Nyheim, Berge i Høyanger

Fra lokalhistoriewiki.no
Hopp til navigering Hopp til søk

Nyheim; gnr 56, bruk nr 3, Berge i Høyanger.

Lasse L. Berge fekk utskilt eit lite småbruk av farsgarden 56/1 i 1914. Bruket vart skyldsett til 0,48skmark og fekk namnet Nyheim i skøyta. Tidlegare heitte staden Nykvia og det vart det heitande på folkemunne.

Hyslyden bygde våningshus og uthus. Natt til 9 februar 1928 tok eit snøskred heimen. Skreda løsna ved Vetlegråsvoda og stoppa først på Indre Berge. Tre av borna omkom, Kari, Ingebjørg og Anne. Lidivin og Johan vart greve fram i live. Foreldra var i Høyanger denne natta. Husa blei ikkje bygd oppatt, i mange år etter raset hausta huslyden bæra frå hagen. Bruket er no innlemma i 56/1.

9 Februar 1928 var ein uvêrsdag med fatale snøskred fleire stader på vestlandet. Desse er omtalt i fleire aviser mellom anna Fritt Folk 14 februar 1928;

«Vårt neste mål er å betrakte den fryktelige ulykke på Øvre Berge ved Nordeide på nært hold. Fra dambskibsstoppestedet er det en times vei op til Berge, hvor der naturlig nok er stor sorg over den ulykke som har rammet Lasse Berges familie.

Berge ligger på venstre side med det samme man begynner på Høyangerfjorden. En 250—300 meter høi steil fjeldside reiser sig fra fjorden; ovenfor her har naturen skapt en ideell plass for 8—10 gårdsbruk.

Gårdene på Berge hører gjennomgående til de beste i Kyrkjebø herred. Sett fra sjøen virker Berge som en veldig stor gryte, som iden ene kant er slått ut på Øvre Berge, like opunder fjeldet til høire i gryten ligger Lasse L. Berges lille eiendom, et småbruk som han drev ved siden av sitt arbeide i Høyanger.

Som tidligere nevnt bar det torsdag morgen, antagelig i 4-5 tiden skredet kom. Det er formodentlig begyndt helt oppe på fjeldtopen, og er gått rett på våningshuset. Absolut intet står igjen av dette, mens raset har været mer hensynsfullt mot fjøsen hvor grunnmuren står igjen og taket har lagt sig nokså pent oppå muren. Våningshuset her ført 80-90 meter nedover, og de ligger del i en haug, knust og delvis begravet av snemassene. Her fandt folk også de 5 som bodde i huset da de kom til i halv 7 tiden om morgenen. Det var tre gutter, 19, 18 og 7 år og 2 jenter 17 og 12 år.

Det var de to eldste gutter som berget livet, og den eldste, Lidvin, hadde gravet sig frem, så han hadde hodet og en arm fri. I en omkrets av 10 meter fandt man også alle de andre; den 18 år gamle Johan bevistløs, men i live og de tre andre døde. »

Det gjekk og store snøras i Saueåna på Ytre Berge same natta som gjorde stor skade på Bergsvege

Huslyden på Nyheim samla i hagen før 1928. Bak frå venstre Kari, Lasse, Marta, Anna på armen, Lidvin og Johan, Framfor Ingebjørg.

Kjelder

Fritt Folk 14 februar, 1928. «Et rundskue i Sogn etter ulykkesdagane.».

Leif Leirnes, Adolf Førsund, Sigurd Førsund, 1963, "Bygdebok for Kyrkjebø og Lavik." 3 bind.