Forskjell mellom versjoner av «Lærarkurset i Sogndal 1882»

Fra lokalhistoriewiki.no
Hopp til navigering Hopp til søk
m (Deltakarar)
(kategorier)
 
(12 mellomliggende revisjoner av 4 brukere er ikke vist)
Linje 1: Linje 1:
 
Eit [[Lærarkurset i Sogndal 1882|lærarkurs i Sogndal]] 3.-29. august 1882 var truleg det fyrste kurset i landet der allmugeskulelærarar fekk opplæring i landsmål. Det var [[Sogndal folkehøgskule]] ved styraren [[Henrik Mohn Dahl]] som skipa til kurset.
 
Eit [[Lærarkurset i Sogndal 1882|lærarkurs i Sogndal]] 3.-29. august 1882 var truleg det fyrste kurset i landet der allmugeskulelærarar fekk opplæring i landsmål. Det var [[Sogndal folkehøgskule]] ved styraren [[Henrik Mohn Dahl]] som skipa til kurset.
  
 +
Kurset var truleg svært viktig for å spreie dugleik i landsmål og kunnskap om målreisinga utover i bygdene i [[Sogn]]. I elevprotokollen og intern korrespondanse vart kurset kalla ''lærermødet'', noko som understrekar at det òg hadde eit politisk og drøftande føremål. Av dei 8 lærarane og kyrkjesongarane som tala ''for'' målsakak på det viktige amtslærarmøtet i [[Vadheimresolusjonen|Vadheim 1884]], hadde 6 vore deltakarar på lærarkurset i 1882.
 +
 +
I 1885 heldt folkehøgskulen [[Lærarkurset i Sogndal 1885|eit nytt lærarkurs]] med landsmålsopplæring. Det vart same året òg halde lærarkurs i Trøndelag og på Austlandet. Dei tre kursa fekk då statstilskot, men søknadene førte til eit svært langt og oppheta ordskifte i Stortinget (sjå [[jamstellingsvedtaket]]).
 +
 +
==Lærarar==
 
Desse hadde føredrag på kurset (tal føredrag i parentes):  
 
Desse hadde føredrag på kurset (tal føredrag i parentes):  
 
*[[N. A. Dahl]] (4), rådmann i Bergen
 
*[[N. A. Dahl]] (4), rådmann i Bergen
 
*[[E. J. Hambro]] (7), skulestyrar i Bergen
 
*[[E. J. Hambro]] (7), skulestyrar i Bergen
*[[Christopher Bruun]] (12), styrar ved [[Vonheim folkehøgskule]]
+
*[[Christopher Bruun]] (4), styrar ved [[Vonheim folkehøgskule]]
 
*[[Jakob Liv Rosted Sverdrup|Jakob Sverdrup]] (3), sokneprest
 
*[[Jakob Liv Rosted Sverdrup|Jakob Sverdrup]] (3), sokneprest
 
*[[Edvard Sverdrup]] (3), student
 
*[[Edvard Sverdrup]] (3), student
*Helleland (2), høgskulestyrar
+
*[[Johannes Helleland]] (2), høgskulestyrar
 
*[[Henrik Mohn Dahl]] (12), høgskulestyrar
 
*[[Henrik Mohn Dahl]] (12), høgskulestyrar
  
 
Elles var det øvingar i landsmål ved lærar [[Olav Sande]], øvingar i song ved lærar [[Vilhelm Flugeim]] og øvingar i deklamasjon ved H. M. Dahl.
 
Elles var det øvingar i landsmål ved lærar [[Olav Sande]], øvingar i song ved lærar [[Vilhelm Flugeim]] og øvingar i deklamasjon ved H. M. Dahl.
  
Kurset var truleg svært viktig for å spreie dugleik i landsmål og kunnskap om målreisinga utover i bygdene i Sogn.
+
==Deltakarar==
 +
Kurset hadde 35 faste mannlege deltakarar og 7 kvinner. 10 menn og 23 kvinner var med stuttare tid, så i snitt var det 60 deltakarar til stades. Deltakaravgifta var 5 kr.  
  
I 1885 heldt folkehøgskulen [[Lærarkurset i Sogndal 1885|eit nytt lærarkurs]] med landsmålsopplæring. Det vart same året òg halde lærarkurs i Trøndelag og Austlandet. Dei tre kursa fekk då statstilskot, men søknadene førte til eit svært langt og oppheta ordskifte i Stortinget (sjå [[jamstellingsvedtaket]]).  
+
Av dei 100 lærarane i kommunane i Sogn (1880), deltok 33 lærarkurset. I kommunane Sogndal, Leikanger, og Balestrand møtte så godt som alle lærarar, og elles møtte det lærarar frå Lærdal (5 av 8), Ladvik (2 av 4), Årdal (2 av 4), Luster (2 av 8), Aurland (1 av 6) og Vik (1 av 8). Det møtte ingen frå kommunane Hyllestad, Eivindvik, Kyrkjebø, Brekke, Hafslo og Jostedalen.
  
==Deltakarar==
+
Den følgande lista er ei nøyaktig avskrift av elevprotokollen.
Kurset hadde 35 faste mannlege deltakarar og 7 kvinner. 10 menn og 23 kvinner var med stuttare tid, så i snitt var det 60 deltakarar til stades. Deltakaravgifta var 5 kr. Den følgande lista er ei nøyaktig avskrift av elevprotokollen.
 
  
 
{|class="wikitable"
 
{|class="wikitable"
Linje 44: Linje 49:
 
| 8. || [[Anders P. Øvrebø|Kirkesanger Øvrebø]] || Balestrand
 
| 8. || [[Anders P. Øvrebø|Kirkesanger Øvrebø]] || Balestrand
 
|-
 
|-
| 9. || Kirkesanger Bøtun || Leikanger
+
| 9. || [[Jakob Bøthun|Kirkesanger Bøtun]] || Leikanger
 
|-
 
|-
 
| 10. || Kirkesanger Bremer || Lærdal
 
| 10. || Kirkesanger Bremer || Lærdal
Linje 70: Linje 75:
 
| 21. || Lærer Vammerok || Ladvik
 
| 21. || Lærer Vammerok || Ladvik
 
|-
 
|-
| 22. || Kirkes. O. Dahle || Balestrand
+
| 22. || [[Olaus Dahle|Kirkes. O. Dahle]] || Balestrand
 
|-
 
|-
 
| 23. || Seminarist M. Slinde || Sogndal
 
| 23. || Seminarist M. Slinde || Sogndal
Linje 97: Linje 102:
 
|-
 
|-
 
| 35. || Lærer Ola Foss || Sogndal
 
| 35. || Lærer Ola Foss || Sogndal
|-
 
|
 
 
|-
 
|-
 
|  || ''b. tilhørere på kortere tid'' ||
 
|  || ''b. tilhørere på kortere tid'' ||
Linje 116: Linje 119:
 
| 7. || Lærer Voldal || Sogndal
 
| 7. || Lærer Voldal || Sogndal
 
|-
 
|-
| 8. || Lærer Lasse Trædal || Ladvik
+
| 8. || Lærer [[Lasse Trædal]] || Ladvik
 
|-
 
|-
 
| 9. || Høiskoleforst. Helleland || Ullensvang
 
| 9. || Høiskoleforst. Helleland || Ullensvang
 
|-
 
|-
 
| 10. || Lærer H. Hellen || Balestrand  
 
| 10. || Lærer H. Hellen || Balestrand  
|-
 
|
 
 
|-
 
|-
 
| || '''Kvinder''' ||
 
| || '''Kvinder''' ||
Linje 180: Linje 181:
 
| 18. || Fru Skaar || Vikør
 
| 18. || Fru Skaar || Vikør
 
|-
 
|-
| 19. || Frk. marie Farre[?] || Ålborg, Danm.
+
| 19. || Frk. Marie Farre[?] || Ålborg, Danm.
 
|-
 
|-
 
| 20. || Margrete Urdahl || Lyster
 
| 20. || Margrete Urdahl || Lyster
Linje 192: Linje 193:
  
 
==Kjelder==
 
==Kjelder==
 +
*Sogndal folkehøgskules arkiv, elevprotokoll 1881-1901
 
*Bondevik, Kjell (red.). (1971). ''Sogndal folkehøgskule i 100 år - 1871-1971.'' Sogndal, s. 56.
 
*Bondevik, Kjell (red.). (1971). ''Sogndal folkehøgskule i 100 år - 1871-1971.'' Sogndal, s. 56.
 
*Innbyding til kurset, ''Sogns Tidende'' 28.4.1882.
 
*Innbyding til kurset, ''Sogns Tidende'' 28.4.1882.
 
+
'''Beretning om Skolevæsenets tilstand i kongeriget Norge for aaret 1880.'' Norges officielle statistik, ny række, A. No. 1. Kirkedepartementet 1884.
 +
{{Språkskifte i norske kommunar 1892-2013}}
 
[[Kategori:Folkehøgskole]]
 
[[Kategori:Folkehøgskole]]
 
[[Kategori:Sogn]]
 
[[Kategori:Sogn]]
[[Kategori:Norsk språk]]
+
[[Kategori:Sogndal kommune]]
 +
[[Kategori:1882]]
 +
[[Kategori:Nynorsk]]
 +
{{nn}}

Nåværende revisjon fra 26. apr. 2016 kl. 13:42

Eit lærarkurs i Sogndal 3.-29. august 1882 var truleg det fyrste kurset i landet der allmugeskulelærarar fekk opplæring i landsmål. Det var Sogndal folkehøgskule ved styraren Henrik Mohn Dahl som skipa til kurset.

Kurset var truleg svært viktig for å spreie dugleik i landsmål og kunnskap om målreisinga utover i bygdene i Sogn. I elevprotokollen og intern korrespondanse vart kurset kalla lærermødet, noko som understrekar at det òg hadde eit politisk og drøftande føremål. Av dei 8 lærarane og kyrkjesongarane som tala for målsakak på det viktige amtslærarmøtet i Vadheim 1884, hadde 6 vore deltakarar på lærarkurset i 1882.

I 1885 heldt folkehøgskulen eit nytt lærarkurs med landsmålsopplæring. Det vart same året òg halde lærarkurs i Trøndelag og på Austlandet. Dei tre kursa fekk då statstilskot, men søknadene førte til eit svært langt og oppheta ordskifte i Stortinget (sjå jamstellingsvedtaket).

Lærarar

Desse hadde føredrag på kurset (tal føredrag i parentes):

Elles var det øvingar i landsmål ved lærar Olav Sande, øvingar i song ved lærar Vilhelm Flugeim og øvingar i deklamasjon ved H. M. Dahl.

Deltakarar

Kurset hadde 35 faste mannlege deltakarar og 7 kvinner. 10 menn og 23 kvinner var med stuttare tid, så i snitt var det 60 deltakarar til stades. Deltakaravgifta var 5 kr.

Av dei 100 lærarane i kommunane i Sogn (1880), deltok 33 på lærarkurset. I kommunane Sogndal, Leikanger, og Balestrand møtte så godt som alle lærarar, og elles møtte det lærarar frå Lærdal (5 av 8), Ladvik (2 av 4), Årdal (2 av 4), Luster (2 av 8), Aurland (1 av 6) og Vik (1 av 8). Det møtte ingen frå kommunane Hyllestad, Eivindvik, Kyrkjebø, Brekke, Hafslo og Jostedalen.

Den følgande lista er ei nøyaktig avskrift av elevprotokollen.

Nr Namn/overskrift Stad
Mænd
a. faste medlemmer
1. Johannes Engesæter Sogndal
2. Lærer Ole J. Brathole Lyster
3. Lærer Tomas Kilen Årdal
4. Lærer Eirik Mundal Balestrand
5. Lærer Jens Mundal Sogndal
6. Lærer Simon Ladstein Finni v. Stavanger
7. Lærer Knut Byrkjeland Finni v. Stavanger
8. Kirkesanger Øvrebø Balestrand
9. Kirkesanger Bøtun Leikanger
10. Kirkesanger Bremer Lærdal
11. Kirkesanger Flesje Leikanger
12. Lærer Henrik Børnæs Masfjorden
13. Lærer Gullak Fosse Vossestranden
14. Lærer Laberg Lærdal
15. Kirkes. Sjur Næsse Sogndal
16. Lærer Bjordal Aurland
17. Kirkes. Elias Ås Klep (Jæderen)
18. Kirkes. Arnfinn Refsdal Vik
19. Kirkes. Syltevik Lærdal
20. Kirkes. Erling Gurvin Sogndal
21. Lærer Vammerok Ladvik
22. Kirkes. O. Dahle Balestrand
23. Seminarist M. Slinde Sogndal
24. Lærer Olav Sande Leikanger
25. Lærer Vilhelm Flugum Sogndal
26. Lærer Ola Bjørkum Lærdal
27. Gårdbr. Jan Hovland Årdal
28. Kirkesanger Sunde Stryn
29. Kirkesanger Tjøn Leikanger
30. Lærer Åmund Slinde Leikanger
31. Lærer Erling Raunehaug Sogndal
32. Lærer P. Urdahl Lyster
33. Lærer H. Husum Lærdal
34. Lærer A. Holen Sogndal
35. Lærer Ola Foss Sogndal
b. tilhørere på kortere tid
1. O. Mæland Amerika
2. Lærer M. Åberge Sogndal
3. Redaktør M. Skaar Vikør
4. Lærer Johnsen Balestrand
5. Kristen Eide Sogndal
6. Nils Bjørgum Voss
7. Lærer Voldal Sogndal
8. Lærer Lasse Trædal Ladvik
9. Høiskoleforst. Helleland Ullensvang
10. Lærer H. Hellen Balestrand
Kvinder
a. faste medlemmer
1. Mette Dahl Sogndal
2. Helene Smith Sogndal
3. Britta Bjørge Voss
4. Johanna Flesje Balestrand
5. Sofie Hambro Bergen
6. Anna Sund Askim
7. Augusta Engh Sogndal
b. tilhørere i kortere tid
1. Frk. Rosendahl Bergen
2. Frk. Vedelbo[?] Bergen
3. Frk. Helene Moen Bergen
4. Frk. Gina Hambro Bergen
5. Kristine Fulgum Sogndal
6. Frk. Normann Stavanger
7. Fru Meyer Egersund
8. Fru Rønneberg Sogndal
9. Hanna Meyer Sogndal
10. Frk. Hauge Bergen
11. Frk. Hauge Bergen
12. Frk. Lange Bergen
13. Frk. Krog Bergen
14. Fru Meyer Vik
15. Fru Meyer Sogndal
16. Fru Engh Sogndal
17. Frk. Dekker Bergen
18. Fru Skaar Vikør
19. Frk. Marie Farre[?] Ålborg, Danm.
20. Margrete Urdahl Lyster
21. Marie Schieldrup Sogndal
22. Frk. Hermansen[?] Sogndal
23. Frk. Lem Sogndal

Kjelder

  • Sogndal folkehøgskules arkiv, elevprotokoll 1881-1901
  • Bondevik, Kjell (red.). (1971). Sogndal folkehøgskule i 100 år - 1871-1971. Sogndal, s. 56.
  • Innbyding til kurset, Sogns Tidende 28.4.1882.

'Beretning om Skolevæsenets tilstand i kongeriget Norge for aaret 1880. Norges officielle statistik, ny række, A. No. 1. Kirkedepartementet 1884.

Spraakskifte.png Lærarkurset i Sogndal 1882 er del av
prosjektet Språkskifte i norske kommunar 1892-2013
som er komme i stand i samband med Språkåret 2013.
Artiklane i denne serien er tilgjengelege i denne kategorien.