Samiske språk - Sideversjonshistorikk

EvaRogneflåten: /* Samisk som forvaltningsspråk i Guovdageainnu suohkan/Kautokeino kommune */

2026-03-06T11:40:24Z

Samisk som forvaltningsspråk i Guovdageainnu suohkan/Kautokeino kommune

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 6. mar. 2026 kl. 11:40
Linje 9:		Linje 9:
	Samisk og norsk vart jamstilte språk «med lov av 1990 (etter reglene i kap. 3 i Sameloven)».<ref>Eira, Inger-Marie Gaup/Miggal-Niillasa Issát-Niillasa Inger Márjá. 2004: Sámegiella Davviriikkain. Stáhtus- ja domenačielggadeapmi / Sami language in Nordic countries. Status- and domain clarification / Samisk språk i Norden. Status- og domeneutredning, s. 25, 179. Dieđut 4/2004. Guovdageaidnu: Sámi Instituhtta.</ref> Samelova gjev heimel for å opprette eit forvaltingsområde for samisk språk.<ref>Skogvang, Susann Funderud 2002: Samerett. Om samenes rett til en fortid, nåtid og framtid, s. 135. Oslo: Universitetsforlaget</ref> «I dette området skal det være en fullstendig likestilling av det samiske og det norske språk i offisielle sammenhenger» (Skogvang 2002:135). Språkreglane i sameloven vart iverksette i 1992. I dag desse kommunane med i det samiske forvaltningsområdet i Noreg: Guovdageainnu suohkan/Kautokeino kommune, Kárášjoga gielda/Karasjok kommune, Deanu gielda/Tana kommune, Unjárgga gielda/Nesseby kommune, Porsáŋggu gielda/Porsanger kommune, Gáivuona suohkan/Kåfjord kommune og Loabága suohkan/Lavangen kommune i Troms og Finnmark, Hábmera suohkan/Hamarøy kommune og Aarborten tjïelte/Hattfjelldal kommune i Nordland, Snåasen tjïelte/Snåsa kommune, Raarvihken Tjielte/Røyrvik kommune og Røros kommune i Trøndelag. Dei tre nordlegaste fylkeskommunane, Troms og Finnmark, Nordland og Trøndelag høyrer også til i forvaltingsområdet for samisk språk.<ref>https://www.regjeringen.no/no/tema/urfolk-og-minoriteter/samepolitikk/samiske-sprak/samelovens-sprakregler-og-forvaltningsom/id633281/</ref>		Samisk og norsk vart jamstilte språk «med lov av 1990 (etter reglene i kap. 3 i Sameloven)».<ref>Eira, Inger-Marie Gaup/Miggal-Niillasa Issát-Niillasa Inger Márjá. 2004: Sámegiella Davviriikkain. Stáhtus- ja domenačielggadeapmi / Sami language in Nordic countries. Status- and domain clarification / Samisk språk i Norden. Status- og domeneutredning, s. 25, 179. Dieđut 4/2004. Guovdageaidnu: Sámi Instituhtta.</ref> Samelova gjev heimel for å opprette eit forvaltingsområde for samisk språk.<ref>Skogvang, Susann Funderud 2002: Samerett. Om samenes rett til en fortid, nåtid og framtid, s. 135. Oslo: Universitetsforlaget</ref> «I dette området skal det være en fullstendig likestilling av det samiske og det norske språk i offisielle sammenhenger» (Skogvang 2002:135). Språkreglane i sameloven vart iverksette i 1992. I dag desse kommunane med i det samiske forvaltningsområdet i Noreg: Guovdageainnu suohkan/Kautokeino kommune, Kárášjoga gielda/Karasjok kommune, Deanu gielda/Tana kommune, Unjárgga gielda/Nesseby kommune, Porsáŋggu gielda/Porsanger kommune, Gáivuona suohkan/Kåfjord kommune og Loabága suohkan/Lavangen kommune i Troms og Finnmark, Hábmera suohkan/Hamarøy kommune og Aarborten tjïelte/Hattfjelldal kommune i Nordland, Snåasen tjïelte/Snåsa kommune, Raarvihken Tjielte/Røyrvik kommune og Røros kommune i Trøndelag. Dei tre nordlegaste fylkeskommunane, Troms og Finnmark, Nordland og Trøndelag høyrer også til i forvaltingsområdet for samisk språk.<ref>https://www.regjeringen.no/no/tema/urfolk-og-minoriteter/samepolitikk/samiske-sprak/samelovens-sprakregler-og-forvaltningsom/id633281/</ref>

	== Samisk som forvaltningsspråk i ~~Guovdageainnu suohkan/~~Kautokeino kommune ==		== Samisk som forvaltningsspråk i Kautokeino kommune ==
	Kautokeino har vore ein del av det samiske forvaltningsområdet frå det vart oppretta, og samisk hadde også vore brukt som administrasjonsspråk i kommunen i nokre før lova kom. I 1981 vart det nemnt i eit forslag til tillegg til eit vedtak om tolketeneste i Kautokeino at kommunestyret i Kautokeino “gjennom generalplan og ved enkelte vedtak [hadde] sagt at samisk bør bli likestilt med norsk som administrasjonsspråk".<ref>Møtebok for Kautokeino kommunestyre, møtedato 18. og 21.12. 1981)</ref> I møte 12.2.1982 vedtok kommunestyret å tilsetje kommunal tolk og opnar på det viset for at innlegg i kommunestyret kan haldast på samisk utan at talaren sjølv måtte tolke til norsk.<ref>Møtebok for Kautokeino kommunestyremøte ~~121~~.2.1982</ref> Også i den førre kommunestyreperioden hadde det komme framlegg om å tilsetje tolk, men da fekk ikkje framlegget fleirtal. Sámi álbmotlistu / Samefolkets liste hadde tilsetjing av tolk som et punkt i arbeidsprogrammet,<ref>Sámiálbmotlistu 1979</ref> og i 1981 fekk dei fleirtal for dette synet i kommunestyret, 10 år før dette vart nedfelt i nasjonale lovar. Samisk er i det heile tatt styrkt som bruksspråk i Noreg i det offentlege rommet i åra etter at det vart opna for samiskundervisning i norsk grunnskule i 1963, eit vedtak som førte til at det vart sett i gang byrjarundervisning på samisk i Kautokeino og Karasjok i 1967. <ref>Dannemark, Nils I.S. 2010: Variasjon og mønster, s. 10. Dr.avh, UiT.</ref>		[[Kautokeino kommune]] (Guovdageainnu suohkan) har vore ein del av det samiske forvaltningsområdet frå det vart oppretta, og samisk hadde også vore brukt som administrasjonsspråk i kommunen i nokre år før lova kom. I 1981 vart det nemnt i eit forslag til tillegg til eit vedtak om tolketeneste i Kautokeino at kommunestyret i Kautokeino “gjennom generalplan og ved enkelte vedtak [hadde] sagt at samisk bør bli likestilt med norsk som administrasjonsspråk".<ref>Møtebok for Kautokeino kommunestyre, møtedato 18. og 21.12.1981)</ref> I møte 12.02.1982 vedtok kommunestyret å tilsetje kommunal tolk og opnar på det viset for at innlegg i kommunestyret kan haldast på samisk utan at talaren sjølv måtte tolke til norsk.<ref>Møtebok for Kautokeino kommunestyremøte 12.12.1982</ref> Også i den førre kommunestyreperioden hadde det komme framlegg om å tilsetje tolk, men da fekk ikkje framlegget fleirtal. Sámi álbmotlistu / Samefolkets liste hadde tilsetjing av tolk som et punkt i arbeidsprogrammet,<ref>Sámiálbmotlistu 1979</ref> og i 1981 fekk dei fleirtal for dette synet i kommunestyret, 10 år før dette vart nedfelt i nasjonale lovar. Samisk er i det heile tatt styrkt som bruksspråk i Noreg i det offentlege rommet i åra etter at det vart opna for samiskundervisning i norsk grunnskule i 1963, eit vedtak som førte til at det vart sett i gang byrjarundervisning på samisk i Kautokeino og Karasjok i 1967. <ref>Dannemark, Nils I.S. 2010: Variasjon og mønster, s. 10. Dr.avh, UiT.</ref>

	== Bibliografi ==		== Bibliografi ==

Cnyborgbot: Robot: Erstatter mal: Reflist

2024-03-08T10:07:29Z

Robot: Erstatter mal: Reflist

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 8. mar. 2024 kl. 10:07
Linje 15:		Linje 15:

	== Kjelder ==		== Kjelder ==
	~~{{reflist}}~~		<references />

	{{spire}}		{{spire}}

Olve Utne på 11. des. 2023 kl. 17:13

2023-12-11T17:13:17Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 11. des. 2023 kl. 17:13
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|11699cr samisk salmebok.jpg\|Salmebok på [[umesamisk]], det eldste samiske litteraturspråket.}}		<onlyinclude>{{thumb\|11699cr samisk salmebok.jpg\|Salmebok på [[umesamisk]], det eldste samiske litteraturspråket.}}
	'''[[Samiske språk]]''' er den språkgruppa innanfor [[uralske språk]] som blir snakka av [[samar]]. Dei samiske språka viser nærmast slektskap med [[østersjøfinske språk]], som blant anna inkluderer [[finsk]]/[[kvænsk]], men slektskapet er ikkje nærmare enn at vi ikkje greier å skilje eit hypotetisk proto-samisk/finsk ut frå det generelle uralske rekonstruerte protospråket. Dei samiske språka kan inndelast i tre hovudgrupper: ''austsamiske språk'', ''sentralsamiske språk'' og ''sørsamiske språk''. I Noreg har [[sørsamisk]], [[lulesamisk]] og [[nordsamisk]] morsmålstalarar og offisiell status på kommunalt og fylkeskommunalt nivå innanfor [[Det samiske forvaltningsområdet]]. [[Pitesamisk]] har òg somme morsmålstalarar i Norge, og revitaliseringsarbeid er i gang. [[Skoltesamisk]] og [[umesamisk]] er lokalt utdøydd som morsmål i Norge, men revitalisering er aktuelt. I [[Sverige]] har sørsamisk, umesamisk, pitesamisk, lulesamisk og nordsamisk morsmålstalarar. [[Förvaltningsområdet för samiska språket]], som dekkjer 19 kommunar per [[2014]], sikrar samiske tilbod i førskulen og eldreomsorgen, og i tillegg har ein rett til å bruke sitt samiske språk i møte med forvaltninga. Det finst likevel ikkje tilbod om grunnskuleutdanning med samisk som opplæringsspråk i Sverige. </onlyinclude>		'''[[Samiske språk]]''' er den språkgruppa innanfor [[uralske språk]] som blir snakka av [[samar]]. Dei samiske språka viser nærmast slektskap med [[østersjøfinske språk]], som blant anna inkluderer [[finsk]]/[[kvænsk]], men slektskapet er ikkje nærmare enn at vi ikkje greier å skilje eit hypotetisk proto-samisk/finsk ut frå det generelle uralske rekonstruerte protospråket. Dei samiske språka kan inndelast i tre hovudgrupper: ''austsamiske språk'', ''sentralsamiske språk'' og ''sørsamiske språk''. I Noreg har [[sørsamisk]], [[lulesamisk]] og [[nordsamisk]] morsmålstalarar og offisiell status på kommunalt og fylkeskommunalt nivå innanfor [[Det samiske forvaltningsområdet]]. [[Pitesamisk]] har òg somme morsmålstalarar i Norge, og revitaliseringsarbeid er i gang. [[Skoltesamisk]] og [[umesamisk]] er lokalt utdøydd som morsmål i Norge, men revitalisering er aktuelt. I [[Sverige]] har sørsamisk, umesamisk, pitesamisk, lulesamisk og nordsamisk morsmålstalarar. [[Förvaltningsområdet för samiska språket]], som dekkjer 19 kommunar per [[2014]], sikrar samiske tilbod i førskulen og eldreomsorgen, og i tillegg har ein rett til å bruke sitt samiske språk i møte med forvaltninga. Det finst likevel ikkje tilbod om grunnskuleutdanning med samisk som opplæringsspråk i Sverige. I [[Finland]] har nordsamisk, [[enaresamisk]] og skoltesamisk morsmålstalarar. </onlyinclude>

	== Inndeling ==		== Inndeling ==

Olve Utne på 7. des. 2023 kl. 11:20

2023-12-07T11:20:00Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 7. des. 2023 kl. 11:20
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|11699cr samisk salmebok.jpg\|Salmebok på [[umesamisk]], det eldste samiske litteraturspråket.}}		<onlyinclude>{{thumb\|11699cr samisk salmebok.jpg\|Salmebok på [[umesamisk]], det eldste samiske litteraturspråket.}}
	'''[[Samiske språk]]''' er den språkgruppa innanfor [[uralske språk]] som blir snakka av [[samar]]. Dei samiske språka viser nærmast slektskap med [[østersjøfinske språk]], som blant anna inkluderer [[finsk]]/[[kvænsk]], men slektskapet er ikkje nærmare enn at vi ikkje greier å skilje eit hypotetisk proto-samisk/finsk ut frå det generelle uralske rekonstruerte protospråket. Dei samiske språka kan inndelast i tre hovudgrupper: ''austsamiske språk'', ''sentralsamiske språk'' og ''sørsamiske språk''. I Noreg har [[sørsamisk]], [[lulesamisk]] og [[nordsamisk]] morsmålstalarar og offisiell status på kommunalt og fylkeskommunalt nivå innanfor [[Det samiske forvaltningsområdet]]. [[Pitesamisk]] har ~~berre nokre få~~ morsmålstalarar og [[~~skoltesamisk~~]] er lokalt utdøydd som morsmål i Norge, men revitalisering er aktuelt~~. [[Umesamisk]] er heilt utdøydd i Norge~~. I [[Sverige]] har sørsamisk, umesamisk, pitesamisk, lulesamisk og nordsamisk morsmålstalarar. [[Förvaltningsområdet för samiska språket]], som dekkjer 19 kommunar per [[2014]], sikrar samiske tilbod i førskulen og eldreomsorgen, og i tillegg har ein rett til å bruke sitt samiske språk i møte med forvaltninga. Det finst likevel ikkje tilbod om grunnskuleutdanning med samisk som opplæringsspråk i Sverige. </onlyinclude>		'''[[Samiske språk]]''' er den språkgruppa innanfor [[uralske språk]] som blir snakka av [[samar]]. Dei samiske språka viser nærmast slektskap med [[østersjøfinske språk]], som blant anna inkluderer [[finsk]]/[[kvænsk]], men slektskapet er ikkje nærmare enn at vi ikkje greier å skilje eit hypotetisk proto-samisk/finsk ut frå det generelle uralske rekonstruerte protospråket. Dei samiske språka kan inndelast i tre hovudgrupper: ''austsamiske språk'', ''sentralsamiske språk'' og ''sørsamiske språk''. I Noreg har [[sørsamisk]], [[lulesamisk]] og [[nordsamisk]] morsmålstalarar og offisiell status på kommunalt og fylkeskommunalt nivå innanfor [[Det samiske forvaltningsområdet]]. [[Pitesamisk]] har òg somme morsmålstalarar i Norge, og revitaliseringsarbeid er i gang. [[Skoltesamisk]] og [[umesamisk]] er lokalt utdøydd som morsmål i Norge, men revitalisering er aktuelt. I [[Sverige]] har sørsamisk, umesamisk, pitesamisk, lulesamisk og nordsamisk morsmålstalarar. [[Förvaltningsområdet för samiska språket]], som dekkjer 19 kommunar per [[2014]], sikrar samiske tilbod i førskulen og eldreomsorgen, og i tillegg har ein rett til å bruke sitt samiske språk i møte med forvaltninga. Det finst likevel ikkje tilbod om grunnskuleutdanning med samisk som opplæringsspråk i Sverige. </onlyinclude>

	== Inndeling ==		== Inndeling ==

Olve Utne: /* Samisk som forvaltningsspråk i Guovdageainnu suohkan/Kautokeino kommune */

2023-12-07T10:55:33Z

Samisk som forvaltningsspråk i Guovdageainnu suohkan/Kautokeino kommune

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 7. des. 2023 kl. 10:55
Linje 10:		Linje 10:

	== Samisk som forvaltningsspråk i Guovdageainnu suohkan/Kautokeino kommune ==		== Samisk som forvaltningsspråk i Guovdageainnu suohkan/Kautokeino kommune ==
	Kautokeino har vore ein del av det samiske forvaltningsområdet frå det vart oppretta, og samisk hadde også vore brukt som administrasjonsspråk i kommunen i nokre før lova kom. I 1981 vart det nemnt i eit forslag til tillegg til eit vedtak om tolketeneste i Kautokeino at kommunestyret i Kautokeino “gjennom generalplan og ved enkelte vedtak [hadde] sagt at samisk bør bli likestilt med norsk som administrasjonsspråk".<ref>Møtebok for Kautokeino kommunestyre, møtedato 18. og 21.12. 1981)</ref> I møte 12.2.1982 ~~vedtar~~ kommunestyret å ~~tilsetja~~ kommunal tolk og opnar på det viset for at innlegg i kommunestyret kan haldast på samisk utan at talaren sjølv ~~måte~~ tolke til norsk.<ref>Møtebok for Kautokeino kommunestyremøte 121.2.1982</ref> Også i den førre kommunestyreperioden hadde det komme framlegg om å ~~tilsetja~~ tolk, men da fekk ikkje framlegget fleirtal. Sámi álbmotlistu / Samefolkets liste hadde tilsetjing av tolk som et punkt i arbeidsprogrammet,<ref>Sámiálbmotlistu 1979</ref> og i 1981 fekk dei fleirtal for dette synet i kommunestyret, 10 år før dette vart nedfelt i nasjonale lovar. Samisk er i det heile tatt styrkt som bruksspråk i Noreg i det offentlege rommet i åra etter at det vart opna for samiskundervisning i norsk grunnskule i 1963, eit vedtak som førte til at det vart sett i gang byrjarundervisning på samisk i Kautokeino og Karasjok i 1967. <ref>Dannemark, Nils I.S. 2010: Variasjon og mønster, s. 10. Dr.avh, UiT.</ref>		Kautokeino har vore ein del av det samiske forvaltningsområdet frå det vart oppretta, og samisk hadde også vore brukt som administrasjonsspråk i kommunen i nokre før lova kom. I 1981 vart det nemnt i eit forslag til tillegg til eit vedtak om tolketeneste i Kautokeino at kommunestyret i Kautokeino “gjennom generalplan og ved enkelte vedtak [hadde] sagt at samisk bør bli likestilt med norsk som administrasjonsspråk".<ref>Møtebok for Kautokeino kommunestyre, møtedato 18. og 21.12. 1981)</ref> I møte 12.2.1982 vedtok kommunestyret å tilsetje kommunal tolk og opnar på det viset for at innlegg i kommunestyret kan haldast på samisk utan at talaren sjølv måtte tolke til norsk.<ref>Møtebok for Kautokeino kommunestyremøte 121.2.1982</ref> Også i den førre kommunestyreperioden hadde det komme framlegg om å tilsetje tolk, men da fekk ikkje framlegget fleirtal. Sámi álbmotlistu / Samefolkets liste hadde tilsetjing av tolk som et punkt i arbeidsprogrammet,<ref>Sámiálbmotlistu 1979</ref> og i 1981 fekk dei fleirtal for dette synet i kommunestyret, 10 år før dette vart nedfelt i nasjonale lovar. Samisk er i det heile tatt styrkt som bruksspråk i Noreg i det offentlege rommet i åra etter at det vart opna for samiskundervisning i norsk grunnskule i 1963, eit vedtak som førte til at det vart sett i gang byrjarundervisning på samisk i Kautokeino og Karasjok i 1967. <ref>Dannemark, Nils I.S. 2010: Variasjon og mønster, s. 10. Dr.avh, UiT.</ref>

	== Bibliografi ==		== Bibliografi ==

Olve Utne på 7. des. 2023 kl. 10:53

2023-12-07T10:53:39Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 7. des. 2023 kl. 10:53
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|11699cr samisk salmebok.jpg\|Salmebok på [[umesamisk]], det eldste samiske litteraturspråket.}}		<onlyinclude>{{thumb\|11699cr samisk salmebok.jpg\|Salmebok på [[umesamisk]], det eldste samiske litteraturspråket.}}
	'''[[Samiske språk]]''' er den språkgruppa innanfor [[uralske språk]] som blir snakka av [[samar]]. Dei samiske språka viser nærmast slektskap med [[østersjøfinske språk]], som blant anna inkluderer [[finsk]]/[[kvænsk]], men slektskapet er ikkje nærmare enn at vi ikkje greier å skilje eit hypotetisk proto-samisk/finsk ut frå det generelle uralske rekonstruerte protospråket. Dei samiske språka kan inndelast i tre hovudgrupper: ''austsamiske språk'', ''sentralsamiske språk'' og ''sørsamiske språk''. I Noreg har [[sørsamisk]], [[lulesamisk]] og [[nordsamisk]] morsmålstalarar og offisiell status på kommunalt og fylkeskommunalt nivå innanfor [[Det samiske forvaltningsområdet]]. [[Pitesamisk]] har berre nokre få morsmålstalarar og [[skoltesamisk]] er lokalt utdøydd som morsmål i Norge, men revitalisering ~~i nokon grad~~ er aktuelt. [[Umesamisk]] er heilt utdøydd i Norge. I [[Sverige]] har sørsamisk, umesamisk, pitesamisk, lulesamisk og nordsamisk morsmålstalarar. [[Förvaltningsområdet för samiska språket]], som dekkjer 19 kommunar per [[2014]], sikrar samiske tilbod i førskulen og eldreomsorgen, og i tillegg har ein rett til å bruke sitt samiske språk i møte med forvaltninga. Det finst likevel ikkje tilbod om grunnskuleutdanning med samisk som opplæringsspråk i Sverige. </onlyinclude>		'''[[Samiske språk]]''' er den språkgruppa innanfor [[uralske språk]] som blir snakka av [[samar]]. Dei samiske språka viser nærmast slektskap med [[østersjøfinske språk]], som blant anna inkluderer [[finsk]]/[[kvænsk]], men slektskapet er ikkje nærmare enn at vi ikkje greier å skilje eit hypotetisk proto-samisk/finsk ut frå det generelle uralske rekonstruerte protospråket. Dei samiske språka kan inndelast i tre hovudgrupper: ''austsamiske språk'', ''sentralsamiske språk'' og ''sørsamiske språk''. I Noreg har [[sørsamisk]], [[lulesamisk]] og [[nordsamisk]] morsmålstalarar og offisiell status på kommunalt og fylkeskommunalt nivå innanfor [[Det samiske forvaltningsområdet]]. [[Pitesamisk]] har berre nokre få morsmålstalarar og [[skoltesamisk]] er lokalt utdøydd som morsmål i Norge, men revitalisering er aktuelt. [[Umesamisk]] er heilt utdøydd i Norge. I [[Sverige]] har sørsamisk, umesamisk, pitesamisk, lulesamisk og nordsamisk morsmålstalarar. [[Förvaltningsområdet för samiska språket]], som dekkjer 19 kommunar per [[2014]], sikrar samiske tilbod i førskulen og eldreomsorgen, og i tillegg har ein rett til å bruke sitt samiske språk i møte med forvaltninga. Det finst likevel ikkje tilbod om grunnskuleutdanning med samisk som opplæringsspråk i Sverige. </onlyinclude>

	== Inndeling ==		== Inndeling ==

Olve Utne på 7. des. 2023 kl. 10:33

2023-12-07T10:33:02Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 7. des. 2023 kl. 10:33
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|11699cr samisk salmebok.jpg\|Salmebok på [[umesamisk]], det eldste samiske litteraturspråket.}}		<onlyinclude>{{thumb\|11699cr samisk salmebok.jpg\|Salmebok på [[umesamisk]], det eldste samiske litteraturspråket.}}
	'''[[Samiske språk]]''' er den språkgruppa innanfor [[uralske språk]] som blir snakka av [[samar]]. Dei samiske språka viser nærmast slektskap med [[østersjøfinske språk]], som blant anna inkluderer [[finsk]]/[[kvænsk]], men slektskapet er ikkje nærmare enn at vi ikkje greier å skilje eit hypotetisk proto-samisk/finsk ut frå det generelle uralske rekonstruerte protospråket. Dei samiske språka kan inndelast i tre hovudgrupper: ''austsamiske språk'', ''sentralsamiske språk'' og ''sørsamiske språk''. I Noreg har [[sørsamisk]], [[lulesamisk]] og [[nordsamisk]] morsmålstalarar og offisiell status på kommunalt og fylkeskommunalt nivå innanfor [[Det samiske forvaltningsområdet]]. [[Pitesamisk]] og [[skoltesamisk]] er lokalt utdøydd som morsmål, men revitalisering i nokon grad er aktuelt. [[Umesamisk]] er heilt utdøydd i Norge. I [[Sverige]] har sørsamisk, umesamisk, pitesamisk, lulesamisk og nordsamisk morsmålstalarar. [[Förvaltningsområdet för samiska språket]], som dekkjer 19 kommunar per [[2014]], sikrar samiske tilbod i førskulen og eldreomsorgen, og i tillegg har ein rett til å bruke sitt samiske språk i møte med forvaltninga. Det finst likevel ikkje tilbod om grunnskuleutdanning med samisk som opplæringsspråk i Sverige. </onlyinclude>		'''[[Samiske språk]]''' er den språkgruppa innanfor [[uralske språk]] som blir snakka av [[samar]]. Dei samiske språka viser nærmast slektskap med [[østersjøfinske språk]], som blant anna inkluderer [[finsk]]/[[kvænsk]], men slektskapet er ikkje nærmare enn at vi ikkje greier å skilje eit hypotetisk proto-samisk/finsk ut frå det generelle uralske rekonstruerte protospråket. Dei samiske språka kan inndelast i tre hovudgrupper: ''austsamiske språk'', ''sentralsamiske språk'' og ''sørsamiske språk''. I Noreg har [[sørsamisk]], [[lulesamisk]] og [[nordsamisk]] morsmålstalarar og offisiell status på kommunalt og fylkeskommunalt nivå innanfor [[Det samiske forvaltningsområdet]]. [[Pitesamisk]] har berre nokre få morsmålstalarar og [[skoltesamisk]] er lokalt utdøydd som morsmål i Norge, men revitalisering i nokon grad er aktuelt. [[Umesamisk]] er heilt utdøydd i Norge. I [[Sverige]] har sørsamisk, umesamisk, pitesamisk, lulesamisk og nordsamisk morsmålstalarar. [[Förvaltningsområdet för samiska språket]], som dekkjer 19 kommunar per [[2014]], sikrar samiske tilbod i førskulen og eldreomsorgen, og i tillegg har ein rett til å bruke sitt samiske språk i møte med forvaltninga. Det finst likevel ikkje tilbod om grunnskuleutdanning med samisk som opplæringsspråk i Sverige. </onlyinclude>

	== Inndeling ==		== Inndeling ==

Marianne Wiig: kat

2023-05-12T12:27:44Z

kat

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 12. mai 2023 kl. 12:27
Linje 21:		Linje 21:
	[[Kategori:Samiske språk\| ]]		[[Kategori:Samiske språk\| ]]
	[[Kategori:Samisk historie og kultur\|Språk]]		[[Kategori:Samisk historie og kultur\|Språk]]
	~~[[kategori:språk]]~~
	{{f0}}		{{f0}}
	{{nn}}		{{nn}}

Niillas4 på 25. mai 2020 kl. 13:39

2020-05-25T13:39:17Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 25. mai 2020 kl. 13:39
Linje 10:		Linje 10:

	== Samisk som forvaltningsspråk i Guovdageainnu suohkan/Kautokeino kommune ==		== Samisk som forvaltningsspråk i Guovdageainnu suohkan/Kautokeino kommune ==
	Kautokeino har vore ein del av det samiske forvaltningsområdet frå det vart oppretta, og samisk hadde også vore brukt som administrasjonsspråk i kommunen i nokre før lova kom. I 1981 vart det nemnt i eit forslag til tillegg til eit vedtak om tolketeneste i Kautokeino at kommunestyret i Kautokeino “gjennom generalplan og ved enkelte vedtak [hadde] sagt at samisk bør bli likestilt med norsk som administrasjonsspråk".<ref>Møtebok for Kautokeino kommunestyre, møtedato 18. og 21.12. 1981)</ref> I møte 12.2.1982 vedtar kommunestyret å tilsetja kommunal tolk og opnar på det viset for at innlegg i kommunestyret kan haldast på samisk utan at talaren sjølv måte tolke til norsk.<ref>Møtebok for Kautokeino kommunestyremøte 121.2.1982</ref> Også i den førre kommunestyreperioden hadde det komme framlegg om å tilsetja tolk, men da fekk ikkje framlegget fleirtal. Sámi álbmotlistu / Samefolkets liste hadde tilsetjing av tolk som et punkt i arbeidsprogrammet ,<ref>Sámiálbmotlistu 1979</ref> og i 1981 fekk dei fleirtal for dette synet i kommunestyret, 10 år før dette vart nedfelt i nasjonale lovar. Samisk er i det heile tatt styrkt som bruksspråk i Noreg i det offentlege rommet i åra etter at det vart opna for samiskundervisning i norsk grunnskule i 1963, eit vedtak som førte til at det vart sett i gang byrjarundervisning på samisk i Kautokeino og Karasjok i 1967. <ref>Dannemark, Nils I.S. 2010: Variasjon og mønster, s. 10. Dr.avh, UiT.</ref>		Kautokeino har vore ein del av det samiske forvaltningsområdet frå det vart oppretta, og samisk hadde også vore brukt som administrasjonsspråk i kommunen i nokre før lova kom. I 1981 vart det nemnt i eit forslag til tillegg til eit vedtak om tolketeneste i Kautokeino at kommunestyret i Kautokeino “gjennom generalplan og ved enkelte vedtak [hadde] sagt at samisk bør bli likestilt med norsk som administrasjonsspråk".<ref>Møtebok for Kautokeino kommunestyre, møtedato 18. og 21.12. 1981)</ref> I møte 12.2.1982 vedtar kommunestyret å tilsetja kommunal tolk og opnar på det viset for at innlegg i kommunestyret kan haldast på samisk utan at talaren sjølv måte tolke til norsk.<ref>Møtebok for Kautokeino kommunestyremøte 121.2.1982</ref> Også i den førre kommunestyreperioden hadde det komme framlegg om å tilsetja tolk, men da fekk ikkje framlegget fleirtal. Sámi álbmotlistu / Samefolkets liste hadde tilsetjing av tolk som et punkt i arbeidsprogrammet,<ref>Sámiálbmotlistu 1979</ref> og i 1981 fekk dei fleirtal for dette synet i kommunestyret, 10 år før dette vart nedfelt i nasjonale lovar. Samisk er i det heile tatt styrkt som bruksspråk i Noreg i det offentlege rommet i åra etter at det vart opna for samiskundervisning i norsk grunnskule i 1963, eit vedtak som førte til at det vart sett i gang byrjarundervisning på samisk i Kautokeino og Karasjok i 1967. <ref>Dannemark, Nils I.S. 2010: Variasjon og mønster, s. 10. Dr.avh, UiT.</ref>

	== Bibliografi ==		== Bibliografi ==

Niillas4 på 25. mai 2020 kl. 12:55

2020-05-25T12:55:03Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 25. mai 2020 kl. 12:55
Linje 7:		Linje 7:

	== Forvaltningsområdet for samisk språk ==		== Forvaltningsområdet for samisk språk ==
	Samisk og norsk vart jamstilte språk «med lov av 1990 (etter reglene i kap. 3 i Sameloven)».<ref>Eira, Inger-Marie Gaup/Miggal-Niillasa Issát-Niillasa Inger Márjá. 2004: Sámegiella Davviriikkain. Stáhtus- ja domenačielggadeapmi / Sami language in Nordic countries. Status- and domain clarification / Samisk språk i Norden. Status- og domeneutredning, s. 25, 179. Dieđut 4/2004. Guovdageaidnu: Sámi Instituhtta.</ref> Samelova gjev heimel for å opprette eit forvaltingsområde for samisk språk.<ref>Skogvang, Susann Funderud 2002: Samerett. Om samenes rett til en fortid, nåtid og framtid, s. 135. Oslo: Universitetsforlaget</ref>. «I dette området skal det være en fullstendig likestilling av det samiske og det norske språk i offisielle sammenhenger» (Skogvang 2002:135). Språkreglane i sameloven vart iverksette i 1992. I dag desse kommunane med i det samiske forvaltningsområdet i Noreg: Guovdageainnu suohkan/Kautokeino kommune, Kárášjoga gielda/Karasjok kommune, Deanu gielda/Tana kommune, Unjárgga gielda/Nesseby kommune, Porsáŋggu gielda/Porsanger kommune, Gáivuona suohkan/Kåfjord kommune og Loabága suohkan/Lavangen kommune i Troms og Finnmark, Hábmera suohkan/Hamarøy kommune og Aarborten tjïelte/Hattfjelldal kommune i Nordland, Snåasen tjïelte/Snåsa kommune, Raarvihken Tjielte/Røyrvik kommune og Røros kommune i Trøndelag. Dei tre nordlegaste fylkeskommunane, Troms og Finnmark, Nordland og Trøndelag høyrer også til i forvaltingsområdet for samisk språk.<ref>https://www.regjeringen.no/no/tema/urfolk-og-minoriteter/samepolitikk/samiske-sprak/samelovens-sprakregler-og-forvaltningsom/id633281/</ref>		Samisk og norsk vart jamstilte språk «med lov av 1990 (etter reglene i kap. 3 i Sameloven)».<ref>Eira, Inger-Marie Gaup/Miggal-Niillasa Issát-Niillasa Inger Márjá. 2004: Sámegiella Davviriikkain. Stáhtus- ja domenačielggadeapmi / Sami language in Nordic countries. Status- and domain clarification / Samisk språk i Norden. Status- og domeneutredning, s. 25, 179. Dieđut 4/2004. Guovdageaidnu: Sámi Instituhtta.</ref> Samelova gjev heimel for å opprette eit forvaltingsområde for samisk språk.<ref>Skogvang, Susann Funderud 2002: Samerett. Om samenes rett til en fortid, nåtid og framtid, s. 135. Oslo: Universitetsforlaget</ref> «I dette området skal det være en fullstendig likestilling av det samiske og det norske språk i offisielle sammenhenger» (Skogvang 2002:135). Språkreglane i sameloven vart iverksette i 1992. I dag desse kommunane med i det samiske forvaltningsområdet i Noreg: Guovdageainnu suohkan/Kautokeino kommune, Kárášjoga gielda/Karasjok kommune, Deanu gielda/Tana kommune, Unjárgga gielda/Nesseby kommune, Porsáŋggu gielda/Porsanger kommune, Gáivuona suohkan/Kåfjord kommune og Loabága suohkan/Lavangen kommune i Troms og Finnmark, Hábmera suohkan/Hamarøy kommune og Aarborten tjïelte/Hattfjelldal kommune i Nordland, Snåasen tjïelte/Snåsa kommune, Raarvihken Tjielte/Røyrvik kommune og Røros kommune i Trøndelag. Dei tre nordlegaste fylkeskommunane, Troms og Finnmark, Nordland og Trøndelag høyrer også til i forvaltingsområdet for samisk språk.<ref>https://www.regjeringen.no/no/tema/urfolk-og-minoriteter/samepolitikk/samiske-sprak/samelovens-sprakregler-og-forvaltningsom/id633281/</ref>

	== Samisk som forvaltningsspråk i Guovdageainnu suohkan/Kautokeino kommune ==		== Samisk som forvaltningsspråk i Guovdageainnu suohkan/Kautokeino kommune ==
	Kautokeino har vore ein del av det samiske forvaltningsområdet frå det vart oppretta, og samisk hadde også vore brukt som administrasjonsspråk i kommunen i nokre før lova kom. I 1981 vart det nemnt i eit forslag til tillegg til eit vedtak om tolketeneste i Kautokeino at kommunestyret i Kautokeino “gjennom generalplan og ved enkelte vedtak [hadde] sagt at samisk bør bli likestilt med norsk som ~~administrasjonsspråk”~~<ref>Møtebok for Kautokeino kommunestyre, møtedato 18. og 21.12. 1981)</ref>. I møte 12.2.1982 vedtar kommunestyret å tilsetja kommunal tolk og opnar på det viset for at innlegg i kommunestyret kan haldast på samisk utan at talaren sjølv måte tolke til norsk.<ref>Møtebok for Kautokeino kommunestyremøte 121.2.1982</ref> Også i den førre kommunestyreperioden hadde det komme framlegg om å tilsetja tolk, men da fekk ikkje framlegget fleirtal. Sámi álbmotlistu / Samefolkets liste hadde tilsetjing av tolk som et punkt i arbeidsprogrammet <ref>Sámiálbmotlistu 1979</ref>, og i 1981 fekk dei fleirtal for dette synet i kommunestyret, 10 år før dette vart nedfelt i nasjonale lovar. Samisk er i det heile tatt styrkt som bruksspråk i Noreg i det offentlege rommet i åra etter at det vart opna for samiskundervisning i norsk ~~grunnskole~~ i 1963, eit vedtak som førte til at det vart sett i gang byrjarundervisning på samisk i Kautokeino og Karasjok i 1967 <ref>Dannemark, Nils I.S. 2010: Variasjon og mønster, s. 10. Dr.avh, UiT.</ref>.		Kautokeino har vore ein del av det samiske forvaltningsområdet frå det vart oppretta, og samisk hadde også vore brukt som administrasjonsspråk i kommunen i nokre før lova kom. I 1981 vart det nemnt i eit forslag til tillegg til eit vedtak om tolketeneste i Kautokeino at kommunestyret i Kautokeino “gjennom generalplan og ved enkelte vedtak [hadde] sagt at samisk bør bli likestilt med norsk som administrasjonsspråk".<ref>Møtebok for Kautokeino kommunestyre, møtedato 18. og 21.12. 1981)</ref> I møte 12.2.1982 vedtar kommunestyret å tilsetja kommunal tolk og opnar på det viset for at innlegg i kommunestyret kan haldast på samisk utan at talaren sjølv måte tolke til norsk.<ref>Møtebok for Kautokeino kommunestyremøte 121.2.1982</ref> Også i den førre kommunestyreperioden hadde det komme framlegg om å tilsetja tolk, men da fekk ikkje framlegget fleirtal. Sámi álbmotlistu / Samefolkets liste hadde tilsetjing av tolk som et punkt i arbeidsprogrammet ,<ref>Sámiálbmotlistu 1979</ref> og i 1981 fekk dei fleirtal for dette synet i kommunestyret, 10 år før dette vart nedfelt i nasjonale lovar. Samisk er i det heile tatt styrkt som bruksspråk i Noreg i det offentlege rommet i åra etter at det vart opna for samiskundervisning i norsk grunnskule i 1963, eit vedtak som førte til at det vart sett i gang byrjarundervisning på samisk i Kautokeino og Karasjok i 1967. <ref>Dannemark, Nils I.S. 2010: Variasjon og mønster, s. 10. Dr.avh, UiT.</ref>

	== Bibliografi ==		== Bibliografi ==