Runebomme - Sideversjonshistorikk

Cnyborgbot: Robot: Erstatter mal: Reflist

2024-03-08T10:06:35Z

Robot: Erstatter mal: Reflist

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 8. mar. 2024 kl. 10:06
Linje 71:		Linje 71:

	== Fotnotar ==		== Fotnotar ==
	~~{{reflist}}~~		<references />

	== Kjeldor ==		== Kjeldor ==

Olve Utne: Teksterstatting – «[[Kategori:s» til «[[Kategori:S»

2023-11-26T04:10:37Z

Teksterstatting – «[[Kategori:s» til «[[Kategori:S»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. nov. 2023 kl. 04:10
Linje 82:		Linje 82:
	{{Wikipedia\|no-tilpassa\|Runebomme}}		{{Wikipedia\|no-tilpassa\|Runebomme}}
	{{f1}}		{{f1}}
	[[Kategori:~~samisk~~ religion og livssyn]]		[[Kategori:Samisk religion og livssyn]]
	[[Kategori:~~slaginstrument~~]]		[[Kategori:Slaginstrument]]
	[[Kategori:~~samisk~~ musikk]]		[[Kategori:Samisk musikk]]
	{{nn}}		{{nn}}

Olve Utne: Teksterstatting – «[[kategori:» til «[[Kategori:»

2023-11-19T00:28:15Z

Teksterstatting – «[[kategori:» til «[[Kategori:»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 19. nov. 2023 kl. 00:28
Linje 82:		Linje 82:
	{{Wikipedia\|no-tilpassa\|Runebomme}}		{{Wikipedia\|no-tilpassa\|Runebomme}}
	{{f1}}		{{f1}}
	[[~~kategori~~:samisk religion og livssyn]]		[[Kategori:samisk religion og livssyn]]
	[[~~kategori~~:slaginstrument]]		[[Kategori:slaginstrument]]
	[[~~kategori~~:samisk musikk]]		[[Kategori:samisk musikk]]
	{{nn}}		{{nn}}

Olve Utne: /* Namnet */

2022-03-31T20:59:34Z

Namnet

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 31. mar. 2022 kl. 20:59
Linje 23:		Linje 23:

	== Namnet ==		== Namnet ==
	<onlyinclude>På [[samiske språk]] finst det ulike namn på tromma: ''Gievrie'' er det sørsamiske ordet. På [[pitesamisk]] heiter tromma ''~~gåbdis~~'', på [[lulesamisk]] ''goabdes'' og på [[nordsamisk]] heiter ho anten ''goavddis''/''goabdis'' eller ''meavresgárri''. Det [[~~austsamisk~~]]e namnet er ''kyömdes''. </onlyinclude>		<onlyinclude>På [[samiske språk]] finst det ulike namn på tromma: ''Gievrie'' er det sørsamiske ordet. På [[pitesamisk]] heiter tromma ''gåbdes'', på [[lulesamisk]] ''goabdes'' og på [[nordsamisk]] heiter ho anten ''goavddis''/''goabdis'' eller ''meavresgárri''. Det [[skoltesamisk]]e namnet er ''kyömdes''. </onlyinclude>

	De skandinaviske namna inkluderer ''runebomme'' ([[nynorsk]]/[[bokmål]]), ''ceremonitrumma'' ([[svensk]]). Nokre gonger blir òg ordet ''trolltromme'' (norsk) eller ''trolltrumma'' (svensk) bruka, og i nyare tid blir ofte òg ordet ''sjamantromme'' bruka.		Dei skandinaviske namna inkluderer ''runebomme'' ([[nynorsk]]/[[bokmål]]), ''ceremonitrumma'' ([[svensk]]). Nokre gonger blir òg ordet ''trolltromme'' (norsk) eller ''trolltrumma'' (svensk) bruka, og i nyare tid blir ofte òg ordet ''sjamantromme'' bruka.

	== Tidlege skildringar ==		== Tidlege skildringar ==

Cnyborg: /* Norske trommer */

2021-11-10T10:35:21Z

Norske trommer

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 10. nov. 2021 kl. 10:35
Linje 7:		Linje 7:
	== Norske trommer ==		== Norske trommer ==
	Frå [[Noreg]] finst det berre tre kjente, komplette originaleksemplar att, ettersom dei fleste vart øydelagde da [[Samar\|samisk]] kultur vart undertrykt i tidlegare tider. Desse tre er:		Frå [[Noreg]] finst det berre tre kjente, komplette originaleksemplar att, ettersom dei fleste vart øydelagde da [[Samar\|samisk]] kultur vart undertrykt i tidlegare tider. Desse tre er:
	# Ei [[skåltromme]] etter [[Anders Paulsen]] — konfiskert frå den 100-år gamle samen Anders Paulsen på tinget i Vadsø i 1691, sidan 1979 oppbevart i dei samiske samlingane i Karasjok på utlån frå Danmark. (Ein kopi er utstilt på [[Kulturhistorisk museum (Oslo)\|Kulturhistorisk museum]] i [[Oslo]].).		# Ei [[skåltromme]] etter [[Anders Paulsen (d. 1692)\|Anders Paulsen]] — konfiskert frå den 100-år gamle samen Anders Paulsen på tinget i Vadsø i 1691, sidan 1979 oppbevart i dei samiske samlingane i Karasjok på utlån frå Danmark. (Ein kopi er utstilt på [[Kulturhistorisk museum (Oslo)\|Kulturhistorisk museum]] i [[Oslo]].).
	# Ei sørsamisk [[rammetromme]], først nemnt i 1723, som finst ved Meininger Museen i Meiningen i Thüringen i [[Tyskland]].<ref>[https://no.wikipedia.org/wiki/Fr%C3%B8yningsfjelltromma Frøyningsfjelltromma] hos Wikipedia på bokmål</ref>		# Ei sørsamisk [[rammetromme]], først nemnt i 1723, som finst ved Meininger Museen i Meiningen i Thüringen i [[Tyskland]].<ref>[https://no.wikipedia.org/wiki/Fr%C3%B8yningsfjelltromma Frøyningsfjelltromma] hos Wikipedia på bokmål</ref>
	# Ein sørsamisk [[rammetromme]], først nemnt i 1779, som finst ved [[Vitenskapsmuseet]] i [[Trondheim]].		# Ein sørsamisk [[rammetromme]], først nemnt i 1779, som finst ved [[Vitenskapsmuseet]] i [[Trondheim]].

Cnyborg på 10. nov. 2021 kl. 09:00

2021-11-10T09:00:56Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 10. nov. 2021 kl. 09:00
Linje 7:		Linje 7:
	== Norske trommer ==		== Norske trommer ==
	Frå [[Noreg]] finst det berre tre kjente, komplette originaleksemplar att, ettersom dei fleste vart øydelagde da [[Samar\|samisk]] kultur vart undertrykt i tidlegare tider. Desse tre er:		Frå [[Noreg]] finst det berre tre kjente, komplette originaleksemplar att, ettersom dei fleste vart øydelagde da [[Samar\|samisk]] kultur vart undertrykt i tidlegare tider. Desse tre er:
	# Ei [[skåltromme]] etter [[Anders Paulsen]] — konfiskert frå den 100-år gamle samen Anders Paulsen på tinget i Vadsø i 1691, sidan 1979 oppbevart i dei samiske samlingane i Karasjok. (Ein kopi er utstilt på [[Kulturhistorisk museum (Oslo)\|Kulturhistorisk museum]] i [[Oslo]].)		# Ei [[skåltromme]] etter [[Anders Paulsen]] — konfiskert frå den 100-år gamle samen Anders Paulsen på tinget i Vadsø i 1691, sidan 1979 oppbevart i dei samiske samlingane i Karasjok på utlån frå Danmark. (Ein kopi er utstilt på [[Kulturhistorisk museum (Oslo)\|Kulturhistorisk museum]] i [[Oslo]].).
	# Ei sørsamisk [[rammetromme]], først nemnt i 1723, som finst ved Meininger Museen i Meiningen i Thüringen i [[Tyskland]].<ref>[https://no.wikipedia.org/wiki/Fr%C3%B8yningsfjelltromma Frøyningsfjelltromma] hos Wikipedia på bokmål</ref>		# Ei sørsamisk [[rammetromme]], først nemnt i 1723, som finst ved Meininger Museen i Meiningen i Thüringen i [[Tyskland]].<ref>[https://no.wikipedia.org/wiki/Fr%C3%B8yningsfjelltromma Frøyningsfjelltromma] hos Wikipedia på bokmål</ref>
	# Ein sørsamisk [[rammetromme]], først nemnt i 1779, som finst ved [[Vitenskapsmuseet]] i [[Trondheim]].		# Ein sørsamisk [[rammetromme]], først nemnt i 1779, som finst ved [[Vitenskapsmuseet]] i [[Trondheim]].
Linje 49:		Linje 49:
	# Sveipeteknikken er bruka på '''vinkelrammetromma''' òg. Der er sjølve sveipen er laga slik at han danar ein vinkel.		# Sveipeteknikken er bruka på '''vinkelrammetromma''' òg. Der er sjølve sveipen er laga slik at han danar ein vinkel.
	# På '''ringtromma''' er ramma av ein sjølvvaksen eller heil, tilskoren fururing. Trommeskinnet er festa med trenaglar på øverkanten av ramma, og skinnkanten er forsterka med ein kantsaum.		# På '''ringtromma''' er ramma av ein sjølvvaksen eller heil, tilskoren fururing. Trommeskinnet er festa med trenaglar på øverkanten av ramma, og skinnkanten er forsterka med ein kantsaum.
	# '''Skåltrommer''', der trommeskåla, eller ramma, er uthola av ei [[rirkule]] — derav namnet skåltromme. [[Furu]]rirkule har vore bruka som materiale i dei fleste falla, men det finst òg enkelte som er laga av [[gran]]rirkuler. Trommeskinnet er festa til ei utstikkande kantlist med ein spesiell type saum som består av festetråd og ein kanttråd av [[sene\|sen]]. Ser vi dette i ein større sjamanistisk samanheng, vil vi oppdaga at den samiske skåltromma er unik i sitt slag.		# '''Skåltrommer''', der trommeskåla, eller ramma, er uthola av ei [[rirkule]] — derav namnet skåltromme. [[Furu]]rirkule har vore bruka som materiale i dei fleste falla, men det finst òg enkelte som er laga av [[gran]]rirkuler. Trommeskinnet er festa til ei utstikkande kantlist med ein spesiell type saum som består av festetråd og ein kanttråd av [[sene\|sen]]. Ser vi dette i ein større sjamanistisk samanheng, vil vi oppdaga at den samiske skåltromma er unik i sitt slag.

	På runebommer av sørleg type er det tradisjonelle solteiknet i midten. I tillegg finst det figurar/symbol for [[torevêr\|tore]] og vind samt ein reinfigur og nokre andre offerdyr. Kring sentralfiguren er det ulike dyrefigurar, eit reingjerde, rein med slede, båtar, ei tromme, kors og de kristnes bustad med hus, [[hest]], [[ku]] og [[geit]]. På toppen den rådande far. Øvst til høgre er figurane frå dødsriket plassert, og nedst på same sida dei tre ''aahkah''. Elles kring kanten ser vi ein jeger med [[pil og boge]], [[rovdyr]], [[reinsdyr]], [[hund]] og [[menneske]].		På runebommer av sørleg type er det tradisjonelle solteiknet i midten. I tillegg finst det figurar/symbol for [[torevêr\|tore]] og vind samt ein reinfigur og nokre andre offerdyr. Kring sentralfiguren er det ulike dyrefigurar, eit reingjerde, rein med slede, båtar, ei tromme, kors og de kristnes bustad med hus, [[hest]], [[ku]] og [[geit]]. På toppen den rådande far. Øvst til høgre er figurane frå dødsriket plassert, og nedst på same sida dei tre ''aahkah''. Elles kring kanten ser vi ein jeger med [[pil og boge]], [[rovdyr]], [[reinsdyr]], [[hund]] og [[menneske]].

PaulVIF: /* Norske trommer */

2021-06-11T16:57:44Z

Norske trommer

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 11. jun. 2021 kl. 16:57
Linje 9:		Linje 9:
	# Ei [[skåltromme]] etter [[Anders Paulsen]] — konfiskert frå den 100-år gamle samen Anders Paulsen på tinget i Vadsø i 1691, sidan 1979 oppbevart i dei samiske samlingane i Karasjok. (Ein kopi er utstilt på [[Kulturhistorisk museum (Oslo)\|Kulturhistorisk museum]] i [[Oslo]].)		# Ei [[skåltromme]] etter [[Anders Paulsen]] — konfiskert frå den 100-år gamle samen Anders Paulsen på tinget i Vadsø i 1691, sidan 1979 oppbevart i dei samiske samlingane i Karasjok. (Ein kopi er utstilt på [[Kulturhistorisk museum (Oslo)\|Kulturhistorisk museum]] i [[Oslo]].)
	# Ei sørsamisk [[rammetromme]], først nemnt i 1723, som finst ved Meininger Museen i Meiningen i Thüringen i [[Tyskland]].<ref>[https://no.wikipedia.org/wiki/Fr%C3%B8yningsfjelltromma Frøyningsfjelltromma] hos Wikipedia på bokmål</ref>		# Ei sørsamisk [[rammetromme]], først nemnt i 1723, som finst ved Meininger Museen i Meiningen i Thüringen i [[Tyskland]].<ref>[https://no.wikipedia.org/wiki/Fr%C3%B8yningsfjelltromma Frøyningsfjelltromma] hos Wikipedia på bokmål</ref>
	# Ein sørsamisk [[rammetromme]], først nemnt i 1779, som finst ved [[~~Vitenskapsmuséet~~]] i [[Trondheim]].		# Ein sørsamisk [[rammetromme]], først nemnt i 1779, som finst ved [[Vitenskapsmuseet]] i [[Trondheim]].

	Dessutan veit vi om desse trommefragmenta frå Noreg:		Dessutan veit vi om desse trommefragmenta frå Noreg:

Morten Haugen: kortere ingress - innholdsfortegnelsen høyere opp

2019-11-21T16:45:49Z

kortere ingress - innholdsfortegnelsen høyere opp

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 21. nov. 2019 kl. 16:45
Linje 5:		Linje 5:
	<onlyinclude>Ei '''[[runebomme]]''' eller '''trolltromme''' er eit [[samar\|samisk]] musikkinstrument bruka i samband med [[sjamanisme]] og til akkompagnement av [[joik]]. Runebomma blir halden med eine handa og består av eit dekorert [[rein]]skinn spent på ei ramme. [[Noaide]]n, den samiske [[sjaman]]en, slår på runebomma med ein karakteristisk T-forma hammar av reinhorn, og ein «visar» forma som ein ring, ein trekant eller ein [[frosk]] ligg på skinnet og legg seg til på eitt av symbola etter kvart. </onlyinclude>		<onlyinclude>Ei '''[[runebomme]]''' eller '''trolltromme''' er eit [[samar\|samisk]] musikkinstrument bruka i samband med [[sjamanisme]] og til akkompagnement av [[joik]]. Runebomma blir halden med eine handa og består av eit dekorert [[rein]]skinn spent på ei ramme. [[Noaide]]n, den samiske [[sjaman]]en, slår på runebomma med ein karakteristisk T-forma hammar av reinhorn, og ein «visar» forma som ein ring, ein trekant eller ein [[frosk]] ligg på skinnet og legg seg til på eitt av symbola etter kvart. </onlyinclude>

	~~<onlyinclude>~~Frå [[Noreg]] finst det berre tre kjente, komplette originaleksemplar att, ettersom dei fleste vart øydelagde da [[Samar\|samisk]] kultur vart undertrykt i tidlegare tider. ~~</onlyinclude>~~ Desse tre er:		== Norske trommer ==
			Frå [[Noreg]] finst det berre tre kjente, komplette originaleksemplar att, ettersom dei fleste vart øydelagde da [[Samar\|samisk]] kultur vart undertrykt i tidlegare tider. Desse tre er:
	# Ei [[skåltromme]] etter [[Anders Paulsen]] — konfiskert frå den 100-år gamle samen Anders Paulsen på tinget i Vadsø i 1691, sidan 1979 oppbevart i dei samiske samlingane i Karasjok. (Ein kopi er utstilt på [[Kulturhistorisk museum (Oslo)\|Kulturhistorisk museum]] i [[Oslo]].)		# Ei [[skåltromme]] etter [[Anders Paulsen]] — konfiskert frå den 100-år gamle samen Anders Paulsen på tinget i Vadsø i 1691, sidan 1979 oppbevart i dei samiske samlingane i Karasjok. (Ein kopi er utstilt på [[Kulturhistorisk museum (Oslo)\|Kulturhistorisk museum]] i [[Oslo]].)
	# Ei sørsamisk [[rammetromme]], først nemnt i 1723, som finst ved Meininger Museen i Meiningen i Thüringen i [[Tyskland]].<ref>[https://no.wikipedia.org/wiki/Fr%C3%B8yningsfjelltromma Frøyningsfjelltromma] hos Wikipedia på bokmål</ref>		# Ei sørsamisk [[rammetromme]], først nemnt i 1723, som finst ved Meininger Museen i Meiningen i Thüringen i [[Tyskland]].<ref>[https://no.wikipedia.org/wiki/Fr%C3%B8yningsfjelltromma Frøyningsfjelltromma] hos Wikipedia på bokmål</ref>
	# Ein sørsamisk [[rammetromme]], først nemnt i 1779, som finst ved [[Vitenskapsmuséet]] i [[Trondheim]].		# Ein sørsamisk [[rammetromme]], først nemnt i 1779, som finst ved [[Vitenskapsmuséet]] i [[Trondheim]].


	Dessutan veit vi om desse trommefragmenta frå Noreg:		Dessutan veit vi om desse trommefragmenta frå Noreg:
Linje 21:		Linje 21:
	# Tilbehør frå ukjent stad, no på [[Kulturhistorisk museum]] i Oslo.		# Tilbehør frå ukjent stad, no på [[Kulturhistorisk museum]] i Oslo.
	# Ei gievrie-ramme vart funnen på fjellet i [[Røyrvik kommune]] inst i Namdalen sommaren 2010 i samband med registrering av samiske kulturminne.<ref>Holmgren, Hanne: [http://sametinget.no/Artikkel.aspx?AId=3948&back=1&MId1=3296 «Runebommeramme funnet i Røyrvik»] på [http://sametinget.no Sametinget.no], sist endra 22.10.2010.</ref>		# Ei gievrie-ramme vart funnen på fjellet i [[Røyrvik kommune]] inst i Namdalen sommaren 2010 i samband med registrering av samiske kulturminne.<ref>Holmgren, Hanne: [http://sametinget.no/Artikkel.aspx?AId=3948&back=1&MId1=3296 «Runebommeramme funnet i Røyrvik»] på [http://sametinget.no Sametinget.no], sist endra 22.10.2010.</ref>


	== Namnet ==		== Namnet ==

Kallrustad på 21. nov. 2019 kl. 07:50

2019-11-21T07:50:30Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 21. nov. 2019 kl. 07:50
Linje 6:		Linje 6:

	<onlyinclude>Frå [[Noreg]] finst det berre tre kjente, komplette originaleksemplar att, ettersom dei fleste vart øydelagde da [[Samar\|samisk]] kultur vart undertrykt i tidlegare tider. </onlyinclude> Desse tre er:		<onlyinclude>Frå [[Noreg]] finst det berre tre kjente, komplette originaleksemplar att, ettersom dei fleste vart øydelagde da [[Samar\|samisk]] kultur vart undertrykt i tidlegare tider. </onlyinclude> Desse tre er:
	# Ei [[skåltromme]] etter [[Anders Paulsen]] — konfiskert frå den 100-år gamle samen Anders Paulsen på tinget i Vadsø i 1691, sidan 1979 oppbevart i dei samiske samlingane i Karasjok. (Ein kopi er utstilt på [[Kulturhistorisk museum (Oslo)\|Kulturhistorisk museum]] i [[Oslo]]		# Ei [[skåltromme]] etter [[Anders Paulsen]] — konfiskert frå den 100-år gamle samen Anders Paulsen på tinget i Vadsø i 1691, sidan 1979 oppbevart i dei samiske samlingane i Karasjok. (Ein kopi er utstilt på [[Kulturhistorisk museum (Oslo)\|Kulturhistorisk museum]] i [[Oslo]].)
	# Ei sørsamisk [[rammetromme]], først nemnt i 1723, som finst ved Meininger Museen i Meiningen i Thüringen i [[Tyskland]].<ref>[https://no.wikipedia.org/wiki/Fr%C3%B8yningsfjelltromma Frøyningsfjelltromma] hos Wikipedia på bokmål</ref>		# Ei sørsamisk [[rammetromme]], først nemnt i 1723, som finst ved Meininger Museen i Meiningen i Thüringen i [[Tyskland]].<ref>[https://no.wikipedia.org/wiki/Fr%C3%B8yningsfjelltromma Frøyningsfjelltromma] hos Wikipedia på bokmål</ref>
	# Ein sørsamisk [[rammetromme]], først nemnt i 1779, som finst ved [[Vitenskapsmuséet]] i [[Trondheim]].		# Ein sørsamisk [[rammetromme]], først nemnt i 1779, som finst ved [[Vitenskapsmuséet]] i [[Trondheim]].

Ove Pettersen: Tromme nr. 1 har vært på Norsk Folkemuseum siden 1950-tallet.

2019-11-21T04:50:14Z

Tromme nr. 1 har vært på Norsk Folkemuseum siden 1950-tallet.

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 21. nov. 2019 kl. 04:50
Linje 12:		Linje 12:

	Dessutan veit vi om desse trommefragmenta frå Noreg:		Dessutan veit vi om desse trommefragmenta frå Noreg:
	# Ei trommeskål (utan skinn) frå [[lulesamar\|lulesamisk]] område ~~som finst ved~~ [[Kulturhistorisk museum~~\|Norsk Folkemuseum~~]] i [[Oslo]].		# Ei trommeskål (utan skinn) frå [[lulesamar\|lulesamisk]] område, no på [[Norsk Folkemuseum]], tidlegare på [[Kulturhistorisk museum]] i [[Oslo]].
	# Ei vinkelramme utan skinn frå Bjørsvik i Steigen kommune i Salten som finst ved [[Nordlandsmuseet]].<ref>[https://no.wikipedia.org/wiki/Runebomma_fra_Bj%C3%B8rsvik Runebomma fra Bjørsvik] hos Wikipedia på bokmål</ref><ref name="OLA">Ola Sæther. «Runebomma fra Bjørsvik, Nordfold i Steigen». I: ''Nordland fylkesmuseums årbok'' 1982–83</ref>		# Ei vinkelramme utan skinn frå Bjørsvik i Steigen kommune i Salten som finst ved [[Nordlandsmuseet]].<ref>[https://no.wikipedia.org/wiki/Runebomma_fra_Bj%C3%B8rsvik Runebomma fra Bjørsvik] hos Wikipedia på bokmål</ref><ref name="OLA">Ola Sæther. «Runebomma fra Bjørsvik, Nordfold i Steigen». I: ''Nordland fylkesmuseums årbok'' 1982–83</ref>
	# Ei ramme utan skinn og med tilbehør frå [[Nærøy kommune]] i [[Namdalen]], først nemnt i [[1979]], no på [[Vitenskapsmuseet]] i Trondheim.		# Ei ramme utan skinn og med tilbehør frå [[Nærøy kommune]] i [[Namdalen]], først nemnt i [[1979]], no på [[Vitenskapsmuseet]] i Trondheim.