Skulehistorie i Gloppen - Sideversjonshistorikk

Siri Iversen: koord

2026-06-25T11:10:20Z

koord

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 25. jun. 2026 kl. 11:10
Linje 682:		Linje 682:
	[[Kategori:Grunnskole]]		[[Kategori:Grunnskole]]
	{{nn}}		{{nn}}
			{{artikkelkoord\|61.77729\|N\|6.21569\|Ø}}

Cnyborgbot: Robot: automatisk teksterstatning: (-.oktober +. oktober)

2025-04-25T12:31:24Z

Robot: automatisk teksterstatning: (-.oktober +. oktober)

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 25. apr. 2025 kl. 12:31
Linje 378:		Linje 378:

	====Konflikten mellom «Skule-Jo» og sokneprest Heffermehl<ref name=":6" />====		====Konflikten mellom «Skule-Jo» og sokneprest Heffermehl<ref name=":6" />====
	Jørgen Meier Heffermehl (1805 – 1879) var sokneprest i Gloppen frå 1843 til 1866. Heffermehl var også ordførar i periodane 1848-1851 og 1856-1865. Både som sokneprest og ordførar hadde han mykje med skulen å gjere i desse åra. Kring 1850 kom Heffermehl i konflikt med Jon Jonsen Hyenes (1805-1884), også kjend som «Skule-Jo». Skule-Jo vart først lærar for omgangsskulen i den ytre delen av Nordstranda skuledistrikt i 1829. Sidan var han mellom anna lærar og kyrkjesongar i [[Gimmestad krins\|Gimmestad]] nokre år, før han vart lærar og kyrkjesongar i Fastskulekrinsen ([[Vereide krins]]). [[Fil:Ledig stilling som kyrkjesongar og lærar i Gloppen - Bergens Adressecontoirs Efterretninger 9.oktober 1850.PNG\|alt=Avisutklipp: I Gloppens Præstegjeld ere Kirkesangerbestillingen og Lærerposten ved den faste Skole i Hovedsognet ledige. Kirkesangerens Indtægter antages at udgjøre omtrent 30 Spd. foruden Klokkergaarden, af gammel Skyld 1 B 12 Mk. Smør, og som Lærer ved den faste Skole nyder han for Tiden 12 Spd. Ansøgninger om Ansættelse i disse Bestillinger, hvortil ønskes en i Underviisningsvæsenet øvet Seminarist, stiles til Bergens Biskop, og indsendes inden 8 Uger fra Dato til undertegnede Sognepræst. Gloppen den 2den October 1850. Heffermehl\|miniatyr\|484x484px\|Utlysinga av den ledige kyrkjesongar- og lærarposten etter Skule-Jo i Bergens Adressecontoirs Efterretninger den 9. oktober 1850. Teksten i utlysinga seier: "I Gloppens Præstegjeld ere Kirkesangerbestillingen og Lærerposten ved den faste Skole i Hovedsognet ledige. Kirkesangerens Indtægter antages at udgjøre omtrent 30 Spd. foruden Klokkergaarden, af gammel Skyld 1 Btt[Bismerpund] 12 Mk. Smør, og som Lærer ved den faste Skole nyder han for Tiden 12 Spd. Ansøgninger om Ansættelse i disse Bestillinger, hvortil ønskes en i Underviisningsvæsenet øvet Seminarist, stiles til Bergens Biskop, og indsendes inden 8 Uger fra Dato til undertegnede Sognepræst. Gloppen den 2den October 1850. Heffermehl."<ref>''Bergens Adressecontoirs Efterretninger 1850.10.09''. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_bergensadressecontoirsefterretninger_null_null_18501009_86_81_1}}</ref>]]		Jørgen Meier Heffermehl (1805 – 1879) var sokneprest i Gloppen frå 1843 til 1866. Heffermehl var også ordførar i periodane 1848-1851 og 1856-1865. Både som sokneprest og ordførar hadde han mykje med skulen å gjere i desse åra. Kring 1850 kom Heffermehl i konflikt med Jon Jonsen Hyenes (1805-1884), også kjend som «Skule-Jo». Skule-Jo vart først lærar for omgangsskulen i den ytre delen av Nordstranda skuledistrikt i 1829. Sidan var han mellom anna lærar og kyrkjesongar i [[Gimmestad krins\|Gimmestad]] nokre år, før han vart lærar og kyrkjesongar i Fastskulekrinsen ([[Vereide krins]]). [[Fil:Ledig stilling som kyrkjesongar og lærar i Gloppen - Bergens Adressecontoirs Efterretninger 9. oktober 1850.PNG\|alt=Avisutklipp: I Gloppens Præstegjeld ere Kirkesangerbestillingen og Lærerposten ved den faste Skole i Hovedsognet ledige. Kirkesangerens Indtægter antages at udgjøre omtrent 30 Spd. foruden Klokkergaarden, af gammel Skyld 1 B 12 Mk. Smør, og som Lærer ved den faste Skole nyder han for Tiden 12 Spd. Ansøgninger om Ansættelse i disse Bestillinger, hvortil ønskes en i Underviisningsvæsenet øvet Seminarist, stiles til Bergens Biskop, og indsendes inden 8 Uger fra Dato til undertegnede Sognepræst. Gloppen den 2den October 1850. Heffermehl\|miniatyr\|484x484px\|Utlysinga av den ledige kyrkjesongar- og lærarposten etter Skule-Jo i Bergens Adressecontoirs Efterretninger den 9. oktober 1850. Teksten i utlysinga seier: "I Gloppens Præstegjeld ere Kirkesangerbestillingen og Lærerposten ved den faste Skole i Hovedsognet ledige. Kirkesangerens Indtægter antages at udgjøre omtrent 30 Spd. foruden Klokkergaarden, af gammel Skyld 1 Btt[Bismerpund] 12 Mk. Smør, og som Lærer ved den faste Skole nyder han for Tiden 12 Spd. Ansøgninger om Ansættelse i disse Bestillinger, hvortil ønskes en i Underviisningsvæsenet øvet Seminarist, stiles til Bergens Biskop, og indsendes inden 8 Uger fra Dato til undertegnede Sognepræst. Gloppen den 2den October 1850. Heffermehl."<ref>''Bergens Adressecontoirs Efterretninger 1850.10.09''. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_bergensadressecontoirsefterretninger_null_null_18501009_86_81_1}}</ref>]]

	Skule-Jo og mange av dei rundt han var [[Haugianisme\|haugianarar]], og kom mot slutten av 1840-talet på kant med presten. Nokre meinte at Heffermehl pressa bøndene for pengar i form av avgiftar. Det vart også sagt at han hadde avvist dåpsbarn og folk som kom til nattverd. I valet 1850 vart Skule-Jo vald til valmann over Heffermehl, med 130 stemmar mot 3. Etter dette fekk Heffermehl fekk med seg prosten til å avsette Skule-Jo frå stillinga si som kyrkjesongar og lærar. Årsaka som vart oppgitt var eit tilhøve kor Skule-Jo hadde forstyrra ein auksjon, og ei sak kor han hadde skreve under på eit dokument med lærar Jakob Jakobsen Eimhjellen ("Skule-Jakob") sitt namn utan Eimhjellen si medvit. Bygdefolket var ikkje nøgde med framferda til Heffermehl, og sende ei klage på han til biskopen. Heffermehl gjekk på si side til motklage. Søksmålet mellom Skule-Jo og Heffermehl fekk mykje merksamd lokalt, og kyrkjesongaren såleis ry på seg som ein talsmann for bygdefolket. Saka gjekk heilt til Høgsterett, kor Heffermehl vann i 1858. Dette fekk store økonomiske konsekvensar for Skule-Jo, som vart dømd til å betale bot og kostnadar.		Skule-Jo og mange av dei rundt han var [[Haugianisme\|haugianarar]], og kom mot slutten av 1840-talet på kant med presten. Nokre meinte at Heffermehl pressa bøndene for pengar i form av avgiftar. Det vart også sagt at han hadde avvist dåpsbarn og folk som kom til nattverd. I valet 1850 vart Skule-Jo vald til valmann over Heffermehl, med 130 stemmar mot 3. Etter dette fekk Heffermehl fekk med seg prosten til å avsette Skule-Jo frå stillinga si som kyrkjesongar og lærar. Årsaka som vart oppgitt var eit tilhøve kor Skule-Jo hadde forstyrra ein auksjon, og ei sak kor han hadde skreve under på eit dokument med lærar Jakob Jakobsen Eimhjellen ("Skule-Jakob") sitt namn utan Eimhjellen si medvit. Bygdefolket var ikkje nøgde med framferda til Heffermehl, og sende ei klage på han til biskopen. Heffermehl gjekk på si side til motklage. Søksmålet mellom Skule-Jo og Heffermehl fekk mykje merksamd lokalt, og kyrkjesongaren såleis ry på seg som ein talsmann for bygdefolket. Saka gjekk heilt til Høgsterett, kor Heffermehl vann i 1858. Dette fekk store økonomiske konsekvensar for Skule-Jo, som vart dømd til å betale bot og kostnadar.

Cnyborg: Teksterstatting – «([0-9]{4}\.)([0-9]{2}\.)([0-9]{2}\W\W\.)\s([0-9]{8}\.)» til «$1$2$3»

2024-09-30T13:32:40Z

Teksterstatting – «([0-9]{4}\.)([0-9]{2}\.)([0-9]{2}\W\W\.)\s([0-9]{8}\.)» til «$1$2$3»

Cnyborgbot: Robot: automatisk teksterstatning: (-no#. +)

2024-04-26T08:58:37Z

Robot: automatisk teksterstatning: (-no#. +)

SSolheim på 21. mar. 2024 kl. 09:09

2024-03-21T09:09:39Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 21. mar. 2024 kl. 09:09
Linje 673:		Linje 673:
	*[https://www.stortinget.no/no/Saker-og-publikasjoner/Stortingsforhandlinger/Lesevisning/?p=1889&paid=8&wid=a&psid=DIVL554&pgid=a_1019&vt=a&did=DIVL578 Lov om Folkeskolen paa Landet, dat. 26de Juni. (1889)]		*[https://www.stortinget.no/no/Saker-og-publikasjoner/Stortingsforhandlinger/Lesevisning/?p=1889&paid=8&wid=a&psid=DIVL554&pgid=a_1019&vt=a&did=DIVL578 Lov om Folkeskolen paa Landet, dat. 26de Juni. (1889)]
	*[https://www.digitalarkivet.no/ Digitalarkivet.no]		*[https://www.digitalarkivet.no/ Digitalarkivet.no]
			*''Kan det ikkje byggjast på det rette vi gjorde og lærast av det vrange? Attersyn på ein lang arbeidsdag i Stortinget. Samtale med Jakob Lothe.''. NRK (the Norwegian Broadcasting Corporation). 19690413. {{nb.no\|NBN:no-nb_dra_1994-13823P}}.

	{{Skulehistorie i Sogn og Fjordane}}		{{Skulehistorie i Sogn og Fjordane}}

SSolheim: /* Lærarar i Breim */

2024-02-27T08:56:54Z

Lærarar i Breim

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 27. feb. 2024 kl. 08:56
Linje 505:		Linje 505:

	===Lærarar i Breim===		===Lærarar i Breim===
	[[Fil:Lærarane i Breim på skuletrappa.jpg\|alt=Svart-kvitt foto av 11 lærarar som står på ei trapp. \|miniatyr\|506x506pk\|Lærarane i Breim på skuletrappa, Framme f.v. Nils Bjørkelo, Ola Råd, Gabriel Reed, Ingebrikt Næss. Bak f.v. K. Svanheim?, Kristianne Glomnes, Karoline Skram Gåsemyr, Arne Hunskår, Kristi Myklebust, Krispinius Førde, Ingolv Bogstad. ''Foto: Olav Kvaale/Fylkesarkivet i Vestland (1921)''.]]		[[Fil:Lærarane i Breim på skuletrappa.jpg\|alt=Svart-kvitt foto av 11 lærarar som står på ei trapp. \|miniatyr\|506x506pk\|Lærarane i Breim på skuletrappa, Framme f.v. Nils Bjørkelo, Ola Råd, Gabriel Reed, Ingebrikt Næss. Bak f.v. K. Svanheim?, Kristianne Glomnes, Karoline Skram Gåsemyr, Arne Hunskår, Kristi Myklebust, Krispinius Førde, Ingolv Bogstad. ''Foto: Olav Kvaale/Fylkesarkivet i Vestland (1921)''.]]For lærarar tilsett etter 1890, sjå dei einskilde krinsane.
	{\| class="wikitable sortable"		{\| class="wikitable sortable"
	\|-		\|-

SSolheim: /* Lærarar i Breim */

2024-02-26T12:06:08Z

Lærarar i Breim

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. feb. 2024 kl. 12:06
Linje 397:		Linje 397:
	*[[ Hole krins]]		*[[ Hole krins]]
	*[[ Myklebust krins (Gloppen)]]		*[[ Myklebust krins (Gloppen)]]
	*[[ Sandal krins]]		* [[Sandal krins (Gloppen)\|Sandal krins]]
	*[[ Gåsemyr krins]]		*[[ Gåsemyr krins]]
	*[[ Teita krins]]		*[[ Teita krins]]
Linje 577:		Linje 577:
	\|Peder R. Torheim<ref name=":7" />		\|Peder R. Torheim<ref name=":7" />
	\|		\|
	\|Nesstrand		\|[[Nesstranda krins\|Nesstrand]]
	\|1846		\|1846
	\|1848		\|1848
Linje 585:		Linje 585:
	\|Arne Steinsåker<ref name=":7" />		\|Arne Steinsåker<ref name=":7" />
	\|		\|
	\|Nesstrand		\|[[Nesstranda krins\|Nesstrand]]
	\|1851		\|1851
	\|1858		\|1858
Linje 593:		Linje 593:
	\|Torbjørn Olson Teiten<ref name=":7" />		\|Torbjørn Olson Teiten<ref name=":7" />
	\|		\|
	\|Nesstrand		\|[[Nesstranda krins\|Nesstrand]]
	\|1858		\|1858
	\|		\|
Linje 599:		Linje 599:
	\|Brorson til lærar Anders Teiten Steinsåker.		\|Brorson til lærar Anders Teiten Steinsåker.
	\|-		\|-
	\|Gudbrand Andersøn Henden\|\|1866\|\|Nessestrand ~~krins~~ og Sandane krins (Gloppen)\|\|[[Nesstranda krins\|Nessestrand krins]] 1887-1894 og [[Sandane krins]] (Gloppen) 1894\|\|1927\|\|[[Stord lærerskole]] 1886\|\|		\|Per Felde
			\|
			\|[[Bjørnarheim krins\|Bjørnareim]]
			\|1865
			\|1890
			\|
			\|
			\|-
			\|Gabriel Reed d.e.
			\|
			\|[[Høygardane (Dale) krins\|Høygardane]], [[Nesstranda krins\|Nesstranda]]
			\|1865
			\|1882
			\|
			\|
			\|-
			\|Mons Rye
			\|
			\|[[Høygardane (Dale) krins\|Høygardane]], Nesstranda
			\|1882
			\|1887
			\|
			\|
			\|-
			\|Gudbrand Andersøn Henden\|\|1866\|\|[[Nesstranda krins\|Nessestrand]] og [[Sandane krins\|Sandane (Gloppen)]]\|\|[[Nesstranda krins\|Nessestrand krins]] 1887-1894 og [[Sandane krins]] (Gloppen) 1894\|\|1927\|\|[[Stord lærerskole]] 1886\|\|
	\|-		\|-
	\|Gabriel G. Reed<ref name=":8" />		\|Gabriel G. Reed<ref name=":8" />
	\|1869		\|1869
	\|Myklebust, Reed		\|[[Myklebust krins (Gloppen)\|Myklebust]], [[Reed krins\|Reed]]
	\|Myklebust (?), Reed (1892-1925)		\|Myklebust (?), Reed (1892-1925)
	\|1925		\|1925

SSolheim: Foto av lærarar

2024-02-26T09:01:22Z

Foto av lærarar

Vis endringer

SSolheim: framhaldsskulen

2024-02-09T09:25:50Z

framhaldsskulen

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 9. feb. 2024 kl. 09:25
Linje 605:		Linje 605:
	\|		\|
	\|}		\|}

			== Framhaldsskule ==
			[[Firda videregående skole\|Firda Gymnas]] vart stifta i 1922.

	==Fotnotar==		==Fotnotar==
	<references />		<references />

SSolheim: /* Lærarar i Gloppen */

2024-02-08T12:53:42Z

Lærarar i Gloppen

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 8. feb. 2024 kl. 12:53
Linje 314:		Linje 314:
	\|Nordstrand (melombels), [[Gimmestad krins\|Gimmestad]], [[Sande krins (Gloppen)\|Sande]], [[Rygg krins (Gloppen)\|Rygg]]		\|Nordstrand (melombels), [[Gimmestad krins\|Gimmestad]], [[Sande krins (Gloppen)\|Sande]], [[Rygg krins (Gloppen)\|Rygg]]
	\|1859		\|1859
	\|~~(tidl. 1896)~~		\|1902
	\|[[Volda lærarskule]] 1864		\|[[Volda lærarskule]] 1864
	\|		\|

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 30. sep. 2024 kl. 13:32
Linje 108:		Linje 108:
	=====Etter 1945: Sentralisering og nedlegging=====		=====Etter 1945: Sentralisering og nedlegging=====
	Etter krigen har det vore ei tendens til sentralisering og samling av skulane i Gloppen. Samanslåing av skuler i Gloppan har i regelen vært resultatet av ein blanding av få elevar og dårleg økonomi.		Etter krigen har det vore ei tendens til sentralisering og samling av skulane i Gloppen. Samanslåing av skuler i Gloppan har i regelen vært resultatet av ein blanding av få elevar og dårleg økonomi.
	*[[Ryssdal (Vassenden) krins\|Ryssdal krins]] vart nedlagd første halvdel av 50-talet. Elevane vart skyssa til [[Sandane krins\|Sandane skule]].<ref>Møtebok for skulestyret i Gloppen kommune, 1947-1957</ref> Krinsen hadde då hatt få born, med berre fem elevar i 1953.<ref>''Firdaposten 1953.08.21''~~. 19530821~~. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_firdaposten_null_null_19530821_6_61_1}}.</ref>		*[[Ryssdal (Vassenden) krins\|Ryssdal krins]] vart nedlagd første halvdel av 50-talet. Elevane vart skyssa til [[Sandane krins\|Sandane skule]].<ref>Møtebok for skulestyret i Gloppen kommune, 1947-1957</ref> Krinsen hadde då hatt få born, med berre fem elevar i 1953.<ref>''Firdaposten 1953.08.21''. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_firdaposten_null_null_19530821_6_61_1}}.</ref>
	*Elevane frå [[Kandal krins]] vart frå 1969 sendt til [[Sandane krins\|Sandane skule]].<ref>''Firda 1969.06.03''~~. 19690603~~. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_firda_null_null_19690603_52_61_1}}.</ref> På 70-talet vart det gjort forsøk på å starte opp att skulen, uten at dette gjekk.<ref>''Firda 1980.02.19''~~. 19800219~~. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_firda_null_null_19800219_63_22_1}} </ref>		*Elevane frå [[Kandal krins]] vart frå 1969 sendt til [[Sandane krins\|Sandane skule]].<ref>''Firda 1969.06.03''. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_firda_null_null_19690603_52_61_1}}.</ref> På 70-talet vart det gjort forsøk på å starte opp att skulen, uten at dette gjekk.<ref>''Firda 1980.02.19''. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_firda_null_null_19800219_63_22_1}} </ref>
	*Undervisning i både [[Røyrvik krins]] og [[Eimhjellen krins]] var avslutta ein gong før 1979.<ref>''Firdaposten 1979.12.20''~~. 19791220~~. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_firdaposten_null_null_19791220_32_144_1}}.</ref> Alt i 1968/69 kom alle førsteklassingane i Røyrvik frå [[Solheim krins (Gloppen)\|Solheim]] og [[Eimhjellen krins]].<ref>''Firda 1968.08.06''~~. 19680806~~. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_firda_null_null_19680806_51_84_1}}.</ref>		*Undervisning i både [[Røyrvik krins]] og [[Eimhjellen krins]] var avslutta ein gong før 1979.<ref>''Firdaposten 1979.12.20''. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_firdaposten_null_null_19791220_32_144_1}}.</ref> Alt i 1968/69 kom alle førsteklassingane i Røyrvik frå [[Solheim krins (Gloppen)\|Solheim]] og [[Eimhjellen krins]].<ref>''Firda 1968.08.06''. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_firda_null_null_19680806_51_84_1}}.</ref>
	*[[Mardal krins\|Mardal skule]] var vedteke nedlagd i 1995, og elevane vart send til [[Sandane krins\|Sandane skule]]. Det vart held i rådgivande avrøysting i krinsen om stenginga av skulen, kor 39 stemte mot og 23 for nedlegging av skulen.<ref>''Firda 1995.06.10''~~. 19950610~~. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_firda_null_null_19950610_78_130_1}}.</ref> Elevtalet var derimot så lite at då saka vart behandla i skulestyret, vart nedlegging vedteke med seks mot ein stemmer.<ref>''Sogn avis 1995.06.19''~~. 19950619~~. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_sognavis_null_null_19950619_3_115_1}}.</ref>		*[[Mardal krins\|Mardal skule]] var vedteke nedlagd i 1995, og elevane vart send til [[Sandane krins\|Sandane skule]]. Det vart held i rådgivande avrøysting i krinsen om stenginga av skulen, kor 39 stemte mot og 23 for nedlegging av skulen.<ref>''Firda 1995.06.10''. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_firda_null_null_19950610_78_130_1}}.</ref> Elevtalet var derimot så lite at då saka vart behandla i skulestyret, vart nedlegging vedteke med seks mot ein stemmer.<ref>''Sogn avis 1995.06.19''. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_sognavis_null_null_19950619_3_115_1}}.</ref>
	* I 2000 vart det slutt for [[Nesjane krins]]. Skulen vart nedlagd og elevane sendt til [[Rygg krins]].<ref>''Firda 2000.02.29''~~. 20000229~~. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_firda_null_null_20000229_83_50_1}}.</ref>		* I 2000 vart det slutt for [[Nesjane krins]]. Skulen vart nedlagd og elevane sendt til [[Rygg krins]].<ref>''Firda 2000.02.29''. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_firda_null_null_20000229_83_50_1}}.</ref>
	*[[Solheim krins (Gloppen)\|Solheim krins]] (Vestre Hyen skule) vart halde ope til 2008. Etter dette har elevane gått på [[Hyen krins\|Hyen skule]].<ref>''Firda 2007.12.19''~~. 20071219~~. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_firda_null_null_20071219_90_296_1}}.</ref> <ref>[https://no.wikipedia.org/wiki/Vestre_Hyen_skole Wikipedia: Vestre Hyen skole]</ref>		*[[Solheim krins (Gloppen)\|Solheim krins]] (Vestre Hyen skule) vart halde ope til 2008. Etter dette har elevane gått på [[Hyen krins\|Hyen skule]].<ref>''Firda 2007.12.19''. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_firda_null_null_20071219_90_296_1}}.</ref> <ref>[https://no.wikipedia.org/wiki/Vestre_Hyen_skole Wikipedia: Vestre Hyen skole]</ref>
	*På 2000-talet vart det klart at Gloppen kommune måtte spare 15 millionar kronar innan utgangen av 2011. Eit av tiltaka vart å leggje ned fleire mindre skular. I 2009 vart derfor [[Reed krins\|Reed skule]] vart slege saman med [[Byrkjelo krins\|Byrkjelo]], [[Rygg krins\|Rygg]] vart slege saman med [[Sandane krins\|Sandane]] og [[Vereide krins]] slege saman med [[Austrheim krins\|Austrheim skule]].<ref name=":0">''Firda 2009.01.09''~~. 20090109~~. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_firda_null_null_20090109_92_7_1}}.</ref> Vereide-Austrheim-krinsen vart heitande Nordstranda skule.		*På 2000-talet vart det klart at Gloppen kommune måtte spare 15 millionar kronar innan utgangen av 2011. Eit av tiltaka vart å leggje ned fleire mindre skular. I 2009 vart derfor [[Reed krins\|Reed skule]] vart slege saman med [[Byrkjelo krins\|Byrkjelo]], [[Rygg krins\|Rygg]] vart slege saman med [[Sandane krins\|Sandane]] og [[Vereide krins]] slege saman med [[Austrheim krins\|Austrheim skule]].<ref name=":0">''Firda 2009.01.09''. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_firda_null_null_20090109_92_7_1}}.</ref> Vereide-Austrheim-krinsen vart heitande Nordstranda skule.

	I tillegg vert [[Lote krins]] flytta til [[Skulehistorie i Eid\|Eid kommune]] i 1964.		I tillegg vert [[Lote krins]] flytta til [[Skulehistorie i Eid\|Eid kommune]] i 1964.
Linje 378:		Linje 378:

	====Konflikten mellom «Skule-Jo» og sokneprest Heffermehl<ref name=":6" />====		====Konflikten mellom «Skule-Jo» og sokneprest Heffermehl<ref name=":6" />====
	Jørgen Meier Heffermehl (1805 – 1879) var sokneprest i Gloppen frå 1843 til 1866. Heffermehl var også ordførar i periodane 1848-1851 og 1856-1865. Både som sokneprest og ordførar hadde han mykje med skulen å gjere i desse åra. Kring 1850 kom Heffermehl i konflikt med Jon Jonsen Hyenes (1805-1884), også kjend som «Skule-Jo». Skule-Jo vart først lærar for omgangsskulen i den ytre delen av Nordstranda skuledistrikt i 1829. Sidan var han mellom anna lærar og kyrkjesongar i [[Gimmestad krins\|Gimmestad]] nokre år, før han vart lærar og kyrkjesongar i Fastskulekrinsen ([[Vereide krins]]). [[Fil:Ledig stilling som kyrkjesongar og lærar i Gloppen - Bergens Adressecontoirs Efterretninger 9.oktober 1850.PNG\|alt=Avisutklipp: I Gloppens Præstegjeld ere Kirkesangerbestillingen og Lærerposten ved den faste Skole i Hovedsognet ledige. Kirkesangerens Indtægter antages at udgjøre omtrent 30 Spd. foruden Klokkergaarden, af gammel Skyld 1 B 12 Mk. Smør, og som Lærer ved den faste Skole nyder han for Tiden 12 Spd. Ansøgninger om Ansættelse i disse Bestillinger, hvortil ønskes en i Underviisningsvæsenet øvet Seminarist, stiles til Bergens Biskop, og indsendes inden 8 Uger fra Dato til undertegnede Sognepræst. Gloppen den 2den October 1850. Heffermehl\|miniatyr\|484x484px\|Utlysinga av den ledige kyrkjesongar- og lærarposten etter Skule-Jo i Bergens Adressecontoirs Efterretninger den 9. oktober 1850. Teksten i utlysinga seier: "I Gloppens Præstegjeld ere Kirkesangerbestillingen og Lærerposten ved den faste Skole i Hovedsognet ledige. Kirkesangerens Indtægter antages at udgjøre omtrent 30 Spd. foruden Klokkergaarden, af gammel Skyld 1 Btt[Bismerpund] 12 Mk. Smør, og som Lærer ved den faste Skole nyder han for Tiden 12 Spd. Ansøgninger om Ansættelse i disse Bestillinger, hvortil ønskes en i Underviisningsvæsenet øvet Seminarist, stiles til Bergens Biskop, og indsendes inden 8 Uger fra Dato til undertegnede Sognepræst. Gloppen den 2den October 1850. Heffermehl."<ref>''Bergens Adressecontoirs Efterretninger 1850.10.09''~~. 18501009~~. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_bergensadressecontoirsefterretninger_null_null_18501009_86_81_1}}</ref>]]		Jørgen Meier Heffermehl (1805 – 1879) var sokneprest i Gloppen frå 1843 til 1866. Heffermehl var også ordførar i periodane 1848-1851 og 1856-1865. Både som sokneprest og ordførar hadde han mykje med skulen å gjere i desse åra. Kring 1850 kom Heffermehl i konflikt med Jon Jonsen Hyenes (1805-1884), også kjend som «Skule-Jo». Skule-Jo vart først lærar for omgangsskulen i den ytre delen av Nordstranda skuledistrikt i 1829. Sidan var han mellom anna lærar og kyrkjesongar i [[Gimmestad krins\|Gimmestad]] nokre år, før han vart lærar og kyrkjesongar i Fastskulekrinsen ([[Vereide krins]]). [[Fil:Ledig stilling som kyrkjesongar og lærar i Gloppen - Bergens Adressecontoirs Efterretninger 9.oktober 1850.PNG\|alt=Avisutklipp: I Gloppens Præstegjeld ere Kirkesangerbestillingen og Lærerposten ved den faste Skole i Hovedsognet ledige. Kirkesangerens Indtægter antages at udgjøre omtrent 30 Spd. foruden Klokkergaarden, af gammel Skyld 1 B 12 Mk. Smør, og som Lærer ved den faste Skole nyder han for Tiden 12 Spd. Ansøgninger om Ansættelse i disse Bestillinger, hvortil ønskes en i Underviisningsvæsenet øvet Seminarist, stiles til Bergens Biskop, og indsendes inden 8 Uger fra Dato til undertegnede Sognepræst. Gloppen den 2den October 1850. Heffermehl\|miniatyr\|484x484px\|Utlysinga av den ledige kyrkjesongar- og lærarposten etter Skule-Jo i Bergens Adressecontoirs Efterretninger den 9. oktober 1850. Teksten i utlysinga seier: "I Gloppens Præstegjeld ere Kirkesangerbestillingen og Lærerposten ved den faste Skole i Hovedsognet ledige. Kirkesangerens Indtægter antages at udgjøre omtrent 30 Spd. foruden Klokkergaarden, af gammel Skyld 1 Btt[Bismerpund] 12 Mk. Smør, og som Lærer ved den faste Skole nyder han for Tiden 12 Spd. Ansøgninger om Ansættelse i disse Bestillinger, hvortil ønskes en i Underviisningsvæsenet øvet Seminarist, stiles til Bergens Biskop, og indsendes inden 8 Uger fra Dato til undertegnede Sognepræst. Gloppen den 2den October 1850. Heffermehl."<ref>''Bergens Adressecontoirs Efterretninger 1850.10.09''. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_bergensadressecontoirsefterretninger_null_null_18501009_86_81_1}}</ref>]]

	Skule-Jo og mange av dei rundt han var [[Haugianisme\|haugianarar]], og kom mot slutten av 1840-talet på kant med presten. Nokre meinte at Heffermehl pressa bøndene for pengar i form av avgiftar. Det vart også sagt at han hadde avvist dåpsbarn og folk som kom til nattverd. I valet 1850 vart Skule-Jo vald til valmann over Heffermehl, med 130 stemmar mot 3. Etter dette fekk Heffermehl fekk med seg prosten til å avsette Skule-Jo frå stillinga si som kyrkjesongar og lærar. Årsaka som vart oppgitt var eit tilhøve kor Skule-Jo hadde forstyrra ein auksjon, og ei sak kor han hadde skreve under på eit dokument med lærar Jakob Jakobsen Eimhjellen ("Skule-Jakob") sitt namn utan Eimhjellen si medvit. Bygdefolket var ikkje nøgde med framferda til Heffermehl, og sende ei klage på han til biskopen. Heffermehl gjekk på si side til motklage. Søksmålet mellom Skule-Jo og Heffermehl fekk mykje merksamd lokalt, og kyrkjesongaren såleis ry på seg som ein talsmann for bygdefolket. Saka gjekk heilt til Høgsterett, kor Heffermehl vann i 1858. Dette fekk store økonomiske konsekvensar for Skule-Jo, som vart dømd til å betale bot og kostnadar.		Skule-Jo og mange av dei rundt han var [[Haugianisme\|haugianarar]], og kom mot slutten av 1840-talet på kant med presten. Nokre meinte at Heffermehl pressa bøndene for pengar i form av avgiftar. Det vart også sagt at han hadde avvist dåpsbarn og folk som kom til nattverd. I valet 1850 vart Skule-Jo vald til valmann over Heffermehl, med 130 stemmar mot 3. Etter dette fekk Heffermehl fekk med seg prosten til å avsette Skule-Jo frå stillinga si som kyrkjesongar og lærar. Årsaka som vart oppgitt var eit tilhøve kor Skule-Jo hadde forstyrra ein auksjon, og ei sak kor han hadde skreve under på eit dokument med lærar Jakob Jakobsen Eimhjellen ("Skule-Jakob") sitt namn utan Eimhjellen si medvit. Bygdefolket var ikkje nøgde med framferda til Heffermehl, og sende ei klage på han til biskopen. Heffermehl gjekk på si side til motklage. Søksmålet mellom Skule-Jo og Heffermehl fekk mykje merksamd lokalt, og kyrkjesongaren såleis ry på seg som ein talsmann for bygdefolket. Saka gjekk heilt til Høgsterett, kor Heffermehl vann i 1858. Dette fekk store økonomiske konsekvensar for Skule-Jo, som vart dømd til å betale bot og kostnadar.

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. apr. 2024 kl. 08:58
Linje 101:		Linje 101:

	====== Krinsreguleringa i 1890 ======		====== Krinsreguleringa i 1890 ======
	Med innføringa av dei nye skulelovane i 1889 vart det naudsynt å revidere skulekrinsane. Paragraf 3 i den nye lova sa at ein skulle etterstrebe "en hensigtsmæssig klasseinddeling". Dette betød at ein kunne dele større krinsar inn i småkrinsar der det var mogleg, men at på gardar eller bygder der talet på born var for lågt til å ha eigen skule, skulle desse leggjast til den krinsen som var mest hensiktsmessig med tanke på skuleveg.<ref>[https://www.stortinget.no/no/Saker-og-publikasjoner/Stortingsforhandlinger/Lesevisning/?p=1889&paid=8&wid=a&psid=DIVL554&pgid=a_1019&vt=a&did=DIVL578 Lov om Folkeskolen paa Landet, dat. 26de Juni. (1889)]</ref> I Gloppen valde ein å slå saman [[Gimmestad krins\|Gimmestad]] og [[Sande krins (Gloppen)\|Sande]] til [[Rygg krins (Gloppen)\|Rygg krins]]. Eide krins vart på si side delt opp: [[Ryssdal skule\|Ryssdal]] (Vassenden) vart ny krins, mens resten av Eide vart til [[Sandane krins]]. Grensene for nokre krinsar vart også endra. Mellom anna vart gardene Hjelmesæter og Andenes lagt til [[Vereide krins]], mens garden Gloppestad vart flytta frå Vereide til [[Austrheim krins]]. Skulestyret kom også med forslag om å slå saman [[Sandane krins\|Sandane]] og [[Mardal krins\|Mardal]] til ein krins, men dette vart ikkje gjenomført. Likeins foreslo skulestyret at Andenes/[[Devik krins]] og Skeistrand krins skulle slås saman med [[Nesjane krins]]. Kommunestyret i Gloppen kommune gjekk i mot dette forslaget og krinsane held fram som før. [[Solheim krins (Gloppen)\|Solheim]] og [[Eimhjellen krins\|Eimhjellen]] vart forsøkt slått saman til Hyen Vestredels krins, med skulestad på Eimhjellen,<ref>Møtebok for skulestyret i Gloppen, 1890-1927. Side 4-6. </ref> men herradsstyret vedtok at dei tre krinsane skulle forbli ubrigda.<ref>Aaland, Jacob. ''Gloppen-Breimn kommunesoga''. Utg. [s.n.]. ~~no#.~~ 1943. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2011102108087}}. Side 115.</ref>		Med innføringa av dei nye skulelovane i 1889 vart det naudsynt å revidere skulekrinsane. Paragraf 3 i den nye lova sa at ein skulle etterstrebe "en hensigtsmæssig klasseinddeling". Dette betød at ein kunne dele større krinsar inn i småkrinsar der det var mogleg, men at på gardar eller bygder der talet på born var for lågt til å ha eigen skule, skulle desse leggjast til den krinsen som var mest hensiktsmessig med tanke på skuleveg.<ref>[https://www.stortinget.no/no/Saker-og-publikasjoner/Stortingsforhandlinger/Lesevisning/?p=1889&paid=8&wid=a&psid=DIVL554&pgid=a_1019&vt=a&did=DIVL578 Lov om Folkeskolen paa Landet, dat. 26de Juni. (1889)]</ref> I Gloppen valde ein å slå saman [[Gimmestad krins\|Gimmestad]] og [[Sande krins (Gloppen)\|Sande]] til [[Rygg krins (Gloppen)\|Rygg krins]]. Eide krins vart på si side delt opp: [[Ryssdal skule\|Ryssdal]] (Vassenden) vart ny krins, mens resten av Eide vart til [[Sandane krins]]. Grensene for nokre krinsar vart også endra. Mellom anna vart gardene Hjelmesæter og Andenes lagt til [[Vereide krins]], mens garden Gloppestad vart flytta frå Vereide til [[Austrheim krins]]. Skulestyret kom også med forslag om å slå saman [[Sandane krins\|Sandane]] og [[Mardal krins\|Mardal]] til ein krins, men dette vart ikkje gjenomført. Likeins foreslo skulestyret at Andenes/[[Devik krins]] og Skeistrand krins skulle slås saman med [[Nesjane krins]]. Kommunestyret i Gloppen kommune gjekk i mot dette forslaget og krinsane held fram som før. [[Solheim krins (Gloppen)\|Solheim]] og [[Eimhjellen krins\|Eimhjellen]] vart forsøkt slått saman til Hyen Vestredels krins, med skulestad på Eimhjellen,<ref>Møtebok for skulestyret i Gloppen, 1890-1927. Side 4-6. </ref> men herradsstyret vedtok at dei tre krinsane skulle forbli ubrigda.<ref>Aaland, Jacob. ''Gloppen-Breimn kommunesoga''. Utg. [s.n.]. 1943. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2011102108087}}. Side 115.</ref>
	* [[Straume krins]] (også kalla Hope krins) vart delt i 1895 og [[Osmundnes krins\|Osmundnes]] vart eigen krins, saman med Kleppenes.		* [[Straume krins]] (også kalla Hope krins) vart delt i 1895 og [[Osmundnes krins\|Osmundnes]] vart eigen krins, saman med Kleppenes.
	* [[Eimhjellen krins]] og [[Solheim krins (Gloppen)\|Solheim krins]] vart oppretta ca 1874, etter søknad frå læraren i Hyen.<ref name=":1" />		* [[Eimhjellen krins]] og [[Solheim krins (Gloppen)\|Solheim krins]] vart oppretta ca 1874, etter søknad frå læraren i Hyen.<ref name=":1" />
Linje 249:		Linje 249:
	\|Jens Olson Henden\|\| \|\|Heile [[Hyen krins\|Hyen]] (omgangsskule)\|\|1743\|\| \|\| \|\|		\|Jens Olson Henden\|\| \|\|Heile [[Hyen krins\|Hyen]] (omgangsskule)\|\|1743\|\| \|\| \|\|
	\|-		\|-
	\|Anders Nilsson Skjerdal<ref name=":7">Aaland, Jacob. ''Gloppen-Breimn kommunesoga''. Utg. [s.n.]. ~~no#.~~ 1943. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2011102108087}}. Side 79-169. </ref>		\|Anders Nilsson Skjerdal<ref name=":7">Aaland, Jacob. ''Gloppen-Breimn kommunesoga''. Utg. [s.n.]. 1943. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2011102108087}}. Side 79-169. </ref>
	\|		\|
	\|[[Nesjane krins\|Nesjane]]		\|[[Nesjane krins\|Nesjane]]
Linje 268:		Linje 268:
	\|Kyrkjesongar i Gimmestad. Far til lærar Abraham Sandvik.		\|Kyrkjesongar i Gimmestad. Far til lærar Abraham Sandvik.
	\|-		\|-
	\|Jakob Jakobsen Eimhjellen ("Skule-Jakob"<ref name=":6">Lothe, Anders A.. ''Striden millom sokneprest Jørgen Meier Heffermehl og Skule-Jo. Kjømeistarboka etter Skule-Jo''. Utg. Sogelaget. ~~no#.~~ 1950. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2011102408017}}.</ref>)\|\| \|\|[[Hyen krins\|Hyen]]\|\|1832\|\|1854		\|Jakob Jakobsen Eimhjellen ("Skule-Jakob"<ref name=":6">Lothe, Anders A.. ''Striden millom sokneprest Jørgen Meier Heffermehl og Skule-Jo. Kjømeistarboka etter Skule-Jo''. Utg. Sogelaget. 1950. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2011102408017}}.</ref>)\|\| \|\|[[Hyen krins\|Hyen]]\|\|1832\|\|1854
	\|		\|
	\|		\|
Linje 528:		Linje 528:
	\|-		\|-
	\|Rasmus Larsson Hole (Gåsemyr)<ref name=":7" />		\|Rasmus Larsson Hole (Gåsemyr)<ref name=":7" />
	\|1806<ref name=":8">''Breim kyrkje 100 år 9. juli 1986''. Utg. Soknerådet. ~~no#.~~ 1986. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2016062348037}}.</ref>		\|1806<ref name=":8">''Breim kyrkje 100 år 9. juli 1986''. Utg. Soknerådet. 1986. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2016062348037}}.</ref>
	\|Bygdekrinsen, Nesstrand		\|Bygdekrinsen, Nesstrand
	\|1831		\|1831
Linje 648:		Linje 648:
	*Sandal, Per (1979) Soga om Gloppen og Breim, band 2. Sandane. (''Soga om Gloppen og Breim''. Utg. Banken. no. 1979. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2013101808032}}.)		*Sandal, Per (1979) Soga om Gloppen og Breim, band 2. Sandane. (''Soga om Gloppen og Breim''. Utg. Banken. no. 1979. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2013101808032}}.)
	*Lothe, Anders A.. ''Målreisingssoga i Sogn og Fjordane''. Utg. Firda lærarlag. 1950. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2011050405016}}.		*Lothe, Anders A.. ''Målreisingssoga i Sogn og Fjordane''. Utg. Firda lærarlag. 1950. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2011050405016}}.
	*Lothe, Anders A.. ''Striden millom sokneprest Jørgen Meier Heffermehl og Skule-Jo. Kjømeistarboka etter Skule-Jo''. Utg. Sogelaget. ~~no#.~~ 1950. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2011102408017}}.		*Lothe, Anders A.. ''Striden millom sokneprest Jørgen Meier Heffermehl og Skule-Jo. Kjømeistarboka etter Skule-Jo''. Utg. Sogelaget. 1950. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2011102408017}}.
	*Aaland, Jacob. ''Gloppen-Breimn kommunesoga''. Utg. [s.n.]. ~~no#.~~ 1943. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2011102108087}}.		*Aaland, Jacob. ''Gloppen-Breimn kommunesoga''. Utg. [s.n.]. 1943. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2011102108087}}.
	*''Breim kyrkje 100 år 9. juli 1986''. Utg. Soknerådet. ~~no#.~~ 1986. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2016062348037}}.		*''Breim kyrkje 100 år 9. juli 1986''. Utg. Soknerådet. 1986. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2016062348037}}.
	*''"''Kvinnelege pionerar i læraryrket i Gloppen" i ''Jul i Nordfjord''. no. 2021. {{nb.no\|NBN:no-nb_digitidsskrift_2022033183022_001}}.		*''"''Kvinnelege pionerar i læraryrket i Gloppen" i ''Jul i Nordfjord''. no. 2021. {{nb.no\|NBN:no-nb_digitidsskrift_2022033183022_001}}.
	*[https://www.fylkesarkivet.no/?cat=384572&viewsig=SFFda-100293 Femårsmeldingar om folkeskulen 1891-1895, 1896-1900 og 1901-1905] ''Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane''.		*[https://www.fylkesarkivet.no/?cat=384572&viewsig=SFFda-100293 Femårsmeldingar om folkeskulen 1891-1895, 1896-1900 og 1901-1905] ''Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane''.