Forskjell mellom versjoner av «Israel Ruong»

Fra lokalhistoriewiki.no
Hopp til navigering Hopp til søk
(Ny side: <onlyinclude>'''Israel Ruong''' (19031986) var ein pitesamisk språkforskar, politikar og professor i samisk språk og kultur ved [[Uppsala univer…)
 
Linje 1: Linje 1:
 
<onlyinclude>'''[[Israel Ruong]]''' ([[1903]]–[[1986]]) var ein [[pitesamar|pitesamisk]] språkforskar, politikar og [[professor]] i [[samar|samisk]] språk og kultur ved [[Uppsala universitet]]. </onlyinclude>
 
<onlyinclude>'''[[Israel Ruong]]''' ([[1903]]–[[1986]]) var ein [[pitesamar|pitesamisk]] språkforskar, politikar og [[professor]] i [[samar|samisk]] språk og kultur ved [[Uppsala universitet]]. </onlyinclude>
  
<onlyinclude>Israel Ruong vart fødd i [[Arjeplog]] i 1903. Foreldra var [[kateket]]ar og bufaste i Harrok ved innsjøen [[Labbas]]. Foreldra og fleire sysken omkom i [[spanskesjuka]] som ramma Arjeplog i 1920. Oppveksten i Harrok blir utførlig skildra i artikkelen «Harrok : ett samiskt nybygge i Pite Lappmark», som er utgjeven i ''Kultur på karrig jord : festskrift til Asbjørn Nesheim''. Han tok lærarutdaning i [[Luleå]] og arbeidde som lærar ved ''[[Nomadskola]]n'' i [[Jukkasjärvi]]. Faglig sett arbeidde Ruong elles med ulike aspekt av samiske språk òg, og særlig med [[morfologi]]en. </onlyinclude> I 1943 tok han doktorgraden med avhandlinga ''Lappische Verbalableitung argestellt auf Grundlage des Pitelappischen''. Mellom 1947 og 1967 arbeidde han som ''nomadskoleinspektör''.
+
<onlyinclude>Israel Ruong vart fødd i [[Arjeplog]] i 1903. Foreldra var [[kateket]]ar og bufaste i Harrok ved innsjøen [[Labbas]]. Foreldra og fleire sysken omkom i [[spanskesjuka]] som ramma Arjeplog i 1920. Oppveksten i Harrok blir utførlig skildra i artikkelen «Harrok : ett samiskt nybygge i Pite Lappmark», som er utgjeven i ''Kultur på karrig jord : festskrift til Asbjørn Nesheim''. Han tok lærarutdaning i [[Luleå]] og arbeidde som lærar ved ''[[Nomadskola]]n'' i [[Jukkasjärvi]]. Faglig sett arbeidde Ruong elles med ulike aspekt av samiske språk òg, og særlig med [[morfologi]]en. </onlyinclude> I 1943 tok han doktorgraden med avhandlinga ''Lappische Verbalableitung dargestellt auf Grundlage des Pitelappischen''. Mellom 1947 og 1967 arbeidde han som ''nomadskoleinspektör''.
  
 
Ruong var dosent i samiske språk og etnologi ved Uppsala universitet i perioden 1949-1969 og fikk eit personlig professorat i 1969. Israel Ruong var ein av dei som tok initiativ til [[Nordisk samisk institutt]], og han arbeidde for å opprette ein samisk institusjon i Umeå. Saman med [[Knut Bergsland]] var han opphavsmann til [[Bergsland-Ruong-rettskrivinga]] frå [[1948]]. Med den nye rettskrivinga gav Ruong ut læreboka og grammatikken ''Min sámegiella'' (1970).  
 
Ruong var dosent i samiske språk og etnologi ved Uppsala universitet i perioden 1949-1969 og fikk eit personlig professorat i 1969. Israel Ruong var ein av dei som tok initiativ til [[Nordisk samisk institutt]], og han arbeidde for å opprette ein samisk institusjon i Umeå. Saman med [[Knut Bergsland]] var han opphavsmann til [[Bergsland-Ruong-rettskrivinga]] frå [[1948]]. Med den nye rettskrivinga gav Ruong ut læreboka og grammatikken ''Min sámegiella'' (1970).  

Revisjonen fra 23. feb. 2010 kl. 20:11

Israel Ruong (19031986) var ein pitesamisk språkforskar, politikar og professor i samisk språk og kultur ved Uppsala universitet.

Israel Ruong vart fødd i Arjeplog i 1903. Foreldra var kateketar og bufaste i Harrok ved innsjøen Labbas. Foreldra og fleire sysken omkom i spanskesjuka som ramma Arjeplog i 1920. Oppveksten i Harrok blir utførlig skildra i artikkelen «Harrok : ett samiskt nybygge i Pite Lappmark», som er utgjeven i Kultur på karrig jord : festskrift til Asbjørn Nesheim. Han tok lærarutdaning i Luleå og arbeidde som lærar ved Nomadskolan i Jukkasjärvi. Faglig sett arbeidde Ruong elles med ulike aspekt av samiske språk òg, og særlig med morfologien. I 1943 tok han doktorgraden med avhandlinga Lappische Verbalableitung dargestellt auf Grundlage des Pitelappischen. Mellom 1947 og 1967 arbeidde han som nomadskoleinspektör.

Ruong var dosent i samiske språk og etnologi ved Uppsala universitet i perioden 1949-1969 og fikk eit personlig professorat i 1969. Israel Ruong var ein av dei som tok initiativ til Nordisk samisk institutt, og han arbeidde for å opprette ein samisk institusjon i Umeå. Saman med Knut Bergsland var han opphavsmann til Bergsland-Ruong-rettskrivinga frå 1948. Med den nye rettskrivinga gav Ruong ut læreboka og grammatikken Min sámegiella (1970).

Ruong var òg med i samepolitikken og i grunnlegginga av SSR, Svenska samers riksförbund, i 1950. Han var leiar for SSR 1959–1967. I perioden 1960–1973 var han redaktør for avisa Samefolket.

I 1983 oppretta Nordisk samisk institutt Israel Ruong-stipendiet. Det blir utdelt ein gong i året til ein forskar som arbeider med forskningsmessige problemstillingar innafor eitt eller fleire av felta professor Israel Ruong arbeidde med.[1]

Bibliografi i utval

  • Studier i lapsk kultur i Pite lappmark och angränsande områden(1944)
  • Formlära (1957)
  • Niilas ja su sii'da (1965)
  • Dovdagat ja bargot (1967)
  • Samerna (1969)
  • Min sámegiella (1970)
  • Index till samefolkets egen tidning-Samefolket 1918-1973 (1985)

Kjelder

Pekarar

Mal:Svenska Wikipedia