Der heime (Bykle gnr 18/2): Forskjell mellom sideversjoner

korr.
(lenkefiks)
(korr.)
 
(15 mellomliggende versjoner av 4 brukere er ikke vist)
Linje 3: Linje 3:
| bgfarge      =  
| bgfarge      =  
| navn          = Der heime
| navn          = Der heime
| bilde        =  
| bilde        = Bjørnarå 8b - Abrahm026.jpg
| bildetekst    =  
| bildetekst    = I Bjørnarå Der heime ein gong i åra 1900-1910. Foto: August Abrahamson. Bydama med hatt midt på biletet er truleg Ragna Abrahamson, kona til fotografen. Frå Setesdalsmuseet.
| altnavn      =  
| altnavn      =  
| førstnevnt    =  
| førstnevnt    =  
Linje 12: Linje 12:
| sokn          = [[Bykle sokn|Bykle]]
| sokn          = [[Bykle sokn|Bykle]]
| kommune      = [[Bykle kommune|Bykle]]
| kommune      = [[Bykle kommune|Bykle]]
| fylke        = [[Aust-Agder]]
| fylke        = [[Agder fylke|Agder]]
| gnr          = 18
| gnr          = 18
| bnr          = 2
| bnr          = 2
Linje 21: Linje 21:
| postnr        =  
| postnr        =  
}}
}}
<onlyinclude><includeonly>{{thumb|Bjørnarå 8b - Abrahm026.jpg|I Bjørnarå Der heime ein gong i åra 1900-1910. Foto: August Abrahamson. Bydama med hatt midt på biletet er truleg Ragna Abrahamson, kona til fotografen. Frå Setesdalsmuseet.}}</includeonly>
Når dette bruket kunne verta kalla [[Der heime (Bykle gnr 18/2)|Der heime]], medan det gamle hovudbølet på [[Bjørnarå (Bykle gnr 18)|Bjørnarå]] vart av uti [[Der aust (Bykle gnr 18/1)|Der aust]], virkar det litt rart. For å få denne nemningsbruken til å stemme lyt ein tenkje seg at namnsetjaren har sett Bjørnarå liksom frå [[Bykle|Kyrkjebygdi]] i [[Bykle kommune|Bykle]], for berre då vert Der heime det heimare av bruka.  
Når dette bruket kunne verta kalla [[Der heime (Bykle gnr 18/2)|Der heime]], medan det gamle hovudbølet på [[Bjørnarå (Bykle gnr 18)|Bjørnarå]] vart av uti [[Der aust (Bykle gnr 18/1)|Der aust]], virkar det litt rart. For å få denne nemningsbruken til å stemme lyt ein tenkje seg at namnsetjaren har sett Bjørnarå liksom frå [[Bykle|Kyrkjebygdi]] i [[Bykle kommune|Bykle]], for berre då vert Der heime det heimare av bruka.  


Linje 28: Linje 29:
: g m ukj. Born iallfall:  
: g m ukj. Born iallfall:  
:* Steinar, f ca 1650, n 1664-66, lagnad ukj.  
:* Steinar, f ca 1650, n 1664-66, lagnad ukj.  
:* '''Gunnar''', f ca 1658, g m Birgit Arnesdtr. Lunden, sjå nedanfor  
:* '''Gunnar''', f ca 1658, g m Birgit Arnesdtr. Lunden</onlyinclude>, sjå nedanfor  


Av dei to nemnde sønene må Steinar ha døytt ung, ettersom Gunnar, som var yngre, vart neste oppsitjar. Han dukkar opp som skatteytar frå 1689 og frametter, og difor reknar me med at far hans var død litt tidlegare.  
Av dei to nemnde sønene må Steinar ha døytt ung, ettersom Gunnar, som var yngre, vart neste oppsitjar. Han dukkar opp som skatteytar frå 1689 og frametter, og difor reknar me med at far hans var død litt tidlegare.  
Linje 107: Linje 108:


Etterdi ingen ektefødd son av Tarjei Torleivsson hadde livd opp til odelsgut i Der heime, gjekk bruket til eldste dottera. Ho og mannen hennes overtok i 1808:  
Etterdi ingen ektefødd son av Tarjei Torleivsson hadde livd opp til odelsgut i Der heime, gjekk bruket til eldste dottera. Ho og mannen hennes overtok i 1808:  
 
{{thumb|Bjørnarå 10.jpg|Torleiv Bjørgulvsson Bjørnarå (f 1819) fotografert i Amerika i 1882. Bakpå biletet står det at det er teke av ein fotograf A.E. Taylor i Clinton, Wisconsin. Her kjem det frå Ånund Flateland via Setesdalsmuseet.}}
* '''Borghild Tarjeisdotter Bjørnarå''', f 1787, til stades 1850, dødsår ukj.(Amerika?), sjå nedanfor  
* '''Borghild Tarjeisdotter Bjørnarå''', f 1787, til stades 1850, dødsår ukj.(Amerika?), sjå nedanfor  
: g 1. 1806 m Bjørgulv Sveinsson Røysland, f 1780, d 1822. Born:  
: g 1. 1806 m Bjørgulv Sveinsson Røysland, f 1780, d 1822. Born:  
Linje 125: Linje 127:
Men Torleiv Bjørgulvsson, som emigrerte i 1844, let seg finne att i Amerika. I den amerikanske folketeljinga frå 1850 er namnet hans skrive som «Tolef Biergasen». Han hadde ein farm i Manchester Township, Boone County, [[Illinois]], og er notert som busett på denne staden i alle folketeljingane f.o.m. 1850 t.o.m. 1880. Ingebjørg, fyrste kona åt Torleiv, er derimot ikkje å sjå i 1850-teljinga, så ho var truleg død fyre denne vart oppteke. Men to små søner, som heitte Bjørgulv og Gjermund, og var 6 og 3 år gamle, var til stades.  
Men Torleiv Bjørgulvsson, som emigrerte i 1844, let seg finne att i Amerika. I den amerikanske folketeljinga frå 1850 er namnet hans skrive som «Tolef Biergasen». Han hadde ein farm i Manchester Township, Boone County, [[Illinois]], og er notert som busett på denne staden i alle folketeljingane f.o.m. 1850 t.o.m. 1880. Ingebjørg, fyrste kona åt Torleiv, er derimot ikkje å sjå i 1850-teljinga, så ho var truleg død fyre denne vart oppteke. Men to små søner, som heitte Bjørgulv og Gjermund, og var 6 og 3 år gamle, var til stades.  


I 1851 gifte Torleiv seg omatt med enka Birgit Eivindsdotter Brokke. Ho var dotter åt Eivind Knutsson Sandnes og andre kona, Liv Grundesdotter, fødd Langeid. Då ho gifte seg med Torleiv, var ho enke etter Knut Augundsson Brokke (H), fødd 1814. Ho og Knut hadde emigrert i 1845, og hadde då borna Augund, f 1838; Eivind, f 1840; Sigrid, f 1841 og Liv, f 1844 (jfr. ''Valle'' II, 364). I Amerika fekk dei William i 1846, Jon i 1848 og Eliza i 1849. Men så døydde Knut same året som den yngste dottera vart fødd, eller kanskje året etter. I den amerikanske folketeljinga frå 1860 ser me at Eivind, Sigrid, William, Jon og Eliza budde hjå mora og den nye mannen hennes. Torleiv og Birgit hadde på denne tid også borna Ingebjørg (Emma), f 1852 og Knut, f 1854. I 1861 fekk dei også ei dotter som heitte Birgit (Betsy), men henne oppdagar me sjølvsagt ikkje fyrr i teljinga frå 1870. Dei to sønene åt Torleiv frå det fyrste ekteskapet, som skulle vore 16 og 13 år i 1860, var ikkje hjå faren då, så ein lyt vel fæle at dei hadde døytt. I 1870-teljinga finn me elles at dei andre borna som var heime då var Eivind, Emma og Knut. Etternamnet vert denne venda notert som «Burgason». I 1880 hadde Torleiv vorte enkemann på nytt, ser me. Nå vert han oppskriven med etternamnet «Burguefson». Den yngste dottera, Birgit frå 1861, var då den einaste av borna som budde heime, men systera Emma var gift med ein Thomas Anderson, budde på farmen ved sidan av Torleiv sin, og hadde på denne tid 4 born (Charles, William, Bert og Etta.) Knut Torleivsson arbeidde hjå systera og mannen hennes, og budde hjå dei. I 1900 finn me Thomas og Emma att på ein farm i Mount Pleasant Township, Racine County, [[Wisconsin]]. Syskena hennes veit me ikkje kvar var på den tida.  
I 1851 gifte Torleiv seg omatt med enka Birgit Eivindsdotter Brokke. Ho var dotter åt Eivind Knutsson Sandnes og andre kona, Liv Grundesdotter, fødd Langeid. Då ho gifte seg med Torleiv, var ho enke etter Knut Augundsson Brokke (H), fødd 1814. Ho og Knut hadde emigrert i 1845, og hadde då borna Augund, f 1838; Eivind, f 1840; Sigrid, f 1841 og Liv, f 1844 (jfr. ''Valle'' II, 364). I Amerika fekk dei William i 1846, Jon i 1848 og Eliza i 1849. Men så døydde Knut same året som den yngste dottera vart fødd, eller kanskje året etter. I den amerikanske folketeljinga frå 1860 ser me at Eivind, Sigrid, William, Jon og Eliza budde hjå mora og den nye mannen hennes. Torleiv og Birgit hadde på denne tid også borna Ingebjørg (Emma), f 1852 og Knut, f 1854. I 1861 fekk dei også ei dotter som heitte Birgit (Betsy), men henne oppdagar me sjølvsagt ikkje fyrr i teljinga frå 1870. Dei to sønene åt Torleiv frå det fyrste ekteskapet, som skulle vore 16 og 13 år i 1860, var ikkje hjå faren då, så ein lyt vel fæle at dei hadde døytt. I 1870-teljinga finn me elles at dei andre borna som var heime då var Eivind, Emma og Knut. Etternamnet vert denne venda notert som «Burgason». I 1880 hadde Torleiv vorte enkemann på nytt, ser me. Nå vert han oppskriven med etternamnet «Burguefson». Den yngste dottera, Birgit frå 1861, var då den einaste av borna som budde heime, men systera Emma var gift med ein Thomas Anderson, budde på farmen ved sidan av Torleiv sin, og hadde på denne tid 4 born (Charles, William, Bert og Etta). Knut Torleivsson arbeidde hjå systera og mannen hennes, og budde hjå dei. I 1900 finn me Thomas og Emma att på ein farm i Mount Pleasant Township, Racine County, [[Wisconsin]]. Syskena hennes veit me ikkje kvar var på den tida.  
   
   
På dette punktet slepper me denne amerikanske ættgreina av syne, og vender attende til Bjørnarå, til den eldste av brørne åt Torleiv. Som me var inne på ovanfor, overtok han farsgarden i 1850.  
På dette punktet slepper me denne amerikanske ættgreina av syne, og vender attende til Bjørnarå, til den eldste av brørne åt Torleiv. Som me var inne på ovanfor, overtok han farsgarden i 1850.  
Linje 191: Linje 193:


Den neste av brørne var Dreng. Han gifte seg i 1863. Den eldste av sønene tykkjest vera døypt herifrå, men i [[folketeljinga frå 1865]] er Dreng og huslyden hans registrerte som bruksfolk i Brokka. Då Anne, Pål og Birgit vart døypte, vart faren framleis oppskriven som bruksmann, men innan Bjørgulv vart døypt i 1878 hadde han skift status til landhandlar. Fyrst handla han visst eit bil i Kyrvestad, men i 1879 fekk han kaupe seg ein part av [[Viki (Valle)|Viki]] (bnr 5), og sidan dreiv han handelen sin derifrå, og han og huslyden budde der. Etter det som vert opplyst i Vallesoga (V, 258), var han aktiv som handelsmann til 1915. Vidare var han frå 1891 også hotellvert («[[Vallarheim]]»). Attåt alt anna var han også bonde.  
Den neste av brørne var Dreng. Han gifte seg i 1863. Den eldste av sønene tykkjest vera døypt herifrå, men i [[folketeljinga frå 1865]] er Dreng og huslyden hans registrerte som bruksfolk i Brokka. Då Anne, Pål og Birgit vart døypte, vart faren framleis oppskriven som bruksmann, men innan Bjørgulv vart døypt i 1878 hadde han skift status til landhandlar. Fyrst handla han visst eit bil i Kyrvestad, men i 1879 fekk han kaupe seg ein part av [[Viki (Valle)|Viki]] (bnr 5), og sidan dreiv han handelen sin derifrå, og han og huslyden budde der. Etter det som vert opplyst i Vallesoga (V, 258), var han aktiv som handelsmann til 1915. Vidare var han frå 1891 også hotellvert («[[Vallarheim]]»). Attåt alt anna var han også bonde.  
 
{{thumb|Bjørnarå 12.jpg|Dreng Tarjeisson Bjørnarå og kona, Tore Pålsdotter, fødd Lunden. Foto frå Setesdalsmuseet.}}
* '''Dreng Tarjeisson Bjørnarå''', f 1839, d 1921  
* '''Dreng Tarjeisson Bjørnarå''', f 1839, d 1921  
: g 1863 m Tore Pålsdotter Steinsland, f 1833, d 1899. Born:  
: g 1863 m Tore Pålsdotter Steinsland, f 1833, d 1899. Born:  
Linje 199: Linje 202:
:* Birgit, f 1867, g 1902 m Olav Eivindsson Risdal, busett [[Kallhovd]], [[Kristiansand]]  
:* Birgit, f 1867, g 1902 m Olav Eivindsson Risdal, busett [[Kallhovd]], [[Kristiansand]]  
:* '''Olav''', f 1875, d 1897, ug, sjå nedanfor  
:* '''Olav''', f 1875, d 1897, ug, sjå nedanfor  
:* '''Bjørgulv''', f 1878, d 1942, g 1900 m Ingebjørg Sigurdsdtr. Brokka, f 1878, til Amerika, 1901, sjå nedanfor  
:* '''[[Bjørgulv Drengsson Bjørnaraa (1878–1942)|Bjørgulv]]''', f 1878, d 1942, g 1900 m Ingebjørg Sigurdsdtr. Brokka, f 1878, til Amerika, 1901, sjå nedanfor  
   
   
Foreldra åt Tore var Pål Gunnarsson og kona, Birgit Jonsdotter, fødd Kyrvestad. Dei budde på bnr 3 i [[Steinsland (Valle)|Steinsland]] i Valle.  
Foreldra åt Tore var Pål Gunnarsson og kona, Birgit Jonsdotter, fødd Kyrvestad. Dei budde på bnr 3 i [[Steinsland (Valle)|Steinsland]] i Valle.  
Linje 215: Linje 218:
:* Solveig, f 1903, d 1977, lærar, g m Sverre Fosse, busett [[Alversund]], [[Hordaland]], 1 barn  
:* Solveig, f 1903, d 1977, lærar, g m Sverre Fosse, busett [[Alversund]], [[Hordaland]], 1 barn  
   
   
Foreldra åt Aase Helene Bjørnarå var frå [[Evje]], og heitte Ole Nottosen og Ingebjørg Såvesdotter. Dei budde i 1865 på [[Søndre Landsverk (Evje)|Søndre Landsverk]] i Evje. Seinare flutte dei eit stykke søretter til [[Landås (Iveland)|Landås]], som nå ligg i Iveland, men fyrr høyrde til Evje. Dottera vart oppskrive med etternamnet Landaas, då ho og Torgeir gifte seg i Kristiansand i 1889.  
Foreldra åt Aase Helene Bjørnarå var frå [[Evje (Evje og Hornnes)|Evje]], og heitte Ole Nottosen og Ingebjørg Såvesdotter. Dei budde i 1865 på [[Søndre Landsverk (Evje)|Søndre Landsverk]] i Evje. Seinare flutte dei eit stykke søretter til [[Landås (Iveland)|Landås]], som nå ligg i Iveland, men fyrr høyrde til Evje. Dottera vart oppskrive med etternamnet Landaas, då ho og Torgeir gifte seg i Kristiansand i 1889.  


Torgeir var lærar, journalist og forfattar. Han gjekk amtsskulen i [[Åmli kommune|Åmli]] i 1879-80, og hadde der [[Jørgen Løvland]] til lærar. Sidan gjekk han ved seminaret i Kristiansand, og tok eksamen der i 1883. Det neste skuleåret var han lærar i [[Hylestad]], og deretter privatlærar hjå stortingsmann, seinare statsråd, [[Lars Liestøl]] i 2 år. I åra 1890 til 1893 budde han i Kristiansand, og derifrå gav han i desse åra ut den originale kommentaravisa ''[[Sæbyggjen]]'', og dertil ei stund også eit meir fagprega bondeblad som heitte ''[[Søndenfjeldske Landbotidende]]''. Hausten 1893 flutte han til [[Seljord kommune|Seljord]] for å vera lærar ved lærarseminaret i den bygda, der [[Viggo Ullmann]] var styrar. Han prøva ei stund å halde fram med utgjevinga av ''Sæbyggjen'' frå Seljord, men etter nokre få utgåver laut bladet gå inn. Den tida det hadde kome ut hadde det i alle høve gjeve redaktøren ry som ein av dei mest radikale - mange meinte rabulistiske - politiske skribentane i samtida. (Det var vel difor Ullmann lika han så godt, han hadde sjølv meir enn ei reim av den huda.) Sidan var Torgeir i periodevis m.a. bladstyrar i ''[[Fedraheimen]]'' og ''[[Arbeideren]]'', og meir og mindre fast skribent ma. i ''[[Socialdemokraten]]'', ''[[Arbeiderbladet]]'', ''[[Den 17. Mai]]'' og ''[[Gula Tidend]]''. Vidare var han fast leverandør av artiklar om tekniske og naturvitskaplege emne til ''[[For Bygd og By]]'' og ''[[Syn og Segn]]''.  
Torgeir var lærar, journalist og forfattar. Han gjekk amtsskulen i [[Åmli kommune|Åmli]] i 1879-80, og hadde der [[Jørgen Løvland]] til lærar. Sidan gjekk han ved seminaret i Kristiansand, og tok eksamen der i 1883. Det neste skuleåret var han lærar i [[Hylestad]], og deretter privatlærar hjå stortingsmann, seinare statsråd, [[Lars Liestøl]] i 2 år. I åra 1890 til 1893 budde han i Kristiansand, og derifrå gav han i desse åra ut den originale kommentaravisa ''[[Sæbyggjen]]'', og dertil ei stund også eit meir fagprega bondeblad som heitte ''[[Søndenfjeldske Landbotidende]]''. Hausten 1893 flutte han til [[Seljord kommune|Seljord]] for å vera lærar ved lærarseminaret i den bygda, der [[Viggo Ullmann]] var styrar. Han prøva ei stund å halde fram med utgjevinga av ''Sæbyggjen'' frå Seljord, men etter nokre få utgåver laut bladet gå inn. Den tida det hadde kome ut hadde det i alle høve gjeve redaktøren ry som ein av dei mest radikale - mange meinte rabulistiske - politiske skribentane i samtida. (Det var vel difor Ullmann lika han så godt, han hadde sjølv meir enn ei reim av den huda.) Sidan var Torgeir i periodevis m.a. bladstyrar i ''[[Fedraheimen]]'' og ''[[Arbeideren]]'', og meir og mindre fast skribent ma. i ''[[Socialdemokraten]]'', ''[[Arbeiderbladet]]'', ''[[Den 17de Mai]]'' og ''[[Gula Tidend]]''. Vidare var han fast leverandør av artiklar om tekniske og naturvitskaplege emne til ''[[For Bygd og By]]'' og ''[[Syn og Segn]]''.  


Mest kjend er han likevel for dyresogene sine, som han skreiv ei av i veka for ''[[Norsk Barneblad]]'' i 23 år (1912-35). Desse vart sidan samla i bøker, i alt kom det ut 10 band. I yrkeslivet elles var han som nemnt lærar. Han var ved seminaret i Seljord 1894-99, ved middelskulen i Askim 1899-1909, adjunkt og seinare overlærar på [[Stord Lærarskule]] 1909-29. Medan han var lærar i Askim var han formann i [[De høiere skolers landslærerforening]], og representerte samstundes [[Arbeidarpartiet]] i Askim heradsstyre. Då han gjekk av med pensjon i 1929, flutte han til [[Asker kommune|Asker]], der han kaupte seg gard, og m.a. braut opp 30-40 mål jord. Han døydde i ein brann på garden sin i 1951 (jfr. ''Norsk Allkunnebok'', 2, 188; ''Valle'' IV, 151, 278 ff, 288).  
Mest kjend er han likevel for dyresogene sine, som han skreiv ei av i veka for ''[[Norsk Barneblad]]'' i 23 år (1912-35). Desse vart sidan samla i bøker, i alt kom det ut 10 band. I yrkeslivet elles var han som nemnt lærar. Han var ved seminaret i Seljord 1894-99, ved middelskulen i Askim 1899-1909, adjunkt og seinare overlærar på [[Stord Lærarskule]] 1909-29. Medan han var lærar i Askim var han formann i [[De høiere skolers landslærerforening]], og representerte samstundes [[Arbeidarpartiet]] i Askim heradsstyre. Då han gjekk av med pensjon i 1929, flutte han til [[Asker kommune|Asker]], der han kaupte seg gard, og m.a. braut opp 30-40 mål jord. Han døydde i ein brann på garden sin i 1951 (jfr. ''Norsk Allkunnebok'', 2, 188; ''Valle'' IV, 151, 278 ff, 288).  
Linje 233: Linje 236:
Nestemann til handsaming er yngstebroren i rekkja. Fyrst er det det å fortelje at han hadde lærareksamen frå 1898, og var utdanna ved Viggo Ullmanns seminar i Seljord (jfr. Aanund Olsnes: «Lærarutdaning i 'Frisindets' teneste», i ''Lærerutdanning i Telemark gjennom 250 år'', Notodden 1988). Der hadde han då broren, Torgeir, som ein av lærarane sine.  
Nestemann til handsaming er yngstebroren i rekkja. Fyrst er det det å fortelje at han hadde lærareksamen frå 1898, og var utdanna ved Viggo Ullmanns seminar i Seljord (jfr. Aanund Olsnes: «Lærarutdaning i 'Frisindets' teneste», i ''Lærerutdanning i Telemark gjennom 250 år'', Notodden 1988). Der hadde han då broren, Torgeir, som ein av lærarane sine.  
   
   
* '''[[Bjørgulv Drengsson Bjørnaraa]]''', f 1878, d 1942  
{{thumb|Bjørnarå 13b.jpg|Bjørgulv og Ingebjørg Bjørnarå då dei gifte seg i 1900. Bilete frå Setesdalsmuseet.}}
{{thumb|Bjørnarå 14.jpg|Dette skal vera Bjørgulv Drengsson og kona, Ingebjørg Sigurdsdotter, fotograferte i Amerika omlag 20 år etter emigrasjonen. Bilete frå Ingebjørg Vegestog.}}
* '''[[Bjørgulv Drengsson Bjørnaraa (1878–1942)|Bjørgulv Drengsson Bjørnaraa]]''', f 1878, d 1942  
: g 1900 m Ingebjørg Sigurdsdotter Brokke, f 1879, d 1966. Born:  
: g 1900 m Ingebjørg Sigurdsdotter Brokke, f 1879, d 1966. Born:  
:* Tore, f 1901, d 1902  
:* Tore, f 1901, d 1902  
Linje 251: Linje 256:
Bjørgulv hadde au dottera Birgit, fødd 1900. Mor hennes heitte Gyro, og var dotter av Olav Knutsson Bø og kona, Birgit Håvardsdotter, fødd Viki, som budde i [[Innistog Viki (Valle)|Innistog Viki]]. Birgit Bjørgulvsdotter vaks opp hjå farsystera Hæge Tarjeisdotter og Torgrim Torsson Homme, mannen hennes, i [[Hommelunden (Valle)|Hommelunden]], bnr 6. I 1916 gifte ho seg med Bjørgulv Torsson Homme og budde med han i [[Gråmannshus (Valle)|Gråmannshus]]. (jfr. ''Valle'' IV 288; V 50f, 448ff, 462, 520).  
Bjørgulv hadde au dottera Birgit, fødd 1900. Mor hennes heitte Gyro, og var dotter av Olav Knutsson Bø og kona, Birgit Håvardsdotter, fødd Viki, som budde i [[Innistog Viki (Valle)|Innistog Viki]]. Birgit Bjørgulvsdotter vaks opp hjå farsystera Hæge Tarjeisdotter og Torgrim Torsson Homme, mannen hennes, i [[Hommelunden (Valle)|Hommelunden]], bnr 6. I 1916 gifte ho seg med Bjørgulv Torsson Homme og budde med han i [[Gråmannshus (Valle)|Gråmannshus]]. (jfr. ''Valle'' IV 288; V 50f, 448ff, 462, 520).  


Ingebjørg, som Bjørgulv gifte seg med i 1900, og tok ut til Amerika med året etter, var dotter åt Sigurd Tarjeisson Berg og kona, Targjerd Taraldsdotter, fødd Brokke.  
Ingebjørg, som Bjørgulv gifte seg med i 1900, og tok ut til Amerika med i 1903, var dotter åt Sigurd Tarjeisson Berg og kona, Targjerd Taraldsdotter, fødd Brokke.  
Bjørgulv og Sigrid budde i Minnesota. Dei fyrste åra der arbeidde Bjørgulv som lærar i Starbuck, Pennington County, nær byen Glenwood. I 1912 fekk han seg eit homestead i Langeid Township, Pope County, nær byen Thief River Falls, og huslyden budde sidan der. Etter dette heldt han fram som lærar nokre år, men dreiv også farmen sin. I samband med flytjinga til Langeid var dei utsette for eit alvorleg uhell, ettersom flytjelasset med omlag alt det dei åtte gjekk med i ein brann. Det var Sigrid og borna som laut stå for det meste av gardsarbeidet, ettersom Bjørgulv nytta mykje av den svære arbeidskrafta si som organisasjonsmann, skribent og folketalar. Dertil spela han [[hardingfele]].  
Bjørgulv og Sigrid budde i Minnesota. Dei fyrste åra der arbeidde Bjørgulv som lærar i Starbuck, Pennington County, nær byen Glenwood. I 1912 fekk han seg eit homestead i Langeid Township, Pope County, nær byen Thief River Falls, og huslyden budde sidan der. Etter dette heldt han fram som lærar nokre år, men dreiv også farmen sin. I samband med flytjinga til Langeid var dei utsette for eit alvorleg uhell, ettersom flytjelasset med omlag alt det dei åtte gjekk med i ein brann. Det var Sigrid og borna som laut stå for det meste av gardsarbeidet, ettersom Bjørgulv nytta mykje av den svære arbeidskrafta si som organisasjonsmann, skribent og folketalar. Dertil spela han [[hardingfele]].  
I lokalmiljøet i Minnesota gjorde han lenge teneste som byskrivar (town clerk) og protokollførar for skulestyret. Vidare var han aktiv som skribent i lokalavisene (t. d. ''Starbuck Times'', ''Glenwood Herald'', ''Thief River Falls Times''), der han gjennom åra hadde mengder av dikt og artiklar, sameleis i ei rekkje norskamerikanske publikasjonar (t.d. ''[[Nordmanden]]'' og ''[[Decorah Posten]]''. Han tok også initiativet til, og fungerte som formann i, ei rekkje ungdomslag, skyttarlag og idrottslag.  
I lokalmiljøet i Minnesota gjorde han lenge teneste som byskrivar (town clerk) og protokollførar for skulestyret. Vidare var han aktiv som skribent i lokalavisene (t. d. ''Starbuck Times'', ''Glenwood Herald'', ''Thief River Falls Times''), der han gjennom åra hadde mengder av dikt og artiklar, sameleis i ei rekkje norskamerikanske publikasjonar (t.d. ''[[Nordmanden]]'' og ''[[Decorah-Posten]]''. Han tok også initiativet til, og fungerte som formann i, ei rekkje ungdomslag, skyttarlag og idrottslag.  


Men det var i det norske organisasjonslivet i Midtvesten han la ned den største innsatsen. I 1909 tok han initiativet til skipinga av det amerikanske [[Setesdalslaget i Amerika|Setesdalslaget]], og var sidan formann der i 32 år. I 1916 var han med og skipa «[[Norwegian-American Bygdelagenes Fellesraad]]», ein samskipnad for alle dei omlag 50 norske bygdelaga i Amerika, og sat sidan i styret der i alle år. Då han døydde var han formann i det laget. Han var også ein av grunnleggjarane av [[Sons of Norway]] i Minnesota, og var mykje etterspurd som talar ved norskamerikanske stemne og samkomer av alle slag. Dei reknar med at han gjennom åra kom til å vitje alle dei 50 bygdelagssamskipnadene med taler, dikt og felespel. Vidare var han spelemann og kappleiksdomar, og i 1914 fekk han skipa The Hardanger Violinist Association of America. Målsetjinga hans var heile tida at norsk kultur skulle dyrkast og vyrdslast i det nye landet, og det var knapt nokon som gjorde ein større innsats for dette fyremålet. Han arbeidde også for at dei norske i USA skulle halde kontakt med gamlelandet. I 1930 leidde han ei gruppe på bortimot 1000 norskamerikanarar på ei reise til Noreg i høve 900-årsjubileet for [[slaget på Stiklestad]]. Den sommaren var han også på talarferd kringom i Noreg, og heldt då fyredrag på 35 stader. Det amerikanske setesdalslaget finst framleis, og har vore i samanhengjande drift sidan starten, det same gjeld den nasjonale bygdelagssamskipnaden. Det amerikanske landslaget for spilemenn gjekk i oppløysing då Bjørgulv døydde, men vart teke oppatt fyrst på 1980-talet. I gravferda til Bjørgulv i 1942 møtte det opp over 2500 menneske.  
Men det var i det norske organisasjonslivet i Midtvesten han la ned den største innsatsen. I 1909 tok han initiativet til skipinga av det amerikanske [[Setesdalslaget i Amerika|Setesdalslaget]], og var sidan formann der i 32 år. I 1916 var han med og skipa «[[Norwegian-American Bygdelagenes Fellesraad]]», ein samskipnad for alle dei omlag 50 norske bygdelaga i Amerika, og sat sidan i styret der i alle år. Då han døydde var han formann i det laget. Han var også mykje etterspurd som talar ved norskamerikanske stemne og samkomer av alle slag. Dei reknar med at han gjennom åra kom til å vitje alle dei 50 bygdelagssamskipnadene med taler, dikt og felespel. Vidare var han spelemann og kappleiksdomar, og i 1914 fekk han skipa The Hardanger Violinist Association of America. Målsetjinga hans var heile tida at norsk kultur skulle dyrkast og vyrdslast i det nye landet, og det var knapt nokon som gjorde ein større innsats for dette fyremålet. Han arbeidde også for at dei norske i USA skulle halde kontakt med gamlelandet. I 1930 leidde han ei gruppe på bortimot 1000 norskamerikanarar på ei reise til Noreg i høve 900-årsjubileet for [[slaget på Stiklestad]]. Den sommaren var han også på talarferd kringom i Noreg, og heldt då fyredrag på 35 stader. Det amerikanske setesdalslaget finst framleis, og har vore i samanhengjande drift sidan starten, det same gjeld den nasjonale bygdelagssamskipnaden. Det amerikanske landslaget for spilemenn gjekk i oppløysing då Bjørgulv døydde, men vart teke oppatt fyrst på 1980-talet. I gravferda til Bjørgulv i 1942 møtte det opp over 2500 menneske.  


Dermed er me ferdige med drengssønene, og borna deira, og kan då gripe attende til den eldste av brørne åt Dreng, han som fekk garden etter faren i 1853. Prisen då vart forresten sett til 750 speciedalar.  
Dermed er me ferdige med drengssønene, og borna deira, og kan då gripe attende til den eldste av brørne åt Dreng, han som fekk garden etter faren i 1853. Prisen då vart forresten sett til 750 speciedalar.  
 
{{thumb|Bjørnarå 15.jpg|Bjørgulv T. Bjørnarå med andre kona, Jorunn O., f Haugen. Borna er Kristi (1896-1912) og Torgeir (1899-1941). Bilete frå 1900 eller 1901. Frå Ingebjørg Vegestog.}}
* '''Bjørgulv Tarjeisson Bjørnarå''', f 1837, d 1905  
* '''Bjørgulv Tarjeisson Bjørnarå''', f 1837, d 1905  
: g 1. 1862 m Kristi Torgrimsdtr. Flateland, f 1841, d 1886. Born:  
: g 1. 1862 m Kristi Torgrimsdtr. Flateland, f 1841, d 1886. Born:  
Linje 271: Linje 277:
:* Kristi, f 1896, d 1912, tæring  
:* Kristi, f 1896, d 1912, tæring  
:* '''Tarjei''', f 1899, sjå nedanfor  
:* '''Tarjei''', f 1899, sjå nedanfor  
:* Olav f.1901, d 1944 i Kanada
   
   
Kristi, fyrste kona åt Bjørgulv Tarjeisson, kom frå [[Flateland (Valle)|Flateland]], bnr 10, og var dotter åt Torgrim Ånundsson og kona, Ingebjørg Hallvardsdotter, fødd Åmli. Kone nr 2, Jorunn Olsdotter, kom frå bnr 4-5 [[Oppundhaug Steinsland (Valle)|Oppundhaug Steinsland]] i Valle. Foreldra hennes var Olav Torleivsson Holum og kona, Birgit Torgrimsdotter, fødd Haugen.  
Kristi, fyrste kona åt Bjørgulv Tarjeisson, kom frå [[Flateland (Valle)|Flateland]], bnr 10, og var dotter åt Torgrim Ånundsson og kona, Ingebjørg Hallvardsdotter, fødd Åmli. Kone nr 2, Jorunn Olsdotter, kom frå bnr 4-5 [[Oppundhaug Steinsland (Valle)|Oppundhaug Steinsland]] i Valle. Foreldra hennes var Olav Torleivsson Holum og kona, Birgit Torgrimsdotter, fødd Haugen.  
Linje 276: Linje 283:
Som enke gifte Jorunn seg i 1910 omatt med Hallvard Knutsson Skarberg, og budde med han på bureisingsbruket [[Nordigard Myro (Bykle gnr 18/4)|Nordigard Myro]], som dei fekk utskilt frå garden her. Den verestaden kjem me til litt lenger ut.  
Som enke gifte Jorunn seg i 1910 omatt med Hallvard Knutsson Skarberg, og budde med han på bureisingsbruket [[Nordigard Myro (Bykle gnr 18/4)|Nordigard Myro]], som dei fekk utskilt frå garden her. Den verestaden kjem me til litt lenger ut.  


{{thumb|Bjørnarå 16.jpg|Med tanke på å unngå plunder med lensmannen var det betre om handelsmannen tok heim varene frå samlaget i byen på flaske eller krukke enn på kagge. Dette fall sjølvsagt dyrare, så kaggane var meir nytta, men det vart då også henta ei og anna butelje og krukke, som denne 1800-tals geneverkrukka frå Henriksen-samlinga (reg.nr MOR 0276) viser. Setesdalsmuseet skaffa biletet.}}
I [[folketeljinga frå 1875]] er Bjørgulv Tarjeisson oppførd som bonde og landhandlar i Bjørnarå. Året fyre hadde han vorte bøtelagd to vender for ulovleg brennevinshandel. Slike problem kom svært mange landhandlarar uti på denne tid, som fyrr fortalt også den yngre broren, så det er langt ifrå noko særsyn. Lova var då også noko snodig: Dersom spleiselaget som skulle ha spriten, hadde teke med seg kaggen og dela godsakene heime, hadde handelen vore lovleg, men når delinga fann stad i kråmbua, vart det lovbrot av det.  
I [[folketeljinga frå 1875]] er Bjørgulv Tarjeisson oppførd som bonde og landhandlar i Bjørnarå. Året fyre hadde han vorte bøtelagd to vender for ulovleg brennevinshandel. Slike problem kom svært mange landhandlarar uti på denne tid, som fyrr fortalt også den yngre broren, så det er langt ifrå noko særsyn. Lova var då også noko snodig: Dersom spleiselaget som skulle ha spriten, hadde teke med seg kaggen og dela godsakene heime, hadde handelen vore lovleg, men når delinga fann stad i kråmbua, vart det lovbrot av det.  
   
   
Linje 285: Linje 293:


Men nå attende til odelsætta på Bjørnarå.  
Men nå attende til odelsætta på Bjørnarå.  
 
{|style="float:right; clear:right; "
|-style="vertical-align:top;"
|{{thumb|Bjørnarå 17.jpg|Torgeir B. Bjørnarå (1899-1941) på eit bilete frå omlag 1922. Biletet kjem frå Torgeir B. Bjørnarå (f 1950).}}
|{{thumb|Bjørnarå 18.jpg|Torgeir B. Bjørnarå (1899-1941) sin familie hans fotografert i 1943, eit par år etter at han var borte: Bak frå venstre.: Dreng (f 1925), Jorunn (f 1928), Olav (f 1922) og Bjørgulv (f 1921). Framme: Gunhild (f 19 8) , Kjetil (f 1933), mor Ingebjørg (1898-1982) med Torgeir (f 1941) på fanget, Torleiv (f 1935) og Knut(f 1931). Biletet kjem frå Torgeir B. Bjørnarå ( f 1950).}}
|}
* '''Torgeir Bjørgulvsson Bjørnarå''', f 1899, d 1941  
* '''Torgeir Bjørgulvsson Bjørnarå''', f 1899, d 1941  
: g 1920 m Ingebjørg Olsdtr. Rike, f 1898, d 1982. Born:  
: g 1920 m Ingebjørg Olsdtr. Rike, f 1898, d 1992. Born:  
:* '''Bjørgulv''', f 1921, g 1949 m Helga Aslaksdtr. Rike, f 1924 (sjå nedanfor)  
:* '''Bjørgulv''', f 1921, g 1949 m Helga Aslaksdtr. Rike, f 1924 (sjå nedanfor)  
:* Olav, f 1922, anleggsarb., busett Øvrebø, g 1949 m Liv Sigurdsdtr. Rygnestad, f 1913, born:  
:* Olav, f 1922, anleggsarb., busett Øvrebø, g 1949 m Liv Sigurdsdtr. Rygnestad, f 1913, born:  
Linje 312: Linje 325:
   
   
Torgeir og Ingebjørg dreiv garden til han døydde i 1941. I 1949 overtok eldstesonen:  
Torgeir og Ingebjørg dreiv garden til han døydde i 1941. I 1949 overtok eldstesonen:  
 
{{thumb|Bjørnarå 19.jpg|Helga og Bjørgulv Bjørnarå. Brurebilete 1949, bilete frå Torgeir B. Bjørnarå.}}
* '''Bjørgulv Torgeirsson Bjørnarå''', f 1921, d 1972  
* '''Bjørgulv Torgeirsson Bjørnarå''', f 1921, d 1972  
: g 1949 m Helga Aslaksdtr. Rike, f 1924. Born:  
: g 1949 m Helga Aslaksdtr. Rike, f 1924. Born:  
Linje 334: Linje 348:


Bjørgulv og kona dreiv gardsbruket til i 1968. Då flutte huslyden til Strai ved Kristiansand, der Bjørgulv døydde i 1972. Eldstesonen overtok garden i 1974, og flutte heimatt i 1978.
Bjørgulv og kona dreiv gardsbruket til i 1968. Då flutte huslyden til Strai ved Kristiansand, der Bjørgulv døydde i 1972. Eldstesonen overtok garden i 1974, og flutte heimatt i 1978.
 
* '''Torgeir Bjørgulvsson Bjørnarå''', f 1950  
{|style="float:right; clear:right; "
: g 1975 m Magnhild Løyning, f 1952. Born:  
|-style="vertical-align:top;"
|{{thumb|Bjørnarå 20.jpg|Bjørgulv T. Bjørnarå, f 1983, på eit bilete frå 1989, som vart funne i kommunearkivet. Det er teke av Mads Widén, Stockholm.}}
|{{thumb|Bjørnarå 21.jpg|Helga Birgit Bjørnarå, f 1984, på eit bilete frå 2003. Bilete frå Magnhild Bjørnarå.}}
|}
* '''Torgeir Bjørgulvsson Bjørnarå''', f 1950
: g 1975 m Magnhild Løyning, f 1952, d 2020. Born:  
:* Bjørgulv, f 1983  
:* Bjørgulv, f 1983  
:* Helga Birgit, f 1984  
:* Helga Birgit, f 1984  
Linje 342: Linje 361:
Magnhild Bjørnarå kjem frå [[Steinsland (Bykle gnr 3/17)|Steinsland]], gnr 3 bnr 17 i Bykle, og er dotter av Olav S. Løyning og kona, Birgit Andresdotter, fødd Bratteland.  
Magnhild Bjørnarå kjem frå [[Steinsland (Bykle gnr 3/17)|Steinsland]], gnr 3 bnr 17 i Bykle, og er dotter av Olav S. Løyning og kona, Birgit Andresdotter, fødd Bratteland.  


Torgeir driv røyrleggjarforretning i [[Bykle]] og på [[Hovden (Bykle)|Hovden]]. Magnhild arbeider som sekretær. På fritida lagar ho program for [[Bykle radio]].  
Torgeir driv røyrleggjarforretning i [[Bykle]] og på [[Hovden (Bykle)|Hovden]]. Magnhild arbeidde som sekretær. På fritida laga ho program for [[Bykle radio]].
 
==Eksterne lenkjer==
* {{folketelling|bf01036574000010|Bjønnaraa|1910|Bykle herred}}
   
   
{{Byklesoga}}
{{Byklesoga|[[Der aust (Bykle gnr 18/1)|Der aust]]|[[Myro Der nede (Bykle gnr 18/4)|Myro Der nede]]}}


[[Kategori:Garder]]
[[Kategori:Garder]]
[[Kategori:Bykle kommune]]
[[Kategori:Bykle kommune]]
{{F1}}
{{nn}}
Veiledere, Administratorer
173 321

redigeringer