Stolmastova (Austevoll) - Sideversjonshistorikk

Aslak Kittelsen: Teksterstatting – «Kategori: Røykovnstuer» til «Kategori:Røykstuer»

2026-04-30T13:10:00Z

Teksterstatting – «Kategori: Røykovnstuer» til «Kategori:Røykstuer»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 30. apr. 2026 kl. 13:10
Linje 90:		Linje 90:
	[[Kategori: Museumsbygninger]]		[[Kategori: Museumsbygninger]]
	[[Kategori: Bygninger fra 1500-tallet]]		[[Kategori: Bygninger fra 1500-tallet]]
	[[Kategori: ~~Røykovnstuer~~]]		[[Kategori:Røykstuer]]
	[[Kategori: Austevoll kommune]]		[[Kategori: Austevoll kommune]]
	[[Kategori: Våningshus]]		[[Kategori: Våningshus]]

Cnyborg: Teksterstatting – « omlag » til « om lag »

2026-04-09T09:05:50Z

Teksterstatting – « omlag » til « om lag »

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 9. apr. 2026 kl. 09:05
Linje 52:		Linje 52:
	==I stova gjekk det meste føre seg==		==I stova gjekk det meste føre seg==
	{{thumb\|Stolmastova.png\|Skissa byggjer på ein utydeleg kopi av ei teikning som Knud Skouge laga i 1866. 1. Sval som vart kalla skut. 2. Sval som vart kalla utedør fordi ein gjekk inn og ut av stova herifrå. 3. og 4. er senger. 5. Matskap. 6. Kokeovn. 7. Veggbenk. 8. Langbord. 9. Trebenk som vart kalla forsete. 10. Høgsetebenk. 11. Vindauge (Er ikkje med i Skouges teikning).Skisse: Nils Steinar Våge, 2024.}}		{{thumb\|Stolmastova.png\|Skissa byggjer på ein utydeleg kopi av ei teikning som Knud Skouge laga i 1866. 1. Sval som vart kalla skut. 2. Sval som vart kalla utedør fordi ein gjekk inn og ut av stova herifrå. 3. og 4. er senger. 5. Matskap. 6. Kokeovn. 7. Veggbenk. 8. Langbord. 9. Trebenk som vart kalla forsete. 10. Høgsetebenk. 11. Vindauge (Er ikkje med i Skouges teikning).Skisse: Nils Steinar Våge, 2024.}}
	Frå Storastovo stod ferdig på 1500-talet, var ho i bruk både som arbeidsplass og tilhaldsstad på ~~omlag~~ same måte som då lensmann Skouge gjorde oppmålingar og samla inn opplysningar. I vinterhalvåret var ho arbeidsrom, kjøken, sove- og eterom og tilhaldsstad for heile familien. Skouge fortel at ved det om lag fire meter lange bordet sat karane med bitting og bøting av garn og nøter, og der laga dei andre slag fiskereiskapar. Dei som arbeidde med skinnklede, treskostøvlar og tresko, sat gjerne mellom senga og bordsenden. Andre sat ved røykomnen med arbeidet sitt. Og når mennene hadde skaffa seg [[hamp]], sette dei seg bak rokkane og spann tråd til snøre, garn og nøter.		Frå Storastovo stod ferdig på 1500-talet, var ho i bruk både som arbeidsplass og tilhaldsstad på om lag same måte som då lensmann Skouge gjorde oppmålingar og samla inn opplysningar. I vinterhalvåret var ho arbeidsrom, kjøken, sove- og eterom og tilhaldsstad for heile familien. Skouge fortel at ved det om lag fire meter lange bordet sat karane med bitting og bøting av garn og nøter, og der laga dei andre slag fiskereiskapar. Dei som arbeidde med skinnklede, treskostøvlar og tresko, sat gjerne mellom senga og bordsenden. Andre sat ved røykomnen med arbeidet sitt. Og når mennene hadde skaffa seg [[hamp]], sette dei seg bak rokkane og spann tråd til snøre, garn og nøter.

	Kvinnene og døtrene deira karda og spann, vov, spøta og laga klede til alle i familien. Vevstolen var ifølgje Skouge trengt inn mellom bordet og senga på høgsetesida. Dei laga maten over elden i grua, seinare i røykomnen og frå 1830-åra på kokeomnen. Dessutan måtte dei sørgja for at brensel og vatn kom på plass, og ikkje minst passa på at det fanst mat til alle måltid. I tillegg stelte dei barn, sjuke og gamle. Her fødde kvinnene barn, og her døydde folk som kvinnene vanlegvis stelte som sjuke og måtte førebu for gravferda.		Kvinnene og døtrene deira karda og spann, vov, spøta og laga klede til alle i familien. Vevstolen var ifølgje Skouge trengt inn mellom bordet og senga på høgsetesida. Dei laga maten over elden i grua, seinare i røykomnen og frå 1830-åra på kokeomnen. Dessutan måtte dei sørgja for at brensel og vatn kom på plass, og ikkje minst passa på at det fanst mat til alle måltid. I tillegg stelte dei barn, sjuke og gamle. Her fødde kvinnene barn, og her døydde folk som kvinnene vanlegvis stelte som sjuke og måtte førebu for gravferda.

Cnyborgbot: Robot: Satte tilbake til versjon 2815590 av Nils Steinar Våge 31. mars 2026 05:25:59

2026-04-09T09:04:10Z

Robot: Satte tilbake til versjon 2815590 av Nils Steinar Våge 31. mars 2026 05:25:59

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 9. apr. 2026 kl. 09:04
Linje 52:		Linje 52:
	==I stova gjekk det meste føre seg==		==I stova gjekk det meste føre seg==
	{{thumb\|Stolmastova.png\|Skissa byggjer på ein utydeleg kopi av ei teikning som Knud Skouge laga i 1866. 1. Sval som vart kalla skut. 2. Sval som vart kalla utedør fordi ein gjekk inn og ut av stova herifrå. 3. og 4. er senger. 5. Matskap. 6. Kokeovn. 7. Veggbenk. 8. Langbord. 9. Trebenk som vart kalla forsete. 10. Høgsetebenk. 11. Vindauge (Er ikkje med i Skouges teikning).Skisse: Nils Steinar Våge, 2024.}}		{{thumb\|Stolmastova.png\|Skissa byggjer på ein utydeleg kopi av ei teikning som Knud Skouge laga i 1866. 1. Sval som vart kalla skut. 2. Sval som vart kalla utedør fordi ein gjekk inn og ut av stova herifrå. 3. og 4. er senger. 5. Matskap. 6. Kokeovn. 7. Veggbenk. 8. Langbord. 9. Trebenk som vart kalla forsete. 10. Høgsetebenk. 11. Vindauge (Er ikkje med i Skouges teikning).Skisse: Nils Steinar Våge, 2024.}}
	Frå Storastovo stod ferdig på 1500-talet, var ho i bruk både som arbeidsplass og tilhaldsstad ~~påom lagsame~~ måte som då lensmann Skouge gjorde oppmålingar og samla inn opplysningar. I vinterhalvåret var ho arbeidsrom, kjøken, sove- og eterom og tilhaldsstad for heile familien. Skouge fortel at ved det om lag fire meter lange bordet sat karane med bitting og bøting av garn og nøter, og der laga dei andre slag fiskereiskapar. Dei som arbeidde med skinnklede, treskostøvlar og tresko, sat gjerne mellom senga og bordsenden. Andre sat ved røykomnen med arbeidet sitt. Og når mennene hadde skaffa seg [[hamp]], sette dei seg bak rokkane og spann tråd til snøre, garn og nøter.		Frå Storastovo stod ferdig på 1500-talet, var ho i bruk både som arbeidsplass og tilhaldsstad på omlag same måte som då lensmann Skouge gjorde oppmålingar og samla inn opplysningar. I vinterhalvåret var ho arbeidsrom, kjøken, sove- og eterom og tilhaldsstad for heile familien. Skouge fortel at ved det om lag fire meter lange bordet sat karane med bitting og bøting av garn og nøter, og der laga dei andre slag fiskereiskapar. Dei som arbeidde med skinnklede, treskostøvlar og tresko, sat gjerne mellom senga og bordsenden. Andre sat ved røykomnen med arbeidet sitt. Og når mennene hadde skaffa seg [[hamp]], sette dei seg bak rokkane og spann tråd til snøre, garn og nøter.

	Kvinnene og døtrene deira karda og spann, vov, spøta og laga klede til alle i familien. Vevstolen var ifølgje Skouge trengt inn mellom bordet og senga på høgsetesida. Dei laga maten over elden i grua, seinare i røykomnen og frå 1830-åra på kokeomnen. Dessutan måtte dei sørgja for at brensel og vatn kom på plass, og ikkje minst passa på at det fanst mat til alle måltid. I tillegg stelte dei barn, sjuke og gamle. Her fødde kvinnene barn, og her døydde folk som kvinnene vanlegvis stelte som sjuke og måtte førebu for gravferda.		Kvinnene og døtrene deira karda og spann, vov, spøta og laga klede til alle i familien. Vevstolen var ifølgje Skouge trengt inn mellom bordet og senga på høgsetesida. Dei laga maten over elden i grua, seinare i røykomnen og frå 1830-åra på kokeomnen. Dessutan måtte dei sørgja for at brensel og vatn kom på plass, og ikkje minst passa på at det fanst mat til alle måltid. I tillegg stelte dei barn, sjuke og gamle. Her fødde kvinnene barn, og her døydde folk som kvinnene vanlegvis stelte som sjuke og måtte førebu for gravferda.

Cnyborg: Teksterstatting – « omlag » til «om lag»

2026-04-09T08:59:31Z

Teksterstatting – « omlag » til «om lag»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 9. apr. 2026 kl. 08:59
Linje 52:		Linje 52:
	==I stova gjekk det meste føre seg==		==I stova gjekk det meste føre seg==
	{{thumb\|Stolmastova.png\|Skissa byggjer på ein utydeleg kopi av ei teikning som Knud Skouge laga i 1866. 1. Sval som vart kalla skut. 2. Sval som vart kalla utedør fordi ein gjekk inn og ut av stova herifrå. 3. og 4. er senger. 5. Matskap. 6. Kokeovn. 7. Veggbenk. 8. Langbord. 9. Trebenk som vart kalla forsete. 10. Høgsetebenk. 11. Vindauge (Er ikkje med i Skouges teikning).Skisse: Nils Steinar Våge, 2024.}}		{{thumb\|Stolmastova.png\|Skissa byggjer på ein utydeleg kopi av ei teikning som Knud Skouge laga i 1866. 1. Sval som vart kalla skut. 2. Sval som vart kalla utedør fordi ein gjekk inn og ut av stova herifrå. 3. og 4. er senger. 5. Matskap. 6. Kokeovn. 7. Veggbenk. 8. Langbord. 9. Trebenk som vart kalla forsete. 10. Høgsetebenk. 11. Vindauge (Er ikkje med i Skouges teikning).Skisse: Nils Steinar Våge, 2024.}}
	Frå Storastovo stod ferdig på 1500-talet, var ho i bruk både som arbeidsplass og tilhaldsstad ~~på omlag same~~ måte som då lensmann Skouge gjorde oppmålingar og samla inn opplysningar. I vinterhalvåret var ho arbeidsrom, kjøken, sove- og eterom og tilhaldsstad for heile familien. Skouge fortel at ved det om lag fire meter lange bordet sat karane med bitting og bøting av garn og nøter, og der laga dei andre slag fiskereiskapar. Dei som arbeidde med skinnklede, treskostøvlar og tresko, sat gjerne mellom senga og bordsenden. Andre sat ved røykomnen med arbeidet sitt. Og når mennene hadde skaffa seg [[hamp]], sette dei seg bak rokkane og spann tråd til snøre, garn og nøter.		Frå Storastovo stod ferdig på 1500-talet, var ho i bruk både som arbeidsplass og tilhaldsstad påom lagsame måte som då lensmann Skouge gjorde oppmålingar og samla inn opplysningar. I vinterhalvåret var ho arbeidsrom, kjøken, sove- og eterom og tilhaldsstad for heile familien. Skouge fortel at ved det om lag fire meter lange bordet sat karane med bitting og bøting av garn og nøter, og der laga dei andre slag fiskereiskapar. Dei som arbeidde med skinnklede, treskostøvlar og tresko, sat gjerne mellom senga og bordsenden. Andre sat ved røykomnen med arbeidet sitt. Og når mennene hadde skaffa seg [[hamp]], sette dei seg bak rokkane og spann tråd til snøre, garn og nøter.

	Kvinnene og døtrene deira karda og spann, vov, spøta og laga klede til alle i familien. Vevstolen var ifølgje Skouge trengt inn mellom bordet og senga på høgsetesida. Dei laga maten over elden i grua, seinare i røykomnen og frå 1830-åra på kokeomnen. Dessutan måtte dei sørgja for at brensel og vatn kom på plass, og ikkje minst passa på at det fanst mat til alle måltid. I tillegg stelte dei barn, sjuke og gamle. Her fødde kvinnene barn, og her døydde folk som kvinnene vanlegvis stelte som sjuke og måtte førebu for gravferda.		Kvinnene og døtrene deira karda og spann, vov, spøta og laga klede til alle i familien. Vevstolen var ifølgje Skouge trengt inn mellom bordet og senga på høgsetesida. Dei laga maten over elden i grua, seinare i røykomnen og frå 1830-åra på kokeomnen. Dessutan måtte dei sørgja for at brensel og vatn kom på plass, og ikkje minst passa på at det fanst mat til alle måltid. I tillegg stelte dei barn, sjuke og gamle. Her fødde kvinnene barn, og her døydde folk som kvinnene vanlegvis stelte som sjuke og måtte førebu for gravferda.

Nils Steinar Våge: Korr

2026-03-31T05:25:59Z

Korr

Nils Steinar Våge: Lenke

2026-02-15T15:03:57Z

Lenke

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 15. feb. 2026 kl. 15:03
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb\|Stolmastova august 2023.jpg\|Stolmastova slik ho står på Sunnhordland Museum. Bygningen er ei tømra stove der inngangen går gjennom ei sval til høgre.\|Nils Steinar Våge, 2023.}}		{{thumb\|Stolmastova august 2023.jpg\|Stolmastova slik ho står på Sunnhordland Museum. Bygningen er ei tømra stove der inngangen går gjennom ei sval til høgre.\|Nils Steinar Våge, 2023.}}
	<onlyinclude>'''[[Stolmastova (Austevoll)\|Stolmastova]]''' er ei 500 år gammal lafta tømmerstove som står på [[Sunnhordland Museum]] på [[Stord]]. Stova er bygd på øya [[Stolmen]] i [[Austevoll]] av tømmer som er vakse på øya, og ho utgjorde eitt av husa i ~~middelaldertunet~~ som har namnet Vågatunet. I 1923 vart stova flytt til museet på Stord, og i 1928 sett opp som den første bygningen ved museet på området som vert kalla Sunnhordlandstunet. Stova har fått namnet ''Ein fiskarheim frå 1700-talet'', og er ein av dei 50 antikvariske bygningane museet forvaltar i 2024.</onlyinclude>		<onlyinclude>'''[[Stolmastova (Austevoll)\|Stolmastova]]''' er ei 500 år gammal lafta tømmerstove som står på [[Sunnhordland Museum]] på [[Stord]]. Stova er bygd på øya [[Stolmen]] i [[Austevoll]] av tømmer som er vakse på øya, og ho utgjorde eitt av husa i [[Tun\|klyngetunet]] som har namnet Vågatunet. I 1923 vart stova flytt til museet på Stord, og i 1928 sett opp som den første bygningen ved museet på området som vert kalla Sunnhordlandstunet. Stova har fått namnet ''Ein fiskarheim frå 1700-talet'', og er ein av dei 50 antikvariske bygningane museet forvaltar i 2024.</onlyinclude>

	==Lasse i Våge bygde stova==		==Lasse i Våge bygde stova==

Nils Steinar Våge: Korr

2025-07-11T04:41:32Z

Korr

Nils Steinar Våge på 17. jun. 2025 kl. 07:41

2025-06-17T07:41:30Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. jun. 2025 kl. 07:41
Linje 94:		Linje 94:
	[[Kategori: Våningshus]]		[[Kategori: Våningshus]]
	[[Kategori: Sunnhordland Museum]]		[[Kategori: Sunnhordland Museum]]
	~~[[Kategori: Bilder av Christian Våge]]~~
	~~[[Kategori: Bilder av Nils Steinar Våge]]~~
	{{nn}}		{{nn}}

Nils Steinar Våge: Korr

2025-06-17T05:50:08Z

Korr

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. jun. 2025 kl. 05:50
Linje 33:		Linje 33:

	==Stova på andre hender==		==Stova på andre hender==
	Handelsborgarane og tenestemennene deira som kom frå Bergen til Stolmavågen for å driva hummar-, laks- og sildehandel med utlendingane og fiskarbøndene, måtte ha ein plass å bu. Desse karane kravde nok å bu ordentleg, og difor tileigna dei seg Storastovo. Der budde dei i periodane handelen med utlendingane gjekk føre seg. I kjeldene er bykarane oppførte som eigarar frå 1668 og i over 50 år framover <ref>Tufteland 1979, s. 260 </ref> Deretter tilhøyrde stova igjen fiskarbønder på Våge til ho vart fråflytta i 1916. <ref>Tufteland, Johan: «Kristian Vaage frå Stolmen.» I [[Bergens Tidende\|''Bergens Tidende'']], 1966. </ref> Det må understrekast at fiskarbøndene på øya ikkje hadde lov til å driva handel, og i kjeldene finn ein difor at fleire er oppførte som «fattig fisker» eller «er ganske forarmet» <ref>Skattematrikkelen 1647. Hordaland. Utgåve 1995, s. 134, Tufteland ~~1976~~. </ref> All handel måtte gå gjennom Bergens-borgarane fram til nye handelslover kom frå 1840-åra og framover. Tuskhandel og varebyte gjekk nok føre seg mellom hollendarane og stolmarane.		Handelsborgarane og tenestemennene deira som kom frå Bergen til Stolmavågen for å driva hummar-, laks- og sildehandel med utlendingane og fiskarbøndene, måtte ha ein plass å bu. Desse karane kravde nok å bu ordentleg, og difor tileigna dei seg Storastovo. Der budde dei i periodane handelen med utlendingane gjekk føre seg. I kjeldene er bykarane oppførte som eigarar frå 1668 og i over 50 år framover <ref>Tufteland 1979, s. 260 </ref> Deretter tilhøyrde stova igjen fiskarbønder på Våge til ho vart fråflytta i 1916. <ref>Tufteland, Johan: «Kristian Vaage frå Stolmen.» I [[Bergens Tidende\|''Bergens Tidende'']], 1966. </ref> Det må understrekast at fiskarbøndene på øya ikkje hadde lov til å driva handel, og i kjeldene finn ein difor at fleire er oppførte som «fattig fisker» eller «er ganske forarmet» <ref>Skattematrikkelen 1647. Hordaland. Utgåve 1995, s. 134, Tufteland 1978, s. 279. </ref> All handel måtte gå gjennom Bergens-borgarane fram til nye handelslover kom frå 1840-åra og framover. Tuskhandel og varebyte gjekk nok føre seg mellom hollendarane og stolmarane.

	==Vedlikehald og endringar på 1800-talet==		==Vedlikehald og endringar på 1800-talet==

Nils Steinar Våge: Kategori

2025-06-17T05:06:16Z

Kategori

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. jun. 2025 kl. 05:06
Linje 94:		Linje 94:
	[[Kategori: Våningshus]]		[[Kategori: Våningshus]]
	[[Kategori: Sunnhordland Museum]]		[[Kategori: Sunnhordland Museum]]
			[[Kategori: Bilder av Christian Våge]]
			[[Kategori: Bilder av Nils Steinar Våge]]
	{{nn}}		{{nn}}

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 31. mar. 2026 kl. 05:25
Linje 6:		Linje 6:

	I ei av dei mange segnene som knyter seg til stova, heiter det at Lasse felte tømmeret eit par-tre hundre meter nedanfor staden der ho vart bygd. Tømmerstokkane var opptil 50 cm i diameter. Segna fortel at Lasse og den sterke dottera bar tømmeret gjennom det kuperte terrenget og opp den bratte bakken til byggeplassen. Dottera bar rotenden og faren den noko lettare toppenden av furustokkane. <ref> Tufteland 1965, s. 55, Segna «Stolmastova (Austevoll)» i samlinga ''Segner på Vestlandet'', https://segner.no/?kid=10. </ref>		I ei av dei mange segnene som knyter seg til stova, heiter det at Lasse felte tømmeret eit par-tre hundre meter nedanfor staden der ho vart bygd. Tømmerstokkane var opptil 50 cm i diameter. Segna fortel at Lasse og den sterke dottera bar tømmeret gjennom det kuperte terrenget og opp den bratte bakken til byggeplassen. Dottera bar rotenden og faren den noko lettare toppenden av furustokkane. <ref> Tufteland 1965, s. 55, Segna «Stolmastova (Austevoll)» i samlinga ''Segner på Vestlandet'', https://segner.no/?kid=10. </ref>
	{{thumb\|Vågatunet-1.jpg\|Vågatunet sett frå nord omkring 1890. Stolmastova det tredje huset i ~~midtrekka sørfrå~~.\|Ukjent fotograf}}		{{thumb\|Vågatunet-1.jpg\|Vågatunet sett frå nord omkring 1890. Stolmastova det tredje huset i høgre rekkje frå sør.\|Ukjent fotograf}}
	==Lensmann Knud Skouge si innberetning==		==Lensmann Knud Skouge si innberetning==
	Lensmannen i dåverande Sund og Austevoll kommune, Knud Skouge, vart i 1866 send til Stolmen av amtmannen (statsforvaltaren) i Søndre Bergenhus Amt (Hordaland fylke) for å måla opp og innhenta opplysningar om det omkring 300 gamle huset. I innberetninga til amtmannen nemner Skouge to andre bygningar, ei sengebu og eit eldhus. <ref>Skouge 1866 s. 2. </ref>		Lensmannen i dåverande Sund og Austevoll kommune, Knud Skouge, vart i 1866 send til Stolmen av amtmannen (statsforvaltaren) i Søndre Bergenhus Amt (Hordaland fylke) for å måla opp og innhenta opplysningar om det omkring 300 gamle huset. I innberetninga til amtmannen nemner Skouge to andre bygningar, ei sengebu og eit eldhus. <ref>Skouge 1866 s. 2. </ref>
Linje 51:		Linje 51:

	==I stova gjekk det meste føre seg==		==I stova gjekk det meste føre seg==
	{{thumb\|Stolmastova.png\|Skissa byggjer på ein utydeleg kopi av ei teikning som Knud Skouge laga i 1866. 1. Sval som vart kalla skut. 2. Sval som vart kalla utedør fordi ein gjekk inn og ut av stova herifrå. 3. og 4. er senger. 5. Matskap. 6. Kokeovn. 7. Veggbenk. 8. Langbord. 9. Trebenk som vart kalla forsete. 10. Høgsetebenk. 11. Vindauge (Er ikkje med i Skouges teikning).\|Nils Steinar Våge, 2024.}}		{{thumb\|Stolmastova.png\|Skissa byggjer på ein utydeleg kopi av ei teikning som Knud Skouge laga i 1866. 1. Sval som vart kalla skut. 2. Sval som vart kalla utedør fordi ein gjekk inn og ut av stova herifrå. 3. og 4. er senger. 5. Matskap. 6. Kokeovn. 7. Veggbenk. 8. Langbord. 9. Trebenk som vart kalla forsete. 10. Høgsetebenk. 11. Vindauge (Er ikkje med i Skouges teikning).Skisse: Nils Steinar Våge, 2024.}}
	Frå Storastovo stod ferdig på 1500-talet, var ho i bruk både som arbeidsplass og tilhaldsstad på omlag same måte som då lensmann Skouge gjorde oppmålingar og samla inn opplysningar. I vinterhalvåret var ho arbeidsrom, kjøken, sove- og eterom og tilhaldsstad for heile familien. Skouge fortel at ved det om lag fire meter lange bordet sat karane med bitting og bøting av garn og nøter, og der laga dei andre slag fiskereiskapar. Dei som arbeidde med skinnklede, treskostøvlar og tresko, sat gjerne mellom senga og bordsenden. Andre sat ved røykomnen med arbeidet sitt. Og når mennene hadde skaffa seg [[hamp]], sette dei seg bak rokkane og spann tråd til snøre, garn og nøter.		Frå Storastovo stod ferdig på 1500-talet, var ho i bruk både som arbeidsplass og tilhaldsstad på omlag same måte som då lensmann Skouge gjorde oppmålingar og samla inn opplysningar. I vinterhalvåret var ho arbeidsrom, kjøken, sove- og eterom og tilhaldsstad for heile familien. Skouge fortel at ved det om lag fire meter lange bordet sat karane med bitting og bøting av garn og nøter, og der laga dei andre slag fiskereiskapar. Dei som arbeidde med skinnklede, treskostøvlar og tresko, sat gjerne mellom senga og bordsenden. Andre sat ved røykomnen med arbeidet sitt. Og når mennene hadde skaffa seg [[hamp]], sette dei seg bak rokkane og spann tråd til snøre, garn og nøter.

Linje 80:		Linje 80:
	*Gjone, Erling: «Et forslag til typehus for Bergenhus-amtene i 1865». I ''I Gjonelag med byggeskikken.'' Oslo 1978. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2012030706124}}.		*Gjone, Erling: «Et forslag til typehus for Bergenhus-amtene i 1865». I ''I Gjonelag med byggeskikken.'' Oslo 1978. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2012030706124}}.
	*Lærum, Ole Didrik og Nils Georg Brekke: ''Røykstova – bustad gjennom tusen år'' – Oslo 1990. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2007112700002}}.		*Lærum, Ole Didrik og Nils Georg Brekke: ''Røykstova – bustad gjennom tusen år'' – Oslo 1990. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2007112700002}}.
	*''Medicinalberetninger for Midt-Hordaland 1835-1865''. Digitalarkivet.		*''Medicinalberetninger for Midt-Hordaland 1835-1865''. [[Digitalarkivet]].
	*Moe, Tore Lande: «Bygge- og buskikk i Sunnhordland». I ''Sunnhordland Årbok 2012''.		*Moe, Tore Lande: «Bygge- og buskikk i Sunnhordland». I ''Sunnhordland Årbok 2012''.
	*Skouge, Knud: ''Byggeskikken i Møgster Sogn''. Innberetning til amtmannen i Søndre Bergenhus Amt 22. juni 1866.		*Skouge, Knud: ''Byggeskikken i Møgster Sogn''. Innberetning til amtmannen i Søndre Bergenhus Amt 22. juni 1866.
Linje 90:		Linje 90:
	[[Kategori: Museumsbygninger]]		[[Kategori: Museumsbygninger]]
	[[Kategori: Bygninger fra 1500-tallet]]		[[Kategori: Bygninger fra 1500-tallet]]
	[[Kategori:Røykovnstuer]]		[[Kategori: Røykovnstuer]]
	[[Kategori: Austevoll kommune]]		[[Kategori: Austevoll kommune]]
	[[Kategori: Våningshus]]		[[Kategori: Våningshus]]

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 11. jul. 2025 kl. 04:41
Linje 12:		Linje 12:
	Knud Skouge skriv at stova er «det ældste forsaavidt mig bekjendte her i Thinglaget værende Vaaningshus». <ref> Skouge 1866, s. 1. </ref> Han understrekar at veggane har eit særskilt tjukt tømmer på ¾ alen (47 cm), og at det hadde vakse på øya. Skouge oppgjev følgjande mål på det lafta huset: Lengde 8 alner og breidde 9 alner. (1 alen = 0,63 m). Sjølve stova var i underkant av 30 kvadratmeter innvendig. På to av sidene var det svaler i vanleg reisverk, såkalla [[stavverk]], og dei var til saman omkring 20 kvadratmeter. <ref> Skouge 1866 s. 2 </ref> Skouge skriv òg at større samkomer og tingmøte vart haldne her.		Knud Skouge skriv at stova er «det ældste forsaavidt mig bekjendte her i Thinglaget værende Vaaningshus». <ref> Skouge 1866, s. 1. </ref> Han understrekar at veggane har eit særskilt tjukt tømmer på ¾ alen (47 cm), og at det hadde vakse på øya. Skouge oppgjev følgjande mål på det lafta huset: Lengde 8 alner og breidde 9 alner. (1 alen = 0,63 m). Sjølve stova var i underkant av 30 kvadratmeter innvendig. På to av sidene var det svaler i vanleg reisverk, såkalla [[stavverk]], og dei var til saman omkring 20 kvadratmeter. <ref> Skouge 1866 s. 2 </ref> Skouge skriv òg at større samkomer og tingmøte vart haldne her.

	Skouge skriv vidare «at der ved den yderste Havkyst beliggende, nu for Træer aldeles blottede Egn betydelig Skov bevises ved de mange store Rødder, som paa mange ~~steder~~ findes i Marken.». I eit lite dalsøkk, Røyrastykket, der Lasse sannsynlegvis felte tømmeret, fann ein i ettertid svært store røter i samband med jordrydding og torvtaking. <ref> Tufteland 1965, s. 55. </ref> Det er reist tvil om at skog med slik dimensjon fanst på Stolmen, men uvanleg store røter på heile øya støttar teorien om at huset er bygd av tømmer som har vakse her. Dette fortel at ein trong ikkje reisa inn i fjordane for å finna tømmerdimensjonar av denne storleik.		Skouge skriv vidare «at der ved den yderste Havkyst beliggende, nu for Træer aldeles blottede Egn betydelig Skov bevises ved de mange store Rødder, som paa mange Steder findes i Marken.». I eit lite dalsøkk, Røyrastykket, der Lasse sannsynlegvis felte tømmeret, fann ein i ettertid svært store røter i samband med jordrydding og torvtaking. <ref> Tufteland 1965, s. 55. </ref> Det er reist tvil om at skog med slik dimensjon fanst på Stolmen, men uvanleg store røter på heile øya støttar teorien om at huset er bygd av tømmer som har vakse her. Dette fortel at ein trong ikkje reisa inn i fjordane for å finna tømmerdimensjonar av denne storleik.

	Det vart gjort store inngrep i skogen på Stolmen frå 1500-talet og framover til midt på 1800-talet. Skuter frå Nederland, Skotland og England kom til [[Stolmavågen (Austevoll)\|Stolmavågen]] for å kjøpa hummar, laks og annan fisk av Bergens-borgarar som dreiv handel her. I hummar- og fiskelaster frå Stolmen heldt særleg hollendarane av plass til tømmerstokkar, og av den grunn vart skogen på øya gradvis uthogd. Kystskogen forsvann då større hollandske skuter henta tømmer i dei ytre kyststroka langs heile kysten fram til 1800-talet.		Det vart gjort store inngrep i skogen på Stolmen frå 1500-talet og framover til midt på 1800-talet. Skuter frå Nederland, Skotland og England kom til [[Stolmavågen (Austevoll)\|Stolmavågen]] for å kjøpa hummar, laks og annan fisk av Bergens-borgarar som dreiv handel her. I hummar- og fiskelaster frå Stolmen heldt særleg hollendarane av plass til tømmerstokkar, og av den grunn vart skogen på øya gradvis uthogd. Kystskogen forsvann då større hollandske skuter henta tømmer i dei ytre kyststroka langs heile kysten fram til 1800-talet.
Linje 28:		Linje 28:
	I stova budde det periodevis mange menneske. Historia om at det gjekk tre vogger her samtidig, kan tyda på at det budde tre familiar på desse 30 kvadratmetrane. På Nedre Vaage var det tre brukarar midt på 1600-talet, men om fleire hushaldningar budde i Storastovo ein periode, seier kjeldene ikkje noko om.		I stova budde det periodevis mange menneske. Historia om at det gjekk tre vogger her samtidig, kan tyda på at det budde tre familiar på desse 30 kvadratmetrane. På Nedre Vaage var det tre brukarar midt på 1600-talet, men om fleire hushaldningar budde i Storastovo ein periode, seier kjeldene ikkje noko om.

	Då utskiftinga tok til etter 1860, vart teigane samla til seks bruk, og på dei fleste bruka vart det bygd nye våningshus. I to av husa er stovene som stod i tunet på 1600-talet, bevart, men er godt gøymde bak plater eller anna treverk. Når stovene vart lafta ned og bygde opp att på det nye bruket, vart det bygd på ei stove, og mellom ~~stovnene~~ gang og kjøkken.		Då utskiftinga tok til etter 1860, vart teigane samla til seks bruk, og på dei fleste bruka vart det bygd nye våningshus. I to av husa er stovene som stod i tunet på 1600-talet, bevart, men er godt gøymde bak plater eller anna treverk. Når stovene vart lafta ned og bygde opp att på det nye bruket, vart det bygd på ei stove, og mellom stovene gang og kjøkken.

	Folketeljingane frå 1865 til 1910 viser at plassen i Stolmastova var betre enn tidlegare. Grunnen var mellom anna jordutskiftinga. Dei fire folketeljingane viser at det budde mellom 6 og 10 menneske i huset.		Folketeljingane frå 1865 til 1910 viser at plassen i Stolmastova var betre enn tidlegare. Grunnen var mellom anna jordutskiftinga. Dei fire folketeljingane viser at det budde mellom 6 og 10 menneske i huset.
Linje 48:		Linje 48:
	Like ved bustadhuset stod eit eldhus på 7 x 7 alner, dvs. 20 kvadratmeter, og det hadde 3 alner høge murveggar. Skouge nemner ikkje noko anna om eldhuset, og han skriv ikkje om løa, floren og smalehuset. Det er usikkert når eldhuset vart bygd. I dei ytre kyststroka var det vanleg med ein tømra flor inne i ei stavbygd løe. Eksempel på dette er tre løer med flor som vart flytta frå Vågatunet i samband med jordutskiftinga, og dei står framleis på Våge. Eldhuset, løa og florslemen var og ein tilhaldsstad når det vart for trongt i stova.		Like ved bustadhuset stod eit eldhus på 7 x 7 alner, dvs. 20 kvadratmeter, og det hadde 3 alner høge murveggar. Skouge nemner ikkje noko anna om eldhuset, og han skriv ikkje om løa, floren og smalehuset. Det er usikkert når eldhuset vart bygd. I dei ytre kyststroka var det vanleg med ein tømra flor inne i ei stavbygd løe. Eksempel på dette er tre løer med flor som vart flytta frå Vågatunet i samband med jordutskiftinga, og dei står framleis på Våge. Eldhuset, løa og florslemen var og ein tilhaldsstad når det vart for trongt i stova.

	Om eldhusa i Møkster soknekommune skriv Skouge at der «tørres Korn, bages Fladbrød, vaskes Klæder, kokes Bark til Not og Garn, brændes Tran osv.» Tranen vart brukt i kola (tranlampa) som var lyskjelde i stova og i andre bygningar. Bakstehella var nok den mest brukte av dei faste hjelpemidlane. Huset var plassert i brannfri avstand frå dei andre bygningane i tunet. På bildet av tunet står eldhuset til venstre for husrekkja.		Om eldhusa i [[Møkster soknekommune]] skriv Skouge at der «tørres Korn, bages Fladbrød, vaskes Klæder, kokes Bark til Not og Garn, brændes Tran osv.» Tranen vart brukt i kola (tranlampa) som var lyskjelde i stova og i andre bygningar. Bakstehella var nok den mest brukte av dei faste hjelpemidlane. Huset var plassert i brannfri avstand frå dei andre bygningane i tunet. På bildet av tunet står eldhuset til venstre for husrekkja.

	==I stova gjekk det meste føre seg==		==I stova gjekk det meste føre seg==
Linje 58:		Linje 58:
	Kvinnene hadde ansvaret for dyra i smalehuset og floren og når dyra var på beite. Og når mennene og dei konfirmerte sønene var på fiske, eller dei førebudde fiskeria, fall ansvaret for utearbeidet på kvinnene om våren, i slåtten og i arbeidet med kornet og potetopptakinga om hausten.		Kvinnene hadde ansvaret for dyra i smalehuset og floren og når dyra var på beite. Og når mennene og dei konfirmerte sønene var på fiske, eller dei førebudde fiskeria, fall ansvaret for utearbeidet på kvinnene om våren, i slåtten og i arbeidet med kornet og potetopptakinga om hausten.

	I tillegg hadde kvinnene ansvaret for dyra når dei var på sommarbeite. ~~Bruka~~ hadde uteflor i utmarka, og der fylte kvinnene stølsbytta med mjølk kvar morgon og kveld. Mennene deltok i gardsarbeidet når dei var heime, og desse periodane var av ulik lengde. Særleg bar karane bører med lyng og brakje til gards frå utmarka. Elles var barna og dei eldre arbeidskrafta på bruket i tillegg til ~~kvinnene~~. Difor er det ikkje oppsiktsvekkjande at ein kalla fiskarbonden ein mann som dreiv fiske og ei kvinne som dreiv garden. Fiskarbonden var altså eit par: Ein fiskar i bukse og ein bonde i stakk. Kvinnene har òg blitt kalla «kystens bønder». <ref>Brit Berggren: «Kystens kvinner – kystens bønder». I ''Norges kulturhistorie. Brytningsår-blomstringstid. Bind 5'', s. 77-92. Oslo 1984. </ref>		I tillegg hadde kvinnene ansvaret for dyra når dei var på sommarbeite. Kvart bruk hadde uteflor i utmarka, og der fylte kvinnene stølsbytta med mjølk kvar morgon og kveld. Mennene deltok i gardsarbeidet når dei var heime, og desse periodane var av ulik lengde. Særleg bar karane bører med lyng og brakje til gards frå utmarka. Elles var barna og dei eldre arbeidskrafta på bruket i tillegg til husmødrene. Difor er det ikkje oppsiktsvekkjande at ein kalla fiskarbonden ein mann som dreiv fiske og ei kvinne som dreiv garden. Fiskarbonden var altså eit par: Ein fiskar i bukse og ein bonde i stakk. Kvinnene har òg blitt kalla «kystens bønder». <ref>Brit Berggren: «Kystens kvinner – kystens bønder». I ''Norges kulturhistorie. Brytningsår-blomstringstid. Bind 5'', s. 77-92. Oslo 1984. </ref>
	{{thumb\|Tranlampe - kole.jpg\|Ei slik tranlampe vart kalla ei kole. Denne tilhøyrde nabohuset som stod vegg i vegg med Stolmastova frå 1600-talet. Oppi kola hadde ein lyse som var framstilt av kokt fiskelever.I kyststroka var veiken vanlegvis laga av hamp.\|Nils Steinar Våge, 2024.}}		{{thumb\|Tranlampe - kole.jpg\|Ei slik tranlampe vart kalla ei kole. Denne tilhøyrde nabohuset som stod vegg i vegg med Stolmastova frå 1600-talet. Oppi kola hadde ein lyse som var framstilt av kokt fiskelever.I kyststroka var veiken vanlegvis laga av hamp.\|Nils Steinar Våge, 2024.}}
	==Kritikk mot kystkvinnene==		==Kritikk mot kystkvinnene==