Småbruk - Sideversjonshistorikk

Marianne Wiig: kat

2024-02-26T13:06:00Z

kat

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. feb. 2024 kl. 13:06
Linje 41:		Linje 41:
	{{nn}}		{{nn}}
	{{f2}}		{{f2}}
			[[Kategori:Gardstyper]]

Cnyborg på 15. feb. 2024 kl. 11:53

2024-02-15T11:53:22Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 15. feb. 2024 kl. 11:53
Linje 39:		Linje 39:

	[[Kategori:Eiendomsforhold\|{{PAGENAME}}]]		[[Kategori:Eiendomsforhold\|{{PAGENAME}}]]
	~~[[Kategori:Småbruk\| ]]~~
	{{nn}}		{{nn}}
	{{f2}}		{{f2}}

Hans P. Hosar på 9. feb. 2021 kl. 05:44

2021-02-09T05:44:26Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 9. feb. 2021 kl. 05:44
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|Nordre Bysjet i Skjaak.JPG\|Nørdre Bysjet i [[Skjåk kommune\|Skjåk]].\|[[Hans P. Hosar]]\|2010}}		<onlyinclude>{{thumb\|Nordre Bysjet i Skjaak.JPG\|Nørdre Bysjet i [[Skjåk kommune\|Skjåk]].\|[[Hans P. Hosar]]\|2010}}
	'''[[Småbruk]]''' er vanleg nemning for ei lita drifts- og bustadeining i jordbruket, ein liten gard som ikkje eller berre så vidt kan brødfø ein familie utan attåtnæringar. I statistikken har småbruk gjennomgåande vore definert som særskilt skyldsette bruk med mellom 5 og 50 dekar innmark. Jordbrukseiningar under fem dekar har vore kalla boligbruk, arbeidarbruk, tomtebruk og liknande. I den øvre delen er det glidande overgang mellom småbruk og gardsbruk, og kriteriane for nemningsbruken vil variere ~~mellom anna~~ etter lokale tilhøve.</onlyinclude>		'''[[Småbruk]]''' er vanleg nemning for ei lita drifts- og bustadeining i jordbruket, ein liten gard som ikkje eller berre så vidt kan brødfø ein familie utan attåtnæringar. I statistikken har småbruk gjennomgåande vore definert som særskilt skyldsette bruk med mellom 5 og 50 dekar innmark. Jordbrukseiningar under fem dekar har vore kalla boligbruk, arbeidarbruk, tomtebruk og liknande. I den øvre delen er det glidande overgang mellom småbruk og gardsbruk, og kriteriane for nemningsbruken vil variere over tid og etter lokale tilhøve.</onlyinclude>

	== Nemninga ==		== Nemninga ==
Linje 6:		Linje 6:
	<onlyinclude>Nemningane småbruk og småbrukar fekk allmenn utbreiing fyrst på 1900-talet, manifestert ikkje minst ved namnet på Norsk småbrukerforbund (seinare [[Norsk Bonde- og Småbrukarlag]]) som vart skipa i 1913, og ved namneskiftet frå Den norske Arbeiderbruk- og Boligbank til [[Den norske Småbruk- og Boligbank]] i 1915. «Teknisk Ugeblads arkitektafdeling» skal ha gitt ut ein publikasjon ''Smaabruget paa Landbrugsudstillingen'' i 1907. I [[Ordbog over det danske sprog]] er det eldste eksempelet på førekomsten av «smaabrug» frå 1908.</onlyinclude><ref>https://ordnet.dk/ods/ordbog?query=smaabrug</ref>		<onlyinclude>Nemningane småbruk og småbrukar fekk allmenn utbreiing fyrst på 1900-talet, manifestert ikkje minst ved namnet på Norsk småbrukerforbund (seinare [[Norsk Bonde- og Småbrukarlag]]) som vart skipa i 1913, og ved namneskiftet frå Den norske Arbeiderbruk- og Boligbank til [[Den norske Småbruk- og Boligbank]] i 1915. «Teknisk Ugeblads arkitektafdeling» skal ha gitt ut ein publikasjon ''Smaabruget paa Landbrugsudstillingen'' i 1907. I [[Ordbog over det danske sprog]] er det eldste eksempelet på førekomsten av «smaabrug» frå 1908.</onlyinclude><ref>https://ordnet.dk/ods/ordbog?query=smaabrug</ref>

	Men ~~nemningane~~ er monaleg eldre, iallfall i Noreg. Det eldste hittil registrerte belegget er frå 1822, hjå [[Jens Kraft]] i ''Det søndenfjeldske Norge'' (1822),<ref>[http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2007083003001 Kraft, J. 1822, digital utgåve på NBdigital, side 132]</ref>. [[Poul Christian Holbye\|P.C.Holbye]] skriv i 1836 om «Husmændshytter og elendige Smaabrug».<ref>[http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2008010210001 Holbye, P.C. 1836, digital utgåve på NBdigital, side 34]</ref> [[Eilert Sundt]] nytta «Smaabruger» i [[Folkevennen]] i 1859. Frå og med 1850-åra kan ein elles etter måten jamt støyte på bruken av Smaabrug/Smaabruger i samtidig litteratur. Eit fritekstsøk etter «Smaabrug*» på NBdigital<ref>[http://www.nb.no/sok/search.jsf Søkeside på NBdigital]</ref> gjev til saman 72 treff i tidsrommet 1850-1900.<ref>Språkrådet ved Dag Finn Simonsen sette oss på sporet av nemningshistoria i e-post til NLI 18.11.2010.</ref>		Men nemninga er monaleg eldre, iallfall i Noreg. Det eldste hittil registrerte belegget er frå 1822, hjå [[Jens Kraft]] i ''Det søndenfjeldske Norge'' (1822),<ref>[http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2007083003001 Kraft, J. 1822, digital utgåve på NBdigital, side 132]</ref>. [[Poul Christian Holbye\|P.C.Holbye]] skriv i 1836 om «Husmændshytter og elendige Smaabrug».<ref>[http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2008010210001 Holbye, P.C. 1836, digital utgåve på NBdigital, side 34]</ref> [[Eilert Sundt]] nytta «Smaabruger» i [[Folkevennen]] i 1859. Frå og med 1850-åra kan ein elles etter måten jamt støyte på bruken av Smaabrug/Smaabruger i samtidig litteratur. Eit fritekstsøk etter «Smaabrug*» på NBdigital<ref>[http://www.nb.no/sok/search.jsf Søkeside på NBdigital]</ref> gjev til saman 72 treff i tidsrommet 1850-1900.<ref>Språkrådet ved Dag Finn Simonsen sette oss på sporet av nemningshistoria i e-post til NLI 18.11.2010.</ref>

	[[Jordbruksteljinga 1929]] delte bruka inn i følgjande kategoriar etter areal innmark (dyrka jord pluss naturleg eng):<ref>Jordbruksteljinga 1929, hefte 3, NOS VIII 171, tabell 2</ref>		[[Jordbruksteljinga 1929]] delte bruka inn i følgjande kategoriar etter areal innmark (dyrka jord pluss naturleg eng):<ref>Jordbruksteljinga 1929, hefte 3, NOS VIII 171, tabell 2</ref>

Hans P. Hosar: språk, referansar

2020-10-06T04:52:13Z

språk, referansar

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 6. okt. 2020 kl. 04:52
Linje 4:		Linje 4:
	== Nemninga ==		== Nemninga ==

	<onlyinclude>Nemningane småbruk og småbrukar fekk allmenn utbreiing fyrst på 1900-talet, manifestert ikkje minst ved namnet på Norsk småbrukerforbund (seinare [[Norsk Bonde- og Småbrukarlag]]) som vart skipa i 1913, og ved namneskiftet frå Den norske Arbeiderbruk- og Boligbank til [[Den norske Småbruk- og Boligbank]] i 1915. «Teknisk Ugeblads arkitektafdeling» skal ha gitt ut ein publikasjon ''Smaabruget paa Landbrugsudstillingen'' i 1907. I [[Ordbog over det danske sprog]] er det eldste eksempelet på førekomsten av ~~«småbrug»~~ frå 1908.</onlyinclude>		<onlyinclude>Nemningane småbruk og småbrukar fekk allmenn utbreiing fyrst på 1900-talet, manifestert ikkje minst ved namnet på Norsk småbrukerforbund (seinare [[Norsk Bonde- og Småbrukarlag]]) som vart skipa i 1913, og ved namneskiftet frå Den norske Arbeiderbruk- og Boligbank til [[Den norske Småbruk- og Boligbank]] i 1915. «Teknisk Ugeblads arkitektafdeling» skal ha gitt ut ein publikasjon ''Smaabruget paa Landbrugsudstillingen'' i 1907. I [[Ordbog over det danske sprog]] er det eldste eksempelet på førekomsten av «smaabrug» frå 1908.</onlyinclude><ref>https://ordnet.dk/ods/ordbog?query=smaabrug</ref>

	Men nemningane er monaleg eldre, iallfall i Noreg. Det eldste hittil registrerte belegget er frå 1822, hjå [[Jens Kraft]] i ''Det søndenfjeldske Norge'' (1822),<ref>[http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2007083003001 Kraft, J. 1822, digital utgåve på NBdigital, side 132]</ref>. [[Poul Christian Holbye\|P.C.Holbye]] skriv i 1836 om «Husmændshytter og elendige Smaabrug».<ref>[http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2008010210001 Holbye, P.C. 1836, digital utgåve på NBdigital, side 34]</ref> [[Eilert Sundt]] nytta «Smaabruger» i [[Folkevennen]] i 1859. Frå og med 1850-åra kan ein elles etter måten jamt støyte på bruken av Smaabrug/Smaabruger i samtidig litteratur. Eit fritekstsøk etter «Smaabrug*» på NBdigital<ref>[http://www.nb.no/sok/search.jsf Søkeside på NBdigital]</ref> gjev til saman 72 treff i tidsrommet 1850-1900.<ref>Språkrådet ved Dag Finn Simonsen sette oss på sporet av nemningshistoria i e-post til NLI 18.11.2010.</ref>		Men nemningane er monaleg eldre, iallfall i Noreg. Det eldste hittil registrerte belegget er frå 1822, hjå [[Jens Kraft]] i ''Det søndenfjeldske Norge'' (1822),<ref>[http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2007083003001 Kraft, J. 1822, digital utgåve på NBdigital, side 132]</ref>. [[Poul Christian Holbye\|P.C.Holbye]] skriv i 1836 om «Husmændshytter og elendige Smaabrug».<ref>[http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2008010210001 Holbye, P.C. 1836, digital utgåve på NBdigital, side 34]</ref> [[Eilert Sundt]] nytta «Smaabruger» i [[Folkevennen]] i 1859. Frå og med 1850-åra kan ein elles etter måten jamt støyte på bruken av Smaabrug/Smaabruger i samtidig litteratur. Eit fritekstsøk etter «Smaabrug*» på NBdigital<ref>[http://www.nb.no/sok/search.jsf Søkeside på NBdigital]</ref> gjev til saman 72 treff i tidsrommet 1850-1900.<ref>Språkrådet ved Dag Finn Simonsen sette oss på sporet av nemningshistoria i e-post til NLI 18.11.2010.</ref>

Kallrustad: /* Utbreiinga */

2019-03-26T10:37:22Z

Utbreiinga

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. mar. 2019 kl. 10:37
Linje 18:		Linje 18:

	== Utbreiinga ==		== Utbreiinga ==
	{{thumb\|Nyland høykjøring.jpg\|~~Høykjøringa~~ på småbruket [[Nyland (Nordlia)\|Nyland]], [[Nordlia]] på [[Toten]].}}		{{thumb\|Nyland høykjøring.jpg\|Høykjøring på småbruket [[Nyland (Nordlia)\|Nyland]], [[Nordlia]] på [[Toten]].}}
	Mykje av bakgrunnen for at nemninga småbruk fekk gjennomslag på byrjinga av 1900-talet, var den sterke veksten i talet på slike einingar på den tida. Frå 1865 til 1907 hadde det vorte 20 000 fleire sjølvstendige bruk med mindre enn 20 dekar innmark. Ved det siste tidspunktet kunne ¾ av alle skyldsette bruk over 5 dekar reknast som småbruk (under 50 dekar innmark).<ref>Den norske småbrukaren 1913-1988 s 15.</ref> Auken kom for ein stor del av at mange [[husmann\|husmannsbruk]] vart særskilt skyldsette og kjøpte til sjølveige.		Mykje av bakgrunnen for at nemninga småbruk fekk gjennomslag på byrjinga av 1900-talet, var den sterke veksten i talet på slike einingar på den tida. Frå 1865 til 1907 hadde det vorte 20 000 fleire sjølvstendige bruk med mindre enn 20 dekar innmark. Ved det siste tidspunktet kunne ¾ av alle skyldsette bruk over 5 dekar reknast som småbruk (under 50 dekar innmark).<ref>Den norske småbrukaren 1913-1988 s 15.</ref> Auken kom for ein stor del av at mange [[husmann\|husmannsbruk]] vart særskilt skyldsette og kjøpte til sjølveige.

Kallrustad på 23. aug. 2016 kl. 13:20

2016-08-23T13:20:49Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 23. aug. 2016 kl. 13:20
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|Nordre Bysjet i Skjaak.JPG\|Nørdre Bysjet i [[Skjåk kommune\|Skjåk]].\|[[Hans P. Hosar]]\|~~2012~~}}		<onlyinclude>{{thumb\|Nordre Bysjet i Skjaak.JPG\|Nørdre Bysjet i [[Skjåk kommune\|Skjåk]].\|[[Hans P. Hosar]]\|2010}}
	'''[[Småbruk]]''' er vanleg nemning for ei lita drifts- og bustadeining i jordbruket, ein liten gard som ikkje eller berre så vidt kan brødfø ein familie utan attåtnæringar. I statistikken har småbruk gjennomgåande vore definert som særskilt skyldsette bruk med mellom 5 og 50 dekar innmark. Jordbrukseiningar under fem dekar har vore kalla boligbruk, arbeidarbruk, tomtebruk og liknande. I den øvre delen er det glidande overgang mellom småbruk og gardsbruk, og kriteriane for nemningsbruken vil variere mellom anna etter lokale tilhøve.</onlyinclude>		'''[[Småbruk]]''' er vanleg nemning for ei lita drifts- og bustadeining i jordbruket, ein liten gard som ikkje eller berre så vidt kan brødfø ein familie utan attåtnæringar. I statistikken har småbruk gjennomgåande vore definert som særskilt skyldsette bruk med mellom 5 og 50 dekar innmark. Jordbrukseiningar under fem dekar har vore kalla boligbruk, arbeidarbruk, tomtebruk og liknande. I den øvre delen er det glidande overgang mellom småbruk og gardsbruk, og kriteriane for nemningsbruken vil variere mellom anna etter lokale tilhøve.</onlyinclude>

Kallrustad: bytar ut bilete

2016-08-23T13:20:23Z

bytar ut bilete

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 23. aug. 2016 kl. 13:20
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|~~Askeli~~ i ~~Nordlia~~.~~jpg~~\|~~Eit småbruk~~ i [[~~Nordlia]] i [[Østre Toten]], truleg [[Askeli (Østre Toten)~~\|~~Askeli~~]]. ~~Foto frå~~ [[~~Ranveig Kalrudstad~~]] ~~sitt familiealbum, ca. 1920.~~}}'''[[Småbruk]]''' er vanleg nemning for ei lita drifts- og bustadeining i jordbruket, ein liten gard som ikkje eller berre så vidt kan brødfø ein familie utan attåtnæringar. I statistikken har småbruk gjennomgåande vore definert som særskilt skyldsette bruk med mellom 5 og 50 dekar innmark. Jordbrukseiningar under fem dekar har vore kalla boligbruk, arbeidarbruk, tomtebruk og liknande. I den øvre delen er det glidande overgang mellom småbruk og gardsbruk, og kriteriane for nemningsbruken vil variere mellom anna etter lokale tilhøve.</onlyinclude>		<onlyinclude>{{thumb\|Nordre Bysjet i Skjaak.JPG\|Nørdre Bysjet i [[Skjåk kommune\|Skjåk]].\|[[Hans P. Hosar]]\|2012}}
			'''[[Småbruk]]''' er vanleg nemning for ei lita drifts- og bustadeining i jordbruket, ein liten gard som ikkje eller berre så vidt kan brødfø ein familie utan attåtnæringar. I statistikken har småbruk gjennomgåande vore definert som særskilt skyldsette bruk med mellom 5 og 50 dekar innmark. Jordbrukseiningar under fem dekar har vore kalla boligbruk, arbeidarbruk, tomtebruk og liknande. I den øvre delen er det glidande overgang mellom småbruk og gardsbruk, og kriteriane for nemningsbruken vil variere mellom anna etter lokale tilhøve.</onlyinclude>

	== Nemninga ==		== Nemninga ==

Kallrustad: bilete

2016-08-23T13:14:14Z

bilete

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 23. aug. 2016 kl. 13:14
Linje 17:		Linje 17:

	== Utbreiinga ==		== Utbreiinga ==
			{{thumb\|Nyland høykjøring.jpg\|Høykjøringa på småbruket [[Nyland (Nordlia)\|Nyland]], [[Nordlia]] på [[Toten]].}}
	Mykje av bakgrunnen for at nemninga småbruk fekk gjennomslag på byrjinga av 1900-talet, var den sterke veksten i talet på slike einingar på den tida. Frå 1865 til 1907 hadde det vorte 20 000 fleire sjølvstendige bruk med mindre enn 20 dekar innmark. Ved det siste tidspunktet kunne ¾ av alle skyldsette bruk over 5 dekar reknast som småbruk (under 50 dekar innmark).<ref>Den norske småbrukaren 1913-1988 s 15.</ref> Auken kom for ein stor del av at mange [[husmann\|husmannsbruk]] vart særskilt skyldsette og kjøpte til sjølveige.		Mykje av bakgrunnen for at nemninga småbruk fekk gjennomslag på byrjinga av 1900-talet, var den sterke veksten i talet på slike einingar på den tida. Frå 1865 til 1907 hadde det vorte 20 000 fleire sjølvstendige bruk med mindre enn 20 dekar innmark. Ved det siste tidspunktet kunne ¾ av alle skyldsette bruk over 5 dekar reknast som småbruk (under 50 dekar innmark).<ref>Den norske småbrukaren 1913-1988 s 15.</ref> Auken kom for ein stor del av at mange [[husmann\|husmannsbruk]] vart særskilt skyldsette og kjøpte til sjølveige.

Cnyborg: {{nn}}

2016-01-25T11:45:36Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 25. jan. 2016 kl. 11:45
Linje 39:		Linje 39:
	[[Kategori:Eiendomsforhold\|{{PAGENAME}}]]		[[Kategori:Eiendomsforhold\|{{PAGENAME}}]]
	[[Kategori:Småbruk\| ]]		[[Kategori:Småbruk\| ]]
			{{nn}}
	{{f2}}		{{f2}}

Hans P. Hosar: /* Utbreiinga */ Korrektur

2015-03-04T06:51:34Z

Utbreiinga: Korrektur

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 4. mar. 2015 kl. 06:51
Linje 22:		Linje 22:
	Fram til andre verdskrigen stimulerte styresmaktene på ymse vis framveksten av småbruka, mellom anna ved gunstige kredittordningar. [[Bureising\|Bureisingsrørsla]] i 1920- og 1930-åra vart støtta av sentrale og kommunale styresmakter så vel som av private organisasjonar. Bureisinga skapte meir enn 10 000 nye bruk, og mange av desse kan reknast som småbruk.		Fram til andre verdskrigen stimulerte styresmaktene på ymse vis framveksten av småbruka, mellom anna ved gunstige kredittordningar. [[Bureising\|Bureisingsrørsla]] i 1920- og 1930-åra vart støtta av sentrale og kommunale styresmakter så vel som av private organisasjonar. Bureisinga skapte meir enn 10 000 nye bruk, og mange av desse kan reknast som småbruk.

	Etter andre verdskrigen tok utviklinga ei anna vending. Det vart lagt vekt på rasjonalisering i jordbruket, som ein rekna med vart fremja ved utvikling i retning av færre og større bruk. I nokre bygder vart ~~allikevel~~ småbruka favoriserte framfor dei større gardane når såkalla tilleggsjord skulle fordelast, i samband med at mindre bruk vart nedlagde.<ref>Dette skjedde mellom anna i Østre Toten på 1960-tallet. Kommunen var Arbeidarparti-styrt, og småbrukarane var ein viktig del av veljargrunnlaget.</ref>		Etter andre verdskrigen tok utviklinga ei anna vending. Det vart lagt vekt på rasjonalisering i jordbruket, som ein rekna med vart fremja ved utvikling i retning av færre og større bruk. I nokre bygder vart likevel småbruka favoriserte framfor dei større gardane når såkalla tilleggsjord skulle fordelast, i samband med at mindre bruk vart nedlagde.<ref>Dette skjedde mellom anna i Østre Toten på 1960-tallet. Kommunen var Arbeidarparti-styrt, og småbrukarane var ein viktig del av veljargrunnlaget.</ref>

	I 2009 var det om lag 157 000 landbrukseigedomar med bustadbygningar på i Noreg. Av desse var om lag halvparten småbruk med 5-50 dekar dyrka mark. Men bortimot 1/3 av desse småbruka var heilt fråflytta eller berre brukt til feriebustad og liknande.<ref>[http://www.ssb.no/emner/10/04/laeiby/ Statistisk sentralbyrå]</ref>		I 2009 var det om lag 157 000 landbrukseigedomar med bustadbygningar på i Noreg. Av desse var om lag halvparten småbruk med 5-50 dekar dyrka mark. Men bortimot 1/3 av desse småbruka var heilt fråflytta eller berre brukt til feriebustad og liknande.<ref>[http://www.ssb.no/emner/10/04/laeiby/ Statistisk sentralbyrå]</ref>