Ragnhild Knutsdotter Villand (1767–1804) - Sideversjonshistorikk

Simen1995: Linker

2026-01-19T15:56:41Z

Linker

Marianne Wiig: vidare lesing

2025-09-19T18:38:18Z

vidare lesing

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 19. sep. 2025 kl. 18:38
Linje 172:		Linje 172:
	**Øyrehagen Sunde, Jørn: 1000 år med norsk rettshistorie, Dreyer 2023.		**Øyrehagen Sunde, Jørn: 1000 år med norsk rettshistorie, Dreyer 2023.
	*{{Hbr1-1\|pd00000043066031\|Ragnhild Knutsdotter Villand}}.		*{{Hbr1-1\|pd00000043066031\|Ragnhild Knutsdotter Villand}}.

			== Vidare lesing ==

			* Almhjell, Eva: "...alt hvad Folket i disse Bygder maa kunne!" Kvinneliv i arbeid, synd og nøysemd. Hol historielag, 2025.
	{{DEFAULTSORT:Villand, Ragnhild}}		{{DEFAULTSORT:Villand, Ragnhild}}
	[[Kategori:Personer]]		[[Kategori:Personer]]

Marianne Wiig: standard wikiref

2025-09-19T18:34:33Z

standard wikiref

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 19. sep. 2025 kl. 18:34
Linje 143:		Linje 143:
	Mange er faktorane som tilsaman dannar livsveven til Ragnhild Knutsdotter Villand, mange fleire enn det kjeldene kan vise så langt attende i tid. «Det var so laga», heiter det i eit ordtak i øvre Hallingdal frå gamal tid. Det er som om livet var ein slags gudegitt innretning det ikkje var mogleg endre på, noko ein saktmodig måtte finne seg i. Mangt eit kvinneliv kan forvisst skildrast som ein tragisk lagnad, og var det utan tvil, også, men det var verre enn det: Det var, som vist, langt på veg ein konsekvens av politisk vilja «forkristningspolitikk» under eineveldet. Lover, forordningar, reskripter mv. gitt av eineveldige, pietistiske, og ein og annan mentalt sjuk konge i København, gjekk hardt utover kvinnene, især dei fattigaste og deira ungar.		Mange er faktorane som tilsaman dannar livsveven til Ragnhild Knutsdotter Villand, mange fleire enn det kjeldene kan vise så langt attende i tid. «Det var so laga», heiter det i eit ordtak i øvre Hallingdal frå gamal tid. Det er som om livet var ein slags gudegitt innretning det ikkje var mogleg endre på, noko ein saktmodig måtte finne seg i. Mangt eit kvinneliv kan forvisst skildrast som ein tragisk lagnad, og var det utan tvil, også, men det var verre enn det: Det var, som vist, langt på veg ein konsekvens av politisk vilja «forkristningspolitikk» under eineveldet. Lover, forordningar, reskripter mv. gitt av eineveldige, pietistiske, og ein og annan mentalt sjuk konge i København, gjekk hardt utover kvinnene, især dei fattigaste og deira ungar.

	Soga om Ragnhild Knutsdotter Villand inngår i boka "...alt hvad Folket i disse Bygder maa kunne!" Kvinneliv i arbeid, synd og nøysemd ~~(Eva~~ Almhjell 2025).		Soga om Ragnhild Knutsdotter Villand inngår i boka "...alt hvad Folket i disse Bygder maa kunne!" Kvinneliv i arbeid, synd og nøysemd.<ref>Almhjell 2025</ref>

	==Fotnotar ==		==Fotnotar ==

Eva Almhjell: Informasjon om Eva Almhjells bok "...alt hvad Folket i disse Bygder maa kunne!" Kvinneliv i arbeid, synd og nøysemd i Øvre Hallingdal. Utgitt 2025.

2025-09-19T15:54:09Z

Informasjon om Eva Almhjells bok "...alt hvad Folket i disse Bygder maa kunne!" Kvinneliv i arbeid, synd og nøysemd i Øvre Hallingdal. Utgitt 2025.

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 19. sep. 2025 kl. 15:54
Linje 143:		Linje 143:
	Mange er faktorane som tilsaman dannar livsveven til Ragnhild Knutsdotter Villand, mange fleire enn det kjeldene kan vise så langt attende i tid. «Det var so laga», heiter det i eit ordtak i øvre Hallingdal frå gamal tid. Det er som om livet var ein slags gudegitt innretning det ikkje var mogleg endre på, noko ein saktmodig måtte finne seg i. Mangt eit kvinneliv kan forvisst skildrast som ein tragisk lagnad, og var det utan tvil, også, men det var verre enn det: Det var, som vist, langt på veg ein konsekvens av politisk vilja «forkristningspolitikk» under eineveldet. Lover, forordningar, reskripter mv. gitt av eineveldige, pietistiske, og ein og annan mentalt sjuk konge i København, gjekk hardt utover kvinnene, især dei fattigaste og deira ungar.		Mange er faktorane som tilsaman dannar livsveven til Ragnhild Knutsdotter Villand, mange fleire enn det kjeldene kan vise så langt attende i tid. «Det var so laga», heiter det i eit ordtak i øvre Hallingdal frå gamal tid. Det er som om livet var ein slags gudegitt innretning det ikkje var mogleg endre på, noko ein saktmodig måtte finne seg i. Mangt eit kvinneliv kan forvisst skildrast som ein tragisk lagnad, og var det utan tvil, også, men det var verre enn det: Det var, som vist, langt på veg ein konsekvens av politisk vilja «forkristningspolitikk» under eineveldet. Lover, forordningar, reskripter mv. gitt av eineveldige, pietistiske, og ein og annan mentalt sjuk konge i København, gjekk hardt utover kvinnene, især dei fattigaste og deira ungar.

	~~Til slutt: Dei som har gardane~~ Villand, ~~Annfinnset~~ og ~~Øvre Larsgard i dag er av anna folk enn Ragnhild Knutsdotter Villand sitt~~.		Soga om Ragnhild Knutsdotter Villand inngår i boka "...alt hvad Folket i disse Bygder maa kunne!" Kvinneliv i arbeid, synd og nøysemd (Eva Almhjell 2025).

	==Fotnotar ==		==Fotnotar ==

Cnyborg på 23. jan. 2025 kl. 07:46

2025-01-23T07:46:31Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 23. jan. 2025 kl. 07:46
Linje 170:		Linje 170:
	**Østrem, Nils Olav: Husmannsvesenet, Cappelen Damm Akademisk, 2022		**Østrem, Nils Olav: Husmannsvesenet, Cappelen Damm Akademisk, 2022
	**Øyrehagen Sunde, Jørn: Utanfor ekteskap. I Almhjell, Eva og Øyrehagen Sunde, Jørn: Anne Sletto. Eit kvinneportrett, Boksmia 2015 (s. 72-93).		**Øyrehagen Sunde, Jørn: Utanfor ekteskap. I Almhjell, Eva og Øyrehagen Sunde, Jørn: Anne Sletto. Eit kvinneportrett, Boksmia 2015 (s. 72-93).
	**Øyrehagen Sunde, Jørn: 1000 år med norsk rettshistorie, Dreyer 2023		**Øyrehagen Sunde, Jørn: 1000 år med norsk rettshistorie, Dreyer 2023.
			*{{Hbr1-1\|pd00000043066031\|Ragnhild Knutsdotter Villand}}.
	{{DEFAULTSORT:Villand, Ragnhild}}		{{DEFAULTSORT:Villand, Ragnhild}}
	[[Kategori:Personer]]		[[Kategori:Personer]]

Marianne Wiig: prosjektmal

2024-11-19T14:00:22Z

prosjektmal

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 19. nov. 2024 kl. 14:00
Linje 179:		Linje 179:
	[[Kategori:Fødsler i 1767]]		[[Kategori:Fødsler i 1767]]
	[[Kategori:Dødsfall i 1804]]		[[Kategori:Dødsfall i 1804]]
			{{Lokal kvinnehistorie i Hol}}
			{{KL}}
	{{nn}}		{{nn}}
	~~{{KL}}~~

Eva Almhjell: Retta referanse 12 (Brenden Reime si hovudoppgave frå 2000, og 16 Søgnir frå Hallingdal ...utgitt av J.P. Nielsen 1868 og DNS 1926

2024-10-15T09:10:35Z

Retta referanse 12 (Brenden Reime si hovudoppgave frå 2000, og 16 Søgnir frå Hallingdal ...utgitt av J.P. Nielsen 1868 og DNS 1926

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 15. okt. 2024 kl. 09:10
Linje 36:		Linje 36:
	Knut var 11 år då mor hans døydde. Han tydde til far sin, skriv Reinton (1939). Seks månader seinare vart han også farlaus. Alt dette rissa seg inn i eit gutesinn. Han hadde sju storebrør. Dei var kjende som Villands-kjempene. Alle var handelskarar, dyktige bønder og velståande og mektige folk i Ål prestegjeld. I dårlege tider lånte dei ut pengar mot pant i garden, som dei i neste omgang slo under seg når låntakaren ikkje klarte betala gjelda. Ætta var nemmast for bygdeadel å rekne, slik ho er framstilt av Reinton i soga om bygda og ætta. Han hadde truleg for mykje leva opp til, minsteguten i Villand, og ei for tung mental bør handskast med. Så tedde han seg i staden som villmann.		Knut var 11 år då mor hans døydde. Han tydde til far sin, skriv Reinton (1939). Seks månader seinare vart han også farlaus. Alt dette rissa seg inn i eit gutesinn. Han hadde sju storebrør. Dei var kjende som Villands-kjempene. Alle var handelskarar, dyktige bønder og velståande og mektige folk i Ål prestegjeld. I dårlege tider lånte dei ut pengar mot pant i garden, som dei i neste omgang slo under seg når låntakaren ikkje klarte betala gjelda. Ætta var nemmast for bygdeadel å rekne, slik ho er framstilt av Reinton i soga om bygda og ætta. Han hadde truleg for mykje leva opp til, minsteguten i Villand, og ei for tung mental bør handskast med. Så tedde han seg i staden som villmann.

	Som storebrørne sine, var Knut handelskar. Han handla hest og fe. Handelen kasta ikkje av seg som forventa. I 1779 måtte Knut selja Annfinnset, men fekk halde fram med å bu og drive. Han var ikkje på høgde med dei andre Villand-karane. På veg heim frå ei handelsferd til Kongsberg i 1782, vart han liggjande sjuk på garden Grasvik i Sigdal. Det gjekk over styr for han. «Den ljøte» (djevelen) tok han, og kasta han i peiselden fleire gonger, heiter det. Det følgde vanære med sjølvmord. Knut var fødd inn i ein velståande familie, men den mentale børa han hadde med heimanfrå var kan hende for tung bera for han? Han er gravlagt i Sigdal.<ref>Kjelde: ~~Lars Mehlum~~ «Søgnir frå Hallingdal», vist til i Lars Reintons Folk og fortid i Hol, bind V, s. 173-175.</ref>		Som storebrørne sine, var Knut handelskar. Han handla hest og fe. Handelen kasta ikkje av seg som forventa. I 1779 måtte Knut selja Annfinnset, men fekk halde fram med å bu og drive. Han var ikkje på høgde med dei andre Villand-karane. På veg heim frå ei handelsferd til Kongsberg i 1782, vart han liggjande sjuk på garden Grasvik i Sigdal. Det gjekk over styr for han. «Den ljøte» (djevelen) tok han, og kasta han i peiselden fleire gonger, heiter det. Det følgde vanære med sjølvmord. Knut var fødd inn i ein velståande familie, men den mentale børa han hadde med heimanfrå var kan hende for tung bera for han? Han er gravlagt i Sigdal.<ref>Kjelde: «Søgnir frå Hallingdal»,utgitt av J.E. Nielsen, 1868, 2. utg. ved Det norske Samlaget 1926, vist til i Lars Reintons Folk og fortid i Hol, bind V, s. 173-175.</ref>

	Valdsbruken mot tenestfolk, kvinner og barn var og blei legitim og utbreidd i perioden, men kor utbreidd valden var, veit ein lite om, heiter det i Norsk historie II 1537–1814.<ref>Moseng (red.), 2003, s. 142.</ref>		Valdsbruken mot tenestfolk, kvinner og barn var og blei legitim og utbreidd i perioden, men kor utbreidd valden var, veit ein lite om, heiter det i Norsk historie II 1537–1814.<ref>Moseng (red.), 2003, s. 142.</ref>

	Frode Brenden Reime gir i si interessante hovudoppgave i historie om valden i Ål prestegjeld på 1700-talet<ref>Brenden Reime ~~2002~~.</ref> sitt bidrag til å tette dette kunnskapsholet.		Frode Brenden Reime gir i si interessante hovudoppgave i historie om valden i Ål prestegjeld på 1700-talet<ref>Brenden Reime 2000.</ref> sitt bidrag til å tette dette kunnskapsholet.

	Folketalet i Ål prestegjeld auka frå kring 2750 på tidleg 1700-tal til kring 3750 mot slutten av hundreåret. Mangt var her som i landet ellers, men i eitt skilde øvre Hallingdal (Ål prestegjeld, i dag Ål og Hol kommuner) seg ut: Ingen stader var drapsfrekvensen høgare enn her. I Ål prestegjeld var det 47 drap på 100 år, eitt drap kvart anna år i gjennomsnitt, med ei opphoping dei siste tiåra med 27 drap. I dei fyrste ti åra Ragnhild budde i Hovet (1767–1777), var det ti drap, eitt drap kvart år. Ein merkar seg ellers at ingen drap fann stad i dei verste uårsperiodane, som til dømes 1740–1743 og åra kring 1780. Drapsfrekvensen i Ål prestegjeld toppa valdsstatistikken, i Norge og i Norden.<ref>Brenden Reime, tabell 1 og 2.</ref> Dette set Brenden Reime i samanheng med topografi, geografi og lokal kultur, der kniven var sentral og festkulturen prega av fyll.		Folketalet i Ål prestegjeld auka frå kring 2750 på tidleg 1700-tal til kring 3750 mot slutten av hundreåret. Mangt var her som i landet ellers, men i eitt skilde øvre Hallingdal (Ål prestegjeld, i dag Ål og Hol kommuner) seg ut: Ingen stader var drapsfrekvensen høgare enn her. I Ål prestegjeld var det 47 drap på 100 år, eitt drap kvart anna år i gjennomsnitt, med ei opphoping dei siste tiåra med 27 drap. I dei fyrste ti åra Ragnhild budde i Hovet (1767–1777), var det ti drap, eitt drap kvart år. Ein merkar seg ellers at ingen drap fann stad i dei verste uårsperiodane, som til dømes 1740–1743 og åra kring 1780. Drapsfrekvensen i Ål prestegjeld toppa valdsstatistikken, i Norge og i Norden.<ref>Brenden Reime, tabell 1 og 2.</ref> Dette set Brenden Reime i samanheng med topografi, geografi og lokal kultur, der kniven var sentral og festkulturen prega av fyll.

Marianne Wiig: nynorsk

2024-05-29T11:10:33Z

nynorsk

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 29. mai 2024 kl. 11:10
Linje 150:		Linje 150:
	== Litteratur og kjelder==		== Litteratur og kjelder==

	* ~~Første~~ versjon av denne artikkelen ~~ble skrevet~~ av [[Bruker:Eva Almhjell\|Eva Almhjell]] ~~på grunnlag av følgende kilder~~:		* Fyrste versjon av denne artikkelen er skrive av [[Bruker:Eva Almhjell\|Eva Almhjell]] ut frå desse kjeldene:
	**Eliassen, Jørgen og Sogner, Sølvi (red.): Bot eller brullyp. Ugifte mødre og gravide bruder i det gamle samfunnet, Universitetsforlaget 1981		**Eliassen, Jørgen og Sogner, Sølvi (red.): Bot eller brullyp. Ugifte mødre og gravide bruder i det gamle samfunnet, Universitetsforlaget 1981
	**Hagemann mfl. (red.): Med kjønnsperspektiv på norsk historie, Cappelen Damm Akademisk, 2020		**Hagemann mfl. (red.): Med kjønnsperspektiv på norsk historie, Cappelen Damm Akademisk, 2020

Marianne Wiig: /* Litteratur og kjelder */ første versjon

2024-05-28T12:48:08Z

Litteratur og kjelder: første versjon

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 28. mai 2024 kl. 12:48
Linje 150:		Linje 150:
	== Litteratur og kjelder==		== Litteratur og kjelder==

	* Eliassen, Jørgen og Sogner, Sølvi (red.): Bot eller brullyp. Ugifte mødre og gravide bruder i det gamle samfunnet, Universitetsforlaget 1981		* Første versjon av denne artikkelen ble skrevet av [[Bruker:Eva Almhjell\|Eva Almhjell]] på grunnlag av følgende kilder:
	*Hagemann mfl. (red.): Med kjønnsperspektiv på norsk historie, Cappelen Damm Akademisk, 2020		**Eliassen, Jørgen og Sogner, Sølvi (red.): Bot eller brullyp. Ugifte mødre og gravide bruder i det gamle samfunnet, Universitetsforlaget 1981
	*Lunde, Charlotte og Brodal, Per: Lek og læring i et nevroperspektiv, Universitetsforlaget 2022		**Hagemann mfl. (red.): Med kjønnsperspektiv på norsk historie, Cappelen Damm Akademisk, 2020
	*Moseng,Ole Georg, m.fl.: Norsk historie 1537-1814, Universitetsforlaget 2003		**Lunde, Charlotte og Brodal, Per: Lek og læring i et nevroperspektiv, Universitetsforlaget 2022
	* Randen, Olav: Fjell- og stølsliv i Hol gjennom 9000 år, Hol historielag/Boksmia 2023		**Moseng,Ole Georg, m.fl.: Norsk historie 1537-1814, Universitetsforlaget 2003
	*Reime, Frode Brenden: Hallingdølens knivblad satt løst i hans slir. En undersøkelse av drapssaker i Ål prestegjeld på 1700-tallet i et kriminalitets- og kulturperspektiv. Hovedoppgave i historie, UiO, 2000. Upublisert.		**Randen, Olav: Fjell- og stølsliv i Hol gjennom 9000 år, Hol historielag/Boksmia 2023
	*Reime, Frode Brenden: 1700-tallet – et voldssamfunn. Under Hallingskarvet, årbok for Hol historielag 2022 (s. 54-61)		**Reime, Frode Brenden: Hallingdølens knivblad satt løst i hans slir. En undersøkelse av drapssaker i Ål prestegjeld på 1700-tallet i et kriminalitets- og kulturperspektiv. Hovedoppgave i historie, UiO, 2000. Upublisert.
	*Reinton, Lars: Folk og fortid i Hol, bind I, Oslo 1938		**Reime, Frode Brenden: 1700-tallet – et voldssamfunn. Under Hallingskarvet, årbok for Hol historielag 2022 (s. 54-61)
	*Reinton, Lars: Folk og fortid i Hol, bind IV, Oslo 1973		**Reinton, Lars: Folk og fortid i Hol, bind I, Oslo 1938
	*Reinton, Lars: Folk og fortid i Hol, bind V, Oslo 1975		**Reinton, Lars: Folk og fortid i Hol, bind IV, Oslo 1973
	*Reinton, Lars: Villandane. Ein etterrøknad i norsk ættesoge, Oslo 1939		**Reinton, Lars: Folk og fortid i Hol, bind V, Oslo 1975
	*Riiser Gundersen, Trygve: Haugianerne. Enevelde og undergrunn, Cappelen Damm 2022		** Reinton, Lars: Villandane. Ein etterrøknad i norsk ættesoge, Oslo 1939
	*Telste, Kari (red.): Tidsrom 1600-1914, Forlaget Press, 2023		**Riiser Gundersen, Trygve: Haugianerne. Enevelde og undergrunn, Cappelen Damm 2022
	*Steinnes, Asgaut: Eit og anna om legatgjevaren Christian Holger Stoltenberg, om foreldri hans og syskjine hans. Norsk Slektshistorisk Tidsskrift, band XVIII, hefte 4, 1962.		**Telste, Kari (red.): Tidsrom 1600-1914, Forlaget Press, 2023
	*Sundt, Eilert: Piperviken og Ruseløkbakken. Undersøgelser om Arbeiderklassens Kaar og Sæder i Christiania (1858)		**Steinnes, Asgaut: Eit og anna om legatgjevaren Christian Holger Stoltenberg, om foreldri hans og syskjine hans. Norsk Slektshistorisk Tidsskrift, band XVIII, hefte 4, 1962.
	*Undset, Sigrid: Fortellinger om kong Arthur og ridderne av det runde bord, 1915		** Sundt, Eilert: Piperviken og Ruseløkbakken. Undersøgelser om Arbeiderklassens Kaar og Sæder i Christiania (1858)
	*Vesaas, Halldis Moren: «Siste dagen i fjellet» (Dikt i samling, Aschehoug).		**Undset, Sigrid: Fortellinger om kong Arthur og ridderne av det runde bord, 1915
	*Østrem, Nils Olav: Husmannsvesenet, Cappelen Damm Akademisk, 2022		** Vesaas, Halldis Moren: «Siste dagen i fjellet» (Dikt i samling, Aschehoug).
	*Øyrehagen Sunde, Jørn: Utanfor ekteskap. I Almhjell, Eva og Øyrehagen Sunde, Jørn: Anne Sletto. Eit kvinneportrett, Boksmia 2015 (s. 72-93).		**Østrem, Nils Olav: Husmannsvesenet, Cappelen Damm Akademisk, 2022
	*Øyrehagen Sunde, Jørn: 1000 år med norsk rettshistorie, Dreyer 2023		**Øyrehagen Sunde, Jørn: Utanfor ekteskap. I Almhjell, Eva og Øyrehagen Sunde, Jørn: Anne Sletto. Eit kvinneportrett, Boksmia 2015 (s. 72-93).
			**Øyrehagen Sunde, Jørn: 1000 år med norsk rettshistorie, Dreyer 2023
	{{DEFAULTSORT:Villand, Ragnhild}}		{{DEFAULTSORT:Villand, Ragnhild}}
	[[Kategori:Personer]]		[[Kategori:Personer]]

Marianne Wiig: ekstra bilde

2024-05-08T09:46:13Z

ekstra bilde

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 8. mai 2024 kl. 09:46
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{Thumb\|Kart hovet hol 1849.jpeg\|Dei blå ringane markerer frå aust til vest gardane Villand, Annfinnset og øvre Larsgard. I fjellbygdene Hovet og Sudndalen i øvre Hallingdal var det på 17-1800-talet 30-35 gardar. På 1700-talet fanst her 45 husmannsplassar. Talet auka til 54 på 1800-talet. Det var derfor mange fleire eigedomsnamn på det gamle kartet enn på dagens kart (sjå nedanfor).<noinclude><ref>Reinton og Reinton, 1954</ref></noinclude> Kart handteikna av Schie, 1849. Kjelde: Kartverket. }}</onlyinclude>		<onlyinclude>{{Thumb\|Kart hovet hol 1849.jpeg\|Dei blå ringane markerer frå aust til vest gardane Villand, Annfinnset og øvre Larsgard. I fjellbygdene Hovet og Sudndalen i øvre Hallingdal var det på 17-1800-talet 30-35 gardar. På 1700-talet fanst her 45 husmannsplassar. Talet auka til 54 på 1800-talet. Det var derfor mange fleire eigedomsnamn på det gamle kartet enn på dagens kart (sjå nedanfor).<noinclude><ref>Reinton og Reinton, 1954</ref></noinclude> Kart handteikna av Schie, 1849. Kjelde: Kartverket. }}</onlyinclude>
	{{Thumb\|Kart_hovet_hol.jpeg\|Kart over Hovet. Dei blå ringane markerer frå aust til vest gardane Villand, Annfinnset og øvre Larsgard. Kjelde: Kartverket.\|}}<onlyinclude>'''[[Ragnhild Knutsdotter Villand (1767–1804)\|Ragnhild Knutsdotter Villand]]''' vart fødd i fjellbygda [[Hovet (Hol)\|Hovet]] i 1767, døypt 27. juni same år i Ål prestegjeld i øvre [[Hallingdal]]. Ho var ugift tenestjente, mor til tre «uægte børn» med to forskjellige fedre. Eit unikt liv som tenestjente, men samstundes med mange fellestrekk for kvinner i hennar stand. Ho døydde i [[Bergen]] 21. desember 1804.		{{Thumb\|Kart_hovet_hol.jpeg\|Kart over Hovet. Dei blå ringane markerer frå aust til vest gardane Villand, Annfinnset og øvre Larsgard. Kjelde: Kartverket.\|}}{{thumb\|Annfinnset hol.jpg\|Annfinnset (t.v.), garden der Ragnhild Knutsdotter Villand voks opp på slutten av 1700-talet låg i ei sørvendt, lun li.\|Lars Bry\|1973}}<onlyinclude>'''[[Ragnhild Knutsdotter Villand (1767–1804)\|Ragnhild Knutsdotter Villand]]''' vart fødd i fjellbygda [[Hovet (Hol)\|Hovet]] i 1767, døypt 27. juni same år i Ål prestegjeld i øvre [[Hallingdal]]. Ho var ugift tenestjente, mor til tre «uægte børn» med to forskjellige fedre. Eit unikt liv som tenestjente, men samstundes med mange fellestrekk for kvinner i hennar stand. Ho døydde i [[Bergen]] 21. desember 1804.

	Dette er soga om eit forvitneleg kvinneliv på slutten av 1700-talet. Ragnhild var nummer tre i ein syskjenflokk på åtte, tre jenter og fem gutar. Alle jentene var fødde utanfor ekteskap. Dei var synlege bevis for samleie utanfor ekteskap, det som vart kalla leiermål. Eldste systera døydde som liten. Ragnhild gjekk i bygda si omgangsskule. 15 år gamal (14. juli 1782) stod ho konfirmant. I Hovet budde ho dei fyrste 17 år av livet. Seinare finn vi henne i Sande i Vestfold, i Christiania (Oslo) og i Bergen, der ho i 1804 døydde i barselseng. Ho var ugift, tenestjente og mor til tre «uægte» ungar. Ragnhild var dotter av Knut Villand Annfinnset (1741–1782) og Ågot Guttormsdotter øvre Larsgard (1741–1813). Ho var av godt folk, og voks opp i ei sjølvhevdande ætt, i ei fjellbygd i eit prestegjeld (Ål) med landets høgaste drapsfrekvens. </onlyinclude>		Dette er soga om eit forvitneleg kvinneliv på slutten av 1700-talet. Ragnhild var nummer tre i ein syskjenflokk på åtte, tre jenter og fem gutar. Alle jentene var fødde utanfor ekteskap. Dei var synlege bevis for samleie utanfor ekteskap, det som vart kalla leiermål. Eldste systera døydde som liten. Ragnhild gjekk i bygda si omgangsskule. 15 år gamal (14. juli 1782) stod ho konfirmant. I Hovet budde ho dei fyrste 17 år av livet. Seinare finn vi henne i Sande i Vestfold, i Christiania (Oslo) og i Bergen, der ho i 1804 døydde i barselseng. Ho var ugift, tenestjente og mor til tre «uægte» ungar. Ragnhild var dotter av Knut Villand Annfinnset (1741–1782) og Ågot Guttormsdotter øvre Larsgard (1741–1813). Ho var av godt folk, og voks opp i ei sjølvhevdande ætt, i ei fjellbygd i eit prestegjeld (Ål) med landets høgaste drapsfrekvens. </onlyinclude>

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 19. jan. 2026 kl. 15:56
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{Thumb\|Kart hovet hol 1849.jpeg\|Dei blå ringane markerer frå aust til vest gardane Villand, Annfinnset og øvre Larsgard. I fjellbygdene Hovet og Sudndalen i øvre Hallingdal var det på 17-1800-talet 30-35 gardar. På 1700-talet fanst her 45 husmannsplassar. Talet auka til 54 på 1800-talet. Det var derfor mange fleire eigedomsnamn på det gamle kartet enn på dagens kart (sjå nedanfor).<noinclude><ref>Reinton og Reinton, 1954</ref></noinclude> Kart handteikna av Schie, 1849. Kjelde: Kartverket. }}</onlyinclude>		<onlyinclude>{{Thumb\|Kart hovet hol 1849.jpeg\|Dei blå ringane markerer frå aust til vest gardane Villand, Annfinnset og øvre Larsgard. I fjellbygdene Hovet og Sudndalen i øvre Hallingdal var det på 17-1800-talet 30-35 gardar. På 1700-talet fanst her 45 husmannsplassar. Talet auka til 54 på 1800-talet. Det var derfor mange fleire eigedomsnamn på det gamle kartet enn på dagens kart (sjå nedanfor).<noinclude><ref>Reinton og Reinton, 1954</ref></noinclude> Kart handteikna av Schie, 1849. Kjelde: Kartverket. }}</onlyinclude>
	{{Thumb\|Kart_hovet_hol.jpeg\|Kart over Hovet. Dei blå ringane markerer frå aust til vest gardane Villand, Annfinnset og øvre Larsgard. Kjelde: Kartverket.\|}}{{thumb\|Annfinnset hol.jpg\|Annfinnset (t.v.), garden der Ragnhild Knutsdotter Villand voks opp på slutten av 1700-talet låg i ei sørvendt, lun li.\|Lars Bry\|1973}}<onlyinclude>'''[[Ragnhild Knutsdotter Villand (1767–1804)\|Ragnhild Knutsdotter Villand]]''' vart fødd i fjellbygda [[Hovet (Hol)\|Hovet]] i 1767, døypt 27. juni same år i Ål prestegjeld i øvre [[Hallingdal]]. Ho var ugift tenestjente, mor til tre «uægte børn» med to forskjellige fedre. Eit unikt liv som tenestjente, men samstundes med mange fellestrekk for kvinner i hennar stand. Ho døydde i [[Bergen]] 21. desember 1804.		{{Thumb\|Kart_hovet_hol.jpeg\|Kart over Hovet. Dei blå ringane markerer frå aust til vest gardane Villand, Annfinnset og øvre Larsgard. Kjelde: Kartverket.\|}}{{thumb\|Annfinnset hol.jpg\|Annfinnset (t.v.), garden der Ragnhild Knutsdotter Villand voks opp på slutten av 1700-talet låg i ei sørvendt, lun li.\|Lars Bry\|1973}}<onlyinclude>'''[[Ragnhild Knutsdotter Villand (1767–1804)\|Ragnhild Knutsdotter Villand]]''' vart fødd i fjellbygda [[Hovet (Hol)\|Hovet]] i 1767, døypt 27. juni same år i [[Ål prestegjeld]] i øvre [[Hallingdal]]. Ho var ugift tenestjente, mor til tre «uægte børn» med to forskjellige fedre. Eit unikt liv som tenestjente, men samstundes med mange fellestrekk for kvinner i hennar stand. Ho døydde i [[Bergen]] 21. desember 1804.

	Dette er soga om eit forvitneleg kvinneliv på slutten av 1700-talet. Ragnhild var nummer tre i ein syskjenflokk på åtte, tre jenter og fem gutar. Alle jentene var fødde utanfor ekteskap. Dei var synlege bevis for samleie utanfor ekteskap, det som vart kalla leiermål. Eldste systera døydde som liten. Ragnhild gjekk i bygda si omgangsskule. 15 år gamal (14. juli 1782) stod ho konfirmant. I Hovet budde ho dei fyrste 17 år av livet. Seinare finn vi henne i Sande i Vestfold, i Christiania (Oslo) og i Bergen, der ho i 1804 døydde i barselseng. Ho var ugift, tenestjente og mor til tre «uægte» ungar. Ragnhild var dotter av Knut Villand Annfinnset (1741–1782) og Ågot Guttormsdotter øvre Larsgard (1741–1813). Ho var av godt folk, og voks opp i ei sjølvhevdande ætt, i ei fjellbygd i eit prestegjeld (Ål) med landets høgaste drapsfrekvens. </onlyinclude>		Dette er soga om eit forvitneleg kvinneliv på slutten av 1700-talet. Ragnhild var nummer tre i ein syskjenflokk på åtte, tre jenter og fem gutar. Alle jentene var fødde utanfor ekteskap. Dei var synlege bevis for samleie utanfor ekteskap, det som vart kalla leiermål. Eldste systera døydde som liten. Ragnhild gjekk i bygda si omgangsskule. 15 år gamal (14. juli 1782) stod ho konfirmant. I Hovet budde ho dei fyrste 17 år av livet. Seinare finn vi henne i [[Sande]] i [[Vestfold]], i [[Oslo\|Christiania]] (Oslo) og i Bergen, der ho i 1804 døydde i barselseng. Ho var ugift, tenestjente og mor til tre «uægte» ungar. Ragnhild var dotter av Knut Villand Annfinnset (1741–1782) og Ågot Guttormsdotter øvre Larsgard (1741–1813). Ho var av godt folk, og voks opp i ei sjølvhevdande ætt, i ei fjellbygd i eit prestegjeld (Ål) med landets høgaste drapsfrekvens. </onlyinclude>

	===Bønder og plassfolk i fjellbygdene===		===Bønder og plassfolk i fjellbygdene===
Linje 36:		Linje 36:
	Knut var 11 år då mor hans døydde. Han tydde til far sin, skriv Reinton (1939). Seks månader seinare vart han også farlaus. Alt dette rissa seg inn i eit gutesinn. Han hadde sju storebrør. Dei var kjende som Villands-kjempene. Alle var handelskarar, dyktige bønder og velståande og mektige folk i Ål prestegjeld. I dårlege tider lånte dei ut pengar mot pant i garden, som dei i neste omgang slo under seg når låntakaren ikkje klarte betala gjelda. Ætta var nemmast for bygdeadel å rekne, slik ho er framstilt av Reinton i soga om bygda og ætta. Han hadde truleg for mykje leva opp til, minsteguten i Villand, og ei for tung mental bør handskast med. Så tedde han seg i staden som villmann.		Knut var 11 år då mor hans døydde. Han tydde til far sin, skriv Reinton (1939). Seks månader seinare vart han også farlaus. Alt dette rissa seg inn i eit gutesinn. Han hadde sju storebrør. Dei var kjende som Villands-kjempene. Alle var handelskarar, dyktige bønder og velståande og mektige folk i Ål prestegjeld. I dårlege tider lånte dei ut pengar mot pant i garden, som dei i neste omgang slo under seg når låntakaren ikkje klarte betala gjelda. Ætta var nemmast for bygdeadel å rekne, slik ho er framstilt av Reinton i soga om bygda og ætta. Han hadde truleg for mykje leva opp til, minsteguten i Villand, og ei for tung mental bør handskast med. Så tedde han seg i staden som villmann.

	Som storebrørne sine, var Knut handelskar. Han handla hest og fe. Handelen kasta ikkje av seg som forventa. I 1779 måtte Knut selja Annfinnset, men fekk halde fram med å bu og drive. Han var ikkje på høgde med dei andre Villand-karane. På veg heim frå ei handelsferd til Kongsberg i 1782, vart han liggjande sjuk på garden Grasvik i Sigdal. Det gjekk over styr for han. «Den ljøte» (djevelen) tok han, og kasta han i peiselden fleire gonger, heiter det. Det følgde vanære med sjølvmord. Knut var fødd inn i ein velståande familie, men den mentale børa han hadde med heimanfrå var kan hende for tung bera for han? Han er gravlagt i Sigdal.<ref>Kjelde: «Søgnir frå Hallingdal»,utgitt av J.E. Nielsen, 1868, 2. utg. ved Det norske Samlaget 1926, vist til i Lars Reintons Folk og fortid i Hol, bind V, s. 173-175.</ref>		Som storebrørne sine, var Knut handelskar. Han handla hest og fe. Handelen kasta ikkje av seg som forventa. I 1779 måtte Knut selja Annfinnset, men fekk halde fram med å bu og drive. Han var ikkje på høgde med dei andre Villand-karane. På veg heim frå ei handelsferd til Kongsberg i 1782, vart han liggjande sjuk på garden Grasvik i Sigdal. Det gjekk over styr for han. «Den ljøte» (djevelen) tok han, og kasta han i peiselden fleire gonger, heiter det. Det følgde vanære med sjølvmord. Knut var fødd inn i ein velståande familie, men den mentale børa han hadde med heimanfrå var kan hende for tung bera for han? Han er gravlagt i [[Sigdal]].<ref>Kjelde: «Søgnir frå Hallingdal»,utgitt av J.E. Nielsen, 1868, 2. utg. ved Det norske Samlaget 1926, vist til i Lars Reintons Folk og fortid i Hol, bind V, s. 173-175.</ref>

	Valdsbruken mot tenestfolk, kvinner og barn var og blei legitim og utbreidd i perioden, men kor utbreidd valden var, veit ein lite om, heiter det i Norsk historie II 1537–1814.<ref>Moseng (red.), 2003, s. 142.</ref>		Valdsbruken mot tenestfolk, kvinner og barn var og blei legitim og utbreidd i perioden, men kor utbreidd valden var, veit ein lite om, heiter det i Norsk historie II 1537–1814.<ref>Moseng (red.), 2003, s. 142.</ref>
Linje 46:		Linje 46:
	Kniven sat forvisst laust i hallingens slir. Menn drap menn med kniv. Kulturen i øvre Hallingdal synest tufta på eit maskulinitetsideal med høg aksept for vald som «konfliktløysar». Parra med pietismens dydsideal vart det ei blanding som kunne gå hardt utover kvinnene.		Kniven sat forvisst laust i hallingens slir. Menn drap menn med kniv. Kulturen i øvre Hallingdal synest tufta på eit maskulinitetsideal med høg aksept for vald som «konfliktløysar». Parra med pietismens dydsideal vart det ei blanding som kunne gå hardt utover kvinnene.

	I den solide og eineståande bygdesoga for Hol, hevdar Lars Reinton at forsøka på kontroll og styring av villskapen frå kongane i København hadde heller liten gjennomslagskraft lokalt.<ref>Reinton, I, 1938 og 1954.</ref> Folk gjorde som dei alltid hadde gjort, men dei murra mot dei materielle tyngslene den København-styrte øvrigheita påla dei. Om dei murra mot straffene som ramma kvinnene på urimeleg vis, så går ikkje det fram av bygdesoga.		I den solide og eineståande bygdesoga for Hol, hevdar Lars Reinton at forsøka på kontroll og styring av villskapen frå kongane i [[København]] hadde heller liten gjennomslagskraft lokalt.<ref>Reinton, I, 1938 og 1954.</ref> Folk gjorde som dei alltid hadde gjort, men dei murra mot dei materielle tyngslene den København-styrte øvrigheita påla dei. Om dei murra mot straffene som ramma kvinnene på urimeleg vis, så går ikkje det fram av bygdesoga.

	===Vald i heimen – eit nedtagd tema===		===Vald i heimen – eit nedtagd tema===
Linje 54:		Linje 54:
	Lovene er viktig for å forstå kvinnene sine levde liv. Norge var lenge eit foregangsland kva gjeld lovgivning og kvinners stilling i samfunnet. Middelalderens kvinner var ganske synlege i lokalsamfunnet. Men, seier rettshistorikaren Jørn Øyrehagen Sunde, slik held det ikkje fram. På 16- og 1700-talet slutta Norge å vera eit foregangsland på dette området.<ref>Øyrehagen Sunde 2023, kilden.forskningsradet.no 7.2.23.</ref>		Lovene er viktig for å forstå kvinnene sine levde liv. Norge var lenge eit foregangsland kva gjeld lovgivning og kvinners stilling i samfunnet. Middelalderens kvinner var ganske synlege i lokalsamfunnet. Men, seier rettshistorikaren Jørn Øyrehagen Sunde, slik held det ikkje fram. På 16- og 1700-talet slutta Norge å vera eit foregangsland på dette området.<ref>Øyrehagen Sunde 2023, kilden.forskningsradet.no 7.2.23.</ref>

	Under eineveldet skulle moral byggjast med loven i hand, med Bibelen som forelegg. Norsk Lov av 1687 var gitt av den eineveldige kongen (Christian V) i København, men den var strengare enn det var grunnlag for å lesa eller tolke ut av Bibelen som Guds vilje, meiner Øyrehagen Sunde. Det var eit medvite val for at ein skulle vera heilt sikker på at samfunnet straffa så strengt at Gud ikkje vart harm og straffa ''heile'' samfunnet, og at ein så langt som råd var hadde ''kontroll over kvinners seksualitet''. I jordbrukssamfunnet var det viktig halde orden på arveeigenskapar og eigedomstilhøve. Banda som historisk er lagt på kvinners seksualitet har gjerne fått metafysiske forklaringar, men har nok hatt langt meir praktisk-pragmatiske årsakar, understrekar Øyrehagen Sunde.<ref>Øyrehagen Sunde i Almhjell/Øyrehagen Sunde, 2015.</ref>		Under eineveldet skulle moral byggjast med loven i hand, med [[Bibelen]] som forelegg. Norsk Lov av 1687 var gitt av den eineveldige kongen ([[Christian V]]) i København, men den var strengare enn det var grunnlag for å lesa eller tolke ut av Bibelen som Guds vilje, meiner Øyrehagen Sunde. Det var eit medvite val for at ein skulle vera heilt sikker på at samfunnet straffa så strengt at Gud ikkje vart harm og straffa ''heile'' samfunnet, og at ein så langt som råd var hadde ''kontroll over kvinners seksualitet''. I jordbrukssamfunnet var det viktig halde orden på arveeigenskapar og eigedomstilhøve. Banda som historisk er lagt på kvinners seksualitet har gjerne fått metafysiske forklaringar, men har nok hatt langt meir praktisk-pragmatiske årsakar, understrekar Øyrehagen Sunde.<ref>Øyrehagen Sunde i Almhjell/Øyrehagen Sunde, 2015.</ref>

	=== Leiermål – kontroll med kvinners seksualitet===		=== Leiermål – kontroll med kvinners seksualitet===
Linje 94:		Linje 94:

	===Ragnhild treffer Holger Stoltenberg===		===Ragnhild treffer Holger Stoltenberg===
	Frå 1790 finn vi i alle fall Ragnhild i tenest hjå ein skipper Johannes Schou i Dronningens gate 7 (no Rådhusgaten 8). Det var ei fornem adresse på denne tida. Ho har truleg lagt Pibervigen bak seg. I same garden budde Holger Stoltenberg (1761-1804). Han var prosteson frå Drøbak, utdanna jurist i København, og på veg oppover i det eineveldige byråkratiet. Med han fekk Ragnhild i 1796 sitt andre barn utanfor ekteskap. Han fekk namnet Christian. Ho var 29 år.		Frå 1790 finn vi i alle fall Ragnhild i tenest hjå ein skipper Johannes Schou i Dronningens gate 7 (no Rådhusgaten 8). Det var ei fornem adresse på denne tida. Ho har truleg lagt Pibervigen bak seg. I same garden budde Holger Stoltenberg (1761-1804). Han var prosteson frå [[Drøbak]], utdanna jurist i København, og på veg oppover i det eineveldige byråkratiet. Med han fekk Ragnhild i 1796 sitt andre barn utanfor ekteskap. Han fekk namnet Christian. Ho var 29 år.

	Borgarskapet i Christiania, som trelasthandelen sikra solid materiell standard, var europeisk orientert og godt kjent med opplysningstidas tankar. Mon tru om Ragnhild fekk med seg lågmælte samtaler om temaer som friheit, likheit, brorskap? Ein måtte vera forsiktig. I det autoritære dansk-norske eineveldet vart nye tankar møtt med mistru, særleg etter at den tyske opplysningsmannen og dronningelskaren Struensee frå 1770 prøvde gjera lovene meir humane. Han vart halshogd, partert og delene utstilt på hjul og steiler i København i 1772.<ref>Telste (red.) 2022.</ref> Men han vann fram med enkelte lovendringar. Til dømes vart straff for leiermål oppheva i 1771. Eliassen og Sogner gir i boka «Bot eller bryllup» ein fullstendig oversikt over mylderet av lovbestemmelsar i Norsk Lov av 1687 som regulerte samliv utanfor ekteskap, og endringar i lovverket fram til 1812.<ref>Eliassen og Sogner, 1981.</ref>		Borgarskapet i Christiania, som trelasthandelen sikra solid materiell standard, var europeisk orientert og godt kjent med opplysningstidas tankar. Mon tru om Ragnhild fekk med seg lågmælte samtaler om temaer som friheit, likheit, brorskap? Ein måtte vera forsiktig. I det autoritære dansk-norske eineveldet vart nye tankar møtt med mistru, særleg etter at den tyske opplysningsmannen og dronningelskaren Struensee frå 1770 prøvde gjera lovene meir humane. Han vart halshogd, partert og delene utstilt på hjul og steiler i København i 1772.<ref>Telste (red.) 2022.</ref> Men han vann fram med enkelte lovendringar. Til dømes vart straff for leiermål oppheva i 1771. Eliassen og Sogner gir i boka «Bot eller bryllup» ein fullstendig oversikt over mylderet av lovbestemmelsar i Norsk Lov av 1687 som regulerte samliv utanfor ekteskap, og endringar i lovverket fram til 1812.<ref>Eliassen og Sogner, 1981.</ref>
Linje 123:		Linje 123:
	Ragnhild hadde, som nemnt, ein son frå tida i Pibervigen i Christiania. For han fekk ho truleg økonomisk støtte frå barnefaren. Berre slik kan ein forklare Ragnhilds formue som tenestjente, meiner Steinnes. Lønna som tenestjente var liten, og ho hadde tilmed uteståande to års lønn hjå Holger Stoltenberg då han døydde. I skiftet fekk ho berre godkjent eitt år.		Ragnhild hadde, som nemnt, ein son frå tida i Pibervigen i Christiania. For han fekk ho truleg økonomisk støtte frå barnefaren. Berre slik kan ein forklare Ragnhilds formue som tenestjente, meiner Steinnes. Lønna som tenestjente var liten, og ho hadde tilmed uteståande to års lønn hjå Holger Stoltenberg då han døydde. I skiftet fekk ho berre godkjent eitt år.

	Asgaut Steinnes utdjupar soga om livet i Bergen. Då er det Holger Stoltenberg som er hovudperson. Han hadde aldri vore gift, men var altså far til fleire ungar fødde utanfor ekteskap. Han skulda leiermålsbøter for alle, synte det seg i skiftet. Då assessoren døydde 9. september 1804, var Ragnhild Villand gravid med Holger Stoltenbergs fjerde barn. Måtte ho flytta frå heimen, no Holger var avliden, eller fekk ho halde fram med å bu der dei hadde budd saman? Ho hadde truleg økonomi til å klare det fram til barnet vart fødd 20. desember 1804, og ho vart mor for tredje gong. Men vart det slik?		Asgaut Steinnes utdjupar soga om livet i Bergen. Då er det [[Holger Stoltenberg (d. 1804)\|Holger Stoltenberg]] som er hovudperson. Han hadde aldri vore gift, men var altså far til fleire ungar fødde utanfor ekteskap. Han skulda leiermålsbøter for alle, synte det seg i skiftet. Då assessoren døydde 9. september 1804, var Ragnhild Villand gravid med Holger Stoltenbergs fjerde barn. Måtte ho flytta frå heimen, no Holger var avliden, eller fekk ho halde fram med å bu der dei hadde budd saman? Ho hadde truleg økonomi til å klare det fram til barnet vart fødd 20. desember 1804, og ho vart mor for tredje gong. Men vart det slik?

	Guten ho sette til verda var dødfødd. Han vart døypt og gravlagt 20. desember 1804. Dagen etter døydde Ragnhild i barselseng. Korleis bar dette til? Ungar fødde i by skulle døypast innan fire dagar. Var noko gale, tydde dei til heimedåp. Slik var det kanskje då med den vesle sonen til Ragnhild og Holger. Så var ho truleg heller ikkje aleine. Ingen veit. Fødselen er ikkje dokumentert, men av kyrkjeboka frå «Domkirken sokneprestembete, døde og begravede (1804) ved St. Jacobs kirkegård» (sjå utsnitt) finn vi desse opplysningane om dei tre: "September 1804, dato 13: Holger Stoltenberg, assessor...42 [år] [resten av informasjonen er vanskeleg tyde og delvis borte bak anna informasjon] December 1804: dato 20 Assessor Holger Stoltenbergs dødfødte Søn. Moders navn Rangele Willand. December 1804: dato 28 Rangele Willand død [utydeleg] 21de 18de Rode 20 35 [år]".		Guten ho sette til verda var dødfødd. Han vart døypt og gravlagt 20. desember 1804. Dagen etter døydde Ragnhild i barselseng. Korleis bar dette til? Ungar fødde i by skulle døypast innan fire dagar. Var noko gale, tydde dei til heimedåp. Slik var det kanskje då med den vesle sonen til Ragnhild og Holger. Så var ho truleg heller ikkje aleine. Ingen veit. Fødselen er ikkje dokumentert, men av kyrkjeboka frå «Domkirken sokneprestembete, døde og begravede (1804) ved St. Jacobs kirkegård» (sjå utsnitt) finn vi desse opplysningane om dei tre: "September 1804, dato 13: Holger Stoltenberg, assessor...42 [år] [resten av informasjonen er vanskeleg tyde og delvis borte bak anna informasjon] December 1804: dato 20 Assessor Holger Stoltenbergs dødfødte Søn. Moders navn Rangele Willand. December 1804: dato 28 Rangele Willand død [utydeleg] 21de 18de Rode 20 35 [år]".