Skjåk Almenning - Sideversjonshistorikk

Cnyborg på 26. jun. 2025 kl. 09:14

2025-06-26T09:14:08Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. jun. 2025 kl. 09:14
Linje 151:		Linje 151:
	[[Kategori:Skjåk Almenning]]		[[Kategori:Skjåk Almenning]]
	[[Kategori:Skjåk kommune]]		[[Kategori:Skjåk kommune]]
	{{F2}}		{{F2}}{{artikkelkoord\|61.8837\|N\|8.26275\|Ø}}
	{{nn}}		{{nn}}

Cnyborgbot: Robot: Endrer mal: Thumb høyre

2024-03-04T14:53:08Z

Robot: Endrer mal: Thumb høyre

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 4. mar. 2024 kl. 14:53
Linje 1:		Linje 1:

	<onlyinclude>{{~~thumb høyre~~\|ReinTundradalen.jpg\|Reinsdyr i Tundradalen i Skjåk-ålmenninga. I bakgrunnen Tundradalskyrkja og Tverrådalskyrkja.\|Per Dagsgard}}		<onlyinclude>{{Thumb\|ReinTundradalen.jpg\|Reinsdyr i Tundradalen i Skjåk-ålmenninga. I bakgrunnen Tundradalskyrkja og Tverrådalskyrkja.\|Per Dagsgard}}
	'''[[Skjåk Almenning]]''' (i lokal daglegtale Skjåk ålmenning eller berre «Ålmeinningje») er ei [[Leksikon:Bygdeallmenning\|bygdeålmenning]] i [[Skjåk kommune]]. Med sine 2 millionar dekar er Skjåk Almenning landets tredje største [[Liste over Norges største grunneiere\|grunneigedom]], og den største private. Den omfattar praktisk tala all grunn over tregrensa i heile kommunen, og dessutan skogen i det meste av Nordberg sokn. Mesteparten av høgfjellsområdet i ålmenninga inngår nå i nasjonalparkane [[Reinheimen]] og [[Breheimen]].		'''[[Skjåk Almenning]]''' (i lokal daglegtale Skjåk ålmenning eller berre «Ålmeinningje») er ei [[Leksikon:Bygdeallmenning\|bygdeålmenning]] i [[Skjåk kommune]]. Med sine 2 millionar dekar er Skjåk Almenning landets tredje største [[Liste over Norges største grunneiere\|grunneigedom]], og den største private. Den omfattar praktisk tala all grunn over tregrensa i heile kommunen, og dessutan skogen i det meste av Nordberg sokn. Mesteparten av høgfjellsområdet i ålmenninga inngår nå i nasjonalparkane [[Reinheimen]] og [[Breheimen]].

Linje 10:		Linje 10:

	== Areal, ressursgrunnlag og grenser ==		== Areal, ressursgrunnlag og grenser ==
	{{~~thumb høyre~~\|Skjaak-grender.jpg\|Sokn og grender i Skjåk. Ålmenninga omfattar alle område i kommunen utanfor grensa som er markert med raudt.}}		{{Thumb\|Skjaak-grender.jpg\|Sokn og grender i Skjåk. Ålmenninga omfattar alle område i kommunen utanfor grensa som er markert med raudt.}}
	Ålmenninga dekkjer eit landareal på i alt ca. 2 millionar dekar. Eigedomen utgjer 95% av arealet i Skjåk kommune. Det aller meste er høgfjellsområde. Arealet fordeler seg prosentvis om lag slik:		Ålmenninga dekkjer eit landareal på i alt ca. 2 millionar dekar. Eigedomen utgjer 95% av arealet i Skjåk kommune. Det aller meste er høgfjellsområde. Arealet fordeler seg prosentvis om lag slik:

Linje 27:		Linje 27:

	== Ei hjørnesteinsverksemd ==		== Ei hjørnesteinsverksemd ==
	{{~~thumb høyre~~\|SkjaakAlmenning admin.JPG\|Administrasjonsbygget til Skjåk Almenning i Bismo, desember 2010. Bak ser ein byggevareutsalet og sagbruksbygningar.\|[[Hans P. Hosar]]}}		{{Thumb\|SkjaakAlmenning admin.JPG\|Administrasjonsbygget til Skjåk Almenning i Bismo, desember 2010. Bak ser ein byggevareutsalet og sagbruksbygningar.\|[[Hans P. Hosar]]}}
	Forutan å vere grunneigar og forvaltar av skog, fisk, vilt og andre naturressursar, driv Skjåk Almenning skogbruk, foredlings- og forretningsverksemd i bygda. Det blir årleg avverka om lag 9000 m<sup>3</sup> furutømmer (opplysning frå 2009). Foredlinga skjer ved ålmenninga sitt sagbruk og høvleri i Bismo. Denne delen av verksemda blir i dag (2010) organisert gjennom dotterselskapet Skjåk Trelast as, som også driv omsetjing av trelast og byggevarer i Bismo (Bygger'n i Skjåk). Ålmenninga har elles inntekter av jakt- og fiskerettar, av kraftutbygginga og av festeavgifter av hyttetomter.		Forutan å vere grunneigar og forvaltar av skog, fisk, vilt og andre naturressursar, driv Skjåk Almenning skogbruk, foredlings- og forretningsverksemd i bygda. Det blir årleg avverka om lag 9000 m<sup>3</sup> furutømmer (opplysning frå 2009). Foredlinga skjer ved ålmenninga sitt sagbruk og høvleri i Bismo. Denne delen av verksemda blir i dag (2010) organisert gjennom dotterselskapet Skjåk Trelast as, som også driv omsetjing av trelast og byggevarer i Bismo (Bygger'n i Skjåk). Ålmenninga har elles inntekter av jakt- og fiskerettar, av kraftutbygginga og av festeavgifter av hyttetomter.

Cnyborg: {{nn}}

2016-01-25T11:46:34Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 25. jan. 2016 kl. 11:46
Linje 148:		Linje 148:

	<references/>		<references/>



	[[Kategori:Skjåk Almenning]]		[[Kategori:Skjåk Almenning]]
	[[Kategori:Skjåk kommune]]		[[Kategori:Skjåk kommune]]
	{{F2}}		{{F2}}
			{{nn}}

Kallrustad på 23. nov. 2015 kl. 10:58

2015-11-23T10:58:43Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 23. nov. 2015 kl. 10:58
Linje 1:		Linje 1:

	<onlyinclude>{{thumb høyre\|ReinTundradalen.jpg\|~~<small>~~Reinsdyr i Tundradalen i Skjåk-ålmenninga. I bakgrunnen Tundradalskyrkja og Tverrådalskyrkja. ~~Foto:~~ Per Dagsgard~~.</small>~~}}		<onlyinclude>{{thumb høyre\|ReinTundradalen.jpg\|Reinsdyr i Tundradalen i Skjåk-ålmenninga. I bakgrunnen Tundradalskyrkja og Tverrådalskyrkja.\|Per Dagsgard}}
	'''[[Skjåk Almenning]]''' (i lokal daglegtale Skjåk ålmenning eller berre «Ålmeinningje») er ei [[Leksikon:Bygdeallmenning\|bygdeålmenning]] i [[Skjåk kommune]]. Med sine 2 millionar dekar er Skjåk Almenning landets tredje største [[Liste over Norges største grunneiere\|grunneigedom]], og den største private. Den omfattar praktisk tala all grunn over tregrensa i heile kommunen, og dessutan skogen i det meste av Nordberg sokn. Mesteparten av høgfjellsområdet i ålmenninga inngår nå i nasjonalparkane [[Reinheimen]] og [[Breheimen]].		'''[[Skjåk Almenning]]''' (i lokal daglegtale Skjåk ålmenning eller berre «Ålmeinningje») er ei [[Leksikon:Bygdeallmenning\|bygdeålmenning]] i [[Skjåk kommune]]. Med sine 2 millionar dekar er Skjåk Almenning landets tredje største [[Liste over Norges største grunneiere\|grunneigedom]], og den største private. Den omfattar praktisk tala all grunn over tregrensa i heile kommunen, og dessutan skogen i det meste av Nordberg sokn. Mesteparten av høgfjellsområdet i ålmenninga inngår nå i nasjonalparkane [[Reinheimen]] og [[Breheimen]].

Linje 10:		Linje 10:

	== Areal, ressursgrunnlag og grenser ==		== Areal, ressursgrunnlag og grenser ==
	{{thumb høyre\|Skjaak-grender.jpg\|~~<small>~~Sokn og grender i Skjåk. Ålmenninga omfattar alle område i kommunen utanfor grensa som er markert med raudt.~~</small>~~}}		{{thumb høyre\|Skjaak-grender.jpg\|Sokn og grender i Skjåk. Ålmenninga omfattar alle område i kommunen utanfor grensa som er markert med raudt.}}
	Ålmenninga dekkjer eit landareal på i alt ca. 2 millionar dekar. Eigedomen utgjer 95% av arealet i Skjåk kommune. Det aller meste er høgfjellsområde. Arealet fordeler seg prosentvis om lag slik:		Ålmenninga dekkjer eit landareal på i alt ca. 2 millionar dekar. Eigedomen utgjer 95% av arealet i Skjåk kommune. Det aller meste er høgfjellsområde. Arealet fordeler seg prosentvis om lag slik:

Linje 27:		Linje 27:

	== Ei hjørnesteinsverksemd ==		== Ei hjørnesteinsverksemd ==
	{{thumb høyre\|SkjaakAlmenning admin.JPG\|Administrasjonsbygget til Skjåk Almenning i Bismo, desember 2010. Bak ser ein byggevareutsalet og sagbruksbygningar. ~~Foto:~~ Hans P. Hosar.}}		{{thumb høyre\|SkjaakAlmenning admin.JPG\|Administrasjonsbygget til Skjåk Almenning i Bismo, desember 2010. Bak ser ein byggevareutsalet og sagbruksbygningar.\|[[Hans P. Hosar]]}}
	Forutan å vere grunneigar og forvaltar av skog, fisk, vilt og andre naturressursar, driv Skjåk Almenning skogbruk, foredlings- og forretningsverksemd i bygda. Det blir årleg avverka om lag 9000 m<sup>3</sup> furutømmer (opplysning frå 2009). Foredlinga skjer ved ålmenninga sitt sagbruk og høvleri i Bismo. Denne delen av verksemda blir i dag (2010) organisert gjennom dotterselskapet Skjåk Trelast as, som også driv omsetjing av trelast og byggevarer i Bismo (Bygger'n i Skjåk). Ålmenninga har elles inntekter av jakt- og fiskerettar, av kraftutbygginga og av festeavgifter av hyttetomter.		Forutan å vere grunneigar og forvaltar av skog, fisk, vilt og andre naturressursar, driv Skjåk Almenning skogbruk, foredlings- og forretningsverksemd i bygda. Det blir årleg avverka om lag 9000 m<sup>3</sup> furutømmer (opplysning frå 2009). Foredlinga skjer ved ålmenninga sitt sagbruk og høvleri i Bismo. Denne delen av verksemda blir i dag (2010) organisert gjennom dotterselskapet Skjåk Trelast as, som også driv omsetjing av trelast og byggevarer i Bismo (Bygger'n i Skjåk). Ålmenninga har elles inntekter av jakt- og fiskerettar, av kraftutbygginga og av festeavgifter av hyttetomter.

Kallrustad: Tilbakestilte endring av Kallrustad (diskusjon) til siste versjon av Hans P. Hosar

2015-11-23T10:57:25Z

Tilbakestilte endring av Kallrustad (diskusjon) til siste versjon av Hans P. Hosar

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 23. nov. 2015 kl. 10:57
Linje 1:		Linje 1:

	<onlyinclude>{{thumb høyre\|ReinTundradalen.jpg\|<small>Reinsdyr i Tundradalen i Skjåk-ålmenninga. I bakgrunnen Tundradalskyrkja og Tverrådalskyrkja.\|Per Dagsgard}}		<onlyinclude>{{thumb høyre\|ReinTundradalen.jpg\|<small>Reinsdyr i Tundradalen i Skjåk-ålmenninga. I bakgrunnen Tundradalskyrkja og Tverrådalskyrkja. Foto: Per Dagsgard.</small>}}
	'''[[Skjåk Almenning]]''' (i lokal daglegtale Skjåk ålmenning eller berre «Ålmeinningje») er ei [[Leksikon:Bygdeallmenning\|bygdeålmenning]] i [[Skjåk kommune]]. Med sine 2 millionar dekar er Skjåk Almenning landets tredje største [[Liste over Norges største grunneiere\|grunneigedom]], og den største private. Den omfattar praktisk tala all grunn over tregrensa i heile kommunen, og dessutan skogen i det meste av Nordberg sokn. Mesteparten av høgfjellsområdet i ålmenninga inngår nå i nasjonalparkane [[Reinheimen]] og [[Breheimen]].		'''[[Skjåk Almenning]]''' (i lokal daglegtale Skjåk ålmenning eller berre «Ålmeinningje») er ei [[Leksikon:Bygdeallmenning\|bygdeålmenning]] i [[Skjåk kommune]]. Med sine 2 millionar dekar er Skjåk Almenning landets tredje største [[Liste over Norges største grunneiere\|grunneigedom]], og den største private. Den omfattar praktisk tala all grunn over tregrensa i heile kommunen, og dessutan skogen i det meste av Nordberg sokn. Mesteparten av høgfjellsområdet i ålmenninga inngår nå i nasjonalparkane [[Reinheimen]] og [[Breheimen]].

Linje 10:		Linje 10:

	== Areal, ressursgrunnlag og grenser ==		== Areal, ressursgrunnlag og grenser ==
	{{thumb høyre\|Skjaak-grender.jpg\|Sokn og grender i Skjåk. Ålmenninga omfattar alle område i kommunen utanfor grensa som er markert med raudt.}}		{{thumb høyre\|Skjaak-grender.jpg\|<small>Sokn og grender i Skjåk. Ålmenninga omfattar alle område i kommunen utanfor grensa som er markert med raudt.</small>}}
	Ålmenninga dekkjer eit landareal på i alt ca. 2 millionar dekar. Eigedomen utgjer 95% av arealet i Skjåk kommune. Det aller meste er høgfjellsområde. Arealet fordeler seg prosentvis om lag slik:		Ålmenninga dekkjer eit landareal på i alt ca. 2 millionar dekar. Eigedomen utgjer 95% av arealet i Skjåk kommune. Det aller meste er høgfjellsområde. Arealet fordeler seg prosentvis om lag slik:

Linje 27:		Linje 27:

	== Ei hjørnesteinsverksemd ==		== Ei hjørnesteinsverksemd ==
	{{thumb høyre\|SkjaakAlmenning admin.JPG\|Administrasjonsbygget til Skjåk Almenning i Bismo, desember 2010. Bak ser ein byggevareutsalet og sagbruksbygningar.~~\|[[~~Hans P. Hosar]]}}		{{thumb høyre\|SkjaakAlmenning admin.JPG\|Administrasjonsbygget til Skjåk Almenning i Bismo, desember 2010. Bak ser ein byggevareutsalet og sagbruksbygningar. Foto: Hans P. Hosar.}}
	Forutan å vere grunneigar og forvaltar av skog, fisk, vilt og andre naturressursar, driv Skjåk Almenning skogbruk, foredlings- og forretningsverksemd i bygda. Det blir årleg avverka om lag 9000 m<sup>3</sup> furutømmer (opplysning frå 2009). Foredlinga skjer ved ålmenninga sitt sagbruk og høvleri i Bismo. Denne delen av verksemda blir i dag (2010) organisert gjennom dotterselskapet Skjåk Trelast as, som også driv omsetjing av trelast og byggevarer i Bismo (Bygger'n i Skjåk). Ålmenninga har elles inntekter av jakt- og fiskerettar, av kraftutbygginga og av festeavgifter av hyttetomter.		Forutan å vere grunneigar og forvaltar av skog, fisk, vilt og andre naturressursar, driv Skjåk Almenning skogbruk, foredlings- og forretningsverksemd i bygda. Det blir årleg avverka om lag 9000 m<sup>3</sup> furutømmer (opplysning frå 2009). Foredlinga skjer ved ålmenninga sitt sagbruk og høvleri i Bismo. Denne delen av verksemda blir i dag (2010) organisert gjennom dotterselskapet Skjåk Trelast as, som også driv omsetjing av trelast og byggevarer i Bismo (Bygger'n i Skjåk). Ålmenninga har elles inntekter av jakt- og fiskerettar, av kraftutbygginga og av festeavgifter av hyttetomter.

Kallrustad: bilete, pirk

2015-11-23T10:54:13Z

bilete, pirk

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 23. nov. 2015 kl. 10:54
Linje 1:		Linje 1:

	<onlyinclude>{{thumb høyre\|ReinTundradalen.jpg\|<small>Reinsdyr i Tundradalen i Skjåk-ålmenninga. I bakgrunnen Tundradalskyrkja og Tverrådalskyrkja. ~~Foto:~~ Per Dagsgard~~.</small>~~}}		<onlyinclude>{{thumb høyre\|ReinTundradalen.jpg\|<small>Reinsdyr i Tundradalen i Skjåk-ålmenninga. I bakgrunnen Tundradalskyrkja og Tverrådalskyrkja.\|Per Dagsgard}}
	'''[[Skjåk Almenning]]''' (i lokal daglegtale Skjåk ålmenning eller berre «Ålmeinningje») er ei [[Leksikon:Bygdeallmenning\|bygdeålmenning]] i [[Skjåk kommune]]. Med sine 2 millionar dekar er Skjåk Almenning landets tredje største [[Liste over Norges største grunneiere\|grunneigedom]], og den største private. Den omfattar praktisk tala all grunn over tregrensa i heile kommunen, og dessutan skogen i det meste av Nordberg sokn. Mesteparten av høgfjellsområdet i ålmenninga inngår nå i nasjonalparkane [[Reinheimen]] og [[Breheimen]].		'''[[Skjåk Almenning]]''' (i lokal daglegtale Skjåk ålmenning eller berre «Ålmeinningje») er ei [[Leksikon:Bygdeallmenning\|bygdeålmenning]] i [[Skjåk kommune]]. Med sine 2 millionar dekar er Skjåk Almenning landets tredje største [[Liste over Norges største grunneiere\|grunneigedom]], og den største private. Den omfattar praktisk tala all grunn over tregrensa i heile kommunen, og dessutan skogen i det meste av Nordberg sokn. Mesteparten av høgfjellsområdet i ålmenninga inngår nå i nasjonalparkane [[Reinheimen]] og [[Breheimen]].

Linje 10:		Linje 10:

	== Areal, ressursgrunnlag og grenser ==		== Areal, ressursgrunnlag og grenser ==
	{{thumb høyre\|Skjaak-grender.jpg\|~~<small>~~Sokn og grender i Skjåk. Ålmenninga omfattar alle område i kommunen utanfor grensa som er markert med raudt.~~</small>~~}}		{{thumb høyre\|Skjaak-grender.jpg\|Sokn og grender i Skjåk. Ålmenninga omfattar alle område i kommunen utanfor grensa som er markert med raudt.}}
	Ålmenninga dekkjer eit landareal på i alt ca. 2 millionar dekar. Eigedomen utgjer 95% av arealet i Skjåk kommune. Det aller meste er høgfjellsområde. Arealet fordeler seg prosentvis om lag slik:		Ålmenninga dekkjer eit landareal på i alt ca. 2 millionar dekar. Eigedomen utgjer 95% av arealet i Skjåk kommune. Det aller meste er høgfjellsområde. Arealet fordeler seg prosentvis om lag slik:

Linje 27:		Linje 27:

	== Ei hjørnesteinsverksemd ==		== Ei hjørnesteinsverksemd ==
	{{thumb høyre\|SkjaakAlmenning admin.JPG\|Administrasjonsbygget til Skjåk Almenning i Bismo, desember 2010. Bak ser ein byggevareutsalet og sagbruksbygningar. ~~Foto:~~ Hans P. Hosar.}}		{{thumb høyre\|SkjaakAlmenning admin.JPG\|Administrasjonsbygget til Skjåk Almenning i Bismo, desember 2010. Bak ser ein byggevareutsalet og sagbruksbygningar.\|[[Hans P. Hosar]]}}
	Forutan å vere grunneigar og forvaltar av skog, fisk, vilt og andre naturressursar, driv Skjåk Almenning skogbruk, foredlings- og forretningsverksemd i bygda. Det blir årleg avverka om lag 9000 m<sup>3</sup> furutømmer (opplysning frå 2009). Foredlinga skjer ved ålmenninga sitt sagbruk og høvleri i Bismo. Denne delen av verksemda blir i dag (2010) organisert gjennom dotterselskapet Skjåk Trelast as, som også driv omsetjing av trelast og byggevarer i Bismo (Bygger'n i Skjåk). Ålmenninga har elles inntekter av jakt- og fiskerettar, av kraftutbygginga og av festeavgifter av hyttetomter.		Forutan å vere grunneigar og forvaltar av skog, fisk, vilt og andre naturressursar, driv Skjåk Almenning skogbruk, foredlings- og forretningsverksemd i bygda. Det blir årleg avverka om lag 9000 m<sup>3</sup> furutømmer (opplysning frå 2009). Foredlinga skjer ved ålmenninga sitt sagbruk og høvleri i Bismo. Denne delen av verksemda blir i dag (2010) organisert gjennom dotterselskapet Skjåk Trelast as, som også driv omsetjing av trelast og byggevarer i Bismo (Bygger'n i Skjåk). Ålmenninga har elles inntekter av jakt- og fiskerettar, av kraftutbygginga og av festeavgifter av hyttetomter.

Hans P. Hosar på 19. jun. 2015 kl. 08:56

2015-06-19T08:56:08Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 19. jun. 2015 kl. 08:56
Linje 151:		Linje 151:


	[[Kategori:~~Allmenninger~~]]		[[Kategori:Skjåk Almenning]]
	[[Kategori:Skjåk kommune]]		[[Kategori:Skjåk kommune]]
	{{F2}}		{{F2}}

Hans P. Hosar: Mindre justeringar

2015-02-04T08:48:01Z

Mindre justeringar

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 4. feb. 2015 kl. 08:48
Linje 3:		Linje 3:
	'''[[Skjåk Almenning]]''' (i lokal daglegtale Skjåk ålmenning eller berre «Ålmeinningje») er ei [[Leksikon:Bygdeallmenning\|bygdeålmenning]] i [[Skjåk kommune]]. Med sine 2 millionar dekar er Skjåk Almenning landets tredje største [[Liste over Norges største grunneiere\|grunneigedom]], og den største private. Den omfattar praktisk tala all grunn over tregrensa i heile kommunen, og dessutan skogen i det meste av Nordberg sokn. Mesteparten av høgfjellsområdet i ålmenninga inngår nå i nasjonalparkane [[Reinheimen]] og [[Breheimen]].		'''[[Skjåk Almenning]]''' (i lokal daglegtale Skjåk ålmenning eller berre «Ålmeinningje») er ei [[Leksikon:Bygdeallmenning\|bygdeålmenning]] i [[Skjåk kommune]]. Med sine 2 millionar dekar er Skjåk Almenning landets tredje største [[Liste over Norges største grunneiere\|grunneigedom]], og den største private. Den omfattar praktisk tala all grunn over tregrensa i heile kommunen, og dessutan skogen i det meste av Nordberg sokn. Mesteparten av høgfjellsområdet i ålmenninga inngår nå i nasjonalparkane [[Reinheimen]] og [[Breheimen]].

	Som bygdeålmenning går historia attende til 1798, da gardbrukarane i bygda fekk kjøpt eigedomen av daverande eigar [[Bernt Anker]]. Eigedomsretten hadde ~~til~~ da lege til enkeltpersonar, alt sidan kongen hadde selt ålmenninga på auksjon i 1726. Etter seinare definisjonar vart Skjåk Almenning ved salet i 1726 til ei [[Leksikon:Privatallmenning\|privatålmenning]], og før det kongs- eller [[Leksikon:Allmenning\|statsålmenning]], sidan kongen hevda ein overordna eigedomsrett.</onlyinclude> Til langt ut på 1800-talet vart eigedomen kalla Nordherredsmarkens allmenning («Nordheradsmorkje») etter det gamle bygdenamnet Nordherad. Stundom finn ein også brukt namnet Langmarken («Langmorkje»), og desse namna må ikkje forvekslast med Nordherad og Langmorkje i [[Vågå]].		Som bygdeålmenning går historia attende til 1798, da gardbrukarane i bygda fekk kjøpt eigedomen av daverande eigar [[Bernt Anker]]. Eigedomsretten hadde da i nokre tiår lege til enkeltpersonar, alt sidan kongen hadde selt ålmenninga på auksjon i 1726. Etter seinare definisjonar vart Skjåk Almenning ved salet i 1726 til ei [[Leksikon:Privatallmenning\|privatålmenning]], og før det kongs- eller [[Leksikon:Allmenning\|statsålmenning]], sidan kongen hevda ein overordna eigedomsrett.</onlyinclude> Til langt ut på 1800-talet vart eigedomen kalla Nordherredsmarkens allmenning («Nordheradsmorkje») etter det gamle bygdenamnet Nordherad. Stundom finn ein også brukt namnet Langmarken («Langmorkje»), og desse namna må ikkje forvekslast med Nordherad og Langmorkje i [[Vågå]].

	<onlyinclude>Skjåk Almenning er og har vore ei hjørnesteinsverksemd i bygdesamfunnet, med stor betydning for busetjingsmønster, økonomi og arbeidsliv i bygda. Ein særeigen bruksretts- og eigarstruktur har gjennom tidene sett sitt sterke preg på bygdesamfunnet også sosialt og politisk.</onlyinclude>		<onlyinclude>Skjåk Almenning er og har vore ei hjørnesteinsverksemd i bygdesamfunnet, med stor betydning for busetjingsmønster, økonomi og arbeidsliv i bygda. Ein særeigen bruksretts- og eigarstruktur har gjennom tidene sett sitt sterke preg på bygdesamfunnet også sosialt og politisk.</onlyinclude>
Linje 75:		Linje 75:
	== Historie ==		== Historie ==
	:''Sjå [[Skjåk Almenning - historisk oversyn\|utdjupande artikkel om ålmenningshistoria]] her.''		:''Sjå [[Skjåk Almenning - historisk oversyn\|utdjupande artikkel om ålmenningshistoria]] her.''
	Historia til Skjåk Almenning kan delast inn i fem hovudbolkar: 1. Tida fram til 1726, da kongen selde eigedomen til private. I denne tida kan ein definere Skjåk-ålmenninga som [[Leksikon:Allmenning\|statsålmenning]]. 2. Perioden 1726-1798, da eigedomen var [[Leksikon:Privatallmenning\|privatålmenning]] ått av enkeltpersonar som dreiv ålmenninga med kommersielt føremål. 3. Tida 1798-1930. Skjåk Almenning vart [[Leksikon:Bygdeallmenning\|bygdeålmenning]]da gardbrukarane i fellesskap kjøpte eigedomen i [[1798]]. Fram til 1930 var lite og ingenting av salshogsten foredla innanbygds. Avhending ut over det som gjekk til bruksretten, galdt mest rundtømmer. 4. Tida 1930-1995. I 1930 sette ålmenninga i gang eit større foredlingsanlegg ved Bismo, med sagbruk og høvleri. Frå da av har foredlinga av tømmeret i all hovudsak foregått der. 5. Året 1995 kan brukast som periodeskilje fordi bruksretts- og eigarinteressene det året kom fram til ei ordning som båe partar har funne seg til rette med. Elles har det både før og etter 1995 gradvis skjedd ei vektforskyving i verksemda frå tømmer og trelast til andre type utmarksnæringar.		Historia til Skjåk Almenning kan delast inn i fem hovudbolkar:
			:1. Tida fram til 1726, da kongen selde eigedomen til private. I denne tida kan ein definere Skjåk-ålmenninga som [[Leksikon:Allmenning\|statsålmenning]].
			:2. Perioden 1726-1798, da eigedomen var [[Leksikon:Privatallmenning\|privatålmenning]] ått av enkeltpersonar som dreiv ålmenninga med kommersielt føremål.
			:3. Tida 1798-1930. Skjåk Almenning vart [[Leksikon:Bygdeallmenning\|bygdeålmenning]]da gardbrukarane i fellesskap kjøpte eigedomen i [[1798]]. Fram til 1930 var lite og ingenting av salshogsten foredla innanbygds. Avhending ut over det som gjekk til bruksretten, galdt mest rundtømmer.
			:4. Tida 1930-1995. I 1930 sette ålmenninga i gang eit større foredlingsanlegg ved Bismo, med sagbruk og høvleri. Frå da av har foredlinga av tømmeret i all hovudsak foregått der.
			:5. Året 1995 kan brukast som periodeskilje fordi bruksretts- og eigarinteressene det året kom fram til ei ordning som båe partar har funne seg til rette med. Elles har det både før og etter 1995 gradvis skjedd ei vektforskyving i verksemda frå tømmer og trelast til andre type utmarksnæringar.

	Etter Store nordiske krig selde kongen ein del ålmenningar i Noreg til private. ”Nordherredsmarkens almenning” (Skjåkålmenninga) vart seld på auksjon på Elstad i Ringebu 3.8.1726. Allmugen hadde sine representantar til stades der for å by, men nådde ikkje opp i bodgjevinga. Fram til 1798 hadde ålmenninga fleire eigarar, deriblant bondenTosten Hjelle frå Dovre, som sette i gang store tømmerdrifter der frå ca 1730. Elles var det Christiania-borgarar som var eigarar. Den siste var Bernt Anker. Det kom busetjing i nye grender i Bråtå, Kvitingslia og Langleitsgrenda.		Etter Store nordiske krig selde kongen ein del ålmenningar i Noreg til private. ”Nordherredsmarkens almenning” (Skjåkålmenninga) vart seld på auksjon på Elstad i Ringebu 3.8.1726. Allmugen hadde sine representantar til stades der for å by, men nådde ikkje opp i bodgjevinga. Fram til 1798 hadde ålmenninga fleire eigarar, deriblant bondenTosten Hjelle frå Dovre, som sette i gang store tømmerdrifter der frå ca 1730. Elles var det Christiania-borgarar som var eigarar. Den siste var Bernt Anker. Det kom busetjing i nye grender i Bråtå, Kvitingslia og Langleitsgrenda.
Linje 130:		Linje 135:
	[[Breheimen nasjonalpark]] med dei tilliggjande landskapsvernområde vart oppretta i august 2009. Nasjonalparken utgjer 951,1 km<sup>2</sup> av ålmenningas grunn. Det utgjer over halvparten av arealet i nasjonalparken. Landskapsvernområdet Mysubytta er på 5,6 km<sup>2</sup> og Strynefjellet 11,8 km<sup>2</sup>. Skjåk Almenning har eit medlem i eit lokalt forvaltningsstyre som skal konstituerast i 2011. Også i 2011 skal det tilsetjast to nasjonalparkforvaltarar, den eine med kontor hjå Skjåk Almenning.		[[Breheimen nasjonalpark]] med dei tilliggjande landskapsvernområde vart oppretta i august 2009. Nasjonalparken utgjer 951,1 km<sup>2</sup> av ålmenningas grunn. Det utgjer over halvparten av arealet i nasjonalparken. Landskapsvernområdet Mysubytta er på 5,6 km<sup>2</sup> og Strynefjellet 11,8 km<sup>2</sup>. Skjåk Almenning har eit medlem i eit lokalt forvaltningsstyre som skal konstituerast i 2011. Også i 2011 skal det tilsetjast to nasjonalparkforvaltarar, den eine med kontor hjå Skjåk Almenning.

	~~==Se også==~~
	~~[[Liste over Norges største grunneiere]]~~

	== Kjelder og litteratur ==		== Kjelder og litteratur ==
			*[[Liste over Norges største grunneiere]]
	*Bruheim,M.: Skjåk Ålmenning 1798-1948. Utg. av ålmenninga 1969		*Bruheim,M.: Skjåk Ålmenning 1798-1948. Utg. av ålmenninga 1969
	*Hosar, Hans P.: ''Skjåk bygdebok, 1-3'', Skjåk kommune 1994, 1995, 1998 ISBN 82-993371-0-0		*Hosar, Hans P.: ''Skjåk bygdebok, 1-3'', Skjåk kommune 1994, 1995, 1998 ISBN 82-993371-0-0

Kallrustad på 24. sep. 2014 kl. 10:57

2014-09-24T10:57:46Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 24. sep. 2014 kl. 10:57
Linje 1:		Linje 1:

	<onlyinclude>{{thumb høyre\|ReinTundradalen.jpg\|<small>Reinsdyr i Tundradalen i Skjåk-ålmenninga. I bakgrunnen Tundradalskyrkja og Tverrådalskyrkja. Foto: Per Dagsgard.</small>}}'''[[Skjåk Almenning]]''' (i lokal daglegtale Skjåk ålmenning eller berre «Ålmeinningje») er ei [[Leksikon:Bygdeallmenning\|bygdeålmenning]] i [[Skjåk kommune]]. Med sine 2 millionar dekar er Skjåk Almenning landets tredje største [[Liste over Norges største grunneiere\|grunneigedom]], og den største private. Den omfattar praktisk tala all grunn over tregrensa i heile kommunen, og dessutan skogen i det meste av Nordberg sokn. Mesteparten av høgfjellsområdet i ålmenninga inngår nå i nasjonalparkane [[Reinheimen]] og [[Breheimen]].		<onlyinclude>{{thumb høyre\|ReinTundradalen.jpg\|<small>Reinsdyr i Tundradalen i Skjåk-ålmenninga. I bakgrunnen Tundradalskyrkja og Tverrådalskyrkja. Foto: Per Dagsgard.</small>}}
			'''[[Skjåk Almenning]]''' (i lokal daglegtale Skjåk ålmenning eller berre «Ålmeinningje») er ei [[Leksikon:Bygdeallmenning\|bygdeålmenning]] i [[Skjåk kommune]]. Med sine 2 millionar dekar er Skjåk Almenning landets tredje største [[Liste over Norges største grunneiere\|grunneigedom]], og den største private. Den omfattar praktisk tala all grunn over tregrensa i heile kommunen, og dessutan skogen i det meste av Nordberg sokn. Mesteparten av høgfjellsområdet i ålmenninga inngår nå i nasjonalparkane [[Reinheimen]] og [[Breheimen]].

	Som bygdeålmenning går historia attende til 1798, da gardbrukarane i bygda fekk kjøpt eigedomen av daverande eigar [[Bernt Anker]]. Eigedomsretten hadde til da lege til enkeltpersonar, alt sidan kongen hadde selt ålmenninga på auksjon i 1726. Etter seinare definisjonar vart Skjåk Almenning ved salet i 1726 til ei [[Leksikon:Privatallmenning\|privatålmenning]], og før det kongs- eller [[Leksikon:Allmenning\|statsålmenning]], sidan kongen hevda ein overordna eigedomsrett.</onlyinclude> Til langt ut på 1800-talet vart eigedomen kalla Nordherredsmarkens allmenning («Nordheradsmorkje») etter det gamle bygdenamnet Nordherad. Stundom finn ein også brukt namnet Langmarken («Langmorkje»), og desse namna må ikkje forvekslast med Nordherad og Langmorkje i [[Vågå]].		Som bygdeålmenning går historia attende til 1798, da gardbrukarane i bygda fekk kjøpt eigedomen av daverande eigar [[Bernt Anker]]. Eigedomsretten hadde til da lege til enkeltpersonar, alt sidan kongen hadde selt ålmenninga på auksjon i 1726. Etter seinare definisjonar vart Skjåk Almenning ved salet i 1726 til ei [[Leksikon:Privatallmenning\|privatålmenning]], og før det kongs- eller [[Leksikon:Allmenning\|statsålmenning]], sidan kongen hevda ein overordna eigedomsrett.</onlyinclude> Til langt ut på 1800-talet vart eigedomen kalla Nordherredsmarkens allmenning («Nordheradsmorkje») etter det gamle bygdenamnet Nordherad. Stundom finn ein også brukt namnet Langmarken («Langmorkje»), og desse namna må ikkje forvekslast med Nordherad og Langmorkje i [[Vågå]].

Hans P. Hosar: Lenkefiks

2014-08-15T05:05:32Z

Lenkefiks

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 15. aug. 2014 kl. 05:05
Linje 23:		Linje 23:
	Grensa mellom Skjåk Almenning og privateigedomar som ligg inn til ålmenninga opp mot fjellet, vart etter kjennelse i jordskifteretten i 1972 fastsett til å følgje kote 1080, med mindre avvik der naturlege grensepunkt i terrenget låg til rette for det. Nede i bygda, i Nordberg sokn, går grensa langs åa [[Storgrova]] på solsida (nordsida av Ottaelva). På baksida følgjer grensa gardsgrensene rett vest for [[Åbusmoen]].		Grensa mellom Skjåk Almenning og privateigedomar som ligg inn til ålmenninga opp mot fjellet, vart etter kjennelse i jordskifteretten i 1972 fastsett til å følgje kote 1080, med mindre avvik der naturlege grensepunkt i terrenget låg til rette for det. Nede i bygda, i Nordberg sokn, går grensa langs åa [[Storgrova]] på solsida (nordsida av Ottaelva). På baksida følgjer grensa gardsgrensene rett vest for [[Åbusmoen]].

	I ytterkanten følgjer grensa kommunegrensene mot [[Lom]], [[Luster]], [[Stryn]], [[Stranda kommune\|Stranda]], [[Norddal]], [[Rauma]] og [[Lesja]]. Det har vore fleire grenseoppgangssaker mot nabokommunane, den siste mot Sunnylven (nå Stranda) og Norddal vart avslutta i 1960.		I ytterkanten følgjer grensa kommunegrensene mot [[Lom]], [[Luster]], [[Stryn]], [[Stranda kommune\|Stranda]], [[Norddal kommune]], [[Rauma]] og [[Lesja]]. Det har vore fleire grenseoppgangssaker mot nabokommunane, den siste mot Sunnylven (nå Stranda) og Norddal vart avslutta i 1960.

	== Ei hjørnesteinsverksemd ==		== Ei hjørnesteinsverksemd ==

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 24. sep. 2014 kl. 10:57
Linje 1:		Linje 1:

	<onlyinclude>{{thumb høyre\|ReinTundradalen.jpg\|<small>Reinsdyr i Tundradalen i Skjåk-ålmenninga. I bakgrunnen Tundradalskyrkja og Tverrådalskyrkja. Foto: Per Dagsgard.</small>}}'''[[Skjåk Almenning]]''' (i lokal daglegtale Skjåk ålmenning eller berre «Ålmeinningje») er ei [[Leksikon:Bygdeallmenning\|bygdeålmenning]] i [[Skjåk kommune]]. Med sine 2 millionar dekar er Skjåk Almenning landets tredje største [[Liste over Norges største grunneiere\|grunneigedom]], og den største private. Den omfattar praktisk tala all grunn over tregrensa i heile kommunen, og dessutan skogen i det meste av Nordberg sokn. Mesteparten av høgfjellsområdet i ålmenninga inngår nå i nasjonalparkane [[Reinheimen]] og [[Breheimen]].		<onlyinclude>{{thumb høyre\|ReinTundradalen.jpg\|<small>Reinsdyr i Tundradalen i Skjåk-ålmenninga. I bakgrunnen Tundradalskyrkja og Tverrådalskyrkja. Foto: Per Dagsgard.</small>}}
			'''[[Skjåk Almenning]]''' (i lokal daglegtale Skjåk ålmenning eller berre «Ålmeinningje») er ei [[Leksikon:Bygdeallmenning\|bygdeålmenning]] i [[Skjåk kommune]]. Med sine 2 millionar dekar er Skjåk Almenning landets tredje største [[Liste over Norges største grunneiere\|grunneigedom]], og den største private. Den omfattar praktisk tala all grunn over tregrensa i heile kommunen, og dessutan skogen i det meste av Nordberg sokn. Mesteparten av høgfjellsområdet i ålmenninga inngår nå i nasjonalparkane [[Reinheimen]] og [[Breheimen]].

	Som bygdeålmenning går historia attende til 1798, da gardbrukarane i bygda fekk kjøpt eigedomen av daverande eigar [[Bernt Anker]]. Eigedomsretten hadde til da lege til enkeltpersonar, alt sidan kongen hadde selt ålmenninga på auksjon i 1726. Etter seinare definisjonar vart Skjåk Almenning ved salet i 1726 til ei [[Leksikon:Privatallmenning\|privatålmenning]], og før det kongs- eller [[Leksikon:Allmenning\|statsålmenning]], sidan kongen hevda ein overordna eigedomsrett.</onlyinclude> Til langt ut på 1800-talet vart eigedomen kalla Nordherredsmarkens allmenning («Nordheradsmorkje») etter det gamle bygdenamnet Nordherad. Stundom finn ein også brukt namnet Langmarken («Langmorkje»), og desse namna må ikkje forvekslast med Nordherad og Langmorkje i [[Vågå]].		Som bygdeålmenning går historia attende til 1798, da gardbrukarane i bygda fekk kjøpt eigedomen av daverande eigar [[Bernt Anker]]. Eigedomsretten hadde til da lege til enkeltpersonar, alt sidan kongen hadde selt ålmenninga på auksjon i 1726. Etter seinare definisjonar vart Skjåk Almenning ved salet i 1726 til ei [[Leksikon:Privatallmenning\|privatålmenning]], og før det kongs- eller [[Leksikon:Allmenning\|statsålmenning]], sidan kongen hevda ein overordna eigedomsrett.</onlyinclude> Til langt ut på 1800-talet vart eigedomen kalla Nordherredsmarkens allmenning («Nordheradsmorkje») etter det gamle bygdenamnet Nordherad. Stundom finn ein også brukt namnet Langmarken («Langmorkje»), og desse namna må ikkje forvekslast med Nordherad og Langmorkje i [[Vågå]].