Røykomn - Sideversjonshistorikk

Cnyborg på 8. nov. 2024 kl. 09:34

2024-11-08T09:34:37Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 8. nov. 2024 kl. 09:34
Linje 9:		Linje 9:

	Da [[jarnomn]]ar vart vanlege utover [[1700-talet]], vart det etterkvart færre røykomnar; og med skikken med å ha to etasjar i heile huset, vart det umuleg å ha [[skorstein]]slause eldstader, og røykomnen vart fortrengt av [[grue (ildsted)\|gruer]] og [[jarnomn]]ar.		Da [[jarnomn]]ar vart vanlege utover [[1700-talet]], vart det etterkvart færre røykomnar; og med skikken med å ha to etasjar i heile huset, vart det umuleg å ha [[skorstein]]slause eldstader, og røykomnen vart fortrengt av [[grue (ildsted)\|gruer]] og [[jarnomn]]ar.
	{{thumb\|~~Fil:~~1889 Almskaarstua.jpg\|[[Almskårstua]] er ei [[røykomnstue]] frå først på [[1800-talet]] som i dag står på [[Nordmøre Museum]] si avdeling i [[Knudtzondalen]] i [[Kristiansund]].\|Olve Utne}}		{{thumb\|1889 Almskaarstua.jpg\|[[Almskårstua]] er ei [[røykomnstue]] frå først på [[1800-talet]] som i dag står på [[Nordmøre Museum]] si avdeling i [[Knudtzondalen]] i [[Kristiansund]].\|Olve Utne}}

	== Kjelder og litteratur ==		== Kjelder og litteratur ==

Cnyborg på 1. nov. 2024 kl. 08:44

2024-11-01T08:44:58Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 1. nov. 2024 kl. 08:44
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|Lund 1910 fig. 1 Røkovn paa Gyl.jpg\|Røykomn på [[Gyl]] i [[Tingvoll kommune]] på [[Nordmøre]].\|~~fotograf=~~ Wilhelm Lund}}		<onlyinclude>{{thumb\|Lund 1910 fig. 1 Røkovn paa Gyl.jpg\|Røykomn på [[Gyl]] i [[Tingvoll kommune]] på [[Nordmøre]].\|Wilhelm Lund}}
	Ein '''[[røykomn]]''' [[nynorsk]] eller ein '''røykovn''' ([[bokmål]]) er ein open, mura eldstad utan [[skorstein]]. Røykavtrekket frå ein røykomn er same holet som ein fyrer i, og røyken går rett ut i rommet og opp [[ljore]]n. Det at rommet blir svært røykfylt under sjølve fyringa er den største ulempa med røykomnane. Når omnen først har vorte varm, så held han godt på varmen utover dagen, i motsetnad til [[kåpomn]]ar og [[lysomn]]ar med skorstein, der ein lyt fyre jamt for å halde på temperaturen. I skogfattige bygder og i bygder der det meste av solid treverk gjekk til handel under [[hollendartida]] var brenselseffektiviteten svært viktig. Røykomnar var tidlegare vanlege på [[Vestlandet]] og vidare nordover til [[Nordmøre]] så vel som blant [[skogfinnar]]. </onlyinclude>		Ein '''[[røykomn]]''' [[nynorsk]] eller ein '''røykovn''' ([[bokmål]]) er ein open, mura eldstad utan [[skorstein]]. Røykavtrekket frå ein røykomn er same holet som ein fyrer i, og røyken går rett ut i rommet og opp [[ljore]]n. Det at rommet blir svært røykfylt under sjølve fyringa er den største ulempa med røykomnane. Når omnen først har vorte varm, så held han godt på varmen utover dagen, i motsetnad til [[kåpomn]]ar og [[lysomn]]ar med skorstein, der ein lyt fyre jamt for å halde på temperaturen. I skogfattige bygder og i bygder der det meste av solid treverk gjekk til handel under [[hollendartida]] var brenselseffektiviteten svært viktig. Røykomnar var tidlegare vanlege på [[Vestlandet]] og vidare nordover til [[Nordmøre]] så vel som blant [[skogfinnar]]. </onlyinclude>

Linje 9:		Linje 9:

	Da [[jarnomn]]ar vart vanlege utover [[1700-talet]], vart det etterkvart færre røykomnar; og med skikken med å ha to etasjar i heile huset, vart det umuleg å ha [[skorstein]]slause eldstader, og røykomnen vart fortrengt av [[grue (ildsted)\|gruer]] og [[jarnomn]]ar.		Da [[jarnomn]]ar vart vanlege utover [[1700-talet]], vart det etterkvart færre røykomnar; og med skikken med å ha to etasjar i heile huset, vart det umuleg å ha [[skorstein]]slause eldstader, og røykomnen vart fortrengt av [[grue (ildsted)\|gruer]] og [[jarnomn]]ar.
	~~[[image~~:1889 Almskaarstua.jpg~~\|thumb\|left\|250px~~\|[[Almskårstua]] er ei [[røykomnstue]] frå først på [[1800-talet]] som i dag står på [[Nordmøre Museum]] si avdeling i [[Knudtzondalen]] i [[Kristiansund]]. ~~{{byline~~\|Olve Utne}}]]		{{thumb\|Fil:1889 Almskaarstua.jpg\|[[Almskårstua]] er ei [[røykomnstue]] frå først på [[1800-talet]] som i dag står på [[Nordmøre Museum]] si avdeling i [[Knudtzondalen]] i [[Kristiansund]].\|Olve Utne}}

	== Kjelder og litteratur ==		== Kjelder og litteratur ==

Cnyborg på 1. nov. 2024 kl. 08:43

2024-11-01T08:43:14Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 1. nov. 2024 kl. 08:43
Linje 1:		Linje 1:
	~~{{leksikon\|Røykovn}}~~
	<onlyinclude>{{thumb\|Lund 1910 fig. 1 Røkovn paa Gyl.jpg\|Røykomn på [[Gyl]] i [[Tingvoll kommune]] på [[Nordmøre]].\|fotograf= Wilhelm Lund}}		<onlyinclude>{{thumb\|Lund 1910 fig. 1 Røkovn paa Gyl.jpg\|Røykomn på [[Gyl]] i [[Tingvoll kommune]] på [[Nordmøre]].\|fotograf= Wilhelm Lund}}
	Ein '''[[røykomn]]''' [[nynorsk]] eller ein '''røykovn''' ([[bokmål]]) er ein open, mura eldstad utan [[skorstein]]. Røykavtrekket frå ein røykomn er same holet som ein fyrer i, og røyken går rett ut i rommet og opp [[ljore]]n. Det at rommet blir svært røykfylt under sjølve fyringa er den største ulempa med røykomnane. Når omnen først har vorte varm, så held han godt på varmen utover dagen, i motsetnad til [[kåpomn]]ar og [[lysomn]]ar med skorstein, der ein lyt fyre jamt for å halde på temperaturen. I skogfattige bygder og i bygder der det meste av solid treverk gjekk til handel under [[hollendartida]] var brenselseffektiviteten svært viktig. Røykomnar var tidlegare vanlege på [[Vestlandet]] og vidare nordover til [[Nordmøre]] så vel som blant [[skogfinnar]]. </onlyinclude>		Ein '''[[røykomn]]''' [[nynorsk]] eller ein '''røykovn''' ([[bokmål]]) er ein open, mura eldstad utan [[skorstein]]. Røykavtrekket frå ein røykomn er same holet som ein fyrer i, og røyken går rett ut i rommet og opp [[ljore]]n. Det at rommet blir svært røykfylt under sjølve fyringa er den største ulempa med røykomnane. Når omnen først har vorte varm, så held han godt på varmen utover dagen, i motsetnad til [[kåpomn]]ar og [[lysomn]]ar med skorstein, der ein lyt fyre jamt for å halde på temperaturen. I skogfattige bygder og i bygder der det meste av solid treverk gjekk til handel under [[hollendartida]] var brenselseffektiviteten svært viktig. Røykomnar var tidlegare vanlege på [[Vestlandet]] og vidare nordover til [[Nordmøre]] så vel som blant [[skogfinnar]]. </onlyinclude>
Linje 13:		Linje 12:

	== Kjelder og litteratur ==		== Kjelder og litteratur ==
	* [[Ole Didrik Lærum\|Lærum, Ole Didrik]] og [[Nilse Georg Brekke\|Brekke, Nils Georg]]: «Røykstova : bustad gjennom tusen år», [s.l.] : Universitetsforlaget, 1990. ISBN 8200210448 [https://www.nb.no/items/ac995da30e86c7cc70800632cdc41e6c nb.no]

	[[~~Kategori~~:~~Røykovnstuer~~]]		* Lærum, Ole Didrik: ''Røykstova : bustad gjennom tusen år''. Utg. Joh. Nordahl. Oslo. 1990. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2007112700002}}.
	[[Kategori:Ildsteder]]		* [[Leksikon:Røykovn\|Røykovn]] i ''Norsk historisk leksikon''.

			[[Kategori:Ildsteder]]
	[[Kategori:Vestlandet]]		[[Kategori:Vestlandet]]
	[[Kategori:Nordmøre]]		[[Kategori:Nordmøre]]
	[[Kategori:Skogfinsk historie og kultur]]		[[Kategori:Skogfinsk historie og kultur]]
	{{F1}}{{ikke koord}}		{{F1}}{{ikke koord}}
	{{nn}}		{{nn}}

Olve Utne: Teksterstatting – «[[Kategori:i» til «[[Kategori:I»

2023-11-26T00:58:45Z

Teksterstatting – «[[Kategori:i» til «[[Kategori:I»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. nov. 2023 kl. 00:58
Linje 16:		Linje 16:

	[[Kategori:Røykovnstuer]]		[[Kategori:Røykovnstuer]]
	[[Kategori:~~ildsteder~~]]		[[Kategori:Ildsteder]]
	[[Kategori:Vestlandet]]		[[Kategori:Vestlandet]]
	[[Kategori:Nordmøre]]		[[Kategori:Nordmøre]]

Olve Utne: Teksterstatting – «[[kategori:» til «[[Kategori:»

2023-11-19T00:26:07Z

Teksterstatting – «[[kategori:» til «[[Kategori:»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 19. nov. 2023 kl. 00:26
Linje 16:		Linje 16:

	[[Kategori:Røykovnstuer]]		[[Kategori:Røykovnstuer]]
	[[~~kategori~~:ildsteder]]		[[Kategori:ildsteder]]
	[[~~kategori~~:Vestlandet]]		[[Kategori:Vestlandet]]
	[[~~kategori~~:Nordmøre]]		[[Kategori:Nordmøre]]
	[[Kategori:Skogfinsk historie og kultur]]		[[Kategori:Skogfinsk historie og kultur]]
	{{F1}}{{ikke koord}}		{{F1}}{{ikke koord}}
	{{nn}}		{{nn}}

Olve Utne på 8. mai 2023 kl. 15:06

2023-05-08T15:06:46Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 8. mai 2023 kl. 15:06
Linje 1:		Linje 1:
	{{leksikon\|Røykovn}}		{{leksikon\|Røykovn}}
	<onlyinclude>{{thumb\|Lund 1910 fig. 1 Røkovn paa Gyl.jpg\|Røykomn på [[Gyl]] i [[Tingvoll kommune]] på [[Nordmøre]].\|fotograf= Wilhelm Lund}}		<onlyinclude>{{thumb\|Lund 1910 fig. 1 Røkovn paa Gyl.jpg\|Røykomn på [[Gyl]] i [[Tingvoll kommune]] på [[Nordmøre]].\|fotograf= Wilhelm Lund}}
	Ein '''[[røykomn]]''' [[nynorsk]] eller ein '''røykovn''' ([[bokmål]]) er ein open, mura eldstad utan [[skorstein]]. Røykavtrekket frå ein røykomn er same holet som ein fyrer i, og røyken går rett ut i rommet og opp [[ljore]]n. Det at rommet blir svært røykfylt under sjølve fyringa er den største ulempa med røykomnane. Når omnen først har vorte varm, så held han godt på varmen utover dagen, i motsetnad til [[kåpomn]]ar og [[lysomn]]ar med skorstein, der ein lyt fyre jamt for å halde på temperaturen. I skogfattige bygder og i bygder der det meste av solid treverk gjekk til handel under [[hollendartida]] var brenselseffektiviteten svært viktig. Røykomnar var tidlegare vanlege på [[Vestlandet]] og nordover til [[Nordmøre]] så vel som blant [[skogfinnar]]. </onlyinclude>		Ein '''[[røykomn]]''' [[nynorsk]] eller ein '''røykovn''' ([[bokmål]]) er ein open, mura eldstad utan [[skorstein]]. Røykavtrekket frå ein røykomn er same holet som ein fyrer i, og røyken går rett ut i rommet og opp [[ljore]]n. Det at rommet blir svært røykfylt under sjølve fyringa er den største ulempa med røykomnane. Når omnen først har vorte varm, så held han godt på varmen utover dagen, i motsetnad til [[kåpomn]]ar og [[lysomn]]ar med skorstein, der ein lyt fyre jamt for å halde på temperaturen. I skogfattige bygder og i bygder der det meste av solid treverk gjekk til handel under [[hollendartida]] var brenselseffektiviteten svært viktig. Røykomnar var tidlegare vanlege på [[Vestlandet]] og vidare nordover til [[Nordmøre]] så vel som blant [[skogfinnar]]. </onlyinclude>

	På toppen av røykomnen er det ei jamn overflate utan nokon hol, og denne overflata blir god og varm utan å bli brennheit slik jarnomnar blir. Kattar likar gjerne godt å legge seg til der — særleg når det begynner å bli kaldt i rommet, men det framleis er ein god lunk på toppen av røykomnen. Dette er opphavet til dei mange visene om kattar (og stundom ungar) som sitt/ligg oppå omnen:		På toppen av røykomnen er det ei jamn overflate utan nokon hol, og denne overflata blir god og varm utan å bli brennheit slik jarnomnar blir. Kattar likar gjerne godt å legge seg til der — særleg når det begynner å bli kaldt i rommet, men det framleis er ein god lunk på toppen av røykomnen. Dette er opphavet til dei mange visene om kattar (og stundom ungar) som sitt/ligg oppå omnen:

Cnyborg på 31. jan. 2023 kl. 08:00

2023-01-31T08:00:43Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 31. jan. 2023 kl. 08:00
Linje 20:		Linje 20:
	[[kategori:Nordmøre]]		[[kategori:Nordmøre]]
	[[Kategori:Skogfinsk historie og kultur]]		[[Kategori:Skogfinsk historie og kultur]]
	{{F1}}		{{F1}}{{ikke koord}}
	{{nn}}		{{nn}}

Olve Utne: Teksterstatting – «{{nn.}}» til «nynorsk»

2022-12-01T16:44:27Z

Teksterstatting – «{{nn.}}» til «nynorsk»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 1. des. 2022 kl. 16:44
Linje 1:		Linje 1:
	{{leksikon\|Røykovn}}		{{leksikon\|Røykovn}}
	<onlyinclude>{{thumb\|Lund 1910 fig. 1 Røkovn paa Gyl.jpg\|Røykomn på [[Gyl]] i [[Tingvoll kommune]] på [[Nordmøre]].\|fotograf= Wilhelm Lund}}		<onlyinclude>{{thumb\|Lund 1910 fig. 1 Røkovn paa Gyl.jpg\|Røykomn på [[Gyl]] i [[Tingvoll kommune]] på [[Nordmøre]].\|fotograf= Wilhelm Lund}}
	Ein '''[[røykomn]]''' ~~{{nn.}}~~ eller ein '''røykovn''' ([[bokmål]]) er ein open, mura eldstad utan [[skorstein]]. Røykavtrekket frå ein røykomn er same holet som ein fyrer i, og røyken går rett ut i rommet og opp [[ljore]]n. Det at rommet blir svært røykfylt under sjølve fyringa er den største ulempa med røykomnane. Når omnen først har vorte varm, så held han godt på varmen utover dagen, i motsetnad til [[kåpomn]]ar og [[lysomn]]ar med skorstein, der ein lyt fyre jamt for å halde på temperaturen. I skogfattige bygder og i bygder der det meste av solid treverk gjekk til handel under [[hollendartida]] var brenselseffektiviteten svært viktig. Røykomnar var tidlegare vanlege på [[Vestlandet]] og nordover til [[Nordmøre]] så vel som blant [[skogfinnar]]. </onlyinclude>		Ein '''[[røykomn]]''' [[nynorsk]] eller ein '''røykovn''' ([[bokmål]]) er ein open, mura eldstad utan [[skorstein]]. Røykavtrekket frå ein røykomn er same holet som ein fyrer i, og røyken går rett ut i rommet og opp [[ljore]]n. Det at rommet blir svært røykfylt under sjølve fyringa er den største ulempa med røykomnane. Når omnen først har vorte varm, så held han godt på varmen utover dagen, i motsetnad til [[kåpomn]]ar og [[lysomn]]ar med skorstein, der ein lyt fyre jamt for å halde på temperaturen. I skogfattige bygder og i bygder der det meste av solid treverk gjekk til handel under [[hollendartida]] var brenselseffektiviteten svært viktig. Røykomnar var tidlegare vanlege på [[Vestlandet]] og nordover til [[Nordmøre]] så vel som blant [[skogfinnar]]. </onlyinclude>

	På toppen av røykomnen er det ei jamn overflate utan nokon hol, og denne overflata blir god og varm utan å bli brennheit slik jarnomnar blir. Kattar likar gjerne godt å legge seg til der — særleg når det begynner å bli kaldt i rommet, men det framleis er ein god lunk på toppen av røykomnen. Dette er opphavet til dei mange visene om kattar (og stundom ungar) som sitt/ligg oppå omnen:		På toppen av røykomnen er det ei jamn overflate utan nokon hol, og denne overflata blir god og varm utan å bli brennheit slik jarnomnar blir. Kattar likar gjerne godt å legge seg til der — særleg når det begynner å bli kaldt i rommet, men det framleis er ein god lunk på toppen av røykomnen. Dette er opphavet til dei mange visene om kattar (og stundom ungar) som sitt/ligg oppå omnen:

Olve Utne: Teksterstatting – «{{nb}}» til «(bokmål)»

2022-12-01T12:10:23Z

Teksterstatting – «{{nb}}» til «(bokmål)»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 1. des. 2022 kl. 12:10
Linje 1:		Linje 1:
	{{leksikon\|Røykovn}}		{{leksikon\|Røykovn}}
	<onlyinclude>{{thumb\|Lund 1910 fig. 1 Røkovn paa Gyl.jpg\|Røykomn på [[Gyl]] i [[Tingvoll kommune]] på [[Nordmøre]].\|fotograf= Wilhelm Lund}}		<onlyinclude>{{thumb\|Lund 1910 fig. 1 Røkovn paa Gyl.jpg\|Røykomn på [[Gyl]] i [[Tingvoll kommune]] på [[Nordmøre]].\|fotograf= Wilhelm Lund}}
	Ein '''[[røykomn]]''' {{nn.}} eller ein '''røykovn''' ~~{{nb}}~~ er ein open, mura eldstad utan [[skorstein]]. Røykavtrekket frå ein røykomn er same holet som ein fyrer i, og røyken går rett ut i rommet og opp [[ljore]]n. Det at rommet blir svært røykfylt under sjølve fyringa er den største ulempa med røykomnane. Når omnen først har vorte varm, så held han godt på varmen utover dagen, i motsetnad til [[kåpomn]]ar og [[lysomn]]ar med skorstein, der ein lyt fyre jamt for å halde på temperaturen. I skogfattige bygder og i bygder der det meste av solid treverk gjekk til handel under [[hollendartida]] var brenselseffektiviteten svært viktig. Røykomnar var tidlegare vanlege på [[Vestlandet]] og nordover til [[Nordmøre]] så vel som blant [[skogfinnar]]. </onlyinclude>		Ein '''[[røykomn]]''' {{nn.}} eller ein '''røykovn''' ([[bokmål]]) er ein open, mura eldstad utan [[skorstein]]. Røykavtrekket frå ein røykomn er same holet som ein fyrer i, og røyken går rett ut i rommet og opp [[ljore]]n. Det at rommet blir svært røykfylt under sjølve fyringa er den største ulempa med røykomnane. Når omnen først har vorte varm, så held han godt på varmen utover dagen, i motsetnad til [[kåpomn]]ar og [[lysomn]]ar med skorstein, der ein lyt fyre jamt for å halde på temperaturen. I skogfattige bygder og i bygder der det meste av solid treverk gjekk til handel under [[hollendartida]] var brenselseffektiviteten svært viktig. Røykomnar var tidlegare vanlege på [[Vestlandet]] og nordover til [[Nordmøre]] så vel som blant [[skogfinnar]]. </onlyinclude>

	På toppen av røykomnen er det ei jamn overflate utan nokon hol, og denne overflata blir god og varm utan å bli brennheit slik jarnomnar blir. Kattar likar gjerne godt å legge seg til der — særleg når det begynner å bli kaldt i rommet, men det framleis er ein god lunk på toppen av røykomnen. Dette er opphavet til dei mange visene om kattar (og stundom ungar) som sitt/ligg oppå omnen:		På toppen av røykomnen er det ei jamn overflate utan nokon hol, og denne overflata blir god og varm utan å bli brennheit slik jarnomnar blir. Kattar likar gjerne godt å legge seg til der — særleg når det begynner å bli kaldt i rommet, men det framleis er ein god lunk på toppen av røykomnen. Dette er opphavet til dei mange visene om kattar (og stundom ungar) som sitt/ligg oppå omnen:

Olve Utne på 4. jul. 2022 kl. 15:00

2022-07-04T15:00:44Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 4. jul. 2022 kl. 15:00
Linje 12:		Linje 12:
	[[image:1889 Almskaarstua.jpg\|thumb\|left\|250px\|[[Almskårstua]] er ei [[røykomnstue]] frå først på [[1800-talet]] som i dag står på [[Nordmøre Museum]] si avdeling i [[Knudtzondalen]] i [[Kristiansund]]. {{byline\|Olve Utne}}]]		[[image:1889 Almskaarstua.jpg\|thumb\|left\|250px\|[[Almskårstua]] er ei [[røykomnstue]] frå først på [[1800-talet]] som i dag står på [[Nordmøre Museum]] si avdeling i [[Knudtzondalen]] i [[Kristiansund]]. {{byline\|Olve Utne}}]]

	~~{{F1}}~~		== Kjelder og litteratur ==
			* [[Ole Didrik Lærum\|Lærum, Ole Didrik]] og [[Nilse Georg Brekke\|Brekke, Nils Georg]]: «Røykstova : bustad gjennom tusen år», [s.l.] : Universitetsforlaget, 1990. ISBN 8200210448 [https://www.nb.no/items/ac995da30e86c7cc70800632cdc41e6c nb.no]

	[[Kategori:Røykovnstuer]]		[[Kategori:Røykovnstuer]]
	[[kategori:ildsteder]]		[[kategori:ildsteder]]

	[[kategori:Vestlandet]]		[[kategori:Vestlandet]]
	[[kategori:Nordmøre]]		[[kategori:Nordmøre]]
			[[Kategori:Skogfinsk historie og kultur]]
			{{F1}}
	{{nn}}		{{nn}}
	~~[[Kategori:Skogfinsk historie og kultur]]~~