Skjåk: Geografi, ressursgrunnlag og næringsliv - Sideversjonshistorikk

Cnyborg på 26. jun. 2025 kl. 09:13

2025-06-26T09:13:37Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. jun. 2025 kl. 09:13
Linje 84:		Linje 84:
	[[Kategori:Skjåk Almenning]]		[[Kategori:Skjåk Almenning]]
	{{F2}}		{{F2}}
	{{nn}}		{{nn}}{{ikke koord}}

Simen1995: /* Grjonbygd og skogbygd */ retting av skrivefeil

2025-05-20T19:16:34Z

Grjonbygd og skogbygd: retting av skrivefeil

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 20. mai 2025 kl. 19:16
Linje 60:		Linje 60:
	Dei to kyrkjesokna Skjåk og Nordberg har ulikt ressurs- og næringsgrunnlag frå naturens side. Eit uttrykk for dette er at Nordberg stundom blir omtala som «skogbygda» og Skjåk som «grjonbygda» (grjon = matvarer av mjøl el. korn, korn(avling)).		Dei to kyrkjesokna Skjåk og Nordberg har ulikt ressurs- og næringsgrunnlag frå naturens side. Eit uttrykk for dette er at Nordberg stundom blir omtala som «skogbygda» og Skjåk som «grjonbygda» (grjon = matvarer av mjøl el. korn, korn(avling)).

	I Nordberg er det betydelege areal med produktiv furuskog, eigd av Skjåk almenning. Denne delen av bygda har representert ressurstilgang i form av materialar, beite og ~~for~~ for gardane i båe sokna. Frå ca. [[1730]] har skogen også hatt kommersiell betydning ved sal av i hovudsak rundtømmer fram til [[1930]]. Da vart det bygt eit moderne sagbruk og høvleri nær/i [[Bismo]], og frå da av har avsetnaden dreia seg om foredla trelast. I Nordberg har svært mange av familiane livnært seg av ein kombinasjon av småbruk og skogsarbeid.		I Nordberg er det betydelege areal med produktiv furuskog, eigd av Skjåk almenning. Denne delen av bygda har representert ressurstilgang i form av materialar, beite og for gardane i båe sokna. Frå ca. [[1730]] har skogen også hatt kommersiell betydning ved sal av i hovudsak rundtømmer fram til [[1930]]. Da vart det bygt eit moderne sagbruk og høvleri nær/i [[Bismo]], og frå da av har avsetnaden dreia seg om foredla trelast. I Nordberg har svært mange av familiane livnært seg av ein kombinasjon av småbruk og skogsarbeid.

	Dei beste jordbruksareala og dei største gardane finn ein i «grjonbygda» Skjåk sokn. Der har næringsgrunnlaget tradisjonelt vore dominert av jordbruket, men med viktige inntektstilskot som har falle av eigarrettar i ålmenninga. Fram til ca. 1880 eksporterte gardane betydelege mengder byggkorn til kornfattige bygder og verkssamfunn som [[Lesja]], [[Folldal kommune\|Folldalen]] og [[Røros]]. Etter at jernbanen gjorde konkurransen frå importert korn for hard, måtte ein også i Skjåk satse meir på husdyrhaldet, mest storfehald (mjølkeproduksjon). Etter andre verdskrigen har Skjåk vorte kjent for framifrå svineavl.		Dei beste jordbruksareala og dei største gardane finn ein i «grjonbygda» Skjåk sokn. Der har næringsgrunnlaget tradisjonelt vore dominert av jordbruket, men med viktige inntektstilskot som har falle av eigarrettar i ålmenninga. Fram til ca. 1880 eksporterte gardane betydelege mengder byggkorn til kornfattige bygder og verkssamfunn som [[Lesja]], [[Folldal kommune\|Folldalen]] og [[Røros]]. Etter at jernbanen gjorde konkurransen frå importert korn for hard, måtte ein også i Skjåk satse meir på husdyrhaldet, mest storfehald (mjølkeproduksjon). Etter andre verdskrigen har Skjåk vorte kjent for framifrå svineavl.

Cnyborgbot: Robot: Endrer mal: Thumb høyre

2024-03-04T14:48:29Z

Robot: Endrer mal: Thumb høyre

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 4. mar. 2024 kl. 14:48
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{~~thumb høyre~~\|Skjaak Reppen.jpg\|Utsyn over ein del av Skjåk hovudsokn. Grendene Skjåkstronda (med Skjåk kyrkje) og Bersustronda på hitsida (sørsida) av Ottaelva, Aura (tverrelv frå Aursjoen) og grendene Reppen og Ramstadstronda på andre sida.\|[[Bruker:Hans P. Hosar\|Hans P. Hosar]] (2011)}}		<onlyinclude>{{Thumb\|Skjaak Reppen.jpg\|Utsyn over ein del av Skjåk hovudsokn. Grendene Skjåkstronda (med Skjåk kyrkje) og Bersustronda på hitsida (sørsida) av Ottaelva, Aura (tverrelv frå Aursjoen) og grendene Reppen og Ramstadstronda på andre sida.\|[[Bruker:Hans P. Hosar\|Hans P. Hosar]] (2011)}}
	'''[[Skjåk: Geografi, ressursgrunnlag og næringsliv\|Geografien og ressursgrunnlaget i Skjåk]]''' har gjort at næringslivet heilt opp mot våre dagar i all hovudsak har vore jord- og skogbruksbasert. Dei store utmarksområda og høgfjellsstrekningane innan kommunen har vore utnytta som ein integrert del av gardsdrifta, og i nyare tid også til reiseliv, ferie- og fritidssyslar. Vassdraga har frå 1920-åra av vore utnytta til kraftproduksjon, seinast med utbygging av [[Otta (elv)\|Øvre Otta]] på 2000-talet. Næringslivet er i dag etter måten differensiert, med eit ikkje ubetydeleg innslag av industri i bygdesenteret [[Bismo]].</onlyinclude>		'''[[Skjåk: Geografi, ressursgrunnlag og næringsliv\|Geografien og ressursgrunnlaget i Skjåk]]''' har gjort at næringslivet heilt opp mot våre dagar i all hovudsak har vore jord- og skogbruksbasert. Dei store utmarksområda og høgfjellsstrekningane innan kommunen har vore utnytta som ein integrert del av gardsdrifta, og i nyare tid også til reiseliv, ferie- og fritidssyslar. Vassdraga har frå 1920-åra av vore utnytta til kraftproduksjon, seinast med utbygging av [[Otta (elv)\|Øvre Otta]] på 2000-talet. Næringslivet er i dag etter måten differensiert, med eit ikkje ubetydeleg innslag av industri i bygdesenteret [[Bismo]].</onlyinclude>

Hans P. Hosar: /* Landskap og arealfordeling */

2022-01-28T05:29:32Z

Landskap og arealfordeling

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 28. jan. 2022 kl. 05:29
Linje 3:		Linje 3:

	== Landskap og arealfordeling ==		== Landskap og arealfordeling ==
	I Skjåk utvidar [[Ottadalen]] seg til ein vid, open u-dal med flat dalbotn. Landskapet er forma av istida og av avsetningane frå breelver og bresjøar etter som isen trekte seg attende. Berggrunnen er nokså einsarta og består av gneis. Austdelen av bygda (hovudsoknet og den austlegaste delen av [[Nordberg]], aust for [[Skjåk almenning\|ålmenningsgrensa]]) er prega av ope, samanhengande jordbrukslandskap, medan Nordberg i vest har mykje furuskog med mindre jordbruksgrender og spreidde enkeltbruk innimellom.		I Skjåk utvidar [[Ottadalen]] seg til ein vid, open u-dal med flat dalbotn. Landskapet er forma av istida og av avsetningane frå breelver og bresjøar etter som isen trekte seg attende. Berggrunnen er nokså einsarta og består av gneis. Austdelen av bygda (hovudsoknet og den austlegaste delen av [[Nordberg (i Skjåk)\|Nordberg]], aust for [[Skjåk almenning\|ålmenningsgrensa]]) er prega av ope, samanhengande jordbrukslandskap, medan Nordberg i vest har mykje furuskog med mindre jordbruksgrender og spreidde enkeltbruk innimellom.

PaulVIF: /* Landskap og arealfordeling */

2017-07-12T10:07:43Z

Landskap og arealfordeling

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 12. jul. 2017 kl. 10:07
Linje 46:		Linje 46:
	[[Bilde:Skjaak_Arealtyper.jpg\|right\|300px]]		[[Bilde:Skjaak_Arealtyper.jpg\|right\|300px]]

	Gjennom hovuddalføret renn [[Ottaelva]], med utspring frå [[Djupvatnet]] på [[Geirangerfjellet]]. Einaste sidedalen med fast busetnad innan kommunen, er [[Åstradalen]] i sørvest, med grenda [[Bråtå]]. Elva [[Åstra]], med utspring i [[Liavatnet]], møter Otta ved [[Dønfoss]]. Større sideelver elles er [[Tora]] frå [[Tordalen]], [[Framrusta]] frå [[Raudalen]], [[Tundra]] frå [[Tundradalen]], [[Skjøla]] frå [[Lundadalen]] og [[Aura]] frå [[Aursjoen]]. Storelva Otta, og sideelvene Framrusta (Raudalsvatnet) og Aura (Aursjoen) har vorte regulerte til kraftutvinning.		Gjennom hovuddalføret renn [[Otta (elv)\|Ottaelva]], med utspring frå [[Djupvatnet]] på [[Geirangerfjellet]]. Einaste sidedalen med fast busetnad innan kommunen, er [[Åstradalen]] i sørvest, med grenda [[Bråtå]]. Elva [[Åstra]], med utspring i [[Liavatnet]], møter Otta ved [[Dønfoss]]. Større sideelver elles er [[Tora]] frå [[Tordalen]], [[Framrusta]] frå [[Raudalen]], [[Tundra]] frå [[Tundradalen]], [[Skjøla]] frå [[Lundadalen]] og [[Aura]] frå [[Aursjoen]]. Storelva Otta, og sideelvene Framrusta (Raudalsvatnet) og Aura (Aursjoen) har vorte regulerte til kraftutvinning.

	Lågaste punktet i Skjåk (vestenden av vatnet [[Skim]] i Ottaelva) ligg på 364 over havet. Høgste punktet er den høgste av [[Hestbrepiggane]] på 2172 m.o.h., og det er i alt 17 fjelltoppar over 2000 meter innan kommunegrensene.		Lågaste punktet i Skjåk (vestenden av vatnet [[Skim]] i Ottaelva) ligg på 364 over havet. Høgste punktet er den høgste av [[Hestbrepiggane]] på 2172 m.o.h., og det er i alt 17 fjelltoppar over 2000 meter innan kommunegrensene.

PaulVIF på 12. jul. 2017 kl. 10:06

2017-07-12T10:06:47Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 12. jul. 2017 kl. 10:06
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb høyre\|Skjaak Reppen.jpg\|Utsyn over ein del av Skjåk hovudsokn. Grendene Skjåkstronda (med Skjåk kyrkje) og Bersustronda på hitsida (sørsida) av Ottaelva, Aura (tverrelv frå Aursjoen) og grendene Reppen og Ramstadstronda på andre sida.\|[[Bruker:Hans P. Hosar\|Hans P. Hosar]] (2011)}}		<onlyinclude>{{thumb høyre\|Skjaak Reppen.jpg\|Utsyn over ein del av Skjåk hovudsokn. Grendene Skjåkstronda (med Skjåk kyrkje) og Bersustronda på hitsida (sørsida) av Ottaelva, Aura (tverrelv frå Aursjoen) og grendene Reppen og Ramstadstronda på andre sida.\|[[Bruker:Hans P. Hosar\|Hans P. Hosar]] (2011)}}
	'''[[Skjåk: Geografi, ressursgrunnlag og næringsliv\|Geografien og ressursgrunnlaget i Skjåk]]''' har gjort at næringslivet heilt opp mot våre dagar i all hovudsak har vore jord- og skogbruksbasert. Dei store utmarksområda og høgfjellsstrekningane innan kommunen har vore utnytta som ein integrert del av gardsdrifta, og i nyare tid også til reiseliv, ferie- og fritidssyslar. Vassdraga har frå 1920-åra av vore utnytta til kraftproduksjon, seinast med utbygging av [[Øvre Otta]] på 2000-talet. Næringslivet er i dag etter måten differensiert, med eit ikkje ubetydeleg innslag av industri i bygdesenteret [[Bismo]].</onlyinclude>		'''[[Skjåk: Geografi, ressursgrunnlag og næringsliv\|Geografien og ressursgrunnlaget i Skjåk]]''' har gjort at næringslivet heilt opp mot våre dagar i all hovudsak har vore jord- og skogbruksbasert. Dei store utmarksområda og høgfjellsstrekningane innan kommunen har vore utnytta som ein integrert del av gardsdrifta, og i nyare tid også til reiseliv, ferie- og fritidssyslar. Vassdraga har frå 1920-åra av vore utnytta til kraftproduksjon, seinast med utbygging av [[Otta (elv)\|Øvre Otta]] på 2000-talet. Næringslivet er i dag etter måten differensiert, med eit ikkje ubetydeleg innslag av industri i bygdesenteret [[Bismo]].</onlyinclude>

	== Landskap og arealfordeling ==		== Landskap og arealfordeling ==

Cnyborg: {{nn}}

2016-01-25T10:05:39Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 25. jan. 2016 kl. 10:05
Linje 84:		Linje 84:
	[[Kategori:Skjåk Almenning]]		[[Kategori:Skjåk Almenning]]
	{{F2}}		{{F2}}
			{{nn}}

Hans P. Hosar på 19. jun. 2015 kl. 09:10

2015-06-19T09:10:44Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 19. jun. 2015 kl. 09:10
Linje 82:		Linje 82:

	[[Kategori:Skjåk kommune]]		[[Kategori:Skjåk kommune]]
			[[Kategori:Skjåk Almenning]]
	{{F2}}		{{F2}}

Kallrustad: daterar bilete

2014-03-18T07:52:38Z

daterar bilete

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 18. mar. 2014 kl. 07:52
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb høyre\|Skjaak Reppen.jpg\|Utsyn over ein del av Skjåk hovudsokn. Grendene Skjåkstronda (med Skjåk kyrkje) og Bersustronda på hitsida (sørsida) av Ottaelva, Aura (tverrelv frå Aursjoen) og grendene Reppen og Ramstadstronda på andre sida.\|[[Bruker:Hans P. Hosar\|Hans P. Hosar]]}}		<onlyinclude>{{thumb høyre\|Skjaak Reppen.jpg\|Utsyn over ein del av Skjåk hovudsokn. Grendene Skjåkstronda (med Skjåk kyrkje) og Bersustronda på hitsida (sørsida) av Ottaelva, Aura (tverrelv frå Aursjoen) og grendene Reppen og Ramstadstronda på andre sida.\|[[Bruker:Hans P. Hosar\|Hans P. Hosar]] (2011)}}
	'''[[Skjåk: Geografi, ressursgrunnlag og næringsliv\|Geografien og ressursgrunnlaget i Skjåk]]''' har gjort at næringslivet heilt opp mot våre dagar i all hovudsak har vore jord- og skogbruksbasert. Dei store utmarksområda og høgfjellsstrekningane innan kommunen har vore utnytta som ein integrert del av gardsdrifta, og i nyare tid også til reiseliv, ferie- og fritidssyslar. Vassdraga har frå 1920-åra av vore utnytta til kraftproduksjon, seinast med utbygging av [[Øvre Otta]] på 2000-talet. Næringslivet er i dag etter måten differensiert, med eit ikkje ubetydeleg innslag av industri i bygdesenteret [[Bismo]].</onlyinclude>		'''[[Skjåk: Geografi, ressursgrunnlag og næringsliv\|Geografien og ressursgrunnlaget i Skjåk]]''' har gjort at næringslivet heilt opp mot våre dagar i all hovudsak har vore jord- og skogbruksbasert. Dei store utmarksområda og høgfjellsstrekningane innan kommunen har vore utnytta som ein integrert del av gardsdrifta, og i nyare tid også til reiseliv, ferie- og fritidssyslar. Vassdraga har frå 1920-åra av vore utnytta til kraftproduksjon, seinast med utbygging av [[Øvre Otta]] på 2000-talet. Næringslivet er i dag etter måten differensiert, med eit ikkje ubetydeleg innslag av industri i bygdesenteret [[Bismo]].</onlyinclude>

Kallrustad: standard bildetekstoppsett

2014-03-18T07:51:51Z

standard bildetekstoppsett

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 18. mar. 2014 kl. 07:51
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb høyre\|Skjaak Reppen.jpg\|~~<small>~~Utsyn over ein del av Skjåk hovudsokn. Grendene Skjåkstronda (med Skjåk kyrkje) og Bersustronda på hitsida (sørsida) av Ottaelva, Aura (tverrelv frå Aursjoen) og grendene Reppen og Ramstadstronda på andre sida. ~~Foto~~:Hans P. Hosar~~</small>~~}}'''[[Skjåk: Geografi, ressursgrunnlag og næringsliv\|Geografien og ressursgrunnlaget i Skjåk]]''' har gjort at næringslivet heilt opp mot våre dagar i all hovudsak har vore jord- og skogbruksbasert. Dei store utmarksområda og høgfjellsstrekningane innan kommunen har vore utnytta som ein integrert del av gardsdrifta, og i nyare tid også til reiseliv, ferie- og fritidssyslar. Vassdraga har frå 1920-åra av vore utnytta til kraftproduksjon, seinast med utbygging av [[Øvre Otta]] på 2000-talet. Næringslivet er i dag etter måten differensiert, med eit ikkje ubetydeleg innslag av industri i bygdesenteret [[Bismo]].</onlyinclude>		<onlyinclude>{{thumb høyre\|Skjaak Reppen.jpg\|Utsyn over ein del av Skjåk hovudsokn. Grendene Skjåkstronda (med Skjåk kyrkje) og Bersustronda på hitsida (sørsida) av Ottaelva, Aura (tverrelv frå Aursjoen) og grendene Reppen og Ramstadstronda på andre sida.\|[[Bruker:Hans P. Hosar\|Hans P. Hosar]]}}
			'''[[Skjåk: Geografi, ressursgrunnlag og næringsliv\|Geografien og ressursgrunnlaget i Skjåk]]''' har gjort at næringslivet heilt opp mot våre dagar i all hovudsak har vore jord- og skogbruksbasert. Dei store utmarksområda og høgfjellsstrekningane innan kommunen har vore utnytta som ein integrert del av gardsdrifta, og i nyare tid også til reiseliv, ferie- og fritidssyslar. Vassdraga har frå 1920-åra av vore utnytta til kraftproduksjon, seinast med utbygging av [[Øvre Otta]] på 2000-talet. Næringslivet er i dag etter måten differensiert, med eit ikkje ubetydeleg innslag av industri i bygdesenteret [[Bismo]].</onlyinclude>

	== Landskap og arealfordeling ==		== Landskap og arealfordeling ==