Lexicon Lapponicum (1780)

Fra lokalhistoriewiki.no
Hopp til navigering Hopp til søk

Lexicon Lapponicum vart skrive av Erik Lindahl, Johan Öhrling og Johan Ihre og utgjeve første gongen i 1780. Språkforma i Lexicum Lapponicum er hovudsaklig umesamisk, men med trekk frå sørsamisk med si manglande stadieveksling på den eine sida og pitesamisk og lulesamisk med sine enklare kasusendelsar, og tildels òg ordforråd, på den andre.

Rettskrivinga er, i motsetning til den tidligare etablerte rettskrivinga til Knud Leem, sterkt prega av ei stilisering etter latinsk mønster, noko som fører til at teksten tildels kan vera vanskelig å lesa. Både det nordlige trekket stadieveksling og det sørlige trekket omlyd ser ut til å vera heilt fråverande.

Bøying av Attje (‘far’, m.) i Lexicon Lapponicum,[1] samanlikna med moderne samiske språk:
numerus kasus sørsamisk umesamisk Lex.Lapp. pitesamisk lulesamisk[2]
eintal nominativ aehtjie Attje áhttjē áhttje
akkusativ aehtjiem Attjeb áhtjēv (áhtjēb) áhtjev
genitiv aehtjien Attjen áhtjē (áhtjēn) áhtje
illativ aahtjan Attjai áhttjáj áhttjáj
inessiv aehtjesne Attjesn & attjen áhtjēn (áhtjēsne) áhtjen
elativ aehtjeste Attjest áhtjēst, áhtjēs áhtjes
komitativ eehtjine, aehtjine Attjin æhtjijn áhtjijn
essiv - Attjen áhttjēn áhttjen
abessiv - Attjetak & attjetaka, attjet áhtjēhtak áhtjijtagá, áhtjijdagi, áhtjijdagá, áhtjijtagá, áhtjijdagi, áhtjijdagá, áhtjeda, áhtjedak
fleirtal nominativ aehtjieh Attjeh áhtjēh, áhtjē áhtje
akkusativ eehtjide, aehtjide Attjit æhtjijt áhtjijt
genitiv eehtji, aehtjij, aehtjiej Attji æhtjij áhtjij
illativ eehtjide, aehtjide Attjit & attjiti æhtjijta áhtjijda
inessiv eehtjine, aehtjine Attjisne & attjin (áhtjēsne), áhtjēn, æhtjijn áhtjijn
elativ eehtjijste, aehtjijste Attjist æhtjijst áhtjijs
komitativ eehtjigujmie, eehtjigyjmie, aehtjijgujmie, aehtjiejgujmie, aehtjiejgyjmie Attji æhtjij áhtjij
essiv eehtjine, aehtjine Attjin áhttjēn áhttjen
abessiv - = sg. = sg. = sg.

Fotnotar

  1. Dei klassiske kasusnamna er erstatta med moderne terminologi her.
  2. Kjelde for lulesamiske former: Giellatekno ved Universitetet i Tromsø

Lenkjer