitt heilt års fengsel eller tukthus, men det var ikkje vanleg praksis.		I 1809 var ein i gong med bygginga av veg frå Magerholm til Blindheim. På den måten kunne transporten verte tryggare ved at ein kunne unngå Flisfjorden og bruke hest heilt til Borgensund. Vegar vart på den tida bygd som pliktarbeid for bøndene, og det var nok ikkje noko særleg populært arbeid. Det var lite post som vart frakta den gong, for folk flest hadde ikkje råd til å betale for slikt. Vegar var helst noko som eliten i samfunnet ynskte seg, og ein finn fleire eksempel der bøndene var djupt ueinige i pålegg om vegbygging, fordi dei meinte at fjordavegen var meir enn god nok. Ei medverkande årsak til at slike vegar var lite populære, var nok arbeidsplikta det medførte. Bygdefolket vart ikkje berre pålagde å byggje vegen, dei skulle halde han i stand også. Allereie i Magnus Lagabøte si landslov frå 1274, kapittel 44, får kongens ombudsmann rett til å kreve vegarbeid på midfastetinget og påby vegarbeid "der hvor bøndene finner det heldigst at bøte paa veiene i herredet...". Veiarbeidet skulle foregå i tre perioder: fra snøen går til plogen skal ut, deretter mellom våronn og høyslåtten, og sist den tredje som begynner "naar grøden er i garden og varer til sne kommer paa taksponen". Slike lovbestemte stevner til veiarbeid fekk namnet "onnemillom", og den som ikkje møtte opp, fekk som regel bøter. Det finst óg eksempel på eitt heilt års fengsel eller tukthus, men det var ikkje vanleg praksis.
	==Poståpneri på Emblem==		==Poståpneri på Emblem==

Linje 30:		Linje 31:
	== Kjelder ==		== Kjelder ==

	* ~~Tandsdad~~,~~Ola~~: ~~Sykkylven~~ i ~~Eldre tid~~, ~~første bandet av bygdebok for sykkylven~~, ~~Sykkylven sogenemd 1962, s185~~		* Kristiansen, Oskar: ''Samfærsel i Norge''. Utg. Cammermeyer. 1926. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2015060108079}}, s.77-79, 116.
	* ~~http~~://~~www.trondhjemskepostvei~~.no/		* Nettstaden [https://postvei.no/ Den Trondhjemske postvei], besøkt 2016.
	* Torvik, ~~arne Inge et al "OM SAMFERDSEL I MØRE OG ROMSDAL, MØRE OG ROMSDAL FYLKESBÅTAR 1920-1995" DEL II: SAMFUNN OG FERDSEL, Møre og Romsdal Fylkesbåtar (2000) s225-226~~
	* Rekdal, Bjarne: "Den Aalesundske Hovedvei (Hovudvegen frå Tøsse til Ålesund), i Ålesund Museum skrift nr 5 (1975). s 41-49.		* Rekdal, Bjarne: "Den Aalesundske Hovedvei (Hovudvegen frå Tøsse til Ålesund), i Ålesund Museum skrift nr 5 (1975). s 41-49.
	* Standal, Ragnar: Vegar før vegar var ~~II, Egset trykk, Volda (1996) s 53-55~~		* Standal, Ragnar: ''Vegar før vegar var''. Utg. Hjørundfjord sogelag. 1996. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2011012608061}}, bd. 2, s. 53-55. (Standal har sjølv henta informasjonen frå Bjarne Rekdal i Aalesund Museum si Skrift nr. 5).
	* Kristiansen, Oskar; Samfærsel i Norge 1814-1830, Cammeyers Boghandel, Oslo (1926) s.~~77-79~~		* Tandstad, Ola: ''Bygdebok for Sykkylven''. ''Sykkylven i eldre tid.'' Utg. Sogenemnda. Sykkylven. 1962. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2016110148089}}, bd. 1, s. 185.
	* Årbok fra Norsk Vegmuseum 2000. ~~(red~~. ~~Geir Paulsrud og Hallstein Hage, Lokalhist~~. ~~Forlag Lillehammer s 98~~		* Torvik, Arne Inge et al. ''Om samferdsel i Møre og Romsdal''. ''Møre og Romsdal fylkesbåtar 1920-1995. D. 2 : Samfunn og ferdsel.'' Utg. Møre og Romsdal fylkesbåtar. 2000. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2008101304018}}, s. 225-226, 239.
	* Kristiansen, Oskar; Samfærsel i Norge 1814-~~1830~~, ~~Cammeyers Boghandel~~, ~~Oslo (1926)~~ s.~~116~~		* ''Årbok for Norsk vegmuseum''. Utg. Statens vegvesen. Oslo. 2000. {{nb.no\|NBN:no-nb_digitidsskrift_2017082881030_001}}, s. 98.
	* Standal, Ragnar: Vegar før vegar var II, Egset trykk, Volda (1996) s 53-55
	* Frå Vegar før vegar var II av Ragnar Standal~~, Egset trykk, Volda 1996, som~~ sjølv ~~har~~ henta informasjonen frå Bjarne Rekdal i Aalesund Museum si Skrift nr. 5
	* ~~Kristiansen~~, ~~Oskar; Samfærsel~~ i ~~Norge 1814~~-~~1830~~, ~~Cammeyers Boghandel~~, ~~Oslo (1926)~~ s.78
	* Torvik, ~~arne~~ Inge et al ~~"OM SAMFERDSEL I MØRE OG ROMSDAL, MØRE OG ROMSDAL FYLKESBÅTAR~~ 1920-1995~~" DEL II~~: ~~SAMFUNN OG FERDSEL,~~ Møre og Romsdal ~~Fylkesbåtar (~~2000~~) s239~~.
	{{Opprydding}}		{{Opprydding}}

Marianne Wiig: /* Den Aalesundske hovudveg */ sitat

2022-01-18T15:22:18Z

Den Aalesundske hovudveg: sitat

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 18. jan. 2022 kl. 15:22
Linje 21:		Linje 21:
	Nyttårsafta 1799 skreiv postopnar Wind til Romsdals amt om kor kostbar og slitsom postføringa var. Han tenkte på kva staten ville spare "naar en ordentlig Postvej mellem Borgensund og Ørschoug blev anlagt" Amtmannen Hilmar Meincke Krohg tok opp spørsmålet om samanhengande veg frå Sjøholt til ladestaden Ålesund alt i 1817. Besluttninga om bygginga av veg frå Sjøholt til Tysseneset og frå Magerholm til Blindheim, med båtskyss mellom Tysse og Magerholmen, var truleg eit ledd i planen om å få ein slik samanhengande veg. Sommaren 1827 var Amtmannen på synfaring og peika no ut to mogelege vegliner frå Tysse til Ålesund. Det eine vegforslaget gjekk gjennom Honningseterdalen til Østrem, medan det andre var å leggje vegen gjennom Brusdalen og det var dette alternativet som vart vald til tross for at det var kortare frå Magerholm. Årsaka til valget var at vegmeistrane hadde oppdaga at Borgund-folket "ikke er synderlig vante med Veiarbeide, og mangler de fornødne arbeidredskaber..." Det hadde vore betre om kvar bonde betalte 30 skilling slik at en kunne leige "en duelig Karl". Det endte med betaling for bøndene frå Borgund, medan Skodjebøndene ville arbeide i staden. Om det var arbeidsevne eller arbeidsviljen det stod på er eg ikkje heilt sikker på, men det er ikke heilt utenkjeleg at det kan vere ein god porsjon av det siste óg. Frå austlandet meldte vegmeistrar inn bønder som bøtte vegane med myrjord i staden for grus som dei vart pålagde. Oskar Kristiansen gjengir i boka si: Samfærsel i Norge 1814-1830, del av eit Foredrag i Justisdepartementet i 1921:		Nyttårsafta 1799 skreiv postopnar Wind til Romsdals amt om kor kostbar og slitsom postføringa var. Han tenkte på kva staten ville spare "naar en ordentlig Postvej mellem Borgensund og Ørschoug blev anlagt" Amtmannen Hilmar Meincke Krohg tok opp spørsmålet om samanhengande veg frå Sjøholt til ladestaden Ålesund alt i 1817. Besluttninga om bygginga av veg frå Sjøholt til Tysseneset og frå Magerholm til Blindheim, med båtskyss mellom Tysse og Magerholmen, var truleg eit ledd i planen om å få ein slik samanhengande veg. Sommaren 1827 var Amtmannen på synfaring og peika no ut to mogelege vegliner frå Tysse til Ålesund. Det eine vegforslaget gjekk gjennom Honningseterdalen til Østrem, medan det andre var å leggje vegen gjennom Brusdalen og det var dette alternativet som vart vald til tross for at det var kortare frå Magerholm. Årsaka til valget var at vegmeistrane hadde oppdaga at Borgund-folket "ikke er synderlig vante med Veiarbeide, og mangler de fornødne arbeidredskaber..." Det hadde vore betre om kvar bonde betalte 30 skilling slik at en kunne leige "en duelig Karl". Det endte med betaling for bøndene frå Borgund, medan Skodjebøndene ville arbeide i staden. Om det var arbeidsevne eller arbeidsviljen det stod på er eg ikkje heilt sikker på, men det er ikke heilt utenkjeleg at det kan vere ein god porsjon av det siste óg. Frå austlandet meldte vegmeistrar inn bønder som bøtte vegane med myrjord i staden for grus som dei vart pålagde. Oskar Kristiansen gjengir i boka si: Samfærsel i Norge 1814-1830, del av eit Foredrag i Justisdepartementet i 1921:

	~~'''''~~"Rodemandskaberne i Romsdals og Nordmøre fogderier saavel i aaret 1815 som og for endel i aaret 1816 aldeles har modsat sig de av veimesteren givne ordrer og intet foretaget med de befalede utvidelse av veiene, likesom og endel har vist tumultariske optrin ved at samle sig og gaa om til flere roder for at hindre eller formaa dem til at avholde sig fra det forette det befalede veiarbeide m.m." (Ref.-prot 1821, 2 nr 713)~~'''''~~		{{sitat\|"Rodemandskaberne i Romsdals og Nordmøre fogderier saavel i aaret 1815 som og for endel i aaret 1816 aldeles har modsat sig de av veimesteren givne ordrer og intet foretaget med de befalede utvidelse av veiene, likesom og endel har vist tumultariske optrin ved at samle sig og gaa om til flere roder for at hindre eller formaa dem til at avholde sig fra det forette det befalede veiarbeide m.m." (Ref.-prot 1821, 2 nr 713)}}

	Arbeidsmengden i 1815 var på 12 arbeidsdager for bønder og 4 for husmenn og i slutten av 1820-åra vart det sendt ei klage frå dei arbeidspliktige i Romsdals Amt, fordi dei meinte at amtmannen krevde "overdrevet meget veiarbeide og paalagde dem at opparbeide unytige veie osv.". Dei fleste vegane og råsene som bygdefolket hadde bruk for var mest truleg mellom fjorden, garden og fjellet. medan vegen gjekk heil annleis gjennom bygda.		Arbeidsmengden i 1815 var på 12 arbeidsdager for bønder og 4 for husmenn og i slutten av 1820-åra vart det sendt ei klage frå dei arbeidspliktige i Romsdals Amt, fordi dei meinte at amtmannen krevde "overdrevet meget veiarbeide og paalagde dem at opparbeide unytige veie osv.". Dei fleste vegane og råsene som bygdefolket hadde bruk for var mest truleg mellom fjorden, garden og fjellet. medan vegen gjekk heil annleis gjennom bygda.

Marianne Wiig: formatering

2022-01-18T15:20:43Z

formatering

Vis endringer

Olve Utne: {{nn}}

2020-09-14T22:13:39Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 14. sep. 2020 kl. 22:13
Linje 75:		Linje 75:
	[[Kategori:Veger]]		[[Kategori:Veger]]
	[[Kategori:Ålesund kommune]]		[[Kategori:Ålesund kommune]]
			{{nn}}

Kallrustad: kategoriar, men artikkelen treng "wikifisering"

2020-07-30T09:10:01Z

kategoriar, men artikkelen treng "wikifisering"

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 30. jul. 2020 kl. 09:10
Linje 72:		Linje 72:

	{{Opprydding}}		{{Opprydding}}

			[[Kategori:Veger]]
			[[Kategori:Ålesund kommune]]

Svein Ove på 26. des. 2016 kl. 00:02

2016-12-26T00:02:59Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. des. 2016 kl. 00:02
Linje 1:		Linje 1:

	<gallery>		<gallery>
	I282882364522131407._szw1280h1280_.jpg\|Ein rest av postvegen er framleis godt synleg mellom gardane Øvste-Aksla og Reiten		I282882364522131407._szw1280h1280_.jpg \|Ein rest av postvegen er framleis godt synleg mellom gardane Øvste-Aksla og Reiten Foto: Svein Ove Dale Østrem
	</gallery>		</gallery>

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. feb. 2026 kl. 14:57
Linje 1:		Linje 1:
	~~{{flett\|Den ålesundske hovedveg}}~~
	{{thumb\|I282882364522131407._szw1280h1280_.jpg \|Ein rest av postvegen er framleis godt synleg mellom gardane Øvste-Aksla og Reiten Foto: Svein Ove Dale Østrem.\|}}		{{thumb\|I282882364522131407._szw1280h1280_.jpg \|Ein rest av postvegen er framleis godt synleg mellom gardane Øvste-Aksla og Reiten Foto: Svein Ove Dale Østrem.\|}}
	[[Postvegen Magerholm til Nørvasund\|Postvegen frå Magerholm til Nørvasund]] gjekk gjennom Ålesund kommune. Restar av vegen, som truleg vart påbegynt tidleg på 1800-talet, er framleis synleg nokre stader.		[[Postvegen Magerholm til Nørvasund\|Postvegen frå Magerholm til Nørvasund]] gjekk gjennom Ålesund kommune. Restar av vegen, som truleg vart påbegynt tidleg på 1800-talet, er framleis synleg nokre stader.

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. feb. 2026 kl. 09:47
Linje 1:		Linje 1:
			{{flett\|Den ålesundske hovedveg}}
	{{thumb\|I282882364522131407._szw1280h1280_.jpg \|Ein rest av postvegen er framleis godt synleg mellom gardane Øvste-Aksla og Reiten Foto: Svein Ove Dale Østrem.\|}}		{{thumb\|I282882364522131407._szw1280h1280_.jpg \|Ein rest av postvegen er framleis godt synleg mellom gardane Øvste-Aksla og Reiten Foto: Svein Ove Dale Østrem.\|}}
	[[Postvegen Magerholm til Nørvasund\|Postvegen frå Magerholm til Nørvasund]] gjekk gjennom Ålesund kommune. Restar av vegen, som truleg vart påbegynt tidleg på 1800-talet, er framleis synleg nokre stader.		[[Postvegen Magerholm til Nørvasund\|Postvegen frå Magerholm til Nørvasund]] gjekk gjennom Ålesund kommune. Restar av vegen, som truleg vart påbegynt tidleg på 1800-talet, er framleis synleg nokre stader.