Folkehøgskule: Forskjell mellom sideversjoner

Hopp til navigering Hopp til søk
mIngen redigeringsforklaring
(15 mellomliggende versjoner av 4 brukere er ikke vist)
Linje 4: Linje 4:


==Dei eldste folkehøgskulane==
==Dei eldste folkehøgskulane==
{{thumb|N-F-S-Grundtvig.jpg|Portrett av [[Nikolai Frederik Severin Grundtvig|Grundtvig]]fra 1848, med [[Leksikon:Dannebrogsorden|ridder av Dannebrogsordenen]]. Maleri av Christian Albrecht Jensen (1792-1870).|Den Hirschsprungske Samling, København}}
Skulane som opphavleg vart kalla folkehøgskular, fører tradisjonen sin attende til den danske diktaren og presten [[Nikolai Frederik Severin Grundtvig]] (1783-1872) som la det teologiske og pedagogiske grunnlaget for folkehøgskuleideologien. Den fyrste private folkehøgskulen i Danmark vart skipa i 1844, frå 1864 kjend som [[Askov Højskole]]. Skulen vart førebilete for dei norske folkehøgskulepionérane.  
Skulane som opphavleg vart kalla folkehøgskular, fører tradisjonen sin attende til den danske diktaren og presten [[Nikolai Frederik Severin Grundtvig]] (1783-1872) som la det teologiske og pedagogiske grunnlaget for folkehøgskuleideologien. Den fyrste private folkehøgskulen i Danmark vart skipa i 1844, frå 1864 kjend som [[Askov Højskole]]. Skulen vart førebilete for dei norske folkehøgskulepionérane.  


Den fyrste skulen grunnlagd på desse ideane i Noreg var [[Sagatun]] ved Hamar, skipa 1864 av [[Herman Anker]] og [[Olaus Arvesen]]. Tre år etter skipa [[Christopher Bruun]] ein folkehøgskule i Sel i Gudbrandsdalen, frå 1871 i Gausdal under namnet [[Vonheim]]. Bruuns bok [[Folkelige Grundanker]] (1878) vart det viktigaste programskriftet for den norske folkehøgskulerørsla.
Den fyrste skulen grunnlagd på desse ideane i Noreg var [[Sagatun folkehøgskole]] ved Hamar, skipa 1864 av [[Herman Anker (1839–1896)|Herman Anker]] og [[Olaus Arvesen]]. Tre år etter skipa [[Christopher Bruun]] ein folkehøgskule i Sel i Gudbrandsdalen, frå 1871 i Gausdal under namnet [[Vonheim folkehøgskole|Vonheim]]. Bruuns bok [[Folkelige Grundanker]] (1878) vart det viktigaste programskriftet for den norske folkehøgskulerørsla.


Det vart skipa eit førtitals private folkehøgskular i Noreg fram til kring 1890. Dei fleste eksisterte berre nokre få år, og dei femnde over eit breitt spekter. Somme var ambulerande skular, andre vart etablerte permanent i nye skulebygningar. Det varierte mykje kor lange kursa var, kva det vart undervist i og ikkje minst kva teologisk, politisk og pedagogisk profil folkehøgskulane hadde.  
Det vart skipa eit førtitals private folkehøgskular i Noreg fram til kring 1890. Dei fleste eksisterte berre nokre få år, og dei femnde over eit breitt spekter. Somme var ambulerande skular, andre vart etablerte permanent i nye skulebygningar. Det varierte mykje kor lange kursa var, kva det vart undervist i og ikkje minst kva teologisk, politisk og pedagogisk profil folkehøgskulane hadde.  
Linje 33: Linje 34:
!Merknader
!Merknader
|-
|-
| [[Sagatun]] (Hamar) ||  Hedmark ||  1864 ||  1891 ||  [[Herman Anker]], [[Olaus Arvesen]] ||  I alt over 1200 elevar
| [[Sagatun folkehøgskole]] (Hamar) ||  Hedmark ||  1864 ||  1891 ||  [[Herman Anker (1839–1896)|Herman Anker]], [[Olaus Arvesen]] ||  I alt over 1200 elevar
|-
|-
| [[Vonheim]] (Sel (til 1871), Gausdal) ||  Oppland ||  1867 ||  1896 ||  [[Christopher Bruun]] ||  I alt over 1100 elevar
| [[Vonheim folkehøgskole]] (Sel (til 1871), Gausdal) ||  Oppland ||  1867 ||  1896 ||  [[Christopher Bruun]] ||  I alt over 1100 elevar
|-
|-
| Halsnøy (til 1872) og Time ||  Hordaland, Rogaland ||  1868 ||  1873 ||  [[Wollert Know SB]], [[Niels Juel]],  [[Olav Lofthus]] ||  I alt 50-60 elevar
| Halsnøy (til 1872) og Time ||  Hordaland, Rogaland ||  1868 ||  1873 ||  [[Wollert Konow (SB)]], [[Niels Juel]],  [[Olav Lofthus]] ||  I alt 50-60 elevar
|-
|-
| Stjørdalen, [[Sund folkehøgskole]] (Inderøy) (frå 1900)  ||  Nord-Trøndelag ||  1868 ||  (i drift) ||  [[Lars Martinius Bentsen]], [[Hans Konrad Foosnæs]] ||  Ambulerande mykje av tida før 1900
| Stjørdalen, [[Sund folkehøgskole]] (Inderøy) (frå 1900)  ||  Nord-Trøndelag ||  1868 ||  (i drift) ||  [[Lars Martinius Bentsen]], [[Hans Konrad Foosnæs]] ||  Ambulerande mykje av tida før 1900
Linje 53: Linje 54:
| Vestre Slidre ||  Oppland ||  1870 ||  1873? ||  [[K. K. Kleve]] ||  Tilskot frå [[Hærem-komiteen]]
| Vestre Slidre ||  Oppland ||  1870 ||  1873? ||  [[K. K. Kleve]] ||  Tilskot frå [[Hærem-komiteen]]
|-
|-
| Ålen, Kvikne (frå 1873)  ||  Sør-Trøndelag ||  1870 ||  1875 ||  [[Hans Storeng]], [[O. K. Kuløy]] ||   
| Ålen, Kvikne (frå 1873)  ||  Sør-Trøndelag ||  1870 ||  1875 ||  [[Hans Storeng (1847–1894)|Hans Storeng]], [[O. K. Kuløy]] ||   
|-
|-
| Heddal ||  Telemark ||  1870 ||  1872? ||  [[Olav Ramberg]] ||   
| Heddal ||  Telemark ||  1870 ||  1872? ||  [[Olav Ramberg]] ||   
|-
|-
| Skodje ||  Møre og Romsdal ||  1871 ||  1873 ||  [[Einar Skavlan]], [[Kristian Olsen Nordlid]] ||   
| [[Sogndal folkehøgskule|Sogndal folkehøgskule]] ||  Sogn og Fjordane ||  1871 ||  (i drift) ||  [[Jakob Sverdrup]], [[Henrik Mohn Dahl]] ||  I alt over 2700 elevar til 1900. Støtte frå
[[Hærem-komiteen]]. Tilskot som amtsskule frå 1875
|-
|-
| [[Sogndal folkehøgskule|Sogndal folkehøgskule]] ||  Sogn og Fjordane ||  1871 ||  (i drift) ||  [[Jakob Sverdrup]], [[Henrik Mohn Dahl]] ||  I alt over 2700 elevar til 1900. Støtte frå [[Hærem-komiteen]]. Tilskot som amtsskule frå 1875
| [[Skodje folkehøgskule|Skodje]] ||  Møre og Romsdal ||  1872 ||  1874 ||  [[Einar Skavlan (1845-1923)|Einar Skavlan]], [[Kristian Nordlid|Kristian Olsen Nordlid]] ||   
|-
|-
| Dale i Sunnfjord ||  Sogn og Fjordane ||  1871 ||  1874 ||  [[Jens Rolvsson]] ||   
| Dale i Sunnfjord ||  Sogn og Fjordane ||  1871 ||  1874 ||  [[Jens Rolvsson]] ||   
|-
|-
| Seljord ||  Telemark ||  1871 ||  1872 ||  [[Kristian Olsen Nordlid]] ||   
| Seljord ||  Telemark ||  1871 ||  1872 ||  [[Kristian Nordlid|Kristian Olsen Nordlid]] ||   
|-
|-
| Skoger ||  Vestfold ||  1871 ||  1874 ||  [[Gustav Jensen]], [[Christen Brun]] ||  Tilskot frå [[Hærem-komiteen]]
| Skoger ||  Vestfold ||  1871 ||  1874 ||  [[Gustav Jensen]], [[Christen Brun]] ||  Tilskot frå [[Hærem-komiteen]]
Linje 77: Linje 79:
| Veøy ||  Møre og Romsdal ||  1874 ||  1875 ||  [[Ole Moe]], [[O. Olafsen]] ||  Støtte frå [[Hærem-komiteen]]
| Veøy ||  Møre og Romsdal ||  1874 ||  1875 ||  [[Ole Moe]], [[O. Olafsen]] ||  Støtte frå [[Hærem-komiteen]]
|-
|-
| Drangedal ||  Telemark ||  1874 ||  1875 ||  [[Kristian Olsen Nordlid]] ||   
| Drangedal ||  Telemark ||  1874 ||  1875 ||  [[Kristian Nordlid|Kristian Olsen Nordlid]] ||   
|-
|-
| Gloppen ||  Sogn og Fjordane ||  1876 ||  1877 ||  [[Jakob Hjelmesæt]] ||   
| Gloppen ||  Sogn og Fjordane ||  1876 ||  1877 ||  [[Jakob Hjelmesæt]] ||   
Linje 91: Linje 93:
| Seljord ||  Telemark ||  1878 ||  1878 ||  [[Olaus Arvesen]] ||   
| Seljord ||  Telemark ||  1878 ||  1878 ||  [[Olaus Arvesen]] ||   
|-
|-
| Alvheim (Skjeberg, Enningedal, Askim, Tromberg, Eidsberg, Rakkestad) ||  Østfold ||  1878 ||  1888 ||  [[Nicolai Julius Sørensen]], [[Kristian Olsen Nordlid]], [[Peder Velde]], [[Lasse Trædal]] ||   
| Alvheim (Skjeberg, Enningedal, Askim, Tromberg, Eidsberg, Rakkestad) ||  Østfold ||  1878 ||  1888 ||  [[Nicolai Julius Sørensen]], [[Kristian Nordlid|Kristian Olsen Nordlid]], [[Peder Velde]], [[Lasse Trædal]] ||   
|-
|-
| Vefsn ||  Nordland ||  1879 ||  1880 ||  [[Peter Karl Eberg Pedersen]] ||   
| Vefsn ||  Nordland ||  1879 ||  1880 ||  [[Peter Karl Eberg Pedersen]] ||   
Linje 120: Linje 122:
|-
|-
| Vefsn ||  Nordland ||  1899 ||  (i drift) ||  [[Odin Benum]] ||   
| Vefsn ||  Nordland ||  1899 ||  (i drift) ||  [[Odin Benum]] ||   
|-
| [[Møre folkehøgskule]] ([[Ørsta]]) ||  Møre og Romsdal ||  1899 ||  (i drift) ||  [[Andreas Austlid]] || 
|-
|-
| Hjelmeland ||  Rogaland ||  1901 ||  1902 ||  [[Jakob Naadland]] ||   
| Hjelmeland ||  Rogaland ||  1901 ||  1902 ||  [[Jakob Naadland]] ||   
Skribenter
95 108

redigeringer

Navigasjonsmeny