Samisk historie på Nordmøre og i Sør-Fosen - Sideversjonshistorikk

Cnyborg på 21. okt. 2024 kl. 12:47

2024-10-21T12:47:53Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 21. okt. 2024 kl. 12:47
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|Komaga Ertvaagsoya 2.jpg\|[[Sko]]r av [[komagar\|komagtypen]] frå [[Ertvågsøya]] i [[Aure kommune]] på [[Nordmøre]].\|Erlend Leirdal}}		<onlyinclude>{{thumb\|Komaga Ertvaagsoya 2.jpg\|[[Sko]]r av [[komagar\|komagtypen]] frå [[Ertvågsøya]] i [[Aure kommune]] på [[Nordmøre]].\|Erlend Leirdal}}
	<noinclude>{{thumb\|C00557 Baggan.jpg\|Ein av dei karakteristiske «kulmagane» i [[Baggan]] på Tustna, jfr. sørsamisk ''bagkedh'' (‘svelle (om mage)’.\|[[Bruker:Olve Utne\|Olve Utne]] (2011)}}</noinclude>		<noinclude>{{thumb\|C00557 Baggan.jpg\|Ein av dei karakteristiske «kulmagane» i [[Baggan]] på Tustna, jfr. sørsamisk ''bagkedh'' (‘svelle (om mage)’.\|[[Bruker:Olve Utne\|Olve Utne]] (2011)}}</noinclude>
	'''[[Samisk historie på Nordmøre og i Sør-Fosen\|Den samiske historia]]''' på [[Nordmøre]] (inkludert [[Sunndalsfjella]]/[[Dovre]]) og i [[Sør-Fosen]] (i tydinga Agdenes/Snillfjord/Hemne-området og øyane utanfor) er foreløpig lite kartlagt. I [[2006]] vart det funne fire [[aernie]]h ([[sørsamar\|sørsamiske]] eldstader) med tilhørande [[båassjoe]]h, så vel som bl.a. mange [[fangstgrop]]er for [[rein]] ved [[Aursjøen]] i fjella mellom [[Sunndal]] og [[Lesja]]. Ulike skikt av trekolet i eldstadene er datert til ymse tidspunkt i perioden frå [[600-talet]] til kring begynnelsen av [[900-talet]]. Vi veit at det har vore [[sørsamar\|sørsamisk]] [[reindrift]] i [[Trollheimen]] og på [[Fosenhalvøya]] i lange tider, og det har òg vore reindrift kring [[Hemnkjølen]] og så langt vest som fjellområda mellom [[Valsøyfjorden]] i [[Halsa kommune]] og [[Bøverdalen (Surnadal)\|Bøverdalen]] i [[Surnadal kommune]] heilt fram til 1980. I [[Aure kommune\|Aure]] og [[Smøla kommune\|Smøla]] kommunar er det først og fremst i [[stadnamn]]a at den samiske delen av lokalhistoria kjem til synes. På [[Veiholmen]] er det òg gjort éit vesentleg arkeologisk funn: ein gjenstand som vart tolka som ein [[vevspjelk]] eller [[vevkam]] i horn med typisk [[sørsamar\|sørsamisk]] ornamentikk, stildatert til kring 1200—1500 evt.<noinclude><ref>S. ~~210 av {{Zachrisson Varför samiskt}}~~</ref></noinclude> </onlyinclude>		'''[[Samisk historie på Nordmøre og i Sør-Fosen\|Den samiske historia]]''' på [[Nordmøre]] (inkludert [[Sunndalsfjella]]/[[Dovre]]) og i [[Sør-Fosen]] (i tydinga Agdenes/Snillfjord/Hemne-området og øyane utanfor) er foreløpig lite kartlagt. I [[2006]] vart det funne fire [[aernie]]h ([[sørsamar\|sørsamiske]] eldstader) med tilhørande [[båassjoe]]h, så vel som bl.a. mange [[fangstgrop]]er for [[rein]] ved [[Aursjøen]] i fjella mellom [[Sunndal]] og [[Lesja]]. Ulike skikt av trekolet i eldstadene er datert til ymse tidspunkt i perioden frå [[600-talet]] til kring begynnelsen av [[900-talet]]. Vi veit at det har vore [[sørsamar\|sørsamisk]] [[reindrift]] i [[Trollheimen]] og på [[Fosenhalvøya]] i lange tider, og det har òg vore reindrift kring [[Hemnkjølen]] og så langt vest som fjellområda mellom [[Valsøyfjorden]] i [[Halsa kommune]] og [[Bøverdalen (Surnadal)\|Bøverdalen]] i [[Surnadal kommune]] heilt fram til 1980. I [[Aure kommune\|Aure]] og [[Smøla kommune\|Smøla]] kommunar er det først og fremst i [[stadnamn]]a at den samiske delen av lokalhistoria kjem til synes. På [[Veiholmen]] er det òg gjort éit vesentleg arkeologisk funn: ein gjenstand som vart tolka som ein [[vevspjelk]] eller [[vevkam]] i horn med typisk [[sørsamar\|sørsamisk]] ornamentikk, stildatert til kring 1200—1500 evt.<noinclude><ref>Zachrisson 1997: 210.</ref></noinclude> </onlyinclude>

	== Arkeologi ==		== Arkeologi ==
Linje 298:		Linje 298:
	* Jenstad, Tor Erik og Arnold Dalen: ''Trønderordboka''. Utg. Tapir. Trondheim. 1997. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2010041603037}}.		* Jenstad, Tor Erik og Arnold Dalen: ''Trønderordboka''. Utg. Tapir. Trondheim. 1997. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2010041603037}}.
	* Kolltveit, Olav. ''Hædersbonden Kristofer Sjurson Hjeltnes 1730-1804 : ei slekts-, livs- og gardssoge frå Ulvik i Hardanger''. Øystese. 1961. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2014050805143}}.		* Kolltveit, Olav. ''Hædersbonden Kristofer Sjurson Hjeltnes 1730-1804 : ei slekts-, livs- og gardssoge frå Ulvik i Hardanger''. Øystese. 1961. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2014050805143}}.
	* ''Lappekommisjonen av 1889. Del 1 : Erklæringer som private personer har avgitt for Lappekommisjonen om forholdene i nordre del av Hedmark, i Sør-Trøndelag og i Nord-Trøndelag sør for Stjørdalselva - Tevla''. Utg. Saemien sijte. Snåsa. 1991. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2007092000021}}..		* ''Lappekommisjonen av 1889. Del 1 : Erklæringer som private personer har avgitt for Lappekommisjonen om forholdene i nordre del av Hedmark, i Sør-Trøndelag og i Nord-Trøndelag sør for Stjørdalselva - Tevla''. Utg. Saemien sijte. Snåsa. 1991. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2007092000021}}.
			* [[Inger Zachrisson\|Zachrisson, Inger]]: «Varför samiskt?», i ''Möten i gränsland : samer och germaner i Mellanskandinavien''. Stockholm : Statens Historiska Museum, 1997.

	== Lenkjer ==		== Lenkjer ==

Cnyborg på 21. okt. 2024 kl. 09:07

2024-10-21T09:07:27Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 21. okt. 2024 kl. 09:07
Linje 55:		Linje 55:
	=== Lappekommisjonen av 1889 ===		=== Lappekommisjonen av 1889 ===

	Alle sitat her er frå utgåva transkribert og bearbeidd av [[Anders Løøv]].<ref>~~{{Løøv 1991}}~~</ref>		Alle sitat her er frå utgåva transkribert og bearbeidd av [[Anders Løøv]].<ref>Lappekommisjonen av 1889. Del 1.</ref>

	'''Erklæring No. 13'''		'''Erklæring No. 13'''
Linje 298:		Linje 298:
	* Jenstad, Tor Erik og Arnold Dalen: ''Trønderordboka''. Utg. Tapir. Trondheim. 1997. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2010041603037}}.		* Jenstad, Tor Erik og Arnold Dalen: ''Trønderordboka''. Utg. Tapir. Trondheim. 1997. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2010041603037}}.
	* Kolltveit, Olav. ''Hædersbonden Kristofer Sjurson Hjeltnes 1730-1804 : ei slekts-, livs- og gardssoge frå Ulvik i Hardanger''. Øystese. 1961. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2014050805143}}.		* Kolltveit, Olav. ''Hædersbonden Kristofer Sjurson Hjeltnes 1730-1804 : ei slekts-, livs- og gardssoge frå Ulvik i Hardanger''. Øystese. 1961. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2014050805143}}.
			* ''Lappekommisjonen av 1889. Del 1 : Erklæringer som private personer har avgitt for Lappekommisjonen om forholdene i nordre del av Hedmark, i Sør-Trøndelag og i Nord-Trøndelag sør for Stjørdalselva - Tevla''. Utg. Saemien sijte. Snåsa. 1991. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2007092000021}}..

	== Lenkjer ==		== Lenkjer ==

Cnyborg på 21. okt. 2024 kl. 08:46

2024-10-21T08:46:06Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 21. okt. 2024 kl. 08:46
Linje 34:		Linje 34:
	* [[1762]], ''In Octb.'', Ministerialbok for Surnadal prestegjeld, 1750-1796: ''"Alv Find - fra Stanguigs, Hans Datter <u>Ane</u>[.] teſt. Lars Øye Ole Volden. Mad[...]Irgens Syver Sylte And[.] Volden"'' <ref>[http://urn.digitalarkivet.no/URN:NBN:no-a1450-kb20070914650419.jpg Ministerialbok for Surnadal prestegjeld (nr. 595A01), 1750-1796, s. 106]</ref>		* [[1762]], ''In Octb.'', Ministerialbok for Surnadal prestegjeld, 1750-1796: ''"Alv Find - fra Stanguigs, Hans Datter <u>Ane</u>[.] teſt. Lars Øye Ole Volden. Mad[...]Irgens Syver Sylte And[.] Volden"'' <ref>[http://urn.digitalarkivet.no/URN:NBN:no-a1450-kb20070914650419.jpg Ministerialbok for Surnadal prestegjeld (nr. 595A01), 1750-1796, s. 106]</ref>
	* 1762, Fanger ved Trondhjem Tugthus 1751-1763, s. 22b: ''Karen Oles Datter, Find, Nordmørs Fogderie [[Smøla tinglag\|Smølens Tinglaug]]'' vart innsett ved [[Trondhjem Tugthus]]. <ref>[https://www.digitalarkivet.no/view/84/pc00000000305794 Fanger ved Trondhjem Tugthus 1751-1763, s. 22b.]</ref>		* 1762, Fanger ved Trondhjem Tugthus 1751-1763, s. 22b: ''Karen Oles Datter, Find, Nordmørs Fogderie [[Smøla tinglag\|Smølens Tinglaug]]'' vart innsett ved [[Trondhjem Tugthus]]. <ref>[https://www.digitalarkivet.no/view/84/pc00000000305794 Fanger ved Trondhjem Tugthus 1751-1763, s. 22b.]</ref>
	* [[1783]]: [[Christopher Sjursen Hjeltnæs]] sendte Hallstein og Lars Garen nordover for å kjøpe reinar til tamreindrift i [[Ulvik]]. Dei kjøpte 100 dyr frå ''finnar'' (samar) i Dovretraktene. Året etter reiste Hallstein nordover att for å kjøpe fleire dyr, men fikk da berre kjøpt eit par kjørereinar.<ref name="Hjeltnes">S. 41ff. ~~av {{Kolltveit 1961}}~~</ref>		* [[1783]]: [[Christopher Sjursen Hjeltnæs]] sendte Hallstein og Lars Garen nordover for å kjøpe reinar til tamreindrift i [[Ulvik]]. Dei kjøpte 100 dyr frå ''finnar'' (samar) i Dovretraktene. Året etter reiste Hallstein nordover att for å kjøpe fleire dyr, men fikk da berre kjøpt eit par kjørereinar.<ref name="Hjeltnes">Kolltveit 1961: 41ff.</ref>
	* [[1786]], februar, Ministerialbok for Surnadal prestegjeld, 1750-1796, s. 190: ''Find Barn'' ''Andreas Nicolaj'' blir døypt.		* [[1786]], februar, Ministerialbok for Surnadal prestegjeld, 1750-1796, s. 190: ''Find Barn'' ''Andreas Nicolaj'' blir døypt.
	* [[1786]], 3. februar, Ministerialbok for Aure prestegjeld, 1772-1819, s. 154f.: ''Findlappen Lars Davidsen 28 aar'' blir gravlagt.<ref>Møre og Romsdal fylke, Aure, Ministerialbok nr. 578A01 (1772-1819), Kronologisk liste 1786, [http://www.arkivverket.no/URN:kb_read?idx_kildeid=16108&idx_id=16108&uid=ny&idx_side=-79 side 154-155].</ref>		* [[1786]], 3. februar, Ministerialbok for Aure prestegjeld, 1772-1819, s. 154f.: ''Findlappen Lars Davidsen 28 aar'' blir gravlagt.<ref>Møre og Romsdal fylke, Aure, Ministerialbok nr. 578A01 (1772-1819), Kronologisk liste 1786, [http://www.arkivverket.no/URN:kb_read?idx_kildeid=16108&idx_id=16108&uid=ny&idx_side=-79 side 154-155].</ref>
Linje 297:		Linje 297:
	* [[Ola J. Holten\|Holten, Ola J.]]: «Finnfadervåret og finsk rekneramse frå Surnadal og Rindal», i ''Du mitt Nordmøre'', 1977.		* [[Ola J. Holten\|Holten, Ola J.]]: «Finnfadervåret og finsk rekneramse frå Surnadal og Rindal», i ''Du mitt Nordmøre'', 1977.
	* Jenstad, Tor Erik og Arnold Dalen: ''Trønderordboka''. Utg. Tapir. Trondheim. 1997. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2010041603037}}.		* Jenstad, Tor Erik og Arnold Dalen: ''Trønderordboka''. Utg. Tapir. Trondheim. 1997. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2010041603037}}.
			* Kolltveit, Olav. ''Hædersbonden Kristofer Sjurson Hjeltnes 1730-1804 : ei slekts-, livs- og gardssoge frå Ulvik i Hardanger''. Øystese. 1961. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2014050805143}}.

	== Lenkjer ==		== Lenkjer ==

Cnyborg på 21. okt. 2024 kl. 08:34

2024-10-21T08:34:23Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 21. okt. 2024 kl. 08:34
Linje 106:		Linje 106:
	Rekneremsa finst i ein surnadals- og ein rindalsversjon:		Rekneremsa finst i ein surnadals- og ein rindalsversjon:

	:Surnadal: ''Ennike, tvennike, trigede, figede, fogede, bondemann snogede, ellebukk, kellebukk, okti, kokti, kal, — use, luse, lakk.''<ref name="Holten 1977">{{Holten 1977}}</ref>		:Surnadal: ''Ennike, tvennike, trigede, figede, fogede, bondemann snogede, ellebukk, kellebukk, okti, kokti, kal, — use, luse, lakk.''<ref name="Holten 1977">Holten 1977</ref>

	:Rindal: ''Ennekke, tvennekke, trikerte, fikerte, okerte, fokerte, bondemainn, knokerte, ellebu, fellebu, kainnt, okt, kokt, kallemainn, vitt, æs, kæs, usi, kusi, lakk.''<ref name="Holten 1977"/>		:Rindal: ''Ennekke, tvennekke, trikerte, fikerte, okerte, fokerte, bondemainn, knokerte, ellebu, fellebu, kainnt, okt, kokt, kallemainn, vitt, æs, kæs, usi, kusi, lakk.''<ref name="Holten 1977"/>
Linje 295:		Linje 295:
	== Kjelder og litteratur==		== Kjelder og litteratur==
	* [[Lars F. Stenvik\|Stenvik, Lars F.]]: «En vevspjelk fra Veidholmen», i ''Årbok for Nordmøre'' 1981, s. 65–70.		* [[Lars F. Stenvik\|Stenvik, Lars F.]]: «En vevspjelk fra Veidholmen», i ''Årbok for Nordmøre'' 1981, s. 65–70.
	* Jenstad, Tor Erik og Arnold Dalen: ''Trønderordboka''. Utg. Tapir. Trondheim. 1997. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2010041603037}}..		* [[Ola J. Holten\|Holten, Ola J.]]: «Finnfadervåret og finsk rekneramse frå Surnadal og Rindal», i ''Du mitt Nordmøre'', 1977.
			* Jenstad, Tor Erik og Arnold Dalen: ''Trønderordboka''. Utg. Tapir. Trondheim. 1997. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2010041603037}}.

	== Lenkjer ==		== Lenkjer ==

Cnyborg på 21. okt. 2024 kl. 07:36

2024-10-21T07:36:10Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 21. okt. 2024 kl. 07:36
Linje 293:		Linje 293:
	<references />		<references />

	== Kjelder ==		== Kjelder og litteratur==
	* {{~~Stenvik 1981~~}}		* [[Lars F. Stenvik\|Stenvik, Lars F.]]: «En vevspjelk fra Veidholmen», i ''Årbok for Nordmøre'' 1981, s. 65–70.
			* Jenstad, Tor Erik og Arnold Dalen: ''Trønderordboka''. Utg. Tapir. Trondheim. 1997. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2010041603037}}..

	== Lenkjer ==		== Lenkjer ==

Cnyborg på 21. okt. 2024 kl. 07:35

2024-10-21T07:35:16Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 21. okt. 2024 kl. 07:35
Linje 94:		Linje 94:
	'''gaffe''', ‘person som gjer dumheiter og sosiale tabbar’ (Tustna), jf. [[sørsamisk]] ''gaffa, goffe'' (‘dumming’) og ''gåffoeh'' (‘dum’));		'''gaffe''', ‘person som gjer dumheiter og sosiale tabbar’ (Tustna), jf. [[sørsamisk]] ''gaffa, goffe'' (‘dumming’) og ''gåffoeh'' (‘dum’));

	[[jåss\|'''jås'''('''s''')]] (Tustna<ref name="Trønderordboka">{{Trønderordboka}}</ref>, Aure<ref name="Trønderordboka"/>, frå [[sørsamisk]] ''jåasoeh, jåasa(h)'' (‘dum, tåpelig’), ordet har utbreiing nordafjells, det samiske ordet kan i sin tur ha samanheng med [[norrønt]] ''hjasi''/''hjæsi'', 'hare';		[[jåss\|'''jås'''('''s''')]] (Tustna<ref name="Trønderordboka">Trønderordboka</ref>, Aure<ref name="Trønderordboka"/>, frå [[sørsamisk]] ''jåasoeh, jåasa(h)'' (‘dum, tåpelig’), ordet har utbreiing nordafjells, det samiske ordet kan i sin tur ha samanheng med [[norrønt]] ''hjasi''/''hjæsi'', 'hare';

	'''møydde''' (Valsøyfjorden) / '''moidde''' (Aure) / '''moidd''' (Tustna) (‘fjord[[torsk]]’, jf. [[lulesamisk]] ''muojdde'' (‘sverm, skokk, stim’);		'''møydde''' (Valsøyfjorden) / '''moidde''' (Aure) / '''moidd''' (Tustna) (‘fjord[[torsk]]’, jf. [[lulesamisk]] ''muojdde'' (‘sverm, skokk, stim’);

Cnyborgbot: Robot: Erstatter mal: Reflist

2024-03-08T10:07:15Z

Robot: Erstatter mal: Reflist

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 8. mar. 2024 kl. 10:07
Linje 291:		Linje 291:

	== Fotnotar ==		== Fotnotar ==
	~~{{reflist}}~~		<references />

	== Kjelder ==		== Kjelder ==

Olve Utne: Teksterstatting – «[[Kategori:s» til «[[Kategori:S»

2023-11-26T04:11:45Z

Teksterstatting – «[[Kategori:s» til «[[Kategori:S»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. nov. 2023 kl. 04:11
Linje 300:		Linje 300:
	[[Kategori:Nordmøre]]		[[Kategori:Nordmøre]]
	[[Kategori:Fosen]]		[[Kategori:Fosen]]
	[[Kategori:~~sørsamisk~~ historie og kultur\|Nordmøre og Sør-Fosen]]		[[Kategori:Sørsamisk historie og kultur\|Nordmøre og Sør-Fosen]]
	{{f2}}		{{f2}}
	{{nn}}		{{nn}}

Olve Utne: Teksterstatting – «[[kategori:» til «[[Kategori:»

2023-11-19T00:22:11Z

Teksterstatting – «[[kategori:» til «[[Kategori:»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 19. nov. 2023 kl. 00:22
Linje 298:		Linje 298:
	== Lenkjer ==		== Lenkjer ==

	[[~~kategori~~:Nordmøre]]		[[Kategori:Nordmøre]]
	[[~~kategori~~:Fosen]]		[[Kategori:Fosen]]
	[[~~kategori~~:sørsamisk historie og kultur\|Nordmøre og Sør-Fosen]]		[[Kategori:sørsamisk historie og kultur\|Nordmøre og Sør-Fosen]]
	{{f2}}		{{f2}}
	{{nn}}		{{nn}}

Olve Utne: /* ca. 1200–1500: Skohøyhekla frå Veiholmen i Smøla kommune */

2023-06-14T21:53:28Z

ca. 1200–1500: Skohøyhekla frå Veiholmen i Smøla kommune

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 14. jun. 2023 kl. 21:53
Linje 10:		Linje 10:
	=== 660–965 evt.: Aursjøfunnet ===		=== 660–965 evt.: Aursjøfunnet ===

	=== ca. 1200–1500: ~~Skohøyhekla~~ frå Veiholmen i Smøla kommune ===		=== ca. 1200–1500: Gjenstanden frå Veiholmen i Smøla kommune ===
	{{thumb\|C35973crj hækla (Veiholmen).jpg\|Gjenstanden frå Veiholmen i Smøla kommune.\|Olve Utne}}		{{thumb\|C35973crj hækla (Veiholmen).jpg\|Gjenstanden frå Veiholmen i Smøla kommune.\|Olve Utne}}
	Under hagearbeid ved huset sitt (bnr. 235 på Veiholmen) i [[1980]] fann Reidun Leonardsen ein gjenstand ned mot berget under kring ein meter jord. Gjenstanden er av horn, truleg av [[rein]] og har typisk [[sørsamar\|sørsamisk]] geometrisk ornamentikk på øversida. Han er 19,2 cm lang med eit skaft med avrunda trekanta tverrsnitt, og i eine enden går skaftet ut i ein flatvoren trekant der det er restar av kraftige tindar. Det kan sjå ut som om gjenstanden er ein [[vevkam]] eller [[vevspjelk]]. I motsett ende av skaftet er det merke som tyder på at gjenstanden har vore festa til eit lengre skaft. Dette siste gjer at arkeologane hadde hovudhypotesen at gjenstanden var ein del av ein vevspjelk.		Under hagearbeid ved huset sitt (bnr. 235 på Veiholmen) i [[1980]] fann Reidun Leonardsen ein gjenstand ned mot berget under kring ein meter jord. Gjenstanden er av horn, truleg av [[rein]] og har typisk [[sørsamar\|sørsamisk]] geometrisk ornamentikk på øversida. Han er 19,2 cm lang med eit skaft med avrunda trekanta tverrsnitt, og i eine enden går skaftet ut i ein flatvoren trekant der det er restar av kraftige tindar. Det kan sjå ut som om gjenstanden er ein [[vevkam]] eller [[vevspjelk]]. I motsett ende av skaftet er det merke som tyder på at gjenstanden har vore festa til eit lengre skaft. Dette siste gjer at arkeologane hadde hovudhypotesen at gjenstanden var ein del av ein vevspjelk.

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 21. okt. 2024 kl. 12:47
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|Komaga Ertvaagsoya 2.jpg\|[[Sko]]r av [[komagar\|komagtypen]] frå [[Ertvågsøya]] i [[Aure kommune]] på [[Nordmøre]].\|Erlend Leirdal}}		<onlyinclude>{{thumb\|Komaga Ertvaagsoya 2.jpg\|[[Sko]]r av [[komagar\|komagtypen]] frå [[Ertvågsøya]] i [[Aure kommune]] på [[Nordmøre]].\|Erlend Leirdal}}
	<noinclude>{{thumb\|C00557 Baggan.jpg\|Ein av dei karakteristiske «kulmagane» i [[Baggan]] på Tustna, jfr. sørsamisk ''bagkedh'' (‘svelle (om mage)’.\|[[Bruker:Olve Utne\|Olve Utne]] (2011)}}</noinclude>		<noinclude>{{thumb\|C00557 Baggan.jpg\|Ein av dei karakteristiske «kulmagane» i [[Baggan]] på Tustna, jfr. sørsamisk ''bagkedh'' (‘svelle (om mage)’.\|[[Bruker:Olve Utne\|Olve Utne]] (2011)}}</noinclude>
	'''[[Samisk historie på Nordmøre og i Sør-Fosen\|Den samiske historia]]''' på [[Nordmøre]] (inkludert [[Sunndalsfjella]]/[[Dovre]]) og i [[Sør-Fosen]] (i tydinga Agdenes/Snillfjord/Hemne-området og øyane utanfor) er foreløpig lite kartlagt. I [[2006]] vart det funne fire [[aernie]]h ([[sørsamar\|sørsamiske]] eldstader) med tilhørande [[båassjoe]]h, så vel som bl.a. mange [[fangstgrop]]er for [[rein]] ved [[Aursjøen]] i fjella mellom [[Sunndal]] og [[Lesja]]. Ulike skikt av trekolet i eldstadene er datert til ymse tidspunkt i perioden frå [[600-talet]] til kring begynnelsen av [[900-talet]]. Vi veit at det har vore [[sørsamar\|sørsamisk]] [[reindrift]] i [[Trollheimen]] og på [[Fosenhalvøya]] i lange tider, og det har òg vore reindrift kring [[Hemnkjølen]] og så langt vest som fjellområda mellom [[Valsøyfjorden]] i [[Halsa kommune]] og [[Bøverdalen (Surnadal)\|Bøverdalen]] i [[Surnadal kommune]] heilt fram til 1980. I [[Aure kommune\|Aure]] og [[Smøla kommune\|Smøla]] kommunar er det først og fremst i [[stadnamn]]a at den samiske delen av lokalhistoria kjem til synes. På [[Veiholmen]] er det òg gjort éit vesentleg arkeologisk funn: ein gjenstand som vart tolka som ein [[vevspjelk]] eller [[vevkam]] i horn med typisk [[sørsamar\|sørsamisk]] ornamentikk, stildatert til kring 1200—1500 evt.<noinclude><ref>S. ~~210 av {{Zachrisson Varför samiskt}}~~</ref></noinclude> </onlyinclude>		'''[[Samisk historie på Nordmøre og i Sør-Fosen\|Den samiske historia]]''' på [[Nordmøre]] (inkludert [[Sunndalsfjella]]/[[Dovre]]) og i [[Sør-Fosen]] (i tydinga Agdenes/Snillfjord/Hemne-området og øyane utanfor) er foreløpig lite kartlagt. I [[2006]] vart det funne fire [[aernie]]h ([[sørsamar\|sørsamiske]] eldstader) med tilhørande [[båassjoe]]h, så vel som bl.a. mange [[fangstgrop]]er for [[rein]] ved [[Aursjøen]] i fjella mellom [[Sunndal]] og [[Lesja]]. Ulike skikt av trekolet i eldstadene er datert til ymse tidspunkt i perioden frå [[600-talet]] til kring begynnelsen av [[900-talet]]. Vi veit at det har vore [[sørsamar\|sørsamisk]] [[reindrift]] i [[Trollheimen]] og på [[Fosenhalvøya]] i lange tider, og det har òg vore reindrift kring [[Hemnkjølen]] og så langt vest som fjellområda mellom [[Valsøyfjorden]] i [[Halsa kommune]] og [[Bøverdalen (Surnadal)\|Bøverdalen]] i [[Surnadal kommune]] heilt fram til 1980. I [[Aure kommune\|Aure]] og [[Smøla kommune\|Smøla]] kommunar er det først og fremst i [[stadnamn]]a at den samiske delen av lokalhistoria kjem til synes. På [[Veiholmen]] er det òg gjort éit vesentleg arkeologisk funn: ein gjenstand som vart tolka som ein [[vevspjelk]] eller [[vevkam]] i horn med typisk [[sørsamar\|sørsamisk]] ornamentikk, stildatert til kring 1200—1500 evt.<noinclude><ref>Zachrisson 1997: 210.</ref></noinclude> </onlyinclude>

	== Arkeologi ==		== Arkeologi ==
Linje 298:		Linje 298:
	* Jenstad, Tor Erik og Arnold Dalen: ''Trønderordboka''. Utg. Tapir. Trondheim. 1997. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2010041603037}}.		* Jenstad, Tor Erik og Arnold Dalen: ''Trønderordboka''. Utg. Tapir. Trondheim. 1997. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2010041603037}}.
	* Kolltveit, Olav. ''Hædersbonden Kristofer Sjurson Hjeltnes 1730-1804 : ei slekts-, livs- og gardssoge frå Ulvik i Hardanger''. Øystese. 1961. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2014050805143}}.		* Kolltveit, Olav. ''Hædersbonden Kristofer Sjurson Hjeltnes 1730-1804 : ei slekts-, livs- og gardssoge frå Ulvik i Hardanger''. Øystese. 1961. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2014050805143}}.
	* ''Lappekommisjonen av 1889. Del 1 : Erklæringer som private personer har avgitt for Lappekommisjonen om forholdene i nordre del av Hedmark, i Sør-Trøndelag og i Nord-Trøndelag sør for Stjørdalselva - Tevla''. Utg. Saemien sijte. Snåsa. 1991. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2007092000021}}..		* ''Lappekommisjonen av 1889. Del 1 : Erklæringer som private personer har avgitt for Lappekommisjonen om forholdene i nordre del av Hedmark, i Sør-Trøndelag og i Nord-Trøndelag sør for Stjørdalselva - Tevla''. Utg. Saemien sijte. Snåsa. 1991. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2007092000021}}.
			* [[Inger Zachrisson\|Zachrisson, Inger]]: «Varför samiskt?», i ''Möten i gränsland : samer och germaner i Mellanskandinavien''. Stockholm : Statens Historiska Museum, 1997.

	== Lenkjer ==		== Lenkjer ==