Sjabbat - Sideversjonshistorikk

Cnyborg på 8. jan. 2025 kl. 12:11

2025-01-08T12:11:41Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 8. jan. 2025 kl. 12:11
Linje 39:		Linje 39:
	[[Adventistkyrkja]] er det einaste større, kristne trussamfunnet som konsekvent held sabbaten på laurdag, og som gjer det meir eller mindre etter bibelske reglar. Dei avviser kristen feiring av søndagen.		[[Adventistkyrkja]] er det einaste større, kristne trussamfunnet som konsekvent held sabbaten på laurdag, og som gjer det meir eller mindre etter bibelske reglar. Dei avviser kristen feiring av søndagen.

			== Kjelder og litteratur ==

			* [https://snl.no/sabbat Sabbat] i ''Store norske leksikon''.
	{{spire}}		{{spire}}
	[[Kategori:Jødisk religion]]		[[Kategori:Jødisk religion]]
	[[Kategori:Jødisk historie og kultur]]		[[Kategori:Jødisk historie og kultur]]
	{{nn}}		{{nn}}

Cnyborgbot: Robot: Endrer mal: He

2024-03-08T08:35:59Z

Robot: Endrer mal: He

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 8. mar. 2024 kl. 08:35
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>'''[[Sjabbat\|Sjabbát]]''' ([[hebraisk]] {{he\|שַ֝בָּת}}), '''sabbá''' ([[portugiserjøder\|port.j.]]) eller '''sjabbes''' ([[jiddisch]]), av [[kristendom\|kristne]] tradisjonelt kalt '''<u>sab</u>bat''' ([[gresk\|gr.]] ''σαββάτων''), er den sjuande dagen og kviledagen i den [[jødar\|jødiske]] veka og blir rekna frå solnedgang på [[fredag]]skvelden til solnedgang på [[laurdag]]skvelden. I dette tidsrommet blir det etter tradisjonell ''[[halakhá]]'' (jødisk lov) ikkje gjord opp eld eller tent/sløkt levande lys; ein kokar ikkje nye matretter (men kan varme oppatt mat på visse måtar); ein reiser ikkje utom byen/bygda der ein var ved solnedgang fredag kveld; ein driv ikkje handel; og ein utfører ikkje noko handverk som sorterer under dei 39 ''abot melakhot'' (grunnleggjande typar konstruktivt arbeid). I [[rabbinsk jødedom]], som dei aller fleste jødar i vår tid hører til, tenner ein lys til ære for sjabbát på fredag litt føre solnedgang, og ein markerer utgangen av sjabbát med ''[[habdala\|habdalá]]'' (eit rituale som inkluderer signing av vin, krydder og levande lys) etter solnedgang på laurdag kveld. I [[synagoge]]n er det eigne gudstenester for sjabbát på fredagskvelden, på laurdagsmorgonen og på laurdagsettermiddagen. </onlyinclude>		<onlyinclude>'''[[Sjabbat\|Sjabbát]]''' ([[hebraisk]] {{Hebraisk\|שַ֝בָּת}}), '''sabbá''' ([[portugiserjøder\|port.j.]]) eller '''sjabbes''' ([[jiddisch]]), av [[kristendom\|kristne]] tradisjonelt kalt '''<u>sab</u>bat''' ([[gresk\|gr.]] ''σαββάτων''), er den sjuande dagen og kviledagen i den [[jødar\|jødiske]] veka og blir rekna frå solnedgang på [[fredag]]skvelden til solnedgang på [[laurdag]]skvelden. I dette tidsrommet blir det etter tradisjonell ''[[halakhá]]'' (jødisk lov) ikkje gjord opp eld eller tent/sløkt levande lys; ein kokar ikkje nye matretter (men kan varme oppatt mat på visse måtar); ein reiser ikkje utom byen/bygda der ein var ved solnedgang fredag kveld; ein driv ikkje handel; og ein utfører ikkje noko handverk som sorterer under dei 39 ''abot melakhot'' (grunnleggjande typar konstruktivt arbeid). I [[rabbinsk jødedom]], som dei aller fleste jødar i vår tid hører til, tenner ein lys til ære for sjabbát på fredag litt føre solnedgang, og ein markerer utgangen av sjabbát med ''[[habdala\|habdalá]]'' (eit rituale som inkluderer signing av vin, krydder og levande lys) etter solnedgang på laurdag kveld. I [[synagoge]]n er det eigne gudstenester for sjabbát på fredagskvelden, på laurdagsmorgonen og på laurdagsettermiddagen. </onlyinclude>

	== Sjabbát i Tenákh (den hebraiske bibelen) ==		== Sjabbát i Tenákh (den hebraiske bibelen) ==

Olve Utne: Teksterstatting – «[[Kategori:j» til «[[Kategori:J»

2023-11-26T01:15:37Z

Teksterstatting – «[[Kategori:j» til «[[Kategori:J»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. nov. 2023 kl. 01:15
Linje 40:		Linje 40:

	{{spire}}		{{spire}}
	[[Kategori:~~jødisk~~ religion]]		[[Kategori:Jødisk religion]]
	[[Kategori:~~jødisk~~ historie og kultur]]		[[Kategori:Jødisk historie og kultur]]
	{{nn}}		{{nn}}

Olve Utne: Teksterstatting – «[[kategori:» til «[[Kategori:»

2023-11-19T00:37:06Z

Teksterstatting – «[[kategori:» til «[[Kategori:»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 19. nov. 2023 kl. 00:37
Linje 40:		Linje 40:

	{{spire}}		{{spire}}
	[[~~kategori~~:jødisk religion]]		[[Kategori:jødisk religion]]
	[[~~kategori~~:jødisk historie og kultur]]		[[Kategori:jødisk historie og kultur]]
	{{nn}}		{{nn}}

Cnyborg på 5. des. 2022 kl. 08:43

2022-12-05T08:43:46Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 5. des. 2022 kl. 08:43
Linje 24:		Linje 24:
	# 25 timar etter at sjabbáten begynte.		# 25 timar etter at sjabbáten begynte.

	Utgangen av sjabbát blir tradisjonelt markert ved ''habdalá''-ritualet: Ein tenner eit lys (gjerne eit fletta, tvinna eller ornamentert lys med fleire [[veik]]ar), fyller eit glass vin eller druejuice, tek fram krydder og les så signingar over vinen, krydderet og det levande ~~{{ljøs}}et~~. Ein avsluttar så med ei signing av forskjellen mellom helg og kvardag og drikk opp vinen. I samband med habdalá blir det gjerne sunge andre songar òg. Ein typisk sefardisk song er «Buena semana nos dé el Dio».		Utgangen av sjabbát blir tradisjonelt markert ved ''habdalá''-ritualet: Ein tenner eit lys (gjerne eit fletta, tvinna eller ornamentert lys med fleire [[veik]]ar), fyller eit glass vin eller druejuice, tek fram krydder og les så signingar over vinen, krydderet og det levande ljøset. Ein avsluttar så med ei signing av forskjellen mellom helg og kvardag og drikk opp vinen. I samband med habdalá blir det gjerne sunge andre songar òg. Ein typisk sefardisk song er «Buena semana nos dé el Dio».

	Etter habdalá (jiddisch ''havdóle'') er det vanleg blant [[ḥasidim\|ḥasidiske]] jødar å ha ''melàve malke'', ein fest med god mat og musikk.		Etter habdalá (jiddisch ''havdóle'') er det vanleg blant [[ḥasidim\|ḥasidiske]] jødar å ha ''melàve malke'', ein fest med god mat og musikk.

Olve Utne: Teksterstatting – «{{jid.}}» til «jiddisch»

2022-12-01T18:40:55Z

Teksterstatting – «{{jid.}}» til «jiddisch»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 1. des. 2022 kl. 18:40
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>'''[[Sjabbat\|Sjabbát]]''' ([[hebraisk]] {{he\|שַ֝בָּת}}), '''sabbá''' ([[portugiserjøder\|port.j.]]) eller '''sjabbes''' (~~{{jid.}}~~), av [[kristendom\|kristne]] tradisjonelt kalt '''<u>sab</u>bat''' ([[gresk\|gr.]] ''σαββάτων''), er den sjuande dagen og kviledagen i den [[jødar\|jødiske]] veka og blir rekna frå solnedgang på [[fredag]]skvelden til solnedgang på [[laurdag]]skvelden. I dette tidsrommet blir det etter tradisjonell ''[[halakhá]]'' (jødisk lov) ikkje gjord opp eld eller tent/sløkt levande lys; ein kokar ikkje nye matretter (men kan varme oppatt mat på visse måtar); ein reiser ikkje utom byen/bygda der ein var ved solnedgang fredag kveld; ein driv ikkje handel; og ein utfører ikkje noko handverk som sorterer under dei 39 ''abot melakhot'' (grunnleggjande typar konstruktivt arbeid). I [[rabbinsk jødedom]], som dei aller fleste jødar i vår tid hører til, tenner ein lys til ære for sjabbát på fredag litt føre solnedgang, og ein markerer utgangen av sjabbát med ''[[habdala\|habdalá]]'' (eit rituale som inkluderer signing av vin, krydder og levande lys) etter solnedgang på laurdag kveld. I [[synagoge]]n er det eigne gudstenester for sjabbát på fredagskvelden, på laurdagsmorgonen og på laurdagsettermiddagen. </onlyinclude>		<onlyinclude>'''[[Sjabbat\|Sjabbát]]''' ([[hebraisk]] {{he\|שַ֝בָּת}}), '''sabbá''' ([[portugiserjøder\|port.j.]]) eller '''sjabbes''' ([[jiddisch]]), av [[kristendom\|kristne]] tradisjonelt kalt '''<u>sab</u>bat''' ([[gresk\|gr.]] ''σαββάτων''), er den sjuande dagen og kviledagen i den [[jødar\|jødiske]] veka og blir rekna frå solnedgang på [[fredag]]skvelden til solnedgang på [[laurdag]]skvelden. I dette tidsrommet blir det etter tradisjonell ''[[halakhá]]'' (jødisk lov) ikkje gjord opp eld eller tent/sløkt levande lys; ein kokar ikkje nye matretter (men kan varme oppatt mat på visse måtar); ein reiser ikkje utom byen/bygda der ein var ved solnedgang fredag kveld; ein driv ikkje handel; og ein utfører ikkje noko handverk som sorterer under dei 39 ''abot melakhot'' (grunnleggjande typar konstruktivt arbeid). I [[rabbinsk jødedom]], som dei aller fleste jødar i vår tid hører til, tenner ein lys til ære for sjabbát på fredag litt føre solnedgang, og ein markerer utgangen av sjabbát med ''[[habdala\|habdalá]]'' (eit rituale som inkluderer signing av vin, krydder og levande lys) etter solnedgang på laurdag kveld. I [[synagoge]]n er det eigne gudstenester for sjabbát på fredagskvelden, på laurdagsmorgonen og på laurdagsettermiddagen. </onlyinclude>

	== Sjabbát i Tenákh (den hebraiske bibelen) ==		== Sjabbát i Tenákh (den hebraiske bibelen) ==

Olve Utne: Teksterstatting – «{{hebr.}}» til «hebraisk»

2022-12-01T11:57:37Z

Teksterstatting – «{{hebr.}}» til «hebraisk»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 1. des. 2022 kl. 11:57
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>'''[[Sjabbat\|Sjabbát]]''' (~~{{hebr.}}~~ {{he\|שַ֝בָּת}}), '''sabbá''' ([[portugiserjøder\|port.j.]]) eller '''sjabbes''' ({{jid.}}), av [[kristendom\|kristne]] tradisjonelt kalt '''<u>sab</u>bat''' ([[gresk\|gr.]] ''σαββάτων''), er den sjuande dagen og kviledagen i den [[jødar\|jødiske]] veka og blir rekna frå solnedgang på [[fredag]]skvelden til solnedgang på [[laurdag]]skvelden. I dette tidsrommet blir det etter tradisjonell ''[[halakhá]]'' (jødisk lov) ikkje gjord opp eld eller tent/sløkt levande lys; ein kokar ikkje nye matretter (men kan varme oppatt mat på visse måtar); ein reiser ikkje utom byen/bygda der ein var ved solnedgang fredag kveld; ein driv ikkje handel; og ein utfører ikkje noko handverk som sorterer under dei 39 ''abot melakhot'' (grunnleggjande typar konstruktivt arbeid). I [[rabbinsk jødedom]], som dei aller fleste jødar i vår tid hører til, tenner ein lys til ære for sjabbát på fredag litt føre solnedgang, og ein markerer utgangen av sjabbát med ''[[habdala\|habdalá]]'' (eit rituale som inkluderer signing av vin, krydder og levande lys) etter solnedgang på laurdag kveld. I [[synagoge]]n er det eigne gudstenester for sjabbát på fredagskvelden, på laurdagsmorgonen og på laurdagsettermiddagen. </onlyinclude>		<onlyinclude>'''[[Sjabbat\|Sjabbát]]''' ([[hebraisk]] {{he\|שַ֝בָּת}}), '''sabbá''' ([[portugiserjøder\|port.j.]]) eller '''sjabbes''' ({{jid.}}), av [[kristendom\|kristne]] tradisjonelt kalt '''<u>sab</u>bat''' ([[gresk\|gr.]] ''σαββάτων''), er den sjuande dagen og kviledagen i den [[jødar\|jødiske]] veka og blir rekna frå solnedgang på [[fredag]]skvelden til solnedgang på [[laurdag]]skvelden. I dette tidsrommet blir det etter tradisjonell ''[[halakhá]]'' (jødisk lov) ikkje gjord opp eld eller tent/sløkt levande lys; ein kokar ikkje nye matretter (men kan varme oppatt mat på visse måtar); ein reiser ikkje utom byen/bygda der ein var ved solnedgang fredag kveld; ein driv ikkje handel; og ein utfører ikkje noko handverk som sorterer under dei 39 ''abot melakhot'' (grunnleggjande typar konstruktivt arbeid). I [[rabbinsk jødedom]], som dei aller fleste jødar i vår tid hører til, tenner ein lys til ære for sjabbát på fredag litt føre solnedgang, og ein markerer utgangen av sjabbát med ''[[habdala\|habdalá]]'' (eit rituale som inkluderer signing av vin, krydder og levande lys) etter solnedgang på laurdag kveld. I [[synagoge]]n er det eigne gudstenester for sjabbát på fredagskvelden, på laurdagsmorgonen og på laurdagsettermiddagen. </onlyinclude>

	== Sjabbát i Tenákh (den hebraiske bibelen) ==		== Sjabbát i Tenákh (den hebraiske bibelen) ==

Olve Utne: {{nn}}

2019-12-06T01:43:10Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 6. des. 2019 kl. 01:43
Linje 42:		Linje 42:
	[[kategori:jødisk religion]]		[[kategori:jødisk religion]]
	[[kategori:jødisk historie og kultur]]		[[kategori:jødisk historie og kultur]]
			{{nn}}

Olve Utne på 15. nov. 2017 kl. 13:15

2017-11-15T13:15:06Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 15. nov. 2017 kl. 13:15
Linje 28:		Linje 28:
	Etter habdalá (jiddisch ''havdóle'') er det vanleg blant [[ḥasidim\|ḥasidiske]] jødar å ha ''melàve malke'', ein fest med god mat og musikk.		Etter habdalá (jiddisch ''havdóle'') er det vanleg blant [[ḥasidim\|ḥasidiske]] jødar å ha ''melàve malke'', ein fest med god mat og musikk.

	== Musikk ==		=== Musikk ===

	=== Musikkfiler ===		==== Musikkfiler ====
	[[Fil:Jodukha harpe (ou).mid\|thumb\|right\|«Yodukha rangyonai», ein typisk portugisarjødisk ''pizmón'' for sjabbát.]]		[[Fil:Jodukha harpe (ou).mid\|thumb\|right\|«Yodukha rangyonai», ein typisk portugisarjødisk ''pizmón'' for sjabbát.]]

Olve Utne på 15. nov. 2017 kl. 13:04

2017-11-15T13:04:32Z

@@ Linje 1: / Linje 1: @@
 <onlyinclude>'''[[Sjabbat|Sjabbát]]''' ({{hebr.}} {{he|שַ֝בָּת}}), '''sabbá''' ([[portugiserjøder|port.j.]]) eller '''sjabbes''' ({{jid.}}), av [[kristendom|kristne]] tradisjonelt kalt '''<u>sab</u>bat''' ([[gresk|gr.]] ''σαββάτων''), er den sjuande dagen og kviledagen i den [[jødar|jødiske]] veka og blir rekna frå solnedgang på [[fredag]]skvelden til solnedgang på [[laurdag]]skvelden. I dette tidsrommet blir det etter tradisjonell ''[[halakhá]]'' (jødisk lov) ikkje gjord opp eld eller tent/sløkt levande lys; ein kokar ikkje nye matretter (men kan varme oppatt mat på visse måtar); ein reiser ikkje utom byen/bygda der ein var ved solnedgang fredag kveld; ein driv ikkje handel; og ein utfører ikkje noko handverk som sorterer under dei 39 ''abot melakhot'' (grunnleggjande typar konstruktivt arbeid). I [[rabbinsk jødedom]], som dei aller fleste jødar i vår tid hører til, tenner ein lys til ære for sjabbát på fredag litt føre solnedgang, og ein markerer utgangen av sjabbát med ''[[habdala|habdalá]]'' (eit rituale som inkluderer signing av vin, krydder og levande lys) etter solnedgang på laurdag kveld. I [[synagoge]]n er det eigne gudstenester for sjabbát på fredagskvelden, på laurdagsmorgonen og på laurdagsettermiddagen. </onlyinclude>
 == Musikk ==
@@ Linje 6: / Linje 33: @@
 [[Fil:Jodukha harpe (ou).mid|thumb|right|«Yodukha rangyonai», ein typisk portugisarjødisk ''pizmón'' for sjabbát.]]
-==I kristen kontekst==
+== Sabbat i kristendommen ==
 For dei aller fleste kristne er det søndag som er kviledagen, ikkje laurdag. I ein del samanhenger har søndagen derfor tidlegare vorte omtala som sabbaten av kristne, men det er sjeldan slik i dag.