Snidbetning - Sideversjonshistorikk

Cnyborgbot: Robot: Legger til {{ikke koord}}

2025-06-19T13:32:55Z

Robot: Legger til {{ikke koord}}

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 19. jun. 2025 kl. 13:32
Linje 13:		Linje 13:
	== Kjelder og litteratur ==		== Kjelder og litteratur ==
	* Godal, Jon Boier: ''Båtar i Møre og Romsdal. B. 2 : Tradisjonsbåtar i Møre og Romsdal''. Utg. Fagbokforlaget. Bergen. 2016. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2020090107076}}.		* Godal, Jon Boier: ''Båtar i Møre og Romsdal. B. 2 : Tradisjonsbåtar i Møre og Romsdal''. Utg. Fagbokforlaget. Bergen. 2016. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2020090107076}}.

			{{f1}}
			{{nn}}
			{{ikke koord}}

	[[Kategori:Sunnmørsbåter]]		[[Kategori:Sunnmørsbåter]]
	[[Kategori:Klinkbygging]]		[[Kategori:Klinkbygging]]
	~~{{f1}}~~
	~~{{nn}}~~

Cnyborg på 22. okt. 2024 kl. 11:16

2024-10-22T11:16:08Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 22. okt. 2024 kl. 11:16
Linje 12:		Linje 12:

	== Kjelder og litteratur ==		== Kjelder og litteratur ==
	* {{~~sust~~:~~Godal 2016~~}}.		* Godal, Jon Boier: ''Båtar i Møre og Romsdal. B. 2 : Tradisjonsbåtar i Møre og Romsdal''. Utg. Fagbokforlaget. Bergen. 2016. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2020090107076}}.

	[[Kategori:Sunnmørsbåter]]		[[Kategori:Sunnmørsbåter]]

Cnyborg på 21. okt. 2024 kl. 07:19

2024-10-21T07:19:21Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 21. okt. 2024 kl. 07:19
Linje 3:		Linje 3:

	[[image:Skjerving_pa_naust.jpg\|thumb\|Skjerving — eit bord blir skøytt mot to renningar. Gammal åttringside på naustvegg. {{byline\|Andreas Vartdal}}]]		[[image:Skjerving_pa_naust.jpg\|thumb\|Skjerving — eit bord blir skøytt mot to renningar. Gammal åttringside på naustvegg. {{byline\|Andreas Vartdal}}]]
	Ikkje-snidbetna båtar av gamal sunnmørstype finst det òg framleis eksempel på: [[Skauebåten]] frå [[Skodje]], no på [[Ålesund museum]], er det vi etter nyare terminologi kan kalle ein beingangar. Elles er han ein rein sunnmørsbåt både i form og banding. Skrovforma er, som på [[geitbåt]]en, oppnådd ved heilhogging. Båten er [[Dendrokronologi\|årringsdatert]] til [[1795]].<ref>~~S. 38 av {{~~Godal 2016}}</ref> [[Hans Strøm]]s teikning av eit sunnmørs-[[fjørefar]] utgjeven i 1760-åra viser beine bordgangar, og han nemner ikkje noko om snidbetna båtar.<ref>Strøm, Hans: ''Physisk og oeconomisk beskrivelse over Søndmørs fogderie''. 1762–69. </ref>		Ikkje-snidbetna båtar av gamal sunnmørstype finst det òg framleis eksempel på: [[Skauebåten]] frå [[Skodje]], no på [[Ålesund museum]], er det vi etter nyare terminologi kan kalle ein beingangar. Elles er han ein rein sunnmørsbåt både i form og banding. Skrovforma er, som på [[geitbåt]]en, oppnådd ved heilhogging. Båten er [[Dendrokronologi\|årringsdatert]] til [[1795]].<ref>Godal 2016: 38</ref> [[Hans Strøm]]s teikning av eit sunnmørs-[[fjørefar]] utgjeven i 1760-åra viser beine bordgangar, og han nemner ikkje noko om snidbetna båtar.<ref>Strøm, Hans: ''Physisk og oeconomisk beskrivelse over Søndmørs fogderie''. 1762–69. </ref>

	[[image:Snedbetning,færing.jpg\|thumb\|left\|Færing, snidbetning, sunnmørsbåt. {{byline\|Andreas Vartdal}}]]		[[image:Snedbetning,færing.jpg\|thumb\|left\|Færing, snidbetning, sunnmørsbåt. {{byline\|Andreas Vartdal}}]]
	Den eldste hittil daterte snidbetningen er ein [[veggbåt]] som no finst på [[Ishavsmuseet]] på [[Brandal]]. Ei årringsdatering gjev årstalet 1713, og andre deler av same bordet har 14 ekstra årringar. Dette tyder på eit byggjeår kring 1727.<ref>~~S. 65 av {{~~Godal 2016}}</ref>		Den eldste hittil daterte snidbetningen er ein [[veggbåt]] som no finst på [[Ishavsmuseet]] på [[Brandal]]. Ei årringsdatering gjev årstalet 1713, og andre deler av same bordet har 14 ekstra årringar. Dette tyder på eit byggjeår kring 1727.<ref>Godal 2016: 65</ref>

	== Referansar ==		== Referansar ==
	<references />		<references />

	== Kjelder ==		== Kjelder og litteratur ==
	* Godal~~, Jon Bojer: «Den gåtefulle snidbetningen», i ''Tradisjonsbåtar i Møre og Romsdal''. Bergen : Fagbokforlaget, cop.~~ 2016. ~~ISBN 9788245020083~~		* {{sust:Godal 2016}}.

	[[Kategori:Sunnmørsbåter]]		[[Kategori:Sunnmørsbåter]]

Cnyborgbot: Robot: Erstatter mal: Reflist

2024-03-08T10:06:04Z

Robot: Erstatter mal: Reflist

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 8. mar. 2024 kl. 10:06
Linje 9:		Linje 9:

	== Referansar ==		== Referansar ==
	~~{{reflist}}~~		<references />

	== Kjelder ==		== Kjelder ==

Olve Utne: Teksterstatting – «[[Kategori:s» til «[[Kategori:S»

2023-11-26T04:00:47Z

Teksterstatting – «[[Kategori:s» til «[[Kategori:S»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. nov. 2023 kl. 04:00
Linje 14:		Linje 14:
	* Godal, Jon Bojer: «Den gåtefulle snidbetningen», i ''Tradisjonsbåtar i Møre og Romsdal''. Bergen : Fagbokforlaget, cop. 2016. ISBN 9788245020083		* Godal, Jon Bojer: «Den gåtefulle snidbetningen», i ''Tradisjonsbåtar i Møre og Romsdal''. Bergen : Fagbokforlaget, cop. 2016. ISBN 9788245020083

	[[Kategori:~~sunnmørsbåter~~]]		[[Kategori:Sunnmørsbåter]]
	[[Kategori:Klinkbygging]]		[[Kategori:Klinkbygging]]
	{{f1}}		{{f1}}
	{{nn}}		{{nn}}

Olve Utne: Teksterstatting – «[[Kategori:k» til «[[Kategori:K»

2023-11-26T00:45:53Z

Teksterstatting – «[[Kategori:k» til «[[Kategori:K»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. nov. 2023 kl. 00:45
Linje 15:		Linje 15:

	[[Kategori:sunnmørsbåter]]		[[Kategori:sunnmørsbåter]]
	[[Kategori:~~klinkbygging~~]]		[[Kategori:Klinkbygging]]
	{{f1}}		{{f1}}
	{{nn}}		{{nn}}

Olve Utne: Teksterstatting – «[[kategori:» til «[[Kategori:»

2023-11-19T15:12:21Z

Teksterstatting – «[[kategori:» til «[[Kategori:»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 19. nov. 2023 kl. 15:12
Linje 14:		Linje 14:
	* Godal, Jon Bojer: «Den gåtefulle snidbetningen», i ''Tradisjonsbåtar i Møre og Romsdal''. Bergen : Fagbokforlaget, cop. 2016. ISBN 9788245020083		* Godal, Jon Bojer: «Den gåtefulle snidbetningen», i ''Tradisjonsbåtar i Møre og Romsdal''. Bergen : Fagbokforlaget, cop. 2016. ISBN 9788245020083

	[[~~kategori~~:sunnmørsbåter]]		[[Kategori:sunnmørsbåter]]
	[[~~kategori~~:klinkbygging]]		[[Kategori:klinkbygging]]
	{{f1}}		{{f1}}
	{{nn}}		{{nn}}

Olve Utne på 21. sep. 2023 kl. 11:04

2023-09-21T11:04:13Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 21. sep. 2023 kl. 11:04
Linje 16:		Linje 16:
	[[kategori:sunnmørsbåter]]		[[kategori:sunnmørsbåter]]
	[[kategori:klinkbygging]]		[[kategori:klinkbygging]]
	~~<!--~~ {{f1}} ~~-->~~		{{f1}}
	{{nn}}		{{nn}}

Olve Utne på 21. sep. 2023 kl. 10:12

2023-09-21T10:12:53Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 21. sep. 2023 kl. 10:12
Linje 2:		Linje 2:
	Ein '''[[snidbetning]]''' er ein [[sunnmørsbåt]] som (i motsetnad til ''beingangarar'') har mange innskøytte renningar i fremre del av botnen og halsane. Ved at bordgangane blir skjerva til to framom mastra blir det mogleg å ha ein brei, berande framende samtidig som atterenden er smal og slepper sjøen lett når ein seglar unna vêret — og alt dette med bord av moderate dimensjonar. Største svakheita ved denne konstruksjonen er at dei mange skjervingane nær same punktet gjev større risiko for lekkasje eller til og med at båten brotnar. Årsaka til at ein begynte å byggje sunnmørsbåtane som snidbetningar er ikkje heilt sikker. Ein hypotese er at det er ei tilpassing til dårlegare emnetilfang etter at mykje av sunnmørsskogen vart uthogd under [[hollendartida]], som for Sunnmøre sin del varte frå 1500-talet og litt innpå 1600-talet. Ein annan hypotese, som ikkje nødvendigvis står i motsetnad til den første, er at snidbetningane kom til med overgangen frå eldre daudhoggingsteknikk til nyare vekt på sagde bord og meir bøyging heller enn tilhogging å gjere. </onlyinclude>		Ein '''[[snidbetning]]''' er ein [[sunnmørsbåt]] som (i motsetnad til ''beingangarar'') har mange innskøytte renningar i fremre del av botnen og halsane. Ved at bordgangane blir skjerva til to framom mastra blir det mogleg å ha ein brei, berande framende samtidig som atterenden er smal og slepper sjøen lett når ein seglar unna vêret — og alt dette med bord av moderate dimensjonar. Største svakheita ved denne konstruksjonen er at dei mange skjervingane nær same punktet gjev større risiko for lekkasje eller til og med at båten brotnar. Årsaka til at ein begynte å byggje sunnmørsbåtane som snidbetningar er ikkje heilt sikker. Ein hypotese er at det er ei tilpassing til dårlegare emnetilfang etter at mykje av sunnmørsskogen vart uthogd under [[hollendartida]], som for Sunnmøre sin del varte frå 1500-talet og litt innpå 1600-talet. Ein annan hypotese, som ikkje nødvendigvis står i motsetnad til den første, er at snidbetningane kom til med overgangen frå eldre daudhoggingsteknikk til nyare vekt på sagde bord og meir bøyging heller enn tilhogging å gjere. </onlyinclude>

			[[image:Skjerving_pa_naust.jpg\|thumb\|Skjerving — eit bord blir skøytt mot to renningar. Gammal åttringside på naustvegg. {{byline\|Andreas Vartdal}}]]
	Ikkje-snidbetna båtar av gamal sunnmørstype finst det òg framleis eksempel på: [[Skauebåten]] frå [[Skodje]], no på [[Ålesund museum]], er det vi etter nyare terminologi kan kalle ein beingangar. Elles er han ein rein sunnmørsbåt både i form og banding. Skrovforma er, som på [[geitbåt]]en, oppnådd ved heilhogging. Båten er [[Dendrokronologi\|årringsdatert]] til [[1795]].<ref>S. 38 av {{Godal 2016}}</ref> [[Hans Strøm]]s teikning av eit sunnmørs-[[fjørefar]] utgjeven i 1760-åra viser beine bordgangar, og han nemner ikkje noko om snidbetna båtar.<ref>Strøm, Hans: ''Physisk og oeconomisk beskrivelse over Søndmørs fogderie''. 1762–69. </ref>		Ikkje-snidbetna båtar av gamal sunnmørstype finst det òg framleis eksempel på: [[Skauebåten]] frå [[Skodje]], no på [[Ålesund museum]], er det vi etter nyare terminologi kan kalle ein beingangar. Elles er han ein rein sunnmørsbåt både i form og banding. Skrovforma er, som på [[geitbåt]]en, oppnådd ved heilhogging. Båten er [[Dendrokronologi\|årringsdatert]] til [[1795]].<ref>S. 38 av {{Godal 2016}}</ref> [[Hans Strøm]]s teikning av eit sunnmørs-[[fjørefar]] utgjeven i 1760-åra viser beine bordgangar, og han nemner ikkje noko om snidbetna båtar.<ref>Strøm, Hans: ''Physisk og oeconomisk beskrivelse over Søndmørs fogderie''. 1762–69. </ref>

Linje 12:		Linje 13:
	== Kjelder ==		== Kjelder ==
	* Godal, Jon Bojer: «Den gåtefulle snidbetningen», i ''Tradisjonsbåtar i Møre og Romsdal''. Bergen : Fagbokforlaget, cop. 2016. ISBN 9788245020083		* Godal, Jon Bojer: «Den gåtefulle snidbetningen», i ''Tradisjonsbåtar i Møre og Romsdal''. Bergen : Fagbokforlaget, cop. 2016. ISBN 9788245020083

	~~[[image:Skjerving_pa_naust.jpg\|thumb\|Skjerving — eit bord blir skøytt mot to renningar. Gammal åttringside på naustvegg. {{byline\|Andreas Vartdal}}]]~~

	[[kategori:sunnmørsbåter]]		[[kategori:sunnmørsbåter]]

Olve Utne på 21. sep. 2023 kl. 10:10

2023-09-21T10:10:00Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 21. sep. 2023 kl. 10:10
Linje 4:		Linje 4:
	Ikkje-snidbetna båtar av gamal sunnmørstype finst det òg framleis eksempel på: [[Skauebåten]] frå [[Skodje]], no på [[Ålesund museum]], er det vi etter nyare terminologi kan kalle ein beingangar. Elles er han ein rein sunnmørsbåt både i form og banding. Skrovforma er, som på [[geitbåt]]en, oppnådd ved heilhogging. Båten er [[Dendrokronologi\|årringsdatert]] til [[1795]].<ref>S. 38 av {{Godal 2016}}</ref> [[Hans Strøm]]s teikning av eit sunnmørs-[[fjørefar]] utgjeven i 1760-åra viser beine bordgangar, og han nemner ikkje noko om snidbetna båtar.<ref>Strøm, Hans: ''Physisk og oeconomisk beskrivelse over Søndmørs fogderie''. 1762–69. </ref>		Ikkje-snidbetna båtar av gamal sunnmørstype finst det òg framleis eksempel på: [[Skauebåten]] frå [[Skodje]], no på [[Ålesund museum]], er det vi etter nyare terminologi kan kalle ein beingangar. Elles er han ein rein sunnmørsbåt både i form og banding. Skrovforma er, som på [[geitbåt]]en, oppnådd ved heilhogging. Båten er [[Dendrokronologi\|årringsdatert]] til [[1795]].<ref>S. 38 av {{Godal 2016}}</ref> [[Hans Strøm]]s teikning av eit sunnmørs-[[fjørefar]] utgjeven i 1760-åra viser beine bordgangar, og han nemner ikkje noko om snidbetna båtar.<ref>Strøm, Hans: ''Physisk og oeconomisk beskrivelse over Søndmørs fogderie''. 1762–69. </ref>

			[[image:Snedbetning,færing.jpg\|thumb\|left\|Færing, snidbetning, sunnmørsbåt. {{byline\|Andreas Vartdal}}]]
	Den eldste hittil daterte snidbetningen er ein [[veggbåt]] som no finst på [[Ishavsmuseet]] på [[Brandal]]. Ei årringsdatering gjev årstalet 1713, og andre deler av same bordet har 14 ekstra årringar. Dette tyder på eit byggjeår kring 1727.<ref>S. 65 av {{Godal 2016}}</ref>		Den eldste hittil daterte snidbetningen er ein [[veggbåt]] som no finst på [[Ishavsmuseet]] på [[Brandal]]. Ei årringsdatering gjev årstalet 1713, og andre deler av same bordet har 14 ekstra årringar. Dette tyder på eit byggjeår kring 1727.<ref>S. 65 av {{Godal 2016}}</ref>

Linje 9:		Linje 10:
	{{reflist}}		{{reflist}}

	~~[[image:Snedbetning,færing.jpg\|thumb\|left\|Færing, snidbetning, sunnmørsbåt. {{byline\|Andreas Vartdal}}]]~~
	== Kjelder ==		== Kjelder ==
	* Godal, Jon Bojer: «Den gåtefulle snidbetningen», i ''Tradisjonsbåtar i Møre og Romsdal''. Bergen : Fagbokforlaget, cop. 2016. ISBN 9788245020083		* Godal, Jon Bojer: «Den gåtefulle snidbetningen», i ''Tradisjonsbåtar i Møre og Romsdal''. Bergen : Fagbokforlaget, cop. 2016. ISBN 9788245020083